Fakültenin uygulama klinikleri, preklinik laboratuvarları, derslikleri ve Diş Hastanesinin aynı bina içerisinde yer aldığını belirten Prof. Dr. Yücel, “Öğrencilerimiz teoride öğrendiklerini klinikte görme ve uygulama fırsatı buluyor. SGK anlaşmamız sayesinde hasta sayımız süreklilik gösteriyor. Öğrencilerimiz farklı yaş gruplarından ve farklı hastalıklardan oluşan geniş bir vaka çeşitliliğini görme fırsatı yakalıyor. Mezun olmadan önce ne kadar fazla vaka görürlerse mesleğe o kadar güçlü başlıyorlar.” dedi.

Üsküdar Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ergün Yücel, uygulama ağırlıklı eğitimin önemini, Diş Hastanesinin öğrencilere sağladığı klinik deneyimi ve teknolojik altyapının geleceğin diş hekimlerinin yetiştirilmesindeki rolünü değerlendirdi.

“Öğrencilerimiz gerçek hasta deneyimiyle mesleklerini öğreniyor”

Diş hekimliği eğitiminin yalnızca dersliklerde öğrenilebilecek bir alan olmadığına dikkat çeken Prof. Dr. Ergün Yücel, öğrencinin teorik bilgisini gerçek vakalarla buluşturmasının mesleki gelişimin en önemli aşamalarından biri olduğunu söyledi.

Üsküdar Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinde uygulamalı eğitime büyük önem verdiklerini belirten Prof. Dr. Yücel, “Alanında deneyimli akademisyenlerimiz sayesinde öğrencilerimiz yalnızca teorik bilgi almıyor; gerçek hasta deneyimiyle mesleklerini öğreniyorlar. Öğrencinin klinik ortamı tanıması, farklı vakalarla karşılaşması ve akademisyenlerinin gözetiminde klinik karar süreçlerini deneyimlemesi, mezuniyet sonrasına çok daha donanımlı hazırlanmasını sağlıyor.” dedi.

Diş Hastanesi öğrencilere geniş vaka çeşitliliği sunuyor

Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesinin eğitim sürecindeki en önemli avantajlardan biri olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Yücel, özellikle SGK anlaşmasının hasta ve vaka çeşitliliği açısından öğrencilere önemli bir klinik deneyim sunduğunu kaydetti.

Prof. Dr. Yücel, “SGK anlaşmamız sayesinde hasta sayımız süreklilik gösteriyor. Öğrencilerimiz çok farklı yaş gruplarından ve farklı hastalıklardan oluşan geniş bir vaka çeşitliliğini görme fırsatı yakalıyor. Diş hekimliği uygulamaya dayalı bir meslek. Mezun olmadan önce ne kadar fazla vaka görürlerse mesleğe o kadar güçlü başlıyorlar.” diye konuştu.

Klinikler, laboratuvarlar ve derslikler aynı binada

Fakültenin fiziksel yapılanmasının teori ve uygulamanın bir arada yürütülmesini kolaylaştırdığını ifade eden Prof. Dr. Yücel, Diş Hastanesi, uygulama klinikleri, preklinik laboratuvarları ve dersliklerin aynı bina içerisinde bulunmasının öğrenciler açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Prof. Dr. Yücel, “Kliniklerimiz, Diş Hastanemiz, dersliklerimiz ve preklinik laboratuvarlarımız aynı bina içerisinde bulunuyor. Böylece öğrencilerimiz teori ile pratiği aynı gün içerisinde kolaylıkla bir araya getirebiliyor. Bu entegre yapı eğitim kalitesine önemli katkı sağlıyor.” ifadelerini kullandı.

Öğrenci önce preklinikte hazırlanıyor, sonra klinikle buluşuyor

Diş hekimliği eğitiminde el becerisi ve uygulama yetkinliğinin aşamalı olarak geliştirilmesinin önemine dikkat çeken Prof. Dr. Yücel, preklinik laboratuvarlarının öğrencinin klinik döneme hazırlanmasında kritik bir rol üstlendiğini kaydetti.

Öğrencilerin teorik bilgilerini uygulamayla pekiştirerek klinik aşamaya hazırlandığını ifade eden Prof. Dr. Yücel, böylece gerçek hastayla karşılaşmadan önce mesleki becerilerini geliştirme imkânı bulduklarını dile getirdi.

Dijital diş hekimliği eğitim sürecinin bir parçası

Diş hekimliğinde yaşanan teknolojik dönüşümün eğitim modelini de değiştirdiğini vurgulayan Prof. Dr. Yücel, geleceğin diş hekimlerinin geleneksel klinik becerilerinin yanı sıra dijital sistemlere de hâkim olması gerektiğini söyledi.

“Diş hekimliği çok hızlı değişen bir meslek alanı.” diyen Prof. Dr. Yücel, “Gelecek 10 yıla baktığımızda artık sadece el becerisi yeterli olmayacak. Bunun yanında teknolojiyle iç içe olmak, dijital sistemleri kullanabilmek, hatta yapay zekâyı anlayabilmek çok daha önemli hâle geliyor. Biz öğrencilerimizi yalnızca bugünün değil, geleceğin diş hekimliği dünyasına hazırlıyoruz.” dedi.

Dijital sistemlerle teşhisten tedavi planlamasına…

Dijital teknolojilerin teşhis ve tedavi süreçlerini daha hızlı ve etkin hâle getirdiğini belirten Prof. Dr. Yücel, öğrencilerin eğitim sırasında bu sistemlerle tanışmasının mezuniyet sonrası mesleki adaptasyon açısından önem taşıdığını ifade etti.

Prof. Dr. Yücel, “Dijital sistemlerin gelişmesiyle tedavi planlamaları daha hızlı ve daha doğru hâle geliyor. Öğrencilerimiz eğitim süreçlerinde dijital görüntüler üzerinde çalışıyor, analiz yapmayı öğreniyor ve klinik kararlarını daha bilinçli şekilde oluşturuyor. Dijital sistemleri görerek ve deneyimleyerek mezun oluyorlar.” şeklinde konuştu.

“Yapay zekâ hekime ikinci göz oluyor”

Yapay zekâ destekli sistemlerin de modern diş hekimliğinin önemli araçlarından biri hâline geldiğini dile getiren Prof. Dr. Yücel, bu teknolojilerin hekimin yerini alan değil, hekimin karar süreçlerini destekleyen araçlar olarak değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

“Bugün yaşamın birçok alanında olduğu gibi diş hekimliğinde de yapay zekâ hem klinik uygulamalarda hem de öğrenci eğitiminde giderek daha fazla yer alıyor.” diyen Prof. Dr. Yücel, “Özellikle erken teşhis konusunda yapay zekâ destekli sistemler hekime ikinci bir göz gibi yardımcı oluyor. Böylece gözden kaçabilecek bazı bulguların atlanmasının önüne geçilebiliyor.” ifadelerini kullandı.

Bilgiyi tüketen değil, bilimsel üretime katılan öğrenciler

“Öğrencilerimizin yalnızca bilgi tüketen değil, bilgi üreten bireyler olmalarını önemsiyoruz.” diyen Prof. Dr. Yücel, “Proje temelli öğrenci kongreleri düzenliyor, öğrencilerimizi ulusal ve uluslararası kongrelere katılmaları için teşvik ediyor ve bilimsel çalışmalarda aktif görev almalarını destekliyoruz. Mezunlarımızın araştıran, sağlık teknolojileriyle ilgilenen ve bilime katkı sunabilen diş hekimleri olmalarını amaçlıyoruz.” dedi.

DUS ve akademik kariyer hedeflerine de destek

Mezuniyet sonrasındaki uzmanlaşma sürecine de dikkat çeken Prof. Dr. Yücel, “Fakültemizde DUS kontenjanlarının açılmış olması önemli bir avantaj. Bunun yanında öğrencilerimizin uzmanlık sınavına hazırlık süreçlerini de destekliyoruz. Akademik kariyer hedefleyen öğrencilerimize güçlü bir altyapı sunuyoruz.” diye konuştu.

“Teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin merkezde insan var”

Geleceğin diş hekiminin klinik deneyim, teknoloji bilgisi ve insani becerileri bir arada taşıması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Ergün Yücel, sözlerini şöyle tamamladı:

“Teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin diş hekimliğinin merkezinde insan var. Hastayla kurulan iletişim, güven ve empati insan odaklı mesleğimizin en önemli unsurları. Öğrencilerimizin güçlü klinik deneyime sahip, dijital teknolojileri kullanabilen, bilimsel gelişmeleri takip eden ama aynı zamanda hastasını anlayan hekimler olarak mezun olmalarını önemsiyoruz. Öğrencilerimiz sadece tedavi yapmayı değil, hastayla doğru şekilde iletişim kurmayı da öğreniyorlar.”

Diş hekimliği öğrencileri eğitimde teoriyi pratiğe taşıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye’de denizlerde genel av yasağının sona ermesiyle birlikte balık sezonu 1 Eylül 2026’da yeniden başlıyor. Balık sezonunun başlamasıyla sofralarda daha fazla yer bulması beklenen balık, içerdiği kaliteli protein, vitamin ve minerallerin yanı sıra özellikle Omega-3 yağ asitleriyle sağlıklı beslenmenin önemli parçalarından biri olarak öne çıkıyor.

Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölüm Başkanı Prof. Dr. M. Emel Alphan da balık tüketiminin her yaş grubu için önemine dikkat çekti.

Balık kaliteli bir protein kaynağı

Balık etinin yaklaşık yüzde 18-20 oranında protein içerdiğini belirten Prof. Dr. M. Emel Alphan, balığın yağ içeriğine göre enerji değerinin değiştiğini ifade etti.

Prof. Dr. M. Emel Alphan, “Balık eti doymamış yağ asidi içerir. Balık aynı zamanda kaliteli bir protein (yüzde 18-20) kaynağıdır. Balık yağsız ise enerjisi düşük yağlı ise enerjisi yüksektir. Yağsız balık etinde yüzde 2,5 yağ bulunmasına rağmen sığır etindeki yağ miktarı yüzde 18,5’a kadar yükselebilir ve bu yağ doymuş yağdır. Bu yüzden kalp-damar hastalığı olanlara yağsız balık eti önerilmektedir” diye konuştu.

Deniz kaynaklı Omega-3 tüketimi bir gerekliliktir

Prof. Dr. M. Emel Alphan, doğrudan deniz kaynaklı Omega-3 tüketiminin bir gereklilik olduğunu ifade ederek “Diyetle alınan en temel omega-3 formu alfa-linolenik asit (ALA) soğuk deniz balıklarında (somon, ringa, sardalya, uskumru, ton balığı) zengin olarak bulunan eikosapentaenoik asit (EPA) ve dokosaheksaenoik asit (DHA)’dır. Bitkisel kaynaklardan sağlanan (keten tohumu, ceviz, semizotu vb.) ALA, vücutta EPA ve DHA’ya dönüştürülebilse de bu dönüşümün hızı fizyolojik olarak yetersiz kaldığından, doğrudan deniz kaynaklı omega-3’lerin tüketilmesi sağlıklı bir beslenme düzeni için elzemdir” dedi.

Omega-3 yağ asitleri neden önemli?

Prof. Dr. M. Emel Alphan, Omega-3 yağ asitlerinin sağlığımız üzerindeki kritik ve çok yönlü rolleri ile ilgili şu bilgileri verdi:

“Balığın sağlık açısından öne çıkan özelliklerinden biri, özellikle yağlı balıklarda bulunan Omega-3 çoklu doymamış yağ asitleridir. Omega-3 yağ asitleri, insan vücudunun kendisi tarafından sentezlenemediği için dışarıdan diyet yoluyla alınması zorunlu olan elzem (vazgeçilmez) besin ögeleridir.

Levrek ve çipura Omega3 kaynağı

Omega-3 yağ asidi açısından en zengin balık okyanuslarda yaşayan morina balığıdır. Ülkemizde Omega-3 kaynağı balıklar arasında levrek ve çipura başta gelir.  Sardalya ve hamside de Omega-3 bulunur. Somon balığında ve ton balığında ise Omega-3 oldukça azdır. Omega-3 yağ asidi gerektiği takdirde balık yağı kapsülleri ile alınabilir.”

Omega-3 yağ asitlerinin katkıları çok önemli

Yağlı balıklarda bulunan Omega-3 doymamış yağ asitlerinin sağlık üzerinde çok önemli olumlu katkıları olduğunu vurgulayan Prof. Dr. M. Emel Alphan, bunları şöyle sıraladı:

• Omega-3 Yağ asitleri (EPA ve DHA) hücre zarlarının yapısında yer alır. Vücutta antienflamatuar (iltihap giderici), antioksidan, antiadipojenik (yağlanmayı önleyici) ve anti aritmik etkiler gösterir
• Büyüme ve gelişme üzerinde etkilidir. Bebeklikte bebeğin beyin hücrelerini ve retina gelişimini destekler.  İnsan vücudundaki organlar arasında en yüksek yağ oranına sahip olan organ beyindir ve beynin yağ içeriğinin yarısını n-3 ile n-6 elzem yağ asitleri oluşturur. Fetal (anne karnındaki) dönemde, bebeklerde ve çocuklarda beyin, merkezi sinir sistemi ve retina (göz) gelişiminin sağlıklı şekilde tamamlanmasında en kritik rolü üstlenirler. Gebelik ve emzirme dönemlerinde annenin düzenli balık tüketmesi hem anne hem de bebeğin göz ve nörolojik sağlığını korur
• Yetişkinlerde mental sağlığın idamesini destekler ve bilişsel performansı olumlu etkiler. Yaşlılarda bilişsel işlev bozuklukları, bunama (demans) ve Alzheimer hastalığı riskini belirgin şekilde düşürür. Konsantrasyon, bellek, dikkat ve davranış bozukluklarının önlenmesinde olumlu etkileri vardır. Aynı zamanda yaşlı bireyleri, yaşa bağlı makula dejenerasyonuna (görme kaybı) karşı korur.

Omega-3 kalp sağlığı açısından da önemli

Prof. Dr. M. Emel Alphan, Omega-3 yağ asitlerinin kalp-damar sağlığı ve kanserden korunma açısından önemli katkıları bulunduğuna dikkat çekti. Prof. Dr. M. Emel Alphan, şu bilgileri verdi:

“Toplam kolesterol ve kötü kolesterolü (LDL) düşürürken, iyi kolesterol (HDL) düzeyini yükseltir. Kandaki trigliserit seviyelerini de düşürerek kan yağları profilini iyileştirir.

Kanın pıhtılaşmasını önleyici (antitrombotik) ve ritim bozukluğunu engelleyici (antiaritmik) etkileri sayesinde koroner arter tıkanıklıklarına ve kalp krizlerine karşı koruyucudur.

Kalp hastalıklarından korunmak için haftada en az 1-2 porsiyon (150-300 g pişmiş) balık tüketilmesi önerilir. Doymuş yağların azaltılıp yerine bu çoklu doymamış yağ asitlerinin koyulması, kardiyometabolik riski düşürmede en etkili klinik yöntemdir.

Haftada en az 1-2 porsiyon balık tüketilmeli

Kalp hastalıklarından ve diğer hastalıklardan korunmak için haftada en az 1-2 porsiyon (150-300 g pişmiş) balık tüketilmesi önerilir. Doymuş yağların azaltılıp yerine bu çoklu doymamış yağ asitlerinin koyulması, kardiyometabolik riski düşürmede en etkili klinik yöntemdir.”

Kemik sağlığına da katkı sağlıyor

Balık, Omega-3’ün yanı sıra D vitamini, fosfor ve protein gibi kemik sağlığı açısından önemli besin öğelerini de barındırıyor.

Balığın kemiklerin kalsiyum depolamasına katkı sağladığını söyleyen Prof. Dr. Emel Alphan, “Ayrıca inflamasyonu baskılayıcı etkisi sayesinde romatoit artrit (eklem iltihabı) gelişimini yavaşlatır, astıma karşı koruyucu etki gösterir. Eklem iltihabı oluşumuna neden olan ve kıkırdak dokuda hasar oluşturan enzim aktivitesinin azaltılmasında rolü olduğu belirlenmiştir. Eklem hassasiyetlerinin giderilmesi, sabah sertliğinin azaltılması, romatoid artritte ilaç ihtiyacının azaltılmasında da etkilidir. Ayrıca ülseratif kolit gibi bazı iltihabi hastalıklarda Omega-3 yağ asitlerinin olumlu etkileri vardır” dedi. 

Çocuklar ve gebeler yağlı balık tüketmelidir

Balığın ayrıca A ve D vitaminleri ile iyot, fosfor, selenyum gibi mineraller yönünden de zengin olduğunu belirten Prof. Dr. M. Emel Alphan, “Özellikle yağlı balıkları çocuklar ve gebeler sıkça yemelidir. Balık yemekle günlük niasin ve riboflavin (B vitaminleri) ihtiyacının yüzde 5-15’i karşılanmış olur. B6 ve B12 vitaminleri için de iyi bir kaynak olan balığın sağlıklı beslenme çerçevesinde haftada 2-3 kez tüketilmesi gerekir” tavsiyesinde bulundu.

Balık tüketiminde cıvaya dikkat!

Sağlık açısından bu kadar önemli olan Omega-3 yağ asitlerinin kaynağı olan balıkları tüketirken cıva maruziyetini en aza indirmek için de çok dikkatli olunması gerektiğini ifade ederek sözlerini şöyle tamamladı:

“Metilciva, dioksin ve ağır metallerin; özellikle bebeklerin, küçük çocukların ve hamilelerin beyin ve sinir sistemi gelişimine zarar vermesini önlemek için balık tercihleri şu şekilde olmalıdır. EPA ve DHA yağ asidi içeriği yüksek, cıva seviyesi en düşük ve yüzeyde yaşayan hamsi, istavrit, palamut, uskumru, alabalık, somon (çiftlik somonu), ton balığı, ringa balığı ve levrek güvenle tüketilebilir. Derinlerde yaşayan ve bünyesinde yüksek miktarda cıva/ağır metal biriktirme riski olan kılıç balığı, kalkan balığı, midye ve benzeri kabuklu deniz ürünleri tüketilmemelidir.”

Balık sezonu 1 Eylül’de açılıyor: Omega-3 açısından zengin balığın sayısız faydası var yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Nilüfer Belediyesi, koruyucu sağlık hizmetlerine dikkat çekmek ve toplumda sağlık bilincini güçlendirmek amacıyla “3. Nilüfer Halk Sağlığı Günleri”ni düzenliyor.

3-4-5 Eylül tarihlerinde düzenlenecek etkinlikler; Nilüfer Belediyesi Dr. Ceyhun İrgil Sağlık Müzesi’nde vatandaşlarla buluşacak. Her gün saat 10.00’da başlayacak programlar, 17.00’ye kadar devam edecek.

KORUYUCU SAĞLIK VE EŞİT ERİŞİM VURGUSU

Sağlıklı bir toplumun temelinin koruyucu hekimlik ve erken farkındalıktan geçtiğini belirten Nilüfer Belediye Başkanı Şadi Özdemir, “Nilüfer’de herkesin eşit, nitelikli ve erişilebilir sağlık hizmetine ulaşabilmesini çok önemsiyoruz. Üç gün boyunca uzman hekimler ve sağlık çalışanları eşliğinde sunacağımız ücretsiz taramalar, atölyeler ve bilgilendirici söyleşilerle hemşehrilerimizin yaşam kalitesini artırmayı hedefliyoruz. Tüm vatandaşlarımızı Nilüfer Belediyesi Dr. Ceyhun İrgil Sağlık Müzesi’nde, Nilüfer Halk Sağlığı Günleri’ne bekliyoruz” dedi.

ÜCRETSİZ SAĞLIK TARAMALARI

Etkinlik boyunca alanda kurulacak sağlık noktalarında uzmanlar tarafından ücretsiz taramalar gerçekleştirilecek. Ziyaretçiler; göz ve işitme testleri, denge ve skolyoz kontrolleri, solunum fonksiyon testi, karbonmonoksit (CO) ölçümü, vücut kitle endeksi ile kan şekeri ve tansiyon ölçümlerini yaptırabilecek. Ayrıca Footbalance cihazı ile düz tabanlık ve duruş bozukluğu analizi, cilt analizi, diş muayenesi, basit fizik tedavi uygulamaları ve sigarayı bırakmak isteyenler için danışmanlık hizmeti sunulacak.

HEM ÇOCUKLARA HEM YETİŞKİNLERE YÖNELİK ATÖLYELER VE SÖYLEŞİLER

3. Nilüfer Halk Sağlığı Günleri kapsamında sağlıklı yaşam alışkanlıklarını pekiştirecek pratik atölyeler de düzenlenecek. Yetişkinler için paketli gıdalarda etiket okuma, detoks içecekleri hazırlama, pilates, sanat terapisi ve sinema gösterimleri yapılırken; çocuklar için de eğlenceli el yıkama, doğru diş fırçalama, sağlıklı beslenme tabağı hazırlama ve organları tanıma atölyeleri yer alacak. Katılımcılar ayrıca okçuluk ve cornhole gibi sportif aktiviteler de katılabilecek.

Program dâhilinde düzenlenecek söyleşilerde ise uzman konuklar eşliğinde “Obezite ile Mücadele ve Sağlıklı Beslenme” ile “Estetik ile İlgili Doğru Bilinen Yanlışlar” başlıkları ele alınacak.

FARKINDALIK VE DAYANIŞMA STANTLARI

Etkinlik alanında sivil toplum kuruluşları ve Nilüfer Belediyesi’nin bilgilendirme stantları da yer alacak. Ziyaretçiler organ bağışı, Onkoday kanser bilgilendirmesi, Yeşilay, Çölyakla Yaşam Derneği, NİLKOOP, doğru ilaç ve prospektüs kullanımı gibi konularda bilgi alabilecek.

Ayrıca Nilüfer Belediyesi’nin Anne Taksi, Gezici Sağlık Hizmeti, Evde Sağlık, Yeni Doğan ve Bebek Bakımı, Nilüfer95, Lions & Ercan Dikencik Alzheimer Hasta Konuk Evi, Olgun Gençlik Merkezi, Tekerlekli Sandalye Tamir Evi ve hayvan sahiplendirme gibi sosyal projeleri de vatandaşlara tanıtılacak.

3. Nilüfer Halk Sağlığı Günleri başlıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Fakültenin uygulama klinikleri, preklinik laboratuvarları, derslikleri ve Diş Hastanesinin aynı bina içerisinde yer aldığını belirten Prof. Dr. Yücel, “Öğrencilerimiz teoride öğrendiklerini klinikte görme ve uygulama fırsatı buluyor. SGK anlaşmamız sayesinde hasta sayımız süreklilik gösteriyor. Öğrencilerimiz farklı yaş gruplarından ve farklı hastalıklardan oluşan geniş bir vaka çeşitliliğini görme fırsatı yakalıyor. Mezun olmadan önce ne kadar fazla vaka görürlerse mesleğe o kadar güçlü başlıyorlar.” dedi.

Üsküdar Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ergün Yücel, uygulama ağırlıklı eğitimin önemini, Diş Hastanesinin öğrencilere sağladığı klinik deneyimi ve teknolojik altyapının geleceğin diş hekimlerinin yetiştirilmesindeki rolünü değerlendirdi.

“Öğrencilerimiz gerçek hasta deneyimiyle mesleklerini öğreniyor”

Diş hekimliği eğitiminin yalnızca dersliklerde öğrenilebilecek bir alan olmadığına dikkat çeken Prof. Dr. Ergün Yücel, öğrencinin teorik bilgisini gerçek vakalarla buluşturmasının mesleki gelişimin en önemli aşamalarından biri olduğunu söyledi.

Üsküdar Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinde uygulamalı eğitime büyük önem verdiklerini belirten Prof. Dr. Yücel, “Alanında deneyimli akademisyenlerimiz sayesinde öğrencilerimiz yalnızca teorik bilgi almıyor; gerçek hasta deneyimiyle mesleklerini öğreniyorlar. Öğrencinin klinik ortamı tanıması, farklı vakalarla karşılaşması ve akademisyenlerinin gözetiminde klinik karar süreçlerini deneyimlemesi, mezuniyet sonrasına çok daha donanımlı hazırlanmasını sağlıyor.” dedi.

Diş Hastanesi öğrencilere geniş vaka çeşitliliği sunuyor

Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesinin eğitim sürecindeki en önemli avantajlardan biri olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Yücel, özellikle SGK anlaşmasının hasta ve vaka çeşitliliği açısından öğrencilere önemli bir klinik deneyim sunduğunu kaydetti.

Prof. Dr. Yücel, “SGK anlaşmamız sayesinde hasta sayımız süreklilik gösteriyor. Öğrencilerimiz çok farklı yaş gruplarından ve farklı hastalıklardan oluşan geniş bir vaka çeşitliliğini görme fırsatı yakalıyor. Diş hekimliği uygulamaya dayalı bir meslek. Mezun olmadan önce ne kadar fazla vaka görürlerse mesleğe o kadar güçlü başlıyorlar.” diye konuştu.

Klinikler, laboratuvarlar ve derslikler aynı binada

Fakültenin fiziksel yapılanmasının teori ve uygulamanın bir arada yürütülmesini kolaylaştırdığını ifade eden Prof. Dr. Yücel, Diş Hastanesi, uygulama klinikleri, preklinik laboratuvarları ve dersliklerin aynı bina içerisinde bulunmasının öğrenciler açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Prof. Dr. Yücel, “Kliniklerimiz, Diş Hastanemiz, dersliklerimiz ve preklinik laboratuvarlarımız aynı bina içerisinde bulunuyor. Böylece öğrencilerimiz teori ile pratiği aynı gün içerisinde kolaylıkla bir araya getirebiliyor. Bu entegre yapı eğitim kalitesine önemli katkı sağlıyor.” ifadelerini kullandı.

Öğrenci önce preklinikte hazırlanıyor, sonra klinikle buluşuyor

Diş hekimliği eğitiminde el becerisi ve uygulama yetkinliğinin aşamalı olarak geliştirilmesinin önemine dikkat çeken Prof. Dr. Yücel, preklinik laboratuvarlarının öğrencinin klinik döneme hazırlanmasında kritik bir rol üstlendiğini kaydetti.

Öğrencilerin teorik bilgilerini uygulamayla pekiştirerek klinik aşamaya hazırlandığını ifade eden Prof. Dr. Yücel, böylece gerçek hastayla karşılaşmadan önce mesleki becerilerini geliştirme imkânı bulduklarını dile getirdi.

Dijital diş hekimliği eğitim sürecinin bir parçası

Diş hekimliğinde yaşanan teknolojik dönüşümün eğitim modelini de değiştirdiğini vurgulayan Prof. Dr. Yücel, geleceğin diş hekimlerinin geleneksel klinik becerilerinin yanı sıra dijital sistemlere de hâkim olması gerektiğini söyledi.

“Diş hekimliği çok hızlı değişen bir meslek alanı.” diyen Prof. Dr. Yücel, “Gelecek 10 yıla baktığımızda artık sadece el becerisi yeterli olmayacak. Bunun yanında teknolojiyle iç içe olmak, dijital sistemleri kullanabilmek, hatta yapay zekâyı anlayabilmek çok daha önemli hâle geliyor. Biz öğrencilerimizi yalnızca bugünün değil, geleceğin diş hekimliği dünyasına hazırlıyoruz.” dedi.

Dijital sistemlerle teşhisten tedavi planlamasına…

Dijital teknolojilerin teşhis ve tedavi süreçlerini daha hızlı ve etkin hâle getirdiğini belirten Prof. Dr. Yücel, öğrencilerin eğitim sırasında bu sistemlerle tanışmasının mezuniyet sonrası mesleki adaptasyon açısından önem taşıdığını ifade etti.

Prof. Dr. Yücel, “Dijital sistemlerin gelişmesiyle tedavi planlamaları daha hızlı ve daha doğru hâle geliyor. Öğrencilerimiz eğitim süreçlerinde dijital görüntüler üzerinde çalışıyor, analiz yapmayı öğreniyor ve klinik kararlarını daha bilinçli şekilde oluşturuyor. Dijital sistemleri görerek ve deneyimleyerek mezun oluyorlar.” şeklinde konuştu.

“Yapay zekâ hekime ikinci göz oluyor”

Yapay zekâ destekli sistemlerin de modern diş hekimliğinin önemli araçlarından biri hâline geldiğini dile getiren Prof. Dr. Yücel, bu teknolojilerin hekimin yerini alan değil, hekimin karar süreçlerini destekleyen araçlar olarak değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

“Bugün yaşamın birçok alanında olduğu gibi diş hekimliğinde de yapay zekâ hem klinik uygulamalarda hem de öğrenci eğitiminde giderek daha fazla yer alıyor.” diyen Prof. Dr. Yücel, “Özellikle erken teşhis konusunda yapay zekâ destekli sistemler hekime ikinci bir göz gibi yardımcı oluyor. Böylece gözden kaçabilecek bazı bulguların atlanmasının önüne geçilebiliyor.” ifadelerini kullandı.

Bilgiyi tüketen değil, bilimsel üretime katılan öğrenciler

“Öğrencilerimizin yalnızca bilgi tüketen değil, bilgi üreten bireyler olmalarını önemsiyoruz.” diyen Prof. Dr. Yücel, “Proje temelli öğrenci kongreleri düzenliyor, öğrencilerimizi ulusal ve uluslararası kongrelere katılmaları için teşvik ediyor ve bilimsel çalışmalarda aktif görev almalarını destekliyoruz. Mezunlarımızın araştıran, sağlık teknolojileriyle ilgilenen ve bilime katkı sunabilen diş hekimleri olmalarını amaçlıyoruz.” dedi.

DUS ve akademik kariyer hedeflerine de destek

Mezuniyet sonrasındaki uzmanlaşma sürecine de dikkat çeken Prof. Dr. Yücel, “Fakültemizde DUS kontenjanlarının açılmış olması önemli bir avantaj. Bunun yanında öğrencilerimizin uzmanlık sınavına hazırlık süreçlerini de destekliyoruz. Akademik kariyer hedefleyen öğrencilerimize güçlü bir altyapı sunuyoruz.” diye konuştu.

“Teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin merkezde insan var”

Geleceğin diş hekiminin klinik deneyim, teknoloji bilgisi ve insani becerileri bir arada taşıması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Ergün Yücel, sözlerini şöyle tamamladı:

“Teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin diş hekimliğinin merkezinde insan var. Hastayla kurulan iletişim, güven ve empati insan odaklı mesleğimizin en önemli unsurları. Öğrencilerimizin güçlü klinik deneyime sahip, dijital teknolojileri kullanabilen, bilimsel gelişmeleri takip eden ama aynı zamanda hastasını anlayan hekimler olarak mezun olmalarını önemsiyoruz. Öğrencilerimiz sadece tedavi yapmayı değil, hastayla doğru şekilde iletişim kurmayı da öğreniyorlar.” 

Diş hekimliği öğrencileri mesleği gerçek klinik ortamında öğreniyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Bir testin bilimsel kabul edilebilmesi için geçerlik, güvenirlik ve standardizasyon çalışmalarından geçmiş olması gerektiğine dikkat çeken Klinik Psikolog Çiğdem Demirsoy, “Geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış testler dahi tek başına tanı koyma aracı değildir. Buna karşın doğru kullanıldığında psikolojik test ve ölçekler tanı ve tedavi sürecinde önemli bir yere sahip.” dedi.  Online test sonuçlarına bakarak depresyon, anksiyete, bipolar bozukluk, narsisizm veya DEHB gibi tanılar koymanın doğru olmadığına vurgulayan Klinik Psikolog Yasemin Yalçın ise, “Tanı klinik görüşme, kişinin belirtilerinin süresi ve yaşamına etkisi, kişisel ve aile öyküsü ile gerektiğinde farklı değerlendirme araçlarının birlikte ele alınmasıyla konulur.” açıklamasını yaptı.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikoloji Hizmetleri Genel Koordinatörü ve Klinik Psikolog Çiğdem Demirsoy ile Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Yasemin Yalçın, internette ve sosyal medyada yer alan psikolojik testlerin ne kadar güvenilir olduğu ve bu testlerin kişiye tanı koydurup koyduramayacağı hakkında açıklamalarda bulundu.

Bir testin çok paylaşılması onun bilimsel olduğu anlamına gelmez!

İnternette ve sosyal medyada karşılaşılan psikolojik testlerin önemli bir bölümünün bilimsel açıdan güvenilir olmadığını dile getiren Klinik Psikolog Çiğdem Demirsoy, “Bilimsel bir psikolojik ölçek ile sosyal medyada eğlence veya merak amacıyla hazırlanan popüler testlerin birbirinden ayrılması gerekir.” dedi.

Psikolojik değerlendirmede kullanılan test ve ölçeklerin bilimsel kabul edilebilmesi için psikoloji kuramlarına dayanması ve üzerinde geçerlik, güvenirlik ve standardizasyon gibi istatistiksel çalışmalar yapılmış olması gerektiğini vurgulayan Demirsoy, “Bir testin çok paylaşılması ya da profesyonel görünümde olması onun bilimsel olduğu anlamına gelmez. Güvenirlik ölçme aracının tutarlı sonuçlar vermesi, geçerlilik testin ölçtüğünü iddia ettiği özelliği gerçekten ölçmesi, standardizasyon ise soruların, uygulama koşullarının, puanlama ve yorumlama süreçlerinin önceden belirlenmiş kurallara bağlı olması demektir.” diye konuştu.

Online test sonucu kişiye tanı koydurmaz!

İnternetten yapılan bir test ile uzman tarafından gerçekleştirilen detaylı psikolojik değerlendirmenin aynı şey olmadığının altını çizen Demirsoy, “Psikolojik testler tanı koydurucu araçlar değil, uzmanın değerlendirmesine ışık tutan tarama araçları olarak çalışır.” dedi.

Tanı sürecinde yalnızca test sonucunun değerlendirilmediğine işaret eden Demirsoy, şunları söyledi:

“Kişinin belirtilerinin çeşidi, süresi ve sıklığı, yaşam koşulları, belirtilerin günlük işlevselliğe etkisi ve uzman görüşmesi sırasında gözlenen diğer kriterler de değerlendirilmeli. İnternetten yapılan test sonuçlarına bakarak kişinin kendisine depresyon, anksiyete, bipolar bozukluk, borderline, narsisizm veya DEHB gibi tanılar koyması doğru değil.

İnternet testlerinden yola çıkarak kişinin kendisine etiket yapıştırması kaygıyı artırabilir. Bunun tersi de mümkün olabilir. Testte düşük puan alan bir kişi ‘bende bir şey yok’ düşüncesiyle gerçekten ihtiyaç duyduğu profesyonel yardımı erteleyebilir.”

Bilimsel testler tanı sürecine önemli katkı sağlar!

Geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış testlerin dahi tek başına tanı koyma aracı olmadığının altını çizen Demirsoy, “Buna karşın doğru kullanıldığında psikolojik test ve ölçekler tanı ve tedavi sürecinde önemli bir yere sahip.” dedi.

Bu araçların kişinin belirtilerinin sıklığı ve şiddeti, günlük işlevselliğe etkisi ve normatif değerlerden ne ölçüde uzaklaştığı konusunda bilgi sağladığını aktaran Demirsoy, “Testler yalnızca tedavinin başlangıcında değil, tedavi süreci boyunca da kullanılabilir. Periyodik ölçümler tedavinin işe yarayıp yaramadığını ve iyileşmenin devam edip etmediğini takip etmeye yardımcı olabilir.” şeklinde konuştu.

Online testler farkındalık için başlangıç noktası olabilir!

Bilimsel temeli bulunan online psikolojik ölçeklerin doğru kullanıldığında yararlı olabileceğini ifade eden Demirsoy, “Bu testler tanı aracı değil, tarama ve farkındalık aracı olarak değerlendirilmeli.” dedi.

Kişinin kendisini daha yakından gözlemlemesinin, yaşadığı sorunlar üzerine düşünmesinin ve gerektiğinde profesyonel yardım almak için ilk adımı atmasının online testler açısından faydalı olabileceğini belirten Demirsoy, ancak test sonuçlarından yola çıkarak kendine teşhis koymaktan veya kişilik etiketleri oluşturmaktan kaçınılması gerektiğini vurguladı.

Test sonucu değil, kişinin yaşamındaki etkisi önemli!

Bir tarama ölçeğinin belirgin düzeyde bir soruna işaret etmesinin ‘kesin tanı’ anlamına gelmediğine dikkat çeken Demirsoy, bunun ‘bir uzmanla görüşmeye değer’ şeklinde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Kişinin günlük yaşamında belirgin sıkıntı yaşaması, belirtilerin süreklilik göstermesi veya giderek artması ve işlevselliğinin etkilenmesi durumunda uzman görüşüne başvurulması gerektiğini yineleyen Demirsoy, “Öz bildirim ölçekleri uzman değerlendirmesi olmadan eksik veya yanıltıcı olabilir. Aynı konuda tekrar tekrar internette araştırma yapma ihtiyacı hisseden kişilerin de kendi kendine tanı koymaya çalışmak yerine profesyonel görüş alması daha doğru bir yaklaşım olur.” ifadelerini kullandı.

Yasemin Yalçın: “Online testler bazı ipuçları verebilir ama tanımızı söylemez!”

Uzman Klinik Psikolog Yasemin Yalçın da internette ve sosyal medyada karşılaşılan her psikolojik testin bilimsel olmadığına işaret ederek, bilimsel psikolojik ölçeklerin geçerlilik, güvenilirlik ve standardizasyon çalışmalarından geçmiş olması gerektiğini vurguladı.

Yalçın, özellikle ‘Narsist misin?’, ‘DEHB olabilir misin?’ veya ‘10 soruda kişilik tipini öğren’ gibi içeriklerin önemli bir bölümünün bilimsel kriterleri taşımayabileceğine dikkat çekti ve sözlerini şöyle tamamladı:

“Tanı klinik görüşme, kişinin belirtilerinin süresi ve yaşamına etkisi, kişisel ve aile öyküsü ile gerektiğinde farklı değerlendirme araçlarının birlikte ele alınmasıyla konulur. Kişi yalnızca test puanına değil, günlük yaşamındaki işlevselliğine de dikkat etmeli. Uzun süren yoğun mutsuzluk veya kaygı, uyku ve iştah değişiklikleri, belirgin dikkat ve konsantrasyon güçlüğü, ilişkilerde veya iş/okul yaşamında ciddi bozulma ya da kontrol edilmekte zorlanılan düşünce ve davranışların bulunması halinde test sonucundan bağımsız olarak bir uzmana başvurmak önemli.

Online psikolojik testler bize bazı ipuçları verebilir ancak tanımızı söylemez. Test sonucunu bir başlangıç noktası olarak görmek ve klinik değerlendirmenin yerine koymamak gerekir.”

Online psikolojik testler tanı koymak için yeterli değil! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Kaslarınıza yatırım yapın

Menopoz döneminde en önemli konulardan biri kas sağlığıdır. Yaşla ve hormonal değişimlerle birlikte kas kütlesinde ve gücünde azalma görülebilir. Oysa kaslarımız yalnızca bedenimizi şekillendirmez; metabolik sağlığımızı, insülin duyarlılığımızı, dengemizi, kemiklerimizi ve ileri yaşlardaki bağımsızlığımızı da destekler. Bu nedenle yürüyüş çok kıymetli olsa da tek başına yeterli olmayabilir. Haftalık yaşam düzeninize mutlaka kuvvet ve direnç egzersizlerini ekleyin. Güçlü ve zinde olmak, tartıdaki rakamdan çok daha önemli. 

⁠Kemiklerinizi geleceğiniz gibi koruyun

Menopoz sonrası östrojen seviyelerinin azalmasıyla kemik kaybı hızlanabilir. Bu nedenle kemik sağlığını menopozun ilk yıllarından itibaren korumak çok değerlidir. Ağırlık taşıyan egzersizler, direnç çalışmaları, yeterli protein ve dengeli beslenme temel yaklaşımımız olmalı. Kalsiyum ve D vitamini gereksinimi ise her kadının bireysel özelliklerine göre değerlendirilmelidir. Gerekli durumlarda kemik mineral yoğunluğu ölçümü ve osteoporoz açısından kişisel risk değerlendirmesi yapılmalıdır. Çünkü güçlü kemikler, ileri yaşlarda özgürce hareket edebilmenin temelidir.

⁠Metabolizmanızı aç bırakmayın, doğru besleyin

Menopoz döneminde vücut kompozisyonu değişebilir ve özellikle karın çevresinde yağlanma eğilimi artabilir. Burada çözüm sürekli daha az yemek değildir. Benim yaklaşımım; bedeni aç bırakmak yerine doğru beslemektir. Yeterli ve kaliteli protein, rengarenk sebzeler, liften zengin besinler, sağlıklı yağlar ve mümkün olduğunca az işlenmiş gıdalar günlük beslenmenin temelini oluşturmalıdır. Beslenme planı yalnızca kilo vermeyi değil; kasları, bağırsak mikrobiyotasını, kan şekeri dengesini, kalp-damar sağlığını ve enerjiyi desteklemelidir. Amaç, “diyet yapmak” değil, bedeni uzun ve sağlıklı bir yaşama hazırlamaktır.

Uykunuzu lüks değil, tedavinin bir parçası olarak görün.

Menopoz döneminde uykuya dalmakta güçlük, gece uyanmaları veya sıcak basmalarına bağlı uyku bölünmeleri sık görülebilir. Oysa kaliteli uyku; sağlıklı yaş alma ve zinde, uzun yaşam için vazgeçilmez bir unsurdur. Çünkü bedenin kendini yenilediği en kıymetli zamanlardan biri uykudur. Hormonal ve metabolik dengeden iştah kontrolüne, bağışıklık sisteminden zihinsel performansa kadar birçok süreci etkiler. Düzenli uyku saatleri, akşam ışığının azaltılması, geç saatlerde ağır yemek ve aşırı kafeinden kaçınmak gibi küçük değişiklikler bile önemlidir. 

⁠Ruhunuzu da bedeniniz kadar önemseyin

Sağlıklı yaş almak yalnızca laboratuvar sonuçlarından ibaret değildir. Bir kadının kendini nasıl hissettiği, hayattan ne kadar keyif aldığı, sosyal ilişkileri, stres düzeyi ve kendisine ayırdığı zaman da iyilik halinin bir parçasıdır. Yoga, meditasyon, nefes çalışmaları, doğada yürüyüş, sevdiğimiz insanlarla zaman geçirmek, yeni şeyler öğrenmek ve bazen yalnızca kendimizle kalabilmek. Bunların hepsi sağlıklı yaş alma yolculuğunun parçalarıdır. Bedenimize gösterdiğimiz özeni ruhumuza da göstermeliyiz.

 ⁠Menopoz planınız size özel olsun

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Parvana Seyidova, her kadının menopoz hikayesinin farklı olduğunu, bu nedenle herkese aynı vitaminleri, aynı beslenme programını veya aynı hormon yaklaşımını uygulamanın doğru olmadığını belirterek şöyle konuşuyor: “Menopoz değerlendirmesinde semptomların yanında; kalp-damar ve metabolik riskler, kemik sağlığı, kas kütlesi ve gücü, uyku, ruhsal iyilik hali, cinsel sağlık ve yaşam tarzı birlikte ele alınmalıdır. Uygun kadınlarda menopoz hormon tedavisi de yaş, menopozdan geçen süre, belirtiler, kişisel ve ailesel riskler dikkate alınarak hekimle birlikte bireysel olarak değerlendirilmelidir.”

Bu soruyu mutlaka sorun: 10-20 yıl sonra nasıl bir kadın olmak istiyorsunuz?

Menopozu ikinci bahara çevirmek için her kadının mutlaka kendine sorması gereken tek bir soru olduğunu vurguyan Dr. Seyidova, bu soruyu şöyle açıklıyor: “10–20 yıl sonra nasıl bir kadın olmak istiyorsunuz? Güçlü mü? Enerjik mi? Hareketli mi? Bağımsız mı? Hayatın içinde ve kendisiyle barışık mı? İşte ruhsal, zihinsel ve bedensel açıdan sağlıklı ve zinde olmak, sağlıklı yaş almak tam olarak burada başlıyor.”  

Kadınlar dikkat! Bu kritik soruyu kendinize mutlaka sorun! ‘İkinci Bahar’ için altın öneriler… yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Estetikte yapay değişim değil, daha iyi görünmek önemli

Yaklaşık iki yıl öncesine kadar estetik cerrahide daha belirgin ve fark edilir değişimler popülerdi. Ancak son iki yılda doğal sonuçlara yönelik bir dönüşüm yaşandığını gözlemliyoruz. Zaman içerisinde daha abartılı sonuçların yerini, kişinin kendi anatomisini ve karakteristik özelliklerini koruyan doğal değişimler almaya başladı. Bu dönüşümle birlikte estetik cerrahide “kimse anlamasın” yaklaşımı da giderek popülerleşti ve yapay değişimler yerine, kişinin doğal görünümünü koruyan sonuçlar tercih edilmeye başlandı.

“Kimse anlamasın” estetiğinde hangi operasyonlar öne çıkıyor?

Son verilere baktığımızda dünyada en fazla uygulanan beş cerrahi işlem; göz kapağı estetiği, liposuction, meme büyütme, skar revizyonu ve rinoplastidir. Kadınlarda liposuction ilk sırada yer alırken, bunu göz kapağı estetiği ve meme büyütme takip etmektedir. Erkeklerde ise göz kapağı estetiği ilk sırada; jinekomasti ve skar revizyonu onu izlemektedir. Doğallık, vücudun görünen bölgelerinde özellikle önem taşıyor ancak aslında tüm estetik operasyonlar için geçerli bir prensiptir. Örneğin geçmişte oldukça büyük meme implantları tercih edilebiliyordu. Ancak memelerin doğal anatomik sınırlarının çok üzerinde büyütülmesi, kişinin genel vücut oranlarıyla uyumsuz bir görünüm oluşturdu. Bugün ise daha ölçülü, vücut yapısıyla uyumlu ve dışarıdan bakıldığında “estetik yaptırmış” gibi görünmeyen sonuçlar tercih ediliyor.

Estetik cerrahide doğallık: Kişiye özel ifade ve anatominin korunması

Estetik cerrahide başarının en temel ölçütü, modaya uygun tek tip görünümler yaratmak değil; kişinin kendine özgü anatomik oranlarını, mimiklerini ve doğal yüz ifadesini eksiksiz bir şekilde korumaktır. Operasyonun asıl amacı hastanın yüzünü değiştirmek veya herkesi aynı kalıba sokmak değil, yaşlanmaya bağlı oluşan deformasyonları düzeltirken bireyin kendi tabiatına ve yüz yapısına tam uyumlu doğal sonuçlar elde etmektir.

Örneğin, yüz altın oran prensibinde alt dudağın üst dudaktan daha dolgun olması doğal kabul edilir. Ancak günümüzde bazı dolgu uygulamalarında üst dudağa gereğinden fazla hacim verilmesi, doğal anatomik oranların tersine dönmesine neden olmuştur. Aynı durum burun estetiğinde de geçerli. Karşıdan bakıldığında burun deliklerinin belirgin şekilde görüldüğü, çok fazla kalkık burunlar doğal anatomik yapıya uygun değildir. Halk arasında “Barbie burnu” olarak tarif edilen bu görünüm, her yüz için uygun değildir. Dolayısıyla estetik cerrahide başarı, modaya uygun tek tip bir görünüm oluşturmak değil, kişinin yüzüyle ve anatomisiyle uyumlu bir sonuç elde etmektir.

“Mini dokunuşlar” herkese uygulanabilir mi?

Plastik cerrahiyi diğer cerrahi branşlardan ayıran önemli özelliklerden biri, mümkün olduğunca az iz bırakarak etkili sonuç elde etmeye çalışmaktır. Ancak uygulanacak işlemi belirleyen en temel faktör dokunun durumudur. Yüzünde ileri derecede sarkma bulunan bir kişiye yalnızca mini dokunuşlar dediğimiz sıvı yüz germe uygulamaları veya çeşitli cihazlarla etkili ve kalıcı bir değişim sağlamak mümkün olmayabilir. Böyle bir hastanın ihtiyacı yüz germe ameliyatı olabilir. Bu nedenle estetik cerrahide başarının temelinde doğru tanı ve doğru tedavi bulunuyor. Her hastaya aynı işlemi uygulamak yerine, kişinin anatomik durumuna uygun yöntemi belirlemek gerekir.

Modern yüz germe teknikleri daha doğal sonuç sağlıyor

Yüzde yaşlanma yalnızca ciltte gerçekleşmez, cilt altındaki derin dokularda da zaman içerisinde gevşeme ve sarkma meydana gelmektedir. Bu sebepten,  yüz germe ameliyatlarında yalnızca cildi çekmek yerine, yaşlanma sürecinden etkilenen daha derin dokuların da değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Dual plan olarak adlandırılan teknikte daha az kesiyle daha etkili sonuçlar elde etmek mümkün. Bu yaklaşımda yüzün farklı anatomik katmanları değerlendirilerek gerekli onarımlar gerçekleştirilmektedir. Gelişen anestezi teknikleri de cerrahların daha konforlu çalışmasına katkı sağlamaktadır. Buradaki temel hedef yüzü germek değil, yüzün yaşlanmayla birlikte bozulan anatomik yapısını mümkün olduğunca doğal biçimde yeniden düzenlemek.

Sosyal medya filtreleri estetik beklentileri nasıl değiştiriyor?

Her estetik talep doğru bir talep değildir. Sosyal medya ve yapay zeka filtreleri, gerçekte ulaşılması mümkün olmayan kusursuz yüz algıları oluşturarak estetik beklentileri de değiştirebilmektedir. Bu nedenle estetik cerrahide yalnızca hastanın talebine değil, anatomik uygunluğuna ve beklentilerinin gerçekçi olup olmadığına da bakmak gerekir. Özellikle genç hastalarda bu değerlendirme büyük önem taşırken, gerektiğinde cerrahın “Bu operasyonu önermiyorum” diyebilmesi de iyi hekimliğin bir parçasıdır. Estetik cerrahinin amacı filtrelenmiş bir görüntüyü gerçeğe taşımak değil, kişinin kendi özellikleriyle uyumlu ve doğal bir sonuç elde etmektir.

Estetik cerrah seçerken yalnızca sosyal medyaya bakılmamalı

Sosyal medya, estetik cerrahi sonuçlarının sergilendiği önemli bir platform haline geldi. Ancak burada yalnızca en başarılı sonuçların paylaşılabildiğini unutmamak gerekiyor. Bu nedenle bir cerrahı değerlendirirken yalnızca sosyal medyadaki fotoğraflara bakarak karar vermek doğru değil. Dürüst ve gerçekçi bir iletişim, hastanın beklentilerinin doğru değerlendirilmesi ve ameliyat sonrasında da hastanın doktoruna ulaşabilmesi son derece önemlidir. Estetik cerrahide başarılı bir operasyonun en önemli ölçütlerinden biri, hastanın sonuçtan memnun olması kadar, ortaya çıkan sonucun kişinin doğal görünümü ve anatomisiyle uyumlu olmasıdır. Sonuçta iyi estetik işlem, ilk bakışta fark edilen değil; kişinin daha dinç, daha sağlıklı ve daha güzel göründüğü sonuç olmalıdır.

‘Kimse Anlamasın’ estetiği giderek daha çok tercih ediliyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Kararı değerlendiren Muayenehaneler Derneği Başkanı Op. Dr. Çetin Duygu, verilen kararın muayenehane hekimlerinin haklarının korunması açısından önemli bir hukuki kazanım olduğunu belirtti.

Duygu, “Derneğimiz tarafından açılan davada Danıştay, hekimlerin çalışma özgürlüğünü kısıtlayan kritik düzenlemeler hakkında yürütmenin durdurulmasına karar verdi. Bu karar, yalnızca muayenehane hekimleri için değil, sağlık hizmetinin hukuka uygun şekilde yürütülmesi açısından da son derece önemlidir.” dedi.

Dört Kritik Düzenlemenin Yürütmesi Durduruldu

Danıştay 10. Dairesi’nin yürütmesini durdurduğu düzenlemeler arasında; Özel hastanelerin kadrolarının en fazla üçte biri kadar muayenehane hekimiyle sözleşme yapabilmesine ilişkin “üçte bir kota” uygulaması, Başka bir özel hastanede gerçekleştirilecek müdahaleler için İl Sağlık Müdürlüğü’nden vaka bazlı özel izin alınması zorunluluğu, Geçici 7. madde kapsamında, 7 Ocak 2023 tarihinden önce muayenehanesi bulunan hekimlerin en fazla iki özel hastane ile sözleşme yapabilmesine ilişkin sınırlama, 60 yaş üstü hekimlerin mevcut muafiyet haklarının yalnızca tek bir hastane ile sınırlandırılmasına yönelik düzenleme yer aldı.

“İki Hastane Sınırının Hukuki Dayanağı Kalmadı”

Kararın uygulamaya etkilerine de değinen Op. Dr. Çetin Duygu, yürütmesi durdurulan “üçte bir kota” düzenlemesi nedeniyle, 7 Ocak 2023 öncesinde açılmış muayenehaneler için getirilen “en fazla iki özel hastane ile sözleşme yapılabilir” sınırının da hukuki dayanağını kaybettiğini ifade etti. Duygu, “Bu kararla birlikte muayenehanenin açılış tarihine veya hekimin yaşına bakılmaksızın, tüm muayenehane hekimleri açısından hem üçte bir kota engeli hem de sayı sınırlaması ortadan kalkmıştır. Karara itiraz edilmesi mümkün olmakla birlikte, yürütmeyi durdurma kararı yürürlükte olduğu sürece uygulanması zorunludur” şeklinde konuştu. 

Dava Esastan Devam Ediyor

Öte yandan Danıştay, Özel Hastaneler Yönetmeliği’nin 24. maddesinin bazı hükümlerine ilişkin yürütmenin durdurulması talebini reddetti. Söz konusu maddelere ilişkin davanın esas incelemesi ise devam ediyor. Muayenehaneler Derneği Başkanı Op. Dr. Çetin Duygu, dernek olarak hekimlerin anayasal çalışma hakkını ve mesleki bağımsızlığını korumaya yönelik hukuki girişimlerini sürdüreceklerini belirterek, “Hukuk devleti ilkesinin gereği olarak yargı kararlarının eksiksiz uygulanmasını bekliyoruz. Derneğimiz, hekimlerimizin haklarını korumak ve sağlık sisteminde hukuka uygun düzenlemelerin hayata geçirilmesi için çalışmalarına kararlılıkla devam edecektir” dedi. (BSHA / Bilim ve Sağlık Haber Ajansı) 

Muayenehaneler Derneği Başkanı Duygu’dan Danıştay Kararı Değerlendirmesi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Her anevrizma yırtılıp kanamaz; bazıları tesadüfen saptanabilir!

Beyin anevrizmasının, beyni besleyen bir damarın duvarındaki zayıf bir noktanın dışarı doğru balonlaşması anlamına geldiğini aktaran Op. Dr. Ercan Kaya, “Çoğu anevrizma belirti vermeden kalabilir ve başka bir nedenle yapılan beyin görüntülemesinde tesadüfen bulunabilir.” dedi.

Bu nedenle her anevrizmanın mutlaka yırtılıp kanayacağını düşünmenin doğru olmadığına değinen Op. Dr. Kaya, “Bununla birlikte bazı anevrizmalar büyüyebilir veya kanayabilir. Anevrizmalar erişkinlerde, kadınlarda, sigara kullananlarda ve yüksek tansiyonu olanlarda daha sık görülür. Anne, baba veya kardeş gibi yakın aile bireylerinde beyin anevrizması ya da anevrizmaya bağlı kanama bulunması da riski artırabilir. Bazı kalıtsal hastalıklarla ilişki görülebilir. Ancak bir risk etkeninin bulunması kişide mutlaka anevrizma olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde hiçbir risk etkeni bulunmayan bir kişide de anevrizma gelişebilir. Kimlerin taranması gerektiği, aile öyküsü ve eşlik eden hastalıklar dikkate alınarak hekim tarafından değerlendirilmeli.” şeklinde konuştu.

Her anevrizma tedavi edilmeli mi?

Her anevrizmaya işlem yapılmadığına dikkat çeken Op. Dr. Kaya, “Çünkü henüz kanamamış bir anevrizmayı tedavi etmenin de belirli riskleri vardır. Temel soru şudur: Anevrizmanın gelecekte kanama ihtimali mi, uygulanacak işlemin riski mi daha yüksek?” dedi.

Değerlendirmede yalnızca anevrizmanın büyüklüğüne bakılmadığını vurgulayan Op. Dr. Kaya, şunları söyledi: 

“Yerleşimi, şekli, zaman içinde büyüyüp büyümediği, hastanın yaşı ve genel sağlık durumu, sigara ve yüksek tansiyon öyküsü, ailede anevrizmaya bağlı kanama bulunması ve hastanın daha önce böyle bir kanama geçirip geçirmediği birlikte ele alınır.

Kanama riski düşük görülen bazı anevrizmalar belirli aralıklarla MR veya tomografi temelli damar görüntülemeleriyle takip edilebilir. İzlem, ‘hiçbir şey yapmamak’ değildir; görüntüleme kontrollerinin yanı sıra tansiyonun düzenlenmesi ve sigaranın bırakılması da önemlidir. Tedavi ya da takip kararı, bu konuda deneyimli bir ekibin değerlendirmesiyle verilmelidir.”

Anevrizma kanamasının en tipik belirtisi ani ve şiddetli baş ağrısı!

Anevrizma yırtıldığında kanın çoğunlukla beynin çevresindeki sıvı dolu boşluğa yayılacağını kaydeden Op. Dr. Kaya, “Buna subaraknoid kanama, yani beyin zarları arasına kanama denir. Bu, oldukça yüksek hayati tehlike taşıyan bir durumdur.” dedi.

Belirtiler hakkında bilgi veren Op. Dr. Kaya, “En tipik belirti, aniden başlayan ve birkaç dakika içinde en yüksek şiddetine ulaşan baş ağrısıdır. Bulantı, kusma, ense sertliği, ışığa hassasiyet, bayılma, bilinç bulanıklığı, nöbet, konuşma bozukluğu veya kol ve bacaklarda güçsüzlük eşlik edebilir. Bazı hastalar daha ilk anda bilincini kaybedebilir. Tehlike yalnız ilk kanamayla sınırlı değildir. Anevrizma yeniden kanayabilir; beyinde su toplanması gelişebilir veya damarlar ilerleyen günlerde daralarak beynin yeterli kan alamamasına yol açabilir. Bu nedenle şüpheli belirtilerde hemen acil servise başvurulmalıdır.” uyarısında bulundu.

Ağrının geçmesini beklemek tehlikeli bir gecikmeye yol açabilir!

Ağrının ne kadar şiddetli olduğu değil, nasıl başladığının önemli olduğunun altını çizen Op. Dr. Kaya, “Birden ortaya çıkan, birkaç dakika içinde en yüksek düzeyine ulaşan ve kişinin daha önce hiç yaşamadığı bu ağrı, hastalar tarafından bazen ‘başıma balyozla vurulmuş gibi’ sözleriyle tarif edilir. Bu tablo, anevrizmaya bağlı beyin kanamasının en önemli uyarılarından biridir.” dedi.

Her ani ve şiddetli baş ağrısının da anevrizma kanaması olmadığını hatırlatan Op. Dr. Kaya, “Başka ciddi hastalıklar da benzer belirti verebilir. Buna karşılık ağrının geçmesini beklemek veya yalnızca ağrı kesiciyle yetinmek tehlikeli bir gecikmeye yol açabilir.” diye konuştu.

Erken müdahale, yaşamı korumak ve yeni hasarı önlemek için kritik! 

Anevrizmaya bağlı beyin kanamasında ilk dakikalar ve saatlerin neden önemli olduğuna işaret eden Op. Dr. Kaya, “Anevrizmaya bağlı kanama başladıktan sonra hastanın solunumu ve bilinci bozulabilir, beyin içindeki basınç artabilir ve anevrizma yeniden kanayabilir. Bu nedenle erken müdahale, yalnız tanı koymak için değil, hastanın yaşamsal işlevlerini korumak ve yeni hasarı önlemek için gereklidir.” dedi.

Hastanede beyin tomografisiyle kanamanın araştırıldığını söyleyen Op. Dr. Kaya, “Gerekirse damar görüntülemesi yapılarak kanamanın kaynağı belirlenir. Beyinde su toplanması veya basınç artışı varsa bunlara müdahale edilir. Kanayan anevrizmanın yeniden kanamasını önlemek amacıyla açık cerrahi ya da endovasküler yöntemle mümkün olan en erken ve güvenli zamanda kapatılması planlanır.” açıklamasını yaptı.

Tedavi yöntemi hastanın durumuna göre seçilir! 

Anevrizma tedavisinde açık cerrahi ve endovasküler yöntemlerin nasıl seçildiği hakkında bilgi veren Op. Dr. Ercan Kaya, sözlerini şöyle tamamladı:

“Açık cerrahide kafatasında bir açıklık oluşturulur ve anevrizma, küçük bir metal klips yerleştirilmek suretiyle kapatılır. Endovasküler (damar içi) tedavide ise çoğunlukla kasık veya el bileğindeki bir atardamardan ince tüplerle beyin damarlarına ulaşılır. Anevrizma, çeşitli damar içi araçlar kullanılarak içeriden kapatılır.

Yöntemlerden biri her hasta için kesin olarak diğerinden üstün değildir. Seçim; anevrizmanın yeri, büyüklüğü, şekli ve boyun yapısı, kanayıp kanamadığı, hastanın yaşı ve genel durumu ile eşlik eden beyin kanamasının özelliklerine göre yapılır.” 

Ani ve çok şidetli baş ağrısını hafife almayın! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Telefona bakanken omurgaya 27 kilo fazla yük biniyor

Biyomekanik araştırmalar, telefon veya tablet ekranına bakarken başın 60 derece öne eğilmesinin servikal omurgaya yaklaşık 27 kilogramlık ek yük bindirdiğini ortaya koymaktadır. New York Omurga Cerrahisi Araştırmaları’nın çalışmasına göre, bu pozisyon gelişmekte olan çocuk omurgasında ciddi bir baskı yaratır. Çocukların ve ergenlerin günde ortalama 5-7 saatini bu duruşta geçirdiği düşünüldüğünde, servikal omurga yılda 1.400 saatten fazla anormal yüke maruz kalır. Sonuç olarak doğal boyun eğriliği kaybolarak düzleşmeye, erken dönem boyun fıtıklarına ve kronik kas spazmlarına yol açar. Bugün hareketsiz bırakılan çocukların bu durumun bedelini ilerleyen yıllarda ödemesinden endişe edilmektedir.  Bu tablo, literatürde “text neck” (metin boyun) veya “tech neck” sendromu olarak tanımlanır. Uzun süreli öne eğik duruş, omur eklemleri, bağlar ve kaslarda dejeneratif değişikliklere zemin hazırlayabilir.

Ekran bağımlılığı her 4 çocuktan birinde kronik kabızlığa neden oluyor

Ekran bağımlılığının etkileri omurga ile sınırlı kalmamaktadır. Uzmanlar çocuklarda kabızlık oranının normalde yüzde 3-5 bandında olduğunu, ancak dijital bağımlılık ve özellikle tuvalete telefonla girme alışkanlığı nedeniyle bu oranın yüzde 25’e (her 4 çocuktan biri) yükseldiğini belirtmektedir. Tuvalette ekrana odaklanmak, dışkılama refleksini baskılayarak kronik kabızlık ve enfeksiyon riskini artırmaktadır. 

Ekran bağımlılığı miyopi ve obezite riskini de artırıyor 

Uzun süreli ekran kullanımı göz sağlığını da tehdit eder. Miyopi görülme sıklığında artış, göz kuruluğu, yanma ve dijital göz yorgunluğu sık görülür. Hareketsizlik nedeniyle obezite riski artarken, mavi ışığın melatonin baskılaması uyku düzenini bozar. 

Çocuklarınızı ekran bağımlılığından korumak için spor ve sanatı sevdirin

Dijital teknolojilerin günlük yaşamın ayrılmaz parçası haline geldiği günümüzde, çocukların fiziksel sağlığını korumak ebeveynlerin, eğitimcilerin ve sağlık profesyonellerinin ortak sorumluluğundadır. Bu konuda bazı önemli öneriler şöyle sıralanmaktadır.

1. 20-20-20 kuralı uygulanmalı: Her 20 dakikada 20 saniye boyunca 6 metre uzağa bakılmalı ve postür düzeltilmelidir.
2. Cihazlar göz hizasında tutulmalı; boyun eğilmesi en aza indirilmelidir.
3. Tuvalete telefon alınmamalıdır.
4. Günlük en az 60 dakika orta-yüksek şiddette fiziksel aktivite (açık hava oyunları, spor) mutlaka sağlanmalıdır.
5. Ailece ekransız zaman dilimleri oluşturulmalı; ebeveynler rol model olmalıdır.
6. Boyun-sırt ağrısı, kronik kabızlık veya baş ağrısı gibi şikayetlerde erken dönemde uzman kontrolü yaptırılmalıdır.

Çocuğunuzdaki Kronik Kabızlık Ekran Bağımlılığından Kaynaklanabilir yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Yalnızca beyaz ve düzgün dişlere sahip olmak, estetik bir gülüş için yeterli değil!

Gülüş estetiği denildiğinde yalnızca dişlerin rengi, şekli veya diziliminin düşünülmemesi gerektiğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Nihal Bahar, “Güzel ve doğal bir gülüş için dişlerin, diş etlerinin ve dudakların birbiriyle uyum içinde olması gerekir.” dedi.

Diş etlerinin rengi ve sağlıklı görünümünün de estetik açıdan oldukça önemli olduğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Bahar, “Pembe estetik dediğimiz kavram da temel olarak diş etlerini ve dişi çevreleyen dokuların estetik görünümünü ifade eder. Diş etlerinin şekli, rengi, uzunluğu, kalınlığı ve dişlerle olan uyumu, başarılı bir gülüş estetiğinin önemli unsurlarıdır. Dolayısıyla yalnızca beyaz ve düzgün dişlere sahip olmak, tek başına estetik bir gülüş için yeterli değil. Sağlıklı diş eti dokusu ve diş-diş eti uyumu da mutlaka değerlendirilmeli.” diye konuştu.

Gülümsediğimizde yaklaşık 2-3 milimetrelik diş eti görünümü doğal ve estetik kabul edilir!

Gülüş estetiğini değerlendirirken diş etlerinin görünürlüğünün de önemli olduğuna işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Bahar, şöyle devam etti:

“Gülümsediğimizde yaklaşık 2-3 milimetrelik diş eti görünümü doğal ve estetik bir görünüm sağlayabilir. Bunun üzerinde, yani diş etinin belirgin şekilde fazla görünmesi durumunda ise ‘gummy smile’ olarak adlandırılan diş eti gülüşü ortaya çıkabilir.

Bu durum bazı kişilerde estetik bir rahatsızlık oluşturabilir. Hastanın ihtiyacına göre kuron boyu uzatma, gingivektomi veya dudak konumlandırma yani ‘lip repositioning’ gibi farklı uygulamalar değerlendirilebilir. Buradaki amaç yalnızca fazla diş eti dokusunu azaltmak değil, dudak, diş ve diş eti arasındaki doğal dengeyi sağlamaktır.”

Sağlıklı diş etleri, gülüş estetiğinin temelini oluşturur!

Pembe estetiği olumsuz etkileyen birçok farklı durum bulunabileceğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Nihal Bahar, “Diş eti çekilmeleri, diş köklerinin açığa çıkması, dişlerin arasındaki papil adı verilen pembe üçgen dokuların kaybolması ve diş etlerinde oluşan iltihaplanmalar bunların başında gelir.” dedi.

Sağlıklı bir diş etinin genellikle pembe renkte ve dokusu açısından dengeli bir görünüme sahip olduğunu dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Bahar, “Diş eti iltihaplandığında ise kızarıklık, şişlik ve ödem ortaya çıkabilir. Bu durum hem ağız sağlığı açısından önemlidir hem de diş etlerinin estetik görünümünü olumsuz etkiler. Bu nedenle sağlıklı diş etleri, gülüş estetiğinin de temelini oluşturur. Diş etleri sağlıklı olduğunda estetik açıdan başarılı ve doğal bir gülüş elde etmek de çok daha kolaydır.” şeklinde konuştu.

Amaç, kök yüzeylerini koruyup diş etini sağlıklı hale getirmek!

Diş eti çekilmesi nedeniyle diş köklerinin açığa çıktığı durumlarda, hastanın ihtiyaçlarına göre farklı periodontal tedaviler uygulanabileceğini aktaran Dr. Öğr. Üyesi Nihal Bahar, “Bazı vakalarda serbest diş eti grefti veya bağ dokusu grefti gibi uygulamalarla eksilen diş eti dokusunun yeniden oluşturulması hedeflenebilir.” dedi.

Amacın yalnızca estetik bir görüntü elde etmek olmadığının altını çizen Dr. Öğr. Üyesi Bahar, “Açığa çıkan kök yüzeylerinin korunması, diş eti dokusunun sağlıklı hale getirilmesi ve diş çevresindeki dokuların doğal yapısının desteklenmesi de önem taşır.” açıklamasını yaptı.

Pembe estetik, diş eti sağlığı, rengi ve formuyla birlikte diş, diş eti ve dudak uyumunu kapsar! 

Pembe estetikte yalnızca diş etinin şeklinin önemli olmadığına değinen Dr. Öğr. Üyesi Nihal Bahar, “Pembe estetik aslında birkaç farklı unsuru bir arada değerlendirdiğimiz bir kavramdır. Bazen fazla dokunun uzaklaştırılması, bazen eksik dokunun yerine konulması, bazen de diş etinin sağlıklı renginin yeniden kazandırılması gerekebilir.” dedi.

Bazı kişilerde sigara kullanımı veya genetik ve bireysel özelliklere bağlı olarak diş etlerinde mor-koyu renklenmeler görülebileceğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Bahar, sözlerini şöyle tamamladı:

“Uygun hastalarda gerçekleştirilen bazı periodontal işlemlerle bu renklenmelerin azaltılması ve diş etinin daha sağlıklı, pembe bir görünüme kavuşturulması mümkün olabilir. Dolayısıyla pembe estetik; sağlıklı diş eti dokusunun oluşturulması, renk ve form bozukluklarının giderilmesi, gerekli durumlarda eksik dokunun tamamlanması ve diş, diş eti ve dudak arasındaki doğal dengenin sağlanmasını kapsar.”

Estetik gülüş sağlıklı diş etiyle başlıyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Beslenme düzeninizi toparlayın

Yaz boyunca değişen öğün saatlerinizi yeniden düzene koyun. Her öğünde protein, sebze ve kaliteli karbonhidratlara yer verin; aşırı kısıtlayıcı diyetler yerine sürdürülebilir bir beslenme düzeni oluşturun. Tabağın merkezine önce protein kaynağını (yumurta, tavuk, balık gibi) yerleştirerek, ardından sebze ve uygun miktarda kompleks karbonhidratı (bulgur, tahıllı ekmek, yulaf gibi) ekleyin. Böylece daha dengeli ve uzun süre tok tutan bir öğün oluşturabilirsiniz.

Su tüketiminizi artırın 

Kilo verme sürecinde yeterli su tüketimine mutlaka özen gösterin, her sabah güne bir bardak su içerek başlayın. Su, tokluk hissinin desteklenmesine ve gün içinde gereksiz atıştırmalıkların azaltılmasına yardımcı olabilir. Çünkü susuzluk bazen, açlık hissiyle karıştırılabildiğinden, öğün aralarında yaşanan her açlık hissinde doğrudan atıştırmalıklar tüketilebiliyor. 

Hareketsiz yaşamdan kaçının 

Her gün en azından yürüyüş için zaman ayırın. Her gün yürüyüş yapmak, merdiven kullanmak ve uzun süre oturmaya kısa hareket molaları vermek gibi küçük adımlarla hareketi günlük yaşamın doğal bir parçası haline getirin. Haftada birkaç gün kuvvet egzersizi eklemek ise kas kütlesini korumaya yardımcı olur.

 Uyku düzeninizi yeniden oluşturun 

Geç saatlere kayan yaz rutininden çıkıp düzenli uyku saatlerine dönün. Yeterli ve kaliteli uyku, hem enerji seviyemiz hem de kilo verme sürecinde iştah kontrolümüz için önem taşır. Uykusuz kalmak gün içinde daha fazla yeme isteğine ve özellikle yüksek kalorili yiyeceklere yönelmeye neden olabilir. Bu nedenle beslenme ve egzersizin yanı sıra uyku düzenine de dikkat edin. 

Şeker ve işlenmiş gıdaları azaltın

Yazın vazgeçilmezi olan tatlı, dondurma ve atıştırmalıkları tamamen yasaklamak yerine tüketim sıklığını ve porsiyonları azaltın. Daha fazla sebze, meyve, kuruyemiş ve besin değeri yüksek, daha az işlenmiş seçeneklere yönelerek günlük enerji alımınızı dengelemeye çalışın. Ancak bu besinlerin tüketiminde de aşırıya kaçmayın. 

Küçük hedefler belirleyin

Beslenme ve Diyet Uzmanı Sıla Bilgili Tokgöz küçük hedeflerin kilo vermede büyük önem taşıdığını belirterek şöyle diyor: “Bir ayda çok kilo vereceğim” yerine “Her gün hareket edeceğim”, “Akşamları daha hafif besleneceğim” gibi ulaşılabilir hedefler koyun. Küçük ve uygulanabilir adımlar, kalıcı sonuçların temelidir. Beslenme ve hareket alışkanlıklarının kalıcı hale gelmesini kolaylaştırarak kilo verme sürecinin sürdürülebilir olmasına yardımcı olur.”

Tartıdan çok iyi hissetmeye odaklanın

Kilo verme sürecinde sadece tartıdaki rakama odaklanmayın. Fit olmak yalnızca kilo vermek değildir. Düzenli beslenme ve hareketle birlikte yağ oranındaki değişim, vücut kompozisyonundaki iyileşme ve fiziksel kapasitenin artması da sağlıklı ilerlemenin göstergeleridir. Bu nedenle hedefinizi yalnızca hızlı kilo vermek değil, verdiğiniz kiloyu koruyabileceğiniz sürdürülebilir alışkanlıklar kazanmak üzerine kurun. Daha enerjik, daha güçlü, daha hareketli ve bedenimizle daha barışık hissetmek asıl hedefimiz olsun.

Yaz kilolarından kurtulmak için… yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Hayır demek neden bu kadar zor?

Birçok kişi için “hayır” demek yalnızca bir isteği reddetmek değildir. Aynı zamanda karşı tarafı üzmek, hayal kırıklığına uğratmak ya da ilişkinin zarar göreceğinden endişe etmek anlamına gelebilir. Bu nedenle kişi kendi ihtiyacından çok, karşısındaki insanın vereceği tepkiye odaklanır. Özellikle çocukluk döneminde “uyumlu, fedakar ve herkesi düşünen” davranışlarıyla takdir gören bireyler, yetişkinlikte de kendi ihtiyaçlarını geri planda bırakmaya daha yatkın olabilir. Ancak bu durum yalnızca çocuklukla açıklanamaz; iş hayatı, arkadaşlık ilişkileri ve romantik ilişkiler de bu davranış kalıbını pekiştirebilir.

Suçluluk hissetmeniz yanlış yaptığınız anlamına gelmeyebilir

“Hayır” dedikten sonra hissedilen suçluluk duygusunun temelinde çoğu zaman karşı tarafın duygularından kendimizi sorumlu hissetmek yatar. Oysa empati kurmak ile karşımızdaki kişinin sorumluluğunu üstlenmek aynı şey değildir. Bir insanın üzülmesi, ona zarar verdiğimiz anlamına gelmez. Bazen suçluluk hissi, yanlış bir davranışın değil; ilk kez sağlıklı bir sınır koymanın doğal sonucu olabilir.

Sürekli evet demenin görünmeyen bedeli

Herkese yetişmeye çalışan insanlar çoğu zaman güçlü ve yardımsever olarak görülür. Ancak sürekli başkalarının ihtiyaçlarını öncelemek zamanla kişinin kendi ihtiyaçlarını fark edememesine neden olabilir. Bu süreç genellikle bir anda değil; yavaş yavaş gelişir. Önce yorgunluk başlar, ardından isteksizlik, motivasyon kaybı ve duygusal tükenmişlik ortaya çıkar. Bastırılan ihtiyaçlar ise zamanla kırgınlık ve öfkeye dönüşebilir. 

Her sorunu çözmeye çalışmak karşı tarafa da zarar verebilir

Bir ilişkide sürekli çözüm üreten, yük alan ve toparlayan kişi olmak ilk bakışta fedakârlık gibi görünse de uzun vadede ilişki dengesini bozabilir. Çünkü bir taraf sürekli sorumluluk üstlendiğinde, diğer taraf farkında olmadan daha az sorumluluk almaya başlayabilir. Sağlıklı ilişkilerde destek olmak önemlidir; ancak başkasının tüm yükünü taşımak değil.

Sınır koymak ilişkileri bitirmez, güçlendirir

Uzun yıllar uyumlu ve fedakar olarak tanınan kişiler sınır koymaya başladığında çevrelerinden şaşkınlık, kırgınlık veya tepki görebilir. Ancak karşı tarafın bu değişime alışmaya çalışması, sınır koymanın yanlış olduğu anlamına gelmez. Değişen yalnızca kişinin davranışı değil, aynı zamanda yıllardır süren ilişkinin dengeleridir.

Hayır demeyi öğrenmek bencillik değildir

Psikolojik olarak sağlıklı olmak, her isteğe “evet” demek ya da herkesi memnun etmeye çalışmak değildir. Sağlıklı olan; kendi zamanını, enerjisini ve duygusal kapasitesini de hesaba katabilmektir. Kendi ihtiyaçlarına alan açabilen kişiler yalnızca kendilerini korumaz; aynı zamanda daha dengeli, daha sürdürülebilir ve daha sağlıklı ilişkiler kurabilir.

Hayır demek öğrenilebilen bir iletişim becerisidir

Peki, ne zaman ve nasıl “hayır” demelisiniz? Bir talep sizi fiziksel ya da duygusal olarak zorluyorsa, istemediğiniz halde yalnızca suçluluk duygusuyla “evet” diyorsanız, kendi ihtiyaçlarınızı sürekli ertelemek zorunda kalıyorsanız veya bu isteği kabul etmek sizde huzursuzluk yaratıyorsa, sınır koymanın zamanı gelmiş olabilir. Kendinize şu soruyu sorun: “Bunu gerçekten istediğim için mi kabul ediyorum, yoksa karşımdakini kırmamak için mi?” Eğer cevabınız ikincisiyse ve bu durum size yük, huzursuzluk ya da tükenmişlik hissettiriyorsa, “hayır” demek hem kendinize hem de ilişkinize karşı sağlıklı bir adım olacaktır.

Öncelikle unutulmamalıdır ki “hayır” demek kaba olmak ya da ilişkiyi reddetmek anlamına gelmez. Sağlıklı bir sınır koyarken uzun açıklamalar yapmak veya kendinizi sürekli savunmak zorunda değilsiniz. Karşınızdaki kişinin talebini anladığınızı ifade ettikten sonra, kendi durumunuzu kısa ve net bir şekilde dile getirebilirsiniz. Örneğin; “Bu konuda sana yardımcı olmayı isterdim ama şu an buna zaman ayıramıyorum.” ya da “Şu an buna evet diyemeyeceğim.” gibi açık ve saygılı ifadeler yeterlidir. Unutmayın, her “hayır” aslında gerçekten önem verdiğiniz şeylere söylenmiş bir “evet”tir. Kendi sınırlarınızı korumak bencillik değil; ruh sağlığınızı, enerjinizi ve ilişkilerinizi sürdürülebilir kılmanın en önemli yollarından biridir.

“Hayır” diyememek tükenmişlik ve bastırılmış öfkeye dönüşebilir yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İnternetteki bilimsel dayanağı olmayan öneriler, yanlış tedavi yöntemlerinde ısrar edilmesi ve erkek faktörünün göz ardı edilmesi, tüp bebek tedavisinde değerli zamanın kaybedilmesine neden olabiliyor. Özellikle 35 yaş sonrasında zaman faktörünün daha da önem kazandığına dikkat çeken Erdem Hastanesi Çakmak şubesinden Kadın Hastalıkları ve Doğum, Tüp Bebek Hekimi Op. Dr. Zarife Kerimova, tüp bebek tedavisinde dikkat edilmesi gereken 5 önemli noktayı sıraladı.

Tüp bebek tedavisinde başarıyı etkileyen faktörlerin başında doğru zamanda, doğru yöntemle ve kişiye özel planlanan bir tedavi süreci geliyor. Her çiftin üreme sağlığı profilinin farklı olduğunu belirten Op. Dr. Zarife Kerimova, bilimsel dayanağı olmayan yöntemlerden tekrarlayan başarısız tedavilere kadar birçok faktörün çiftlere zaman kaybettirebildiğini söylüyor. Op. Dr. Kerimova, tüp bebek tedavisinde dikkat edilmesi gereken noktaları şöyle sıralıyor:

35 yaş sonrasında zaman kaybetmeyin

Kadınlarda yaş ilerledikçe yumurta rezervi ve yumurta kalitesi düşebiliyor. Özellikle 35 yaşın üzerindeki kadınlarda 6 aylık korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmuyorsa daha fazla beklemek doğru olmayabilir. Ailesinde erken menopoz öyküsü bulunan, şiddetli endometriozis (çikolata kisti) yaşayan veya yumurtalıkları etkileyebilecek cerrahi operasyon geçiren kadınların ise yaşları genç olsa bile üreme sağlığı uzmanına başvurması önem taşıyor. Bitkisel kürler, alternatif tıp uygulamaları veya “stres yapmazsan kendiliğinden olur” gibi bilimsel temeli olmayan öneriler, çiftlerin doğru tedaviye ulaşmasını geciktirebiliyor. Her çiftin üreme sağlığı profili farklı olduğu için kulaktan dolma bilgiler yerine tıbbi değerlendirmeye başvurulması gerekiyor.

Değerlendirmeyi yalnızca kadınla sınırlamayın

İnfertilite tedavisinde baba adayının da kapsamlı şekilde değerlendirilmesi gerekiyor. Sperm sayısı, hareketliliği, kalitesi veya morfolojisindeki sorunların gözden kaçması tanıyı geciktirebiliyor ve tekrarlayan başarısızlıklara neden olabiliyor. Bu nedenle kapsamlı sperm analizi ve gerekli durumlarda ürolojik değerlendirme, tedavinin doğru planlanması açısından önem taşıyor.

Sonuç vermeyen tedavilerde ısrar etmeyin

Aşılama (IUI) ve basit yumurta takibi her hasta grubu için uygun olmayabiliyor. İleri yaş, düşük yumurtalık rezervi veya şiddetli erkek faktörü bulunan vakalarda bu yöntemlerde uzun süre  ısrar edilmesi zaman kaybına yol açabiliyor. Özellikle üç başarısız aşılama denemesinin ardından aynı yönteme devam etmek yerine tüp bebek tedavisine geçilmesi tavsiye ediliyor.

Başarısız denemelerden sonra tedavi planını yeniden değerlendirin

Tüp bebek tedavisinin kişiye özel planlanması gerekiyor. Başarısız bir denemenin ardından aynı tedaviyi tekrarlamak yerine embriyo kalitesi, rahim zarının (endometrium) tutunmaya uygunluğu, kullanılan ilaç dozları, sperm DNA hasarı ve bağışıklık sistemi faktörleri yeniden değerlendirilmeli. Elde edilen bulgular doğrultusunda tedavi şeması güncellenebilir; gerekli durumlarda farklı laboratuvar teknikleri veya genetik tarama yöntemleri (PGT) sürece dahil edilebilir.

Tüp Bebek Tedavisi Hakkında Bilinmesi Gerekenler yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Kadınlarda kalp hastalığı riski yaşla birlikte artıyor

Östrojen hormonunun koruyucu etkisi kadınları kardiyovasküler rahatsızlıklara yani kalp ve damar hastalıklarına karşı korur. Ancak menopozla birlikte bu koruyucu etki azalarak kadınlarda kalp-damar hastalıkları riski artmaya başlar. Koroner arter hastalığı erkeklerde daha erken yaşlarda görülürken, kadınlarda genellikle menopoz dönemi sonrasında ortaya çıkar. Kadınların kalp krizi geçirdiği yaşın erkeklere göre daha ileri olması ve hipertansiyon, diyabet gibi ek hastalıkların daha sık görülmesi, kalp krizi sonrası ölüm riskindeki farklılığın nedenleri arasında yer alır. Bunun yanında kalp krizinin tipi, tedaviye ulaşma süresi, yaş ve eşlik eden diğer hastalıklar da hastalığın seyrini etkileyen önemli faktörler arasında bulunur. Genç kadınlarda da kalp krizi sonrası ölüm riski göz ardı edilmemelidir. 2011-2022 yılları verileri inceleyen ve 2026 yılında yayımlanan bir çalışmada, ilk ani kalp krizi sonrasında hastane içi ölüm oranı 18-54 yaş grubundaki kadınlarda %3,1 iken erkeklerde bu oranın %2,6 olduğu bildirilmiştir.

Duygusal stres kadınlarda kalp krizini tetikleyebilir

Kadınlarda koroner arter hastalığı ve kalp krizinin yanı sıra kalp yetmezliği, ritim bozuklukları, kalp kapak hastalıkları, kalp kası hastalıkları ve koroner mikrovasküler hastalık da görülebilir. Özellikle genç kadınlarda nadir ancak önemli bir kalp-damar problemi olan spontan koroner arter diseksiyonu (SCAD) da dikkat edilmesi gereken tablolar arasındadır. Kalbi besleyen damar duvarında yırtılma meydana gelmesiyle ortaya çıkan SCAD, kadınlarda gebelik, emzirme dönemi ve yoğun fiziksel veya duygusal stres gibi durumlarla ilişkili olarak kalp krizine yol açabilir.

Kalp krizi her zaman göğüs ağrısıyla gelmiyor

Kadınlarda kalp damarlarındaki tıkanıklığın belirtileri erkeklerde sık görülen klasik göğsün ortasında baskı tarzındaki ağrıdan farklı olabilir. Göğüs ağrısının yeri ve niteliği değişebileceği gibi, yanma şeklinde bir ağrı da ortaya çıkabilir. Nefes darlığı, alışılmadık ve açıklanamayan yorgunluk, bulantı-kusma, sırt veya çene ağrısı, baş dönmesi, soğuk terleme ve mide rahatsızlığı gibi belirtiler de kalp hastalığının habercisi olabilir. Bu nedenle özellikle yeni başlayan veya tekrarlayan şikâyetlerin stres, yorgunluk ya da mide problemi olarak değerlendirilip geçiştirilmemesi önem taşır.

Menopoz sonrası başlayan kalp damar şikayetinizi önemseyin

Efor sırasında tekrarlayan göğüs baskısı veya ağrısı, daha önce bulunmayan nefes darlığı, açıklanamayan çarpıntılar, bayılma veya bayılacak gibi olma, efor kapasitesinde belirgin azalma ya da sürekli tekrarlayan olağandışı yorgunluk gibi şikâyetlerde kardiyoloji değerlendirmesi yapılması gerekir. Bunun yanı sıra yüksek tansiyon veya kolesterol, diyabet, obezite, sigara kullanımı ve ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü bulunan kadınların kardiyovasküler risk açısından değerlendirilmesi önem taşır. Menopoz sonrasında yeni başlayan kalp-damar şikâyetleri de ihmal edilmemelidir. Belirti göstermeyen ve düşük riskli genç kadınlarda rutin kardiyoloji kontrolü her zaman gerekli olmayabilir. Ancak 40’lı yaşlardan itibaren tansiyon, LDL ve non-HDL kolesterol, diyabet, sigara kullanımı, obezite, fiziksel aktivite düzeyi ve aile öyküsü birlikte değerlendirilerek kişisel kardiyovasküler risk ortaya konmalıdır. Güncel risk değerlendirme yaklaşımları ve PREVENT gibi risk hesaplayıcıları, tedavi ve takip kararlarının kişiye özel planlanmasına yardımcı olabilir.

Erken doğum kalp damar hastalığı riskini artırabilir

Kadınlara özgü bazı gebelik komplikasyonları ilerleyen yıllardaki kardiyovasküler risk açısından da önem taşır. Preeklampsi veya gebelik hipertansiyonu, gebelikte ortaya çıkan diyabet ve erken doğum öyküsü bulunan kadınların ilerleyen yaşamlarında kalp-damar hastalıkları açısından daha dikkatli değerlendirilmesi gerekir. Özellikle menopoz döneminde kardiyovasküler risk faktörlerinde meydana gelebilecek değişiklikler nedeniyle risk değerlendirmesinin güncellenmesi de önem taşır.

“Kırık kalp sendromu” kalbi gerçekten etkileyebiliyor

Kadınlarda daha sık görülen önemli kalp sorunlarından biri de “Kırık Kalp Sendromu”dur. Yoğun duygusal veya fiziksel stres sonrasında kalbin özellikle sol karıncığında geçici kasılma bozukluğu gelişmesiyle ortaya çıkan bu tablo, özellikle menopoz sonrası kadınlarda daha sık görülür. Sevilen birinin kaybı, ciddi korku veya üzüntü, boşanma gibi yoğun duygusal streslerin yanı sıra ameliyat, ağır enfeksiyon, travma ve bazı nörolojik hastalıklar da kırık kalp sendromunu tetikleyebilir. Göğüs ağrısı veya baskı, nefes darlığı, çarpıntı, terleme, bulantı ve nadiren bayılma gibi belirtilerle ortaya çıkabilen kırık kalp sendromu başlangıçta kalp krizinden ayırt edilemeyebilir. Koroner anjiyografide kalp damarlarının açık olduğunun görülmesi, tanı sürecinde önemli bir bulgu oluşturur. Hastanın klinik durumuna göre tedavi planlanır. Çoğu hastada kalp fonksiyonları haftalar içinde belirgin şekilde düzelir. Ancak kırık kalp sendromu tamamen masum bir tablo olarak değerlendirilmemelidir. Akut dönemde kalp yetmezliği ve ritim bozuklukları gibi ciddi komplikasyonlar gelişebilir; nadiren ölümcül sonuçlar da ortaya çıkabilir. Kadınlarda kalp hastalıklarının belirtilerinin erkeklerden farklı seyrettiği için olağandışı şikâyetlerin önemsenmesi, risk faktörlerinin düzenli olarak değerlendirilmesi ve özellikle yaş, menopoz, gebelik öyküsü ve eşlik eden hastalıkların dikkate alınması kalp sağlığının korunmasında büyük önem taşır.

Baş dönmesi ve mide bulantısı kadınlarda kalp krizi belirtisi olabilir yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Toplam maaşa, sabit ödemeye veya taban ödemeye uygulanmaz. Her ek ödeme döneminde yeniden hesaplanır.

Düzenlemeye göre Ağustos 2026 geçiş döneminde katsayı bütün hekimler için 1 kabul edilmektedir. Katsayıların farklılaşması sonraki ek ödeme dönemlerinde başlayacaktır.

Sistemin Özü Nedir?

Ölçülen işlem türleri branşlara göre değişse de sistemin ortak mantığı aynıdır:

Hekimin katsayısı yalnızca kendi yaptığı işlemlerden elde ettiği puana göre belirlenmez. Bu puan, Bakanlığın benzer nitelikte kabul ederek aynı grupta sınıflandırdığı sağlık tesislerinde çalışan aynı branştaki hekimlerin puanlarıyla karşılaştırılır.

Bu nedenle karşılaştırma ölçütü sabit değildir. Hekimin katsayısı, karşılaştırıldığı gruptaki diğer hekimlerin ne kadar puan ürettiğine göre de değişir.

Daha fazla işlem yapmak veya daha fazla puan üretmek, katsayının mutlaka artacağı anlamına gelmez.

Hekimleri Hangi Riskler Bekliyor?

Bakanlık “Nitelikli Hizmet” Diyor, İyi Hekimlik İşlem Puanına Sığmıyor

Bakanlık, uygulamanın hastaların nitelikli hizmetlere ulaşmasını sağlamayı amaçladığını belirtiyor. Ancak iyi hekimliğin bütün unsurları işlem sayısı ve puanıyla ölçülemez.

Karmaşık bir hastaya ayrıntılı değerlendirme, danışmanlık ve ekip görüşmesi için uzun süre ayıran hekim, aynı sürede daha fazla işlem puanı üreten meslektaşından daha düşük katsayı alabilir.

Oysa daha çok işlem, her zaman daha iyi sağlık hizmeti demek değildir.

Hekim, Tıbben Doğru Olan ile Gelir Kaygısı Arasında Bırakılabilir

Tıbben doğru karar hastayı izlemek, bilgilendirmek veya gereksiz bir girişimden kaçınmaktır. Hekimlik yalnızca işlem yapmaktan ibaret değildir.

İşlem sayısı ve puanının teşvik ek ödemesine bağlanması, hekim üzerinde daha fazla tetkik veya girişim yapma baskısı oluşturacaktır.

Tıbbi kararı belirleyen hastanın gereksinimi olmalıdır, puan hedefi değil.

Kurumun Eksikliği Hekimin Gelirine Yansıyabilir

Cihaz arızası, ameliyathane yoğunluğu, malzeme, personel veya yatak eksikliği hekimin işlem yapmasını engelleyebilir.

Bu durumlar için muafiyet öngörülse de muafiyet kendiliğinden uygulanmaz. Başhekimin tespit ve kararına bağlıdır ve yalnızca ilgili dönem için geçerlidir.

Sağlık kurumunun eksikliğinin bedeli hekimlere ödetilmemelidir.

Ekip Arkadaşlarını Rakibe Dönüştürebilecek Bir Sistem

Sağlık hizmeti hekimler, hemşireler, teknisyenler ve tüm sağlık çalışanlarının ortak emeğiyle yürütülür.

Hekimlerin puanlarının birbirine göre değerlendirilmesi vaka, cihaz, ameliyathane ve işlem paylaşımında rekabete yol açabilir.

Konsültasyon, olgu tartışması, asistan eğitimi ve meslektaşa yardım gibi ortak emeğin geri planda kalması riski vardır.

Eğitim ve Bilimsel Emek Bireysel Hedef Katsayısında Yer Almıyor

Bireysel Hedef Katsayısı asistan eğitimi, bilimsel araştırma, yayın, deneyim aktarımı ve benzeri akademik görevleri değil, hekim bazındaki tıbbi işlem sayı ve puanlarını esas almaktadır.

Bazı eğitim ve bilimsel faaliyetler için ek ödeme sisteminde ayrı ve koşula bağlı destek puanları bulunsa da bunlar Bireysel Hedef Katsayısı’nın hesaplanmasında dikkate alınmamaktadır. Bu durum, eğitim ve bilimsel emeğin işlem üretme baskısı karşısında ikinci plana itilmesi riskini doğurmaktadır.

Aylık Gelir Daha Da Belirsizleşecek

Katsayı her ek ödeme döneminde yeniden hesaplanır. Hekimin alacağı teşvik ek ödemesi yalnızca kendi çalışmasına değil, diğer hekimlerin puanlarına ve dağıtılacak teşvik kaynağına da bağlıdır.

Bu nedenle aynı emek için alınan teşvik tutarı dönemden döneme değişecektir.

“Katsayı 1’in Altına Düşmüyor, Öyleyse Kayıp Yok” Denebilir mi?

Hayır, denemez.

Dağıtılacak teşvik kaynağı sabit kalırsa bazı hekimlerin katsayısının yükselmesi, katsayısı 1’de kalan hekimlerin havuzdaki payını azaltabilir.

Basit bir örnekle açıklayalım:

İki hekimin Bireysel Hedef Katsayısı uygulanmadan önceki puanları eşit, dağıtılacak teşvik kaynağı 100 birim ve diğer bütün unsurlar aynı olsun.

Katsayılar 1 ve 1 olduğunda her hekim 50 birim alır.

Katsayılar 1,4 ve 1 olduğunda paylar yaklaşık 58 ve 42 birim olur.

İkinci hekimin katsayısı 1’in altına düşmemiştir. Buna rağmen payı 50 birimden yaklaşık 42 birime düşmüş, yaklaşık yüzde 17 azalmıştır.

Bu, yalnızca paylaşım mantığını göstermek için basitleştirilmiş bir örnektir. Gerçek hesapta başka katsayılar ve tavanlar da bulunmaktadır.

Aynı nedenle 1,4 katsayısı da ödemede doğrudan yüzde 40 artış güvencesi vermez. Toplam kaynak artmamış, yalnızca paylaşım değişmiştir.

İyi Hekimlik Puana Sığmaz

Hekimin başarısı yalnızca işlem sayısıyla ölçülemez.

İyi hekimlik;

• doğru endikasyon koyma,
• hastaya yeterli zaman ayırma,
• gereksiz işlemden kaçınma,
• bilimsel ve etik karar verme,
• hasta güvenliğini gözetme,
• ekip dayanışması içinde çalışma

demektir.

TTB’nin Talebi Nettir

• Bireysel Hedef Katsayısı uygulamasından vazgeçilmelidir.
• Ücretlendirme sistemi açık, denetlenebilir ve sağlık emek-meslek örgütlerinin katılımıyla hazırlanmalıdır.
• Hekimlerin geliri değişken ve öngörülemez teşviklere değil; izin ve hastalık dönemlerinde kesilmeyen, emekliliğe yansıyan, tek kalem ve güvenceli temel ücrete dayanmalıdır.
• Klinik bağımsızlık, ekip dayanışması ve nitelikli sağlık hizmeti korunmalıdır.

Rekabet değil, ekip dayanışması!
Belirsiz teşvik değil, güvenceli temel ücret!

Bireysel Hedef Katsayısı Hekimler İçin Ne İfade Ediyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Komisyon tutanaklarının yanı sıra Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) sunumları ve TÜİK Türkiye Çocuk Araştırması verilerinin kullanıldığı çalışmada, hem geleneksel akran zorbalığı hem de giderek büyüyen siber zorbalık riski ele alındı.

Her 100 çocuktan yaklaşık 14’ü zorbalığa maruz kalıyor

Rapora göre 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 13,8’i akranları tarafından zorbalığa maruz kalıyor. En sık rastlanan zorbalık biçimi ise alay edilme. Çocukların yüzde 7,2’si kasıtlı biçimde sosyal gruplardan dışlanırken, fiziksel şiddete maruz kalanların oranı yaklaşık yüzde 4,4 olarak bildiriliyor.

İşlevsel zorluk yaşayan çocuklarda tablo daha da ağırlaşıyor. Görme, duyma, yürüme, öğrenme, iletişim kurma veya öz bakım gibi alanlarda zorluk yaşayan çocukların zorbalığa uğrama oranı yaklaşık yüzde 27’ye yükseliyor.

Prof. Dr. Tarhan: “Her çocuk çatışması zorbalık değildir”

Akran zorbalığının çocuklar arasındaki sıradan anlaşmazlıklarla karıştırılmaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Öncelikle zorbalığı doğru tanımlamak gerekiyor. Çocuklar ve ergenler zaman zaman tartışabilir, kavga edebilir, bir süre sonra da barışabilirler. Her tartışmayı, her ses yükseltmeyi veya çocuklar arasındaki her anlaşmazlığı akran zorbalığı olarak değerlendirmek doğru değildir. Bir davranışın zorbalık olarak tanımlanabilmesi için kasıtlı olması, tekrarlayıcı olması ve taraflar arasında bir güç dengesizliği bulunması gerekir. Planlı, sistematik ve karşı tarafı ezmeye, sindirmeye veya dışlamaya yönelik bir davranış varsa burada zorbalıktan söz ederiz.” dedi.

Zorbalığın yalnızca fiziksel şiddetten ibaret olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tarhan, “Alay etme, lakap takma, hakaret, tehdit gibi sözel davranışların yanı sıra dedikodu çıkarma, gruba almama, kasıtlı olarak yalnız bırakma gibi ilişkisel zorbalık biçimleri de vardır.” diye konuştu.

“Çocuk çoğu zaman ‘Bana zorbalık yapılıyor’ demez”

Zorbalığın fark edilmesinde aile ve öğretmenlerin çocuğun davranışlarındaki değişimi iyi gözlemlemesi gerektiğini dile getiren Prof. Dr. Tarhan, çocuğun yaşadıklarını doğrudan anlatmayabileceğini söyledi.

Prof. Dr. Tarhan, “Çocuk çoğu zaman ‘Bana zorbalık yapılıyor’ diye gelip söylemez. Özellikle eleştirilmekten, suçlanmaktan veya ‘Sen de karşılık verseydin’ denmesinden korkuyorsa yaşadıklarını içine atabilir. Daha önce severek okula giden bir çocuk okula gitmek istemiyorsa, sabahları karın veya baş ağrısı gibi yakınmalar geliştiriyorsa, ders başarısı düşüyorsa, içine kapanıyorsa, arkadaşlarından uzaklaşıyorsa, odasına kapanmaya başladıysa, uyku ve iştah düzeni değiştiyse bunun arka planına bakmak gerekir. Okul reddinin arkasından kimi zaman akran zorbalığı çıktığını görüyoruz.” şeklinde konuştu. 

Çocuğun sorgulanmak yerine dinlenmesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tarhan, “‘Niye konuşmuyorsun, sana ne oldu?’ diye herkesin içinde çocuğu sıkıştırmak yerine, birebir konuşup ‘Senin için yapabileceğim bir şey var mı, anlatmak ister misin?’ denilmelidir. Çocuğu konuşturmanın yolu konferans vermek değil, yatay ilişki kurmak ve onu gerçekten dinlemektir.” dedi.

Farklı olan çocuk daha kolay hedef haline gelebiliyor

Raporda işlevsel zorluk yaşayan çocuklarda zorbalık oranının yaklaşık yüzde 27’ye çıkmasını değerlendiren Prof. Dr. Tarhan, farklılıkların okul ortamında kolaylıkla hedef haline getirilebildiğine dikkat çekti.

“Özel yetenekli, sosyal iletişimde zorlanan veya takım ilişkilerine uyum sağlamakta güçlük çeken çocukların daha fazla zorbalığa maruz kalabildiğini görüyoruz.” diyen Prof. Dr. Tarhan, akademik zekâsı yüksek bir çocuğun dahi sosyal ipuçlarını okumakta zorlanabileceğini ifade etti.

Prof. Dr. Tarhan, “Diğer çocuklarla aynı biçimde tepki vermeyince önce farklı görülür, ardından alay konusu olabilir ve süreç zorbalığa dönüşebilir. Akademik zekâ ile sosyal ve duygusal beceriler her zaman aynı ölçüde gelişmiyor. Bu nedenle çocuğu yalnızca ‘utangaç’, ‘uyumsuz’ veya ‘garip’ şeklinde etiketlemek yerine sosyal iletişim becerileri açısından değerlendirmek gerekir.” dedi.

“Ben güçlüyüm, o savunmasız; o halde onu ezebilirim”

Zorbalığın merkezinde çoğu zaman yanlış bir güç algısının bulunduğunu kaydeden Prof. Dr. Tarhan, “Zorbalığın temelinde çoğu zaman güç üzerinden kurulan yanlış bir ilişki vardır: ‘Ben güçlüyüm, o savunmasız; o halde onu ezebilirim.’ Empati ve merhametin zayıfladığı ortamlarda farklı olan çocuk daha kolay hedef haline gelir. Bir başka önemli sorun da sessiz kalan öğrencilerin görünmez hale gelmesidir. Zorbalık yalnızca zorbanın ve mağdurun sorunu değildir; sınıfın tamamını ilgilendiren bir okul iklimi problemidir.” ifadesinde bulundu.

Bu noktada öğretmene önemli sorumluluk düştüğünü söyleyen Prof. Dr. Tarhan, sınıfın liderinin öğretmen olması gerektiğini belirterek, “İyi bir öğretmen sınıfındaki öğrencileri tanır; geride kalanı, sessizleşeni, dışlananı fark eder. Fakat bunu çocuğu herkesin önünde teşhir ederek değil, birebir ve empatik iletişim kurarak yapar.” dedi.

“Zorbalık yapan çocuğu da sadece ‘kötü çocuk’ diye damgalamayın”

“Zorbalık yapan çocuk da sadece ‘kötü çocuk’ diye damgalanmamalıdır.” diyen Prof. Dr. Tarhan, “Her şiddet davranışı aynı zamanda bir mesajdır. Çocuğun hangi duygusal ihtiyacının karşılanmadığına, ailede nasıl bir iletişim gördüğüne, kendisini değersiz hissedip hissetmediğine bakmak gerekir.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tarhan, sevginin az, baskının ve eleştirinin fazla olduğu ailelerde çocuğun şiddeti problem çözme yöntemi olarak öğrenebildiğini belirterek, “Ailede sıcak bir ortamın olmaması hem fail olmaya hem de kurban olmaya zemin hazırlayabiliyor.” dedi.

Siber zorbalıkta “güvenli alan” ortadan kalkıyor

Raporun dikkat çeken başlıklarından biri de dijitalleşmeyle birlikte zorbalığın okul dışına taşınması oldu. Siber zorbalık raporda; dijital platformlar üzerinden tehdit, taciz, alay, iftira, siber şantaj ve mahremiyet ihlali yoluyla çocukların psikolojik ve sosyal olarak hedef alınması şeklinde tanımlanıyor.

Prof. Dr. Tarhan ise sosyal medyanın zorbalığın “seyirci kitlesini” büyüttüğünü belirterek, “Eskiden birkaç kişinin gördüğü bir alay veya dışlama olayı sınırlı bir çevrede kalırken, bugün sosyal medyanın viral etkisiyle onlarca, yüzlerce hatta çok daha fazla kişiye ulaşabiliyor.” dedi.

“Siber zorbalıkta okulun kapısı kapanmıyor”

Siber zorbalığın yüz yüze zorbalığa göre en önemli farklarından birinin süreklilik olduğuna dikkat çeken Tarhan, şu ifadeleri kullandı:

“Yüz yüze zorbalık çoğunlukla belirli bir fiziksel ortamda meydana gelir. Çocuk okuldan çıktığında belli ölçüde güvenli alanına dönebilir. Siber zorbalıkta okulun kapısı kapanmıyor. Telefon çocuğun cebinde olduğu için tehdit, hakaret, ifşa ve dışlama eve, hatta çocuğun odasına kadar geliyor. Bu durum mağdurda ‘kaçabileceğim güvenli bir alan yok’ duygusunu oluşturabiliyor.”

Dijital ortamda bir fotoğraf veya videonun tekrar tekrar paylaşılmasının travmatik etkiyi sürdürebildiğini kaydeden Tarhan, çocuklarda okul reddi, akademik başarı düşüşü, içe kapanma, depresif belirtiler ve yoğun kaygının görülebileceğini belirtti.

Çocukların yüzde 80’i günde 3 saatten fazla ekranda

Raporda çocukların yaklaşık yüzde 80’inin günde üç saatten fazla aktif olarak dijital ekran karşısında kaldığı bildiriliyor. Raporda aşırı ekran maruziyetinin odaklanma zafiyeti ve öğrenilen bilgilerin uzun süreli belleğe aktarılmasında sorunlarla ilişkilendirildiği de ifade ediliyor.

Kontrolsüz kullanımın gerçek ilişkilerin yerine sanal ilişkileri geçirebildiğini belirten Prof. Dr. Tarhan, “Ben sosyal medyanın akran ilişkilerinde zaman zaman toksik etki yaptığını düşünüyorum. Gerçek akran ilişkisinde yüz yüze iletişim, fiziksel temas, mimikleri okuma, karşı tarafın sevincini ve üzüntüsünü gözlemleme vardır. Empati bu ilişkiler içerisinde gelişir. Ekran ilişkisinde ise bunların önemli bir bölümü ortadan kalkıyor.” dedi.

“Dijital anestezi” uyarısı

Uzun süreli ve amaçsız ekran kullanımını “dijital anestezi” kavramıyla açıklayan Prof. Dr. Tarhan, “Çocuk ekranın karşısına geçtiğinde zaman ve öncelik algısını kaybedebiliyor. Çocuğa amaçlı kullanmayı, zaman yönetimini, dijital ortamda karşısındakinin de duyguları olan gerçek bir insan olduğunu öğretmek gerekir. Empatiyi öğretmek burada çok değerlidir; çünkü empatiyi öğrenen çocuk siber zorbalığa daha az yönelir.” ifadelerini kullandı.

Dünyada sosyal medyaya yaş sınırı gündemde

Raporda farklı ülkelerin çocukları dijital risklerden korumak amacıyla aldığı önlemlere de yer veriliyor. Çin’de 16 yaşından küçüklerin ebeveyn izni olmadan sosyal medya hesabı açmasına sınırlama getirildiği, Güney Kore’de 16 yaş altındaki çocuklara yönelik gece çevrimiçi oyun kısıtlamalarının uygulandığı, ABD’nin Florida eyaletinde küçük yaştaki çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin yasal düzenlemelerin bulunduğu aktarılıyor. Raporda ayrıca Avustralya, Yunanistan ve İrlanda’daki düzenleme tartışmaları ile Türkiye’de 13 yaş altının sosyal ağlara erişimine yönelik çalışma bilgileri de yer alıyor.

“Hedef dış denetimden iç denetime geçiş olmalı”

Küçük yaşlarda ekran kullanımının sınırlandırılması gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Tarhan, “Ergenlik döneminde yalnızca yasaklayıcı bir yaklaşım çoğu zaman ters etki yapabilir. Çocuk, anne babanın bulunmadığı ortamda yine dijital dünyayla karşılaşacaktır. Eğer iç denetim geliştirmemişse yasak kalktığı anda kontrolsüz kullanıma yönelebilir. Bu nedenle hedef dış denetimden iç denetime geçiş olmalıdır.” dedi. 

“Burada dijital ebeveynlik gerekiyor.” diyen Tarhan, anne ve babanın hem sınır koyması hem de sınırın nedenini anlatması gerektiğini belirterek, çocuklara medya okuryazarlığı ve bilinçli dijital kullanım becerileri kazandırılması gerektiğini söyledi.

Raporda dikkat çeken kavram; “Akran nezaketi”

Raporda zorbalıkla mücadelede “akran nezaketi” ve “dijital nezaket” kavramları da öne çıkıyor. Milli Eğitim Bakanlığı ve sivil toplum iş birliğiyle “Zorbalıktan Uzak Programı”nın pilot uygulamalarının yürütüldüğü, 12-13 yaş grubunda akrandan akrana eğitim programlarının gerçekleştirildiği belirtiliyor. Uzmanların ilkokul üçüncü sınıftan itibaren dijital etik kuralların müfredata alınmasını istediği aktarılırken, BTK’nın da siber zorbalığı “siber nezakete”, akran zorbalığını ise “akran nezaketine” dönüştürmeyi amaçlayan çalışmalar yürüttüğü ifade ediliyor.

“Negatifle mücadelenin yolu pozitifi artırmaktır”

Prof. Dr. Nevzat Tarhan da zorbalığı yalnızca yasaklama ve cezalandırma yaklaşımıyla çözmenin mümkün olmadığını belirterek “akran nezaketi” kavramının önemine dikkat çekti. Tarhan, “Akran zorbalığıyla mücadelede yalnızca negatifi ortadan kaldırmaya çalışmak yeterli değildir. Negatifle mücadelenin en etkili yollarından biri pozitifi artırmaktır. Bu nedenle ‘akran zorbalığı’nın karşısına ‘akran nezaketi’ni koymak gerekir. Nezaketin içerisinde empati vardır; karşı tarafın hakkını, ihtiyacını ve duygusunu dikkate almak vardır. Yalnızca karşı tarafı anlamak değil, onu incitmeden problemi çözme becerisi vardır.” diye konuştu. 

“Teknoloji hız verir ama değerler yön gösterir”

Zorbalığı önlemede sosyal ve duygusal eğitimin ergenliğe bırakılmaması gerektiğini vurgulayan Tarhan, “Bilgi yüklemekten önce çocuğun karakterine bir pusula kazandırılması önemlidir. Çünkü teknoloji hız verir ama değerler yön gösterir.” ifadelerini kullandı.

Empatinin doğuştan değişmez bir özellik değil, öğrenilebilen bir beceri olduğunu dile getiren Prof. Dr. Tarhan, “Değer eğitimini yalnızca haftada bir saatlik ders olarak düşünmemek gerekir. Değer içerikli eğitim olmalıdır. Matematikte, edebiyatta, tarihte, hatta fen derslerinde bile olaylar üzerinden adalet, dürüstlük, merhamet, iş birliği ve sorumluluk tartışılabilir. Böylece değerler teorik bir bilgi olmaktan çıkar, günlük hayatın parçası haline gelir.” dedi.

“Akran zorbalığının ilacı empatik iletişimdir”

Zorbalık gerçekleştikten sonra yalnızca cezalandırmaya odaklanmanın yeterli olmadığını söyleyen Tarhan, sözlerini şöyle tamamladı:

“Zorbalık yapan çocuğun yaptığı davranışın sonucunu görmesi, mağdurun ne hissettiğini anlaması ve sorumluluk alması sağlanmalıdır. Akran zorbalığının karşısına akran nezaketini koymak gerekir. Akran zorbalığının ilacı empatik iletişimdir. Bütün kötücül davranışların ortak noktalarından biri empati yoksunluğudur. Çocuğun vicdanını, merhametini ve empati kapasitesini geliştirirsek zorbalık ortaya çıktıktan sonra peşinden koşmak yerine daha ortaya çıkmadan önleyebiliriz.”

Akran zorbalığı okul kapısında bitmiyor, çocuğun odasına kadar giriyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Okula dönüşte çanta uyarısı: Hafif çanta, doğru taşıma ve bol hareket yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Kadınlarda kalp hastalığı riski yaşla birlikte artıyor

Östrojen hormonunun koruyucu etkisi kadınları kardiyovasküler rahatsızlıklara yani kalp ve damar hastalıklarına karşı korur. Ancak menopozla birlikte bu koruyucu etki azalarak kadınlarda kalp-damar hastalıkları riski artmaya başlar. Koroner arter hastalığı erkeklerde daha erken yaşlarda görülürken, kadınlarda genellikle menopoz dönemi sonrasında ortaya çıkar. Kadınların kalp krizi geçirdiği yaşın erkeklere göre daha ileri olması ve hipertansiyon, diyabet gibi ek hastalıkların daha sık görülmesi, kalp krizi sonrası ölüm riskindeki farklılığın nedenleri arasında yer alır. Bunun yanında kalp krizinin tipi, tedaviye ulaşma süresi, yaş ve eşlik eden diğer hastalıklar da hastalığın seyrini etkileyen önemli faktörler arasında bulunur. Genç kadınlarda da kalp krizi sonrası ölüm riski göz ardı edilmemelidir. 2011-2022 yılları verileri inceleyen ve 2026 yılında yayımlanan bir çalışmada, ilk ani kalp krizi sonrasında hastane içi ölüm oranı 18-54 yaş grubundaki kadınlarda %3,1 iken erkeklerde bu oranın %2,6 olduğu bildirilmiştir.

Duygusal stres kadınlarda kalp krizini tetikleyebilir

Kadınlarda koroner arter hastalığı ve kalp krizinin yanı sıra kalp yetmezliği, ritim bozuklukları, kalp kapak hastalıkları, kalp kası hastalıkları ve koroner mikrovasküler hastalık da görülebilir. Özellikle genç kadınlarda nadir ancak önemli bir kalp-damar problemi olan spontan koroner arter diseksiyonu (SCAD) da dikkat edilmesi gereken tablolar arasındadır. Kalbi besleyen damar duvarında yırtılma meydana gelmesiyle ortaya çıkan SCAD, kadınlarda gebelik, emzirme dönemi ve yoğun fiziksel veya duygusal stres gibi durumlarla ilişkili olarak kalp krizine yol açabilir.

Kalp krizi her zaman göğüs ağrısıyla gelmiyor

Kadınlarda kalp damarlarındaki tıkanıklığın belirtileri erkeklerde sık görülen klasik göğsün ortasında baskı tarzındaki ağrıdan farklı olabilir. Göğüs ağrısının yeri ve niteliği değişebileceği gibi, yanma şeklinde bir ağrı da ortaya çıkabilir. Nefes darlığı, alışılmadık ve açıklanamayan yorgunluk, bulantı-kusma, sırt veya çene ağrısı, baş dönmesi, soğuk terleme ve mide rahatsızlığı gibi belirtiler de kalp hastalığının habercisi olabilir. Bu nedenle özellikle yeni başlayan veya tekrarlayan şikâyetlerin stres, yorgunluk ya da mide problemi olarak değerlendirilip geçiştirilmemesi önem taşır.

Menopoz sonrası başlayan kalp damar şikayetinizi önemseyin

Efor sırasında tekrarlayan göğüs baskısı veya ağrısı, daha önce bulunmayan nefes darlığı, açıklanamayan çarpıntılar, bayılma veya bayılacak gibi olma, efor kapasitesinde belirgin azalma ya da sürekli tekrarlayan olağandışı yorgunluk gibi şikâyetlerde kardiyoloji değerlendirmesi yapılması gerekir. Bunun yanı sıra yüksek tansiyon veya kolesterol, diyabet, obezite, sigara kullanımı ve ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü bulunan kadınların kardiyovasküler risk açısından değerlendirilmesi önem taşır. Menopoz sonrasında yeni başlayan kalp-damar şikâyetleri de ihmal edilmemelidir. Belirti göstermeyen ve düşük riskli genç kadınlarda rutin kardiyoloji kontrolü her zaman gerekli olmayabilir. Ancak 40’lı yaşlardan itibaren tansiyon, LDL ve non-HDL kolesterol, diyabet, sigara kullanımı, obezite, fiziksel aktivite düzeyi ve aile öyküsü birlikte değerlendirilerek kişisel kardiyovasküler risk ortaya konmalıdır. Güncel risk değerlendirme yaklaşımları ve PREVENT gibi risk hesaplayıcıları, tedavi ve takip kararlarının kişiye özel planlanmasına yardımcı olabilir.

Erken doğum kalp damar hastalığı riskini artırabilir

Kadınlara özgü bazı gebelik komplikasyonları ilerleyen yıllardaki kardiyovasküler risk açısından da önem taşır. Preeklampsi veya gebelik hipertansiyonu, gebelikte ortaya çıkan diyabet ve erken doğum öyküsü bulunan kadınların ilerleyen yaşamlarında kalp-damar hastalıkları açısından daha dikkatli değerlendirilmesi gerekir. Özellikle menopoz döneminde kardiyovasküler risk faktörlerinde meydana gelebilecek değişiklikler nedeniyle risk değerlendirmesinin güncellenmesi de önem taşır.

“Kırık kalp sendromu” kalbi gerçekten etkileyebiliyor

Kadınlarda daha sık görülen önemli kalp sorunlarından biri de “Kırık Kalp Sendromu”dur. Yoğun duygusal veya fiziksel stres sonrasında kalbin özellikle sol karıncığında geçici kasılma bozukluğu gelişmesiyle ortaya çıkan bu tablo, özellikle menopoz sonrası kadınlarda daha sık görülür. Sevilen birinin kaybı, ciddi korku veya üzüntü, boşanma gibi yoğun duygusal streslerin yanı sıra ameliyat, ağır enfeksiyon, travma ve bazı nörolojik hastalıklar da kırık kalp sendromunu tetikleyebilir. Göğüs ağrısı veya baskı, nefes darlığı, çarpıntı, terleme, bulantı ve nadiren bayılma gibi belirtilerle ortaya çıkabilen kırık kalp sendromu başlangıçta kalp krizinden ayırt edilemeyebilir. Koroner anjiyografide kalp damarlarının açık olduğunun görülmesi, tanı sürecinde önemli bir bulgu oluşturur. Hastanın klinik durumuna göre tedavi planlanır. Çoğu hastada kalp fonksiyonları haftalar içinde belirgin şekilde düzelir. Ancak kırık kalp sendromu tamamen masum bir tablo olarak değerlendirilmemelidir. Akut dönemde kalp yetmezliği ve ritim bozuklukları gibi ciddi komplikasyonlar gelişebilir; nadiren ölümcül sonuçlar da ortaya çıkabilir. Kadınlarda kalp hastalıklarının belirtilerinin erkeklerden farklı seyrettiği için olağandışı şikâyetlerin önemsenmesi, risk faktörlerinin düzenli olarak değerlendirilmesi ve özellikle yaş, menopoz, gebelik öyküsü ve eşlik eden hastalıkların dikkate alınması kalp sağlığının korunmasında büyük önem taşır.

Baş Dönmesi ve Mide Bulantısı Kadınlarda Kalp Krizi Belirtisi Olabilir yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Bilim dünyasında son yıllarda kadın kalbi üzerine araştırmalar hız kazansa da, kadınlar hâlâ kardiyovasküler araştırmalarda yeterince temsil edilmiş değil. İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Süha Çetin, “Kadınlarla ilgili tıbbi araştırmalar son yıllarda artsa da modern tıpta erkekler hâlâ ön planda. Birçok kalp ve damar hastalığının tanı ve tedavisine ilişkin bilgilerimiz, ağırlıklı olarak erkek hastalarda yürütülen çalışmalara dayanıyor. Bu durum kadınlarda hastalıkların fark edilmesini, doğru tanının konmasını ve en uygun tedavinin seçilmesini zorlaştırabiliyor” diyor.

“Kadın kalbi, erkek kalbinin küçültülmüş bir versiyonu değil”

Prof. Dr. Süha Çetin, kadınlarda kalp hastalıklarının yalnızca belirtilerinin değil, hastalığın ortaya çıkma biçiminin de farklı olabildiğini söylüyor. Özellikle küçük damar hastalığı, damar spazmı ve spontan koroner arter diseksiyonu (SCAD) gibi mekanizmalar kadınlarda daha fazla önem taşıyor. Bu farklılıklar, standart tetkiklerin bazı hastalarda yeterli bilgi vermemesine ve tanı süreçlerinin uzamasına neden olabiliyor. 2026 yılında yayımlanan Avrupa Kardiyoloji Derneği bilimsel bildirisi de kadınlarda mikrovasküler hastalık, damar spazmı, koroner diseksiyon ve tanısal yaklaşımlardaki cinsiyet farklılıklarına dikkat çekiyor. Prof. Dr. Çetin’e göre kadınların kalp sağlığı konusunda bilinmesi gereken 5 kritik nokta var:  

1. En büyük riskiniz sadece tansiyon ve kolesterol değil 

Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, diyabet, sigara, hareketsiz yaşam ve aile öyküsü kadınlarda da önemli kardiyovasküler risk faktörleri. Ancak kadınlar açısından başka faktörler de var. Gebelik sırasında yaşanan preeklampsi ve gestasyonel diyabet (geçici diyabet) gibi komplikasyonlar, ilerleyen yıllarda kalp ve damar hastalığı riskinin artmasıyla ilişkilendiriliyor. Polikistik over sendromu (yeni adıyla Poliendokrin Metabolik Over Sendromu – PMOS), lupus ve romatoid artrit gibi bazı hastalıklar da kardiyovasküler risk açısından dikkate alınması gereken tablolardan. 

2. Kritik dönüm noktası: Menopoz

Menopoz geçişi, kadınların kalp sağlığının yeniden değerlendirilmesi gereken önemli bir dönem. Çünkü menopozla birlikte kadınların kardiyovasküler risk profili de önemli ölçüde değişebiliyor. Menopoz geçişi sırasında tansiyon, kolesterol ve metabolik risk faktörlerinde olumsuz değişiklikler görülebiliyor. Bu nedenle 40’lı ve 50’li yaşlarda ortaya çıkan yeni kardiyovasküler risklerin yalnızca “yaşın ilerlemesine” bağlanmaması gerekiyor.

3. Kadınlarda kalp krizi belirtileri farklı olabilir 

Kalp krizinin klasik belirtileri arasında göğüste şiddetli baskı veya ağrı ilk sırada geliyor. Ancak kadınlarda tablo daha farklı seyredebilir. Göğüs ağrısının yanı sıra nefes darlığı, bulantı, soğuk terleme, alışılmadık veya yoğun yorgunluk gibi belirtiler de görülebilir. Dolayısıyla yorgunluk, stres, mide rahatsızlığı denilerek geçiştirilen bazı belirtiler aslında kalbin alarmı olabilir. Bu belirtilerin kalp kaynaklı olduğunun fark edilmemesi ise tanının gecikmesi demek. Kadınlarda kalp hastalığının belirtilerinin erkeklerden farklılaşabileceği ve kadınların kanıta dayalı tedavilere daha az ulaşabildiği, güncel bilimsel değerlendirmelerde de vurgulanıyor.

4. Hastalığın arkasında farklı mekanizmalar bulunabilir

Kalp krizlerinin önemli bir bölümü erkeklerde olduğu gibi kadınlarda da kalbi besleyen damarlardaki aterosklerotik plakların yırtılması ve pıhtı oluşması sonucu ortaya çıkıyor. Ancak kadınlarda bunun dışında başka mekanizmalar da mevcut. Küçük damar hastalığı, koroner damar spazmı ve spontan koroner arter diseksiyonu (SCAD) bunlar arasında yer alıyor. Özellikle genç ve orta yaşlı kadınlarda kalp krizi değerlendirilirken bu mekanizmaların göz önünde bulundurulması çok önemli. Bir diğer dikkat çekici tablo ise Takotsubo kardiyomiyopatisi, diğer adıyla “kırık kalp sendromu.” Çoğunlukla yoğun fiziksel veya duygusal stres sonrasında ortaya çıkabilen bu durum, özellikle menopoz sonrası kadınlarda görülür ve bazı hastalarda kalp fonksiyonları zaman içinde yeniden toparlanabilir.

5. “Anjiyoda damarlar temiz çıktı” demek her zaman kalp sorunu yok demek değildir

Kadınlarda küçük damar hastalığı ve damar spazmı gibi durumlar, klasik koroner anjiyografide her zaman açık biçimde görüntülenemeyebilir. Bu nedenle şikâyetleri devam eden bazı kadınlarda yalnızca büyük damarlara bakılarak sonuca varılması yetersiz kalır. Hastanın durumuna göre daha ileri ve özellikli testlere ihtiyaç duyulabileceği unutulmamalı. 

Kadın Kalbini Anlamak İçin Erkek Kalbi Yetmiyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Toplumumuzda burun tıkanıklığı için bazı burun spreylerini gelişigüzel alıp kullanmanın çok yaygın ve tehlikeli bir sorun olduğunu vurgulayan Dr. Turanoğlu, doktora danışmadan, üstelik uzun süreli burun spreyi kullanmanın, uzun dönemde burun tıkanıklığının temel nedeni haline de gelebildiği uyarısında bulunuyor. KBB Hastalıkları Uzmanı Dr. Turanoğlu, burun tıkanıklığına karşı 5 etkili önlemi anlattı, önemli uyarılar ve önerilerde bulundu. 

Burun temizliğini düzenli yapın

Burun içindeki salgıların yoğunlaşması ve kuruması tıkanıklık hissini artırabilir. Özellikle kuru havalarda burun içinin nemli tutulması önem taşır. Uygun şekilde kullanılan serum fizyolojik veya tuzlu su içeren burun solüsyonları, burun içindeki salgıların temizlenmesine ve burundaki tıkanıklığın açılmasına yardımcı olabilir. Ancak burun temizliği sırasında burnu sert ve basınçlı şekilde sümkürmek yerine, nazikçe temizlemek ve burun içini tahriş etmemeye özen göstermek gerekir. 

Yeterli sıvı tüketin

Gün içerisinde yeterli miktarda su içmek, vücudun sıvı dengesinin korunmasına yardımcı olur. Yeterli sıvı alımı burun salgılarının koyulaşmasını önlemeye destek olarak tıkanıklık hissinin azalmasına katkı sağlayabilir. Bu nedenle özellikle hastalık dönemlerinde ve sıcak havalarda sıvı tüketimine dikkat etmek önemlidir.

Burun tıkanıklığının altındaki tıbbi nedeni gözden kaçırmayın!

Dr. Artunç Kaan Turanoğlu, burun tıkanıklığına neden olan fiziksel ya da tıbbi bir problem söz konusuysa, kalıcı çözüm için öncelikle altta yatan bu nedenin belirlenmesi ve uygun şekilde tedavi edilmesi gerektiğini belirterek şöyle konuşuyor: “Burun içinde septum deviasyonu olarak adlandırılan kıkırdak-kemik bölme eğriliği, burun etlerinin (konkaların) büyümesi, burun polipleri veya sinüzit, ve hatta bazen tümörler gibi tıbbi sorunlar da nefes almayı güçleştirebilir. Çocuklarda ise geniz etinin büyümesi burundan nefes almayı zorlaştıran önemli nedenlerden biri olabilir. Özellikle burun tıkanıklığı uzun süredir devam ediyorsa, sürekli tekrarlıyorsa, tek taraflı belirginleşiyorsa veya gece ağızdan nefes alma, horlama gibi sorunlara eşlik ediyorsa mutlaka KBB uzmanına başvurulmalıdır” diyor.  Ortamdaki havanın çok kuru olmamasına dikkat edin

Aşırı kuru hava solumak, görevlerinden biri havayı nemlendirmek olan burun mukozasının kurumasına ve tahriş olmasına yol açabilir. Bu durum da burun tıkanıklığı ve burun içinde rahatsızlık hissini arttırabilir. Yaşam alanlarının düzenli olarak havalandırılması ve ortamın aşırı kuru olmamasına dikkat edilmesi faydalı olabilir. Ancak nem oranının gereğinden fazla artırılması da küf ve akar gibi alerjenlerin çoğalmasına zemin hazırlayabileceğinden nem oranının yüzde 40-60 arasında tutulduğu dengeli bir ortam sağlanmalıdır.

Alerjiyi tetikleyen etkenlerden uzak durun 

Burun tıkanıklığının önemli nedenlerinden biri de; alerjik rinit olabilir. Polen, ev tozu akarları, hayvan tüyleri ve küf gibi alerjenler hassas bireylerde burun mukozasında reaksiyona neden olarak tıkanıklık, hapşırma, burun akıntısı ve kaşıntı oluşturabilir. Tıkanıklık belirli ortamlarda veya belirli dönemlerde tekrarlıyorsa alerji ihtimali göz önünde bulundurulmalı ve tetikleyici faktörlerden mümkün olduğunca uzak durulmalıdır. 

Burun açıcı spreyleri gelişigüzel kullanmayın! 

Dr. Artunç Kaan Turanoğlu ”Burun spreyleri, bazen de burun tıkanıklığının temel nedeni olabiliyor! Burun açıcı bazı spreyler ilk etapta rahatlama sağlıyor ve hasta bundan dolayı çok mutlu oluyor. Ancak etkileri kısa süreli oluyor. Üstelik damar büzücü özellikteki burun açıcı spreylerin uzun süre ve kontrolsüz kullanılması, tersine burun tıkanıklığının artmasına ve bağımlılığa neden olabiliyor. Bu nedenle bu tür spreylerin doktorun önerisi doğrultusunda ve belirtilen kullanım süresine uyularak kullanılması; uzun süredir bu spreyleri kullanan hastaların da tedavileri için KBB uzmanına başvurmaları büyük önem taşıyor” diyor.

Burun tıkanıklığını hafife almayın! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Beyin yüzü görse de kim olduğunu tanıyamıyor!

Nörolojik literatürün en sarsıcı algı bozukluklarından birinin prosopagnozi (yüz körlüğü) olduğunu ifade eden Dr. Celal Şalçini, “Prosopagnozi kişinin görme yetisinde hiçbir fiziksel kusur olmamasına rağmen yüzleri tanıyamaması durumudur.” dedi.

Ünlü nörolog Oliver Sacks’ın eserlerini örnek gösteren Dr. Şalçini, “Hastalar göz, burun veya ağız gibi tekil yüz bileşenlerini net bir şekilde algılayabilir; ancak beyin bu parçaları bütüncül bir kimlikte birleştiremez. Kişi karşısındaki insanın yüz hatlarını en ince ayrıntısına kadar görse de beynin görsel veriyi zihindeki kimlik kütüphanesiyle eşleştirememesi nedeniyle o yüzün kime ait olduğunu çözemez.” şeklinde konuştu.

Şiddetli vakalarda kişi kendi yüzünü bile tanıyamayabilir!

Prosopagnozinin derinliğinin hastadan hastaya geniş bir yelpazede çeşitlilik gösterdiğini kaydeden Dr. Şalçini, şunları söyledi:

“Hafif seyreden durumlarda yalnızca yeni tanışılan kişiler unutulurken, ağır vakalarda birey en yakınlarını bile teşhis edemez hâle gelebilir. Dr. Oliver Sacks’ın eserine adını veren Dr. P.’nin, eşinin başını bir şapka sanıp tutmaya çalışacak kadar ileri düzey bir görsel agnozi ve prosopagnozi yaşaması bu durumun dramatik bir örneğidir. Şiddetli vakalarda kişi eşini, çocuğunu, annesini ve hatta aynaya baktığında kendi yüzünü dahi tanıyamaz; yakınlarını ayırt edebilmek için ses tonu, belirgin bir takı veya yürüme tarzı gibi ikincil ipuçlarına bağımlı kalır.”

Yüz tanımadan sorumlu beyin ağları hasar görmüş ya da doğuştan işlevsiz olabilir!

Sağlıklı bir beyinde yüz tanıma işleminin, temporal lobun alt kısmında yer alan ‘fusiform yüz alanı’ (FFA) adlı özelleşmiş bölge sayesinde saliseler içinde ve bütüncül bir şablon üzerinden gerçekleştiğini aktaran Dr. Şalçini, “Prosopagnozide ise fusiform yüz alanındaki nöral ağlar veya bu bölgenin hafıza merkezleriyle olan bağlantıları hasar görmüş ya da doğuştan işlevsizdir. Beyin bütünsel algılama yetisini kaybettiği için bilişsel süreç adeta bir dedektif gibi çalışmaya başlar; yüzü bir bütün olarak hissetmek yerine kaş yapısı, çene çizgisi gibi detayları tek tek analiz etmeye çalışır ancak bu analitik yaklaşım anlık tanımayı sağlamada yetersiz kalır.” dedi.

Klinik araştırmalar ve Sacks’ın vakalarının, yüz körlüğünün hem gelişimsel (doğuştan) hem de kazanılmış (sonradan) formlarının bulunduğunu gösterdiğine işaret eden Dr. Şalçini, “Doğuştan olan türde beyin, genetik veya erken gelişimsel faktörler nedeniyle yüz tanıma ağlarını hiç oluşturamazken; sonradan gelişen vakalarda inme (felç), kafa travmaları, beyin tümörleri, ensefalit gibi enfeksiyonlar veya Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıklar ana etkendir. Beynin sağ alt temporal bölgesinde meydana gelen bir doku hasarı, bireyin o güne kadar sorunsuz çalışan yüz hafızasını aniden veya kademeli olarak silip atabilir.” açıklamasını yaptı.

Hastalar yaşadıkları durumun klinik bir nörolojik bozukluk olduğunun farkında olmayabilir!

Oliver Sacks’ın gözlemlerine atıfta bulunan Dr. Celal Şalçini, “Pek çok hasta yaşadığı bu sıra dışı durumun klinik bir nörolojik bozukluk olduğunun farkına varmadan yıllarca yaşayabilir.” dedi.

Özellikle doğuştan prosopagnozik olan bireylerin, herkesin dünyayı kendi gördükleri gibi algıladığını varsaydıklarını dile getiren Dr. Şalçini, “Bu sebeple durumlarını ‘isim hafızam zayıf’, ‘dikkatim dağınık’ veya ‘insanları birbirine karıştırıyorum’ diyerek geçiştirirler. Beyin, kişinin farkında olmadığı telafi mekanizmaları geliştirerek ses ve giysi detaylarıyla durumu maskelediğinden, gerçek teşhis sıklıkla yetişkinlik döneminde tesadüfen ya da nörolojik değerlendirmeler sonucunda koyulur.” diye konuştu.

Kesin bir tıbbi veya cerrahi tedavisi yok!

Yüz körlüğü, yalnızca algısal bir engel olmakla kalmayıp bireyin sosyal ve psikolojik dengesini de derinden sarstığına dikkat çeken Dr. Celal Şalçini, “Sokakta çok yakın bir arkadaşının yanından selam vermeden geçmek ya da bir yabancıya yakınlık göstermek, kişide zamanla yoğun bir mahcubiyet ve sosyal kaygı oluşturur. Çevresi tarafından sık sık ‘kibirli’, ‘soğuk’ ya da ‘ilgisiz’ olarak etiketlenen hastalar, yanlış anlaşılma korkusuyla kendilerini toplumdan soyutlamaya başlarlar. Sacks’ın eserlerinde de altı çizildiği üzere bu sürekli tetikte olma hâli, kişiyi zamanla insan ilişkilerinden uzaklaştırarak derin bir içe kapanma ve yalnızlığa sürükleyebilir.” dedi.

Hâlihazırda prosopagnozinin beyindeki hasarlı yüz tanıma mekanizmasını tamamen iyileştiren kesin bir tıbbi veya cerrahi tedavisi bulunmadığını ifade eden Dr. Şalçini, sözlerini şöyle tamamladı:

“Nörolojik rehabilitasyon süreçlerinde beynin esneklik (nöroplastisite) yeteneğinden yararlanan bilişsel egzersizler denense de temel yaklaşım kişiye ‘telafi edici stratejiler’ öğretmektir. Tıpkı Oliver Sacks’ın vakası Dr. P.’nin insanları ve nesneleri zihninde müzikal ritimler ve belirli karakteristik ipuçlarıyla eşleştirerek hayatını sürdürmeyi başarması gibi; hastalara da kişileri ses tonu, konuşma ritmi, saç kesimi, duruş veya belirgin aksesuarlar üzerinden ayırt etme teknikleri kazandırılarak günlük yaşamlarını sürdürmeleri sağlanır.”

Aynadaki kişi bile yabancı gelebiliyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Peki, beyin bazen neden gerçekten gereksiz görünen bilgileri ya da yıllarca etkisinden çıkamadığımız travmatik anıları da saklıyor? Acıbadem Üniversitesi Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Kurt’a göre bunun temel nedenlerinden biri, beynin sık tekrar edilen ve duygusal açıdan önem taşıyan bilgileri daha güçlü biçimde pekiştirmesi. Bir düşünce, bir endişe ya da olumsuz bir deneyim zihinde ne kadar sık tekrar edilirse, ilgili sinir ağları da o kadar sık etkinleşiyor. Özellikle bu tekrarlar güçlü duygularla birlikte olduğunda, beyin bu bilgileri öncelikli olarak işlemeye eğilim gösteriyor ve anılar daha kalıcı hale gelebiliyor. Bu nedenle travmatik yaşantılar ya da sürekli zihni meşgul eden olumsuz düşünceler zaman içinde tamamen ortadan kalkmak yerine daha kolay hatırlanabiliyor ve uygun ipuçlarıyla yeniden tetiklenebiliyor. Yani bazen önemsiz görünen ayrıntılar aklımızda kalırken, gerçekten öğrenmek istediğimiz bilgileri kolayca unutabiliyoruz. Prof. Dr. Murat Kurt, beynin gereksiz yükünü hafifletmeye ve hafızayı daha verimli kullanmaya yardımcı olacak önemli öneriler paylaşıyor…

Beynin bilgiyi kalıcı hale getirmesinin, sadece kaç kez karşılaşıldığına değil, o bilgiye ne kadar dikkat edildiğine ve derinlikle işlendiğine bağlı olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Murat Kurt, dijital ortamda defalarca karşılaştığımız içeriklerin çoğunun aslında hafızada kalıcı bir iz bırakmadığını vurguluyor. Prof. Dr. Murat Kurt, “Tekrar, özellikle dikkat ve anlamlı işlemeyle birlikte olduğunda bellek izini güçlendirir. Buna karşılık, dijital ortamda hızla tüketilen içerikler çoğu zaman yüzeysel düzeyde işlendiği için aynı etkiyi oluşturmaz. Çünkü kaydırarak tükettiğimiz her ekran, beynin bilgiyi derinlemesine işlemesini gerektirecek koşulları oluşturmaz; tam tersine, çoğu içerik yüzeysel bir dikkat düzeyinde işlenip hızla yerini bir sonrakine bırakır. Dolayısıyla zihni bu tür yüzeysel tekrarlarla doldurmak, hafızayı güçlendirmek yerine gereksiz bilişsel yükü artırarak asıl önemli bilgilerin etkili biçimde işlenmesini zorlaştırabilir. Bu nedenle gereksiz bilişsel yükü azaltacak alışkanlıklar geliştirmek büyük önem taşıyor” diyor…

Unutmak Beynin Hatası Değil, En Önemli Becerilerinden Biri

Prof. Dr. Murat Kurt, “Günümüzde dijital dünyanın sunduğu sınırsız bilgi akışı, sürekli bildirimler, stres, düzensiz uyku ve çoklu görev yapma alışkanlığı hafızamızı her zamankinden daha fazla zorluyor. Ekranda kaydırdığımız her içerik saniyeler içinde bir sonrakiyle yer değiştiriyor; birçok içerik derinlemesine işlenemeden yerini bir sonrakine bırakıyor. Eskiden zihnin dış uyaranlardan uzak kalabildiği kısa dinlenme anları daha fazlaydı. Şimdi ise yürürken, beklerken, yemek yerken bile telefon ekranına bakıyoruz. Sürekli uyaranlara maruz kalmak, beynin önemli bilgileri derinlemesine işlemesini ve dikkatin yeniden düzenlenmesini zorlaştırabiliyor” şeklinde konuşuyor.

Prof. Dr. Murat Kurt, hafızanın sanılanın aksine kusursuz çalışan bir kayıt cihazı olmadığını belirterek şu değerlendirmede bulunuyor: “İnsan beyni her gün milyonlarca uyaranla karşılaşıyor. Eğer bunların tamamını aynı ayrıntıyla saklasaydık, yeni bilgi öğrenmek ve doğru karar vermek çok daha zor olurdu; çünkü zihin, gerçekten önemli olanı bulmak için sürekli gereksiz ayrıntılar arasında kaybolurdu. Bu yüzden beynimiz, önemli gördüğü bilgileri güçlendirirken ihtiyaç duyulmayan ayrıntıları eleme eğilimindedir. Dolayısıyla unutmak, çoğu zaman bozuk değil, tam tersine sağlıklı çalışan bir hafızanın doğal ve gerekli bir sonucudur.”

“Beyin bir depo değil, bir editördür” diyen Prof. Dr. Murat Kurt’a göre hafıza yalnızca bilgiyi depolamıyor; dikkat, duygu, anlam ve tekrar gibi birçok faktörün etkisiyle sürekli olarak yeniden düzenleniyor, hatta her hatırlama anında bir bakıma yeniden yazılıyor. Bu nedenle güçlü bir hafıza kadar, “doğru bilgiyi tutup gereksizini bırakabilme” becerisi de bilişsel sağlığın önemli bir parçası olarak öne çıkıyor.

Prof. Dr. Murat Kurt, bu doğal unutmanın, örneğin travma sonrası hafıza kaybı ya da demans gibi durumlarda görülen patolojik unutmadan farklı olduğunun da altını çiziyor: “Burada bahsettiğimiz, beynin günlük işleyişinde kendiliğinden gerçekleşen, işlevsel bir süzme mekanizması. Hastalığa bağlı hafıza kayıplarıyla karıştırılmamalı.”

Neden Odaya Girince Ne Yapacağımızı Unutuyoruz?

Hemen herkesin zaman zaman yaşadığı bu durumun bilimsel bir açıklaması var. Psikoloji literatüründe “kapı eşiği etkisi” (doorway effect) olarak bilinen bu olgu, bir ortamdan diğerine geçildiğinde beynin içinde bulunduğu bağlamı güncellemesiyle ilişkilendiriliyor. Yeni bir ortama geçildiğinde, o sırada çalışma belleğinde tutulan bilgi dikkatin odağından çıkabiliyor ve ne yapmak için odaya girdiğimizi kısa süreliğine unutabiliyoruz. İlginç olan şu ki, bu etki tek başına, herhangi bir dikkat dağıtıcı olmadan bile ortaya çıkabiliyor. Sadece bir kapıdan geçmek bile beynin adeta “sayfayı çevirmiş” gibi yeni bağlama odaklanmasına yol açabiliyor.

Prof. Dr. Murat Kurt, yoğun çalışma temposu, sık dikkat bölünmesi ve aynı anda birçok işle ilgilenme alışkanlığının bu tür unutkanlıkları daha sık yaşanır hale getirebildiğini belirterek şöyle diyor: “Sorun çoğu zaman hafızada değil, dikkattedir. Bir işi düşünürken telefon bildirimi geliyor, ardından başka biriyle konuşuyoruz, sonra başka bir odaya geçiyoruz. Dikkat sürekli bölündüğünde, çalışma belleğinde tutulan bilgiye erişmek zorlaşabiliyor. Bu nedenle ne yapmak için odaya girdiğimizi birkaç saniyeliğine unutabiliyoruz. Çoğu zaman birkaç saniye durup yeniden odaklandığımızda ya da bulunduğumuz bağlamı hatırlatan bir ipucu gördüğümüzde bilgi tekrar aklımıza geliyor”…

Peki Ne Zaman Endişelenmeliyiz?

Burada önemli olan, doğal unutkanlık ile tıbbi değerlendirme gerektirebilecek unutkanlığı birbirinden ayırabilmek. Toplumda en yaygın yanlış inanışlardan biri, her unutkanlığın yaşlanma ya da demansın habercisi olduğunun düşünülmesi. Oysa zaman zaman isim unutmak, anahtarın yerini karıştırmak ya da randevuları hatırlamakta gecikmek çoğu zaman normal kabul edilebilir. Asıl dikkat edilmesi gereken durum ise unutkanlığın günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi; aynı soruların sık sık sorulması, tanıdık ortamlarda yön bulmakta zorlanılması ya da para yönetimi gibi günlük işleri yerine getirmede güçlük yaşanmasıdır.

Prof. Dr. Murat Kurt, “Her unutkanlığı hastalık olarak değerlendirmek doğru değil. Uykusuzluk, depresyon, kronik stres, yoğun iş temposu, bazı ilaçlar ve dikkat dağınıklığı da hafızayı önemli ölçüde etkileyebilir. Ancak unutkanlık kişinin günlük yaşamını belirgin biçimde aksatmaya başladığında ya da zaman içinde giderek kötüleştiğinde mutlaka bir uzmana başvurulmalıdır” diyor.

Kötü Anıların Olumsuz Etkisini Azaltmak Mümkün

Travmatik ya da olumsuz anıları tamamen silmek günümüzde mümkün değil. Ancak psikoloji ve nörobilim alanındaki araştırmalar, bu anıların kişide oluşturduğu duygusal yükün, azaltılabileceğini gösteriyor. Prof. Dr. Murat Kurt’a göre amaç unutmak değil, anının yaşam üzerindeki etkisini azaltmak olmalı: “İnsan beyni kötü anıları tamamen silmek yerine onların duygusal yükünü zaman içinde yeniden düzenleyebilir. Psikoterapi, sağlıklı baş etme yöntemleri ve gerektiğinde profesyonel destek sayesinde kişinin anıyla kurduğu ilişki değişebilir.”

Peki genel olarak hafızamızı güçlü ve sağlıklı tutmak için neler yapabiliriz? Prof. Dr. Murat Kurt, özellikle yaşam boyu öğrenmenin ve zihinsel olarak aktif kalmanın hem genç hem de ileri yaşlarda bilişsel işlevlerin korunmasına önemli katkı sağlayabileceğini belirterek şu önerilerde bulunuyor: “Hafızayı korumak için tek bir mucize yöntem yok. Kaliteli uyku ve haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapmak oldukça önemli. Bunun yanında beynimizi yeni deneyimlerle karşılaştırmamız, yeni beceriler öğrenmemiz ve zaman zaman günlük rutinimizin dışına çıkmamız zihinsel esnekliği destekliyor. Güçlü sosyal ilişkiler kurmak ve sürdürmek, Akdeniz tipi gibi dengeli beslenme modellerini benimsemek, stresi etkili şekilde yönetmek ve özellikle odaklanma gerektiren işlerde dikkati sık sık bölen çalışma alışkanlıklarından kaçınmak da beyin sağlığını destekleyen temel yaşam alışkanlıkları arasında yer alıyor. Hafızayı güçlendirmek için mucize yöntemler aramak yerine beynimizi koruyan yaşam alışkanlıklarına odaklanmalıyız. Düzenli uyku, fiziksel hareket, zihinsel merak, sosyal yaşam ve odaklanarak öğrenme, hafızamız için yapabileceğimiz en değerli yatırımlardır. Unutmayalım; iyi çalışan bir beyin sadece hatırlayan değil, gerektiğinde unutabilen beyindir”…

Beyni Gereksiz Bilgilerden Arındırmak yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

“HASTALIK VAR MI, YOK MU?” SORUSU GERİDE KALDI!

“Wellness” kelimesi detoks paketlerinde, sosyal medya içeriklerinde ve sıklıkla takviye reklamlarında karşımıza çıkıyor.  Peki wellness satın alınan tek seferlik bir deneyim olabilir mi? Acıbadem Life Danışmanı, İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Halil Ertürk bu soruya “Hayır” yanıtını veriyor. 

Wellness’ın yalnızca rahatlamak, iyi hissetmek veya masaj yaptırmak olmadığının altını çizen Dr. Halil Ertürk, “Gerçek anlamıyla wellness; kişinin fiziksel, zihinsel, duygusal ve ruhsal sağlığını her gün bilinçli seçimlerle desteklemesidir. Bir başka deyişle wellness, satın alınan tek seferlik bir deneyimden çok, günlük yaşamın içine yerleşen bir yaşam kültürdür” diyor. 

KENDİNİZE BU SORULARI SORUN

Sağlığın “hastalık yokluğu” ile değerlendirilmesinin yetersiz olduğunu ifade eden İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Halil Ertürk 7 önemli soruya işaret ediyor: 

1. Enerjim nasıl?
2. Uykum kaliteli mi?
3. Kaslarım güçlü mü?
4. Kan şekerim dengeli mi?
5. Stres sonrası hızlı toparlanabiliyor muyum?
6. Bağışıklık sistemim ve metabolizmam beni destekliyor mu?
7. Önümüzdeki yıllar için sağlık rezervimi koruyabiliyor muyum?

Bu sorulara günlük yaşam içinde verilen yanıtların gerçek wellness olduğunu belirten Dr. Halil Ertürk, “Wellness sadece “iyi hissetmek” ya da birkaç saatlik rahatlama deneyimi değildir. Gerçek wellness, vücudun temel biyolojik ihtiyaçlarını doğru zamanda ve doğru şekilde karşılamaktır” diyor. 

WELLNESS = SAĞLIK REZERVİNİZİ KORUMAK

Hastalık ortaya çıkmadan önce sağlığı koruma ve fonksiyonel kapasiteyi destekleme yaklaşımı olan wellness’ta kritik kavramlardan biri: sağlık rezervi. 

Kas gücü, kalp ve akciğerin fitlik düzeyi, yerine göre şeker ve yağı kullanabilen metabolik esneklik, uyku kalitesi, bağışıklık dengesi ve stres toleransının yaş aldıkça yaşam kalitesini belirleyen temel rezervler olduğunu söyleyen İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Halil Ertürk, “Az hareket eden, kötü uyuyan, sürekli stres altında yaşayan, ultra işlenmiş gıdalarla beslenen ve toparlanmaya zaman ayırmayan bir bedenin sağlık rezervi zamanla azalır” ifadelerini kullanıyor. 

“Düzenli hareket eden, yeterli uyuyan, kan şekerini dengede tutan, kaslarını koruyan, stresini yönetebilen ve doğayla temas eden bir beden daha dirençli hale gelir. Wellness, bedeni daha dirençli, zihni daha dengeli ve yaşamı daha sürdürülebilir hale getirmektir” diyen Dr. Halil Ertürk günlük yaşamda kullanılabilecek basit ve uygulanabilir haftalık basit wellness rutinini paylaşıyor. 

HAFTALIK BASİT WELLNESS PLANI

“Wellness’ın gücü, yapılabilir olmasından gelir” diyen Dr. Halil Ertürk örnek bir başlangıç wellness rutinini anlatıyor. 

Her gün 20-30 dakika yürüyüş yapmak, her öğünde protein ve lif tüketmek, yemek sonrası kısa hareket etmek ve birkaç dakikalık nefes egzersizi yapmak, uyku saatinizi düzenlemek iyi bir başlangıç olabilir. 

Haftada 2-3 gün vücut ağırlığıyla direnç egzersizini programınıza ekleyebilirsiniz. Ağır direnç egzersizleri yerine squat, duvara şınav, plank, merdiven çıkma ve esneme hareketleri yeterli olabilir. 

Haftada 1-2 gün duş sonunda kısa serin su uygulaması, daha uzun bir doğa yürüyüşü, ekransız bir zaman aralığı veya sosyal bağları güçlendirecek kaliteli bir buluşma da wellness planınıza eklenecek maddeler arasında yer alabilir. 

KİMLER DAHA DİKKATLİ OLMALI?

Her wellness pratiğinin herkese aynı şekilde uygun olmadığını belirten Dr. Halil Ertürk, “Özellikle yoğun egzersiz, soğuk maruziyeti, uzun açlık, sıcak-soğuk uygulamaları veya ileri biyohacking protokolleri bazı kişiler için riskli olabilir” uyarısında bulunuyor. 

Buna göre kalp-damar hastalığı olanlar, ritim bozukluğu yaşayanlar, kontrolsüz hipertansiyonu olanlar, diyabet ilacı veya insülin kullananlar, hipoglisemi eğilimi olanlar, gebeler, emzirenler, yeme bozukluğu öyküsü olanlar, ileri yaşta kırılgan bireyler, kronik böbrek veya karaciğer hastalığı olanlar ve aktif ciddi hastalığı bulunan kişiler bu uygulamaları mutlaka doktor değerlendirmesiyle planlamalı.

KİŞİSEL SAĞLIK KÜLTÜRÜNÜZÜ OLUŞTURUN

Gerçek wellness; sabah ışığıyla, kaliteli uykuyla, organik gıdayla, yemekten sonra yapılan yürüyüşle, kasları düzenli çalıştırmakla, nefes almayı hatırlamakla, doğayla ve insanlarla yeniden temas kurmakla başlar.

WELLNESS HAYATINIZI SAĞLIKLI HALE GETİRME BİÇİMİ

Wellness’ın her gün sağlığımızı destekleyen küçük ama bilinçli seçimler yapmak olduğunu söyleyen Dr. Halil Ertürk, “Uzun vadede sağlığı belirleyen şey çoğu zaman sürdürülebilir alışkanlıklardır. Bu nedenle gerçek wellness’ın en güçlü cümlesi şudur: Sağlıklı yaşam, hayatın dışında ayrıca yapılan bir şey değil; hayatın kendisini daha sağlıklı hale getirme biçimidir” ifadelerini kullanıyor. 

Wellness Bir Trend Değil, Bir Yaşam Kültürü yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Otizm, sosyal iletişim ve etkileşimde zorlanmalarla seyrediyor!

Otizmin sosyal iletişim ve etkileşim alanlarında yaşanan güçlüklerin yanı sıra tekrarlayıcı, basmakalıp davranışlar ve duyusal hassasiyetlerle seyreden nörogelişimsel bir durum olarak tanımlandığını ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, “Günümüzde otizm, tek bir tablo yerine farklı özellik ve düzeylerin bir arada bulunduğu ‘otizm spektrum bozukluğu’ kavramıyla ele alınıyor.” dedi.

Geçmişte Asperger sendromu ve atipik otizm gibi ayrı tanılarla ifade edilen bazı durumların da artık otizm spektrumu içerisinde değerlendirildiğini aktaran Dr. Öğr. Üyesi Luş, “Spektrumda özellikle sosyal iletişim ve etkileşim alanındaki güçlükler ön plana çıkıyor.” diye konuştu.

İlk belirtiler 1,5 yaş civarında görülebiliyor!

Otizm spektrumuna ilişkin bazı belirtilerin yaklaşık 1,5 yaşından itibaren fark edilebildiğine işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Luş, şöyle devam etti:

“Çocuğun sosyal etkileşimde zorlanması, sosyal gülümsemeye karşılık vermemesi, ismiyle seslenildiğinde bakmaması veya seslenmeye tepki vermemesi erken dönemde dikkat çekebilen belirtiler arasında yer alıyor.

Bunun yanı sıra çocukların ebeveynleriyle birlikte oynanan ‘ce-ee’ gibi karşılıklı oyunlara katılmaması, bir nesne ya da yöne işaret edildiğinde oraya bakmaması ve çevresindeki kişilere ya da olaylara beklenen düzeyde ilgi göstermemesi de sosyal iletişim açısından değerlendirilmesi gereken işaretler arasında bulunuyor.”

Dil gelişimindeki farklılıklar dikkat çekiyor!

Otizm spektrumunda dil gelişiminin de farklı şekillerde etkilenebildiğini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Luş, “Çocuğun hiç konuşmaması, konuşmanın yaşıtlarına göre gecikmesi veya konuşma gelişmiş olsa bile dilin sosyal iletişim amacıyla uygun şekilde kullanılmaması görülebiliyor.” dedi.

Özellikle ergenlik ve yetişkinlik döneminde ortaya çıkabilen durumlara da değinen Dr. Öğr. Üyesi Luş, “Mecazları anlamakta zorlanma, sosyal iletişimi kendiliğinden başlatamama ve farklı sosyal ortamlara uygun dil kullanımı konusunda güçlük yaşama gibi durumlar da görülebiliyor. Bu özelliklerin görülme biçimi ve şiddeti, otizm spektrumundaki bireyler arasında farklılık gösterebiliyor.” açıklamasını yaptı.

Tekrarlayıcı davranışlar ve duyusal hassasiyetler görülebiliyor!

Otizmin bir diğer önemli özelliğini davranışsal farklılıkların oluşturduğuna dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, “Tekrarlayıcı hareketler ve basmakalıp davranışlar bunlar arasında yer alıyor.” dedi.

Bunun yanında duyusal uyaranlara karşı aşırı hassasiyet (hipersensitivite) veya uyaranlara karşı beklenenden daha az tepki verme (hiposensitivite) görülebildiğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Luş, sözlerini şöyle tamamladı:

“Ses, ışık, dokunma veya diğer duyusal uyaranlara verilen tepkiler bireyden bireye değişebiliyor. Bu nedenle otizm spektrum bozukluğunun tek tip bir görünümünün olmadığı, belirtilerin farklı bireylerde farklı düzeylerde ve biçimlerde ortaya çıkabileceği unutulmamalı.

Erken dönemde fark edilen sosyal iletişim, dil gelişimi ve davranışsal farklılıkların uygun şekilde değerlendirilmesi, çocuğun ihtiyaçlarının belirlenmesi ve gelişiminin desteklenmesi açısından önem taşıyor.” 

Çocuğunuz ismine tepki vermiyorsa dikkat! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Parkinson hastalığı sebebiyle denge bozukluğu yaşayan ve bastonla yürümek zorunda kalan 82 yaşındaki Kayalı Yavuz, Bağcılar Belediyesi Vefahâne Yaşam Merkezi’nde çözüme kavuştu. 10 aylık özel bir spor eğitimi alan Yavuz, bastonu atıp normal bir şekilde yürümeye başladı.

Bağcılar’da yaşayan Kayalı Yavuz (82) Bağcılar Belediyesi Vefahane Yaşam Merkezi kursiyerlerinden biri. Sabah tesise gelen Yavuz, zamanının çoğunu burada akranlarıyla aktiviteler yaparak geçiriyor. Ancak parkinson hastası olan Yavuz, denge bozukluğu yaşıyor ve yürümekte zorlandığı için de baston kullanıyor.

10 aylık yorucu bir süreç geçirdi

Yaşlı kadınının rahatsızlığını fark eden Vefahane Yaşam Merkezi Kadın Spor Eğitmeni Gül Yorulmaz, kendisiyle özel olarak ilgilenmeye başladı. Yorulmaz, Yavuz için özel bir program hazırlayıp uygulamaya koyuldu. Spor salonunda her gün gerçekleştirilen egzersizlerle yaşlı kadının yürümesinde her geçen gün düzelmeler görüldü. 10 aylık yorucu sürecin sonunda Yavuz, bastonunu atıp normal bir şekilde yürümeye başladı.

Yaşam kalitem arttı

Zaman geçirmek için geldiği bu tesiste sağlığına kavuştuğunu söyleyen Yavuz, “Başta Bağcılar Belediye Başkanımız Yasin Yıldız olmak üzere emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Burada benimle çok yakından ilgilendiler. Spor hocamızın desteğiyle azmettim ve bastonsuz yürümeye başladım. Parkinkon hastalığımın getirdiği kas katılığı ve hareket kısıtlılığı sona erdi. Yaşam kalitem arttı” dedi.

82 Yaşındaki Kadın, Sporla Bastonunu Attı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

 Sağlık hizmetlerine erişimde eşitlik anlayışıyla çalışmalarını sürdüren Çankaya Belediyesi, ağız ve diş sağlığı hizmetlerini üç farklı noktada vatandaşlarla buluşturuyor. 100. Yıl, Yıldız ve Karapınar’da hizmet veren ağız ve diş sağlığı polikliniklerinden yararlanmak isteyen vatandaşlardan herhangi bir sosyal güvence şartı aranmıyor.

Ücretsiz sunulan hizmet kapsamında diş çekimi, dolgu, genel muayene ve diş taşı temizliği işlemleri gerçekleştiriliyor. Böylece vatandaşlar, ağız ve diş sağlığı hizmetlerine kolay ve ücretsiz şekilde ulaşabiliyor.

RANDEVU ÇANKAPP’TAN

Ağız ve diş sağlığı polikliniklerinde verilen hizmetlerden yararlanmak isteyen vatandaşlar, Çankapp mobil uygulaması üzerinden randevu oluşturabiliyor. Randevu sistemi sayesinde vatandaşlar kendilerine uygun gün ve saatte hizmet alabiliyor.

Çankaya Belediyesi’nin ücretsiz ağız ve diş sağlığı hizmeti sunduğu poliklinikler ve adresleri şöyle:

-100. Yıl Çankaya Evi Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği: İşçi Blokları Mahallesi, 1534. Sokak ile 1524. Sokak kesişimi

-Yıldız Hizmet Binası Prof. Dr. Nusret Fişek Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği: Sancak Mahallesi, 516. Sokak, Yıldız Hizmet Binası içi

-Karapınar Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği: Karapınar Mahallesi, 844. Cadde No: 7

Çankaya’da Gülümseten Hizmet yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Uzman kontrolü şart!

Zayıflama iğnelerinin, her kilo vermek isteyen kişi için uygun olmadığını belirten İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ferhat Çetin şöyle konuşuyor: “Unutulmamalı ki, bu ilaçlar bir takviye ürünü ya da vitamin- mineral desteği değil; insülin direnci, kalp- damar hastalıkları, karaciğer yağlanması, diyabet gibi pek çok metabolik bozukluk ve hastalığın altında yatan hormonal bozuklukları düzelten bir tıbbi tedavi ajanıdır. Nasıl ki antibiyotiği, kemoterapiyi ya da apandisit cerrahisini profesyonel ellere emanet ediyoruz, bu tedaviyi de mutlaka uzman kontrolünde kullanmak elzemdir. İnternetten edinilen bilgiler doğrultusunda tedaviye başlamak, doz değiştirmek veya ilacı kontrolsüz şekilde temin etmek sağlık açısından ciddi risk oluşturur.”

Bu hastalıklarınız varsa kullanmayın!

Daha önce pankreatit geçirenler, safra taşı veya safra yolu hastalığı bulunanlar, medüller tiroit kanseri açısından risk taşıyanlar ve ileri düzey mide-bağırsak sistemi hastalığı olan kişilerde bu ilaçların kullanımı ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Ayrıca kontrol altında olmayan kalp-damar hastalıkları, çok yüksek trigliserid düzeyleri, kronik alkol kullanımı ve ailede pankreas veya safra hastalığı öyküsü bulunan kişiler de mutlaka ayrıntılı değerlendirilmelidir. Tedavi kararı yalnızca kiloya göre değil, kişinin tüm sağlık geçmişi dikkate alınarak verilmelidir.

Tedavi öncesi bu tetkikleri mutlaka yaptırın!

Obezite tedavisinde doğru ilaç kadar doğru değerlendirme de hayati önem taşır. Tedavi öncesinde açlık kan şekeri, HbA1c, insülin direnci, kolesterol ve trigliserid düzeyleri ile karaciğer, böbrek ve tiroit fonksiyonlarının değerlendirilmesi gerekir. Gerektiğinde safra kesesi ve pankreasın ultrasonografiyle incelenmesi, gizli kalmış sağlık sorunlarının ortaya çıkarılmasını sağlayabilir. Yapılmayan her tetkik, gözden kaçabilecek bir riski de beraberinde getirir.

Dozu kendiniz değiştirmeyin!

Dr. Ferhat Çetin “”Biraz daha fazla kullanırsam daha hızlı kilo veririm” düşüncesi en tehlikeli hatalardan biridir. Bu ilaçlarda doz artışı belirli bir plan doğrultusunda ve yalnızca hekim kontrolünde yapılmalıdır. Gereğinden hızlı doz artırılması bulantı, kusma, şiddetli mide-bağırsak yakınmaları, sıvı kaybı ve tedavinin bırakılmasına neden olabilecek yan etkilere yol açabilir. Aynı şekilde ilacı düzensiz kullanmak veya enjeksiyon günlerini değiştirmek de tedavinin etkinliğini azaltabilir” diyor.

Bu belirtilerde hemen doktora danışın

Tedavi sırasında gelişen her yakınma ‘normal yan etki’ olarak değerlendirilmemelidir. Özellikle şiddetli ve geçmeyen karın ağrısı, sürekli kusma, sarılık, koyu renk idrar veya yüksek ateş gibi belirtiler pankreas ya da safra yollarıyla ilgili ciddi bir sorunun habercisi olabilir. Bu belirtiler ortaya çıktığında ilacı kendi kendine kullanmaya devam etmek yerine zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

xxxxxxxxxx Kutu Bilgisi xxxxxxxxxx

İlacı bırakınca bu hataya düşmeyin!

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ferhat Çetin, zayıflama iğnesi kullanımında en sık yapılan hatalardan birinin tedavi sonrası eski alışkanlıklara dönmek olduğunu vurguluyor. Dr. Çetin, “Tedavinin bitmesi sürecin tamamlandığı anlamına gelmez. Amaç yalnızca kilo vermek değil, verilen kiloyu koruyacak sağlıklı yaşam alışkanlıklarını kazanmaktır. Beslenme ve hareket düzeni değişmezse, ilacın iştah azaltıcı etkisi ortadan kalktığında kilolar yeniden alınabilir” diyor. Tedavi sonrası özellikle ilk 3-6 ayda kilo, bel çevresi ve metabolik değerlerin düzenli takibi büyük önem taşıyor.

Zayıflama iğnelerinde görünmeyen tehlike! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Saatlerce hareketsiz kalmak riski artırıyor

Derin ven trombozu (DVT), çoğunlukla bacakların derin toplardamarlarında pıhtı oluşmasıyla ortaya çıkan bir hastalıktır. Uzun süre hareketsiz kalındığında bacak toplardamarlarındaki kan akımı yavaşlamasıyla kan göllenerek pıhtı oluşabilir. İş veya tatil yolculuklarında uçak, otobüs ya da otomobilde saatlerce aynı pozisyonda oturmak, bacaklardaki toplardamar dolaşımının yavaşlamasına neden olur. Özellikle daha önce pıhtı öyküsü bulunan, yakın zamanda ameliyat veya hastanede yatış geçmişi olan, aktif kanser hastalığı olan, ileri yaşta veya fazla kiliolu kişilerde pıhtı oluşma riski daha yüksektir. Yaz aylarında çıkılan yolculuklarda sıcak havaya bağlı olarak sıvı kaybı daha fazla olmaktadır. Bu dönemlerdeki yolculuklarda yeterli sıvı tüketilmelidir. Ancak pıhtı oluşumu açısından en önemli risk faktörlerinden biri uzun süreli hareketsizliktir. 

Akciğere ulaşan pıhtı hayati riske neden olabiliyor

Derin ven trombozu her zaman belirgin belirtilerle ortaya çıkmayabilir. Ancak özellikle uzun yolculuk sonrasında tek bacakta şişlik, ağrı veya hassasiyet, kızarıklık ve ısı artışı gibi belirtiler görülmesi durumunda tıbbi değerlendirme yapılması önem taşır. Pıhtının akciğere ulaşması halinde ise ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, çarpıntı, baş dönmesi veya bayılma ve kanlı öksürük gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Bu belirtilerin görülmesi durumunda acil tıbbi değerlendirme gerekir.

Yolculuk sırasında pıhtı riskini azaltmak için…

Günümüzdeki ulaşım araçları en uzak yolu bile en kısa zamanda gitme olanağı sağlarken önlem alınmadığı taktirde bazı sağlık sorunları ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle uzun süreli yolculuklarda pıhtı riskini en aza indirmek ve bacak dolaşımını desteklemek için bu önlemlerin alınması gerekir;

1. Düzenli hareket edin: Uygun olduğunda koltuğunuzdan kalkarak koridorda kısa yürüyüşler yapın.
2. Otomobil yolculuklarında mola verin: Uzun süre kesintisiz araç kullanmak yerine düzenli aralıklarla durup birkaç dakika yürüyün
3. Ayak bileklerinizi çalıştırın: Oturduğunuz yerde ayak bileklerinizi yukarı-aşağı hareket ettirin ve dairesel hareketler yapın.
4. Baldır kaslarınızı aktif tutun: Ayak parmaklarınızı ve topuklarınızı sırayla kaldırarak baldır kaslarınızı çalıştırın.
5. Bacak bacak üstüne atmayın: Uzun süre aynı pozisyonda oturmak yerine bacaklarınızı mümkün olduğunca rahat ve hareket edebilecek şekilde konumlandırın.
6. Yeterli sıvı alın: Yolculuk boyunca susamayı beklemeden düzenli olarak su tüketmeye özen gösterin.
7. Sıkı kıyafetlerden kaçının: Bel ve bacak bölgesini aşırı sıkan kıyafetler yerine rahat kıyafetler tercih edin. 
8. Risk grubundaysanız hekiminize danışın: Daha önce pıhtı geçirdiyseniz veya pıhtı açısından başka risk faktörleriniz bulunuyorsa yolculuk öncesinde doktorunuzla görüşün. Kompresyon çorabı veya ilaçla korunma gibi yöntemlerin gerekip gerekmediği kişinin risk durumuna göre hekim tarafından değerlendirilmelidir. 

İş ve tatil yolculuklarında pıhtı riskini azaltan 8 önlem yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Çocukluk ve ergenlik döneminde başlayan görme bozukluklarında keratokonus hastalığına dikkat çeken Prof. Dr. Kubaloğlu, gelişen düzensiz astigmatizma nedeniyle yani gözümüzün ön yüzeyinde kornea adı verilen saydam tabaka yüzeyindeki düzensizliklerin ışık kırma kusuruna yol açarak, nesnelerin görüntüsünü bulanıklaştırmasıyla hastalarda ilk olarak görmenin etkilendiğini söyledi.

Sık Göz Ovuşturanlar Dikkat

Göz ovuşturmanın keratokonus hastalığında ciddi görme kaybına neden olabildiğini belirten Prof. Dr. Kubaloğlu, “Özellikle kaşıntı nedeniyle birçok hasta refleks olarak gözlerini ovuşturur. Ancak, bu alışkanlık kornea dokusunda incelme ve sivrilme sonucu ilerleyici bir hastalık olan keratokonusa yol açabilir. Başlangıçta hastalar gelişen astigmatizmaya bağlı bulanık görmeden şikayet eder. Teşhis ve tedavi edilmediğinde gözlüklerle dahi net görememe şeklinde ortaya çıkan, ileri derecede görme kaybına neden olabilir” dedi. Prof. Dr. Kubaloğlu, aileleri de uyararak, hastalığın belirtilerini şöyle sıraladı:

• Göz ovuşturma
• Gözlüklerle net görememe
• Gözlük numarasında hızlı değişim
• Gözler arasında belirgin numara farkı
• Hızla gelişen astigmat
• Gece sürüş zorluğu
• Cisimlerin gölgeli görülmesi
• Yeni gözlüklerle rahat edememe

Kornea Tomografisi

Prof. Dr. Kubaloğlu, keratokonusta düzenli takibin tedavi kadar önemli olduğunu belirterek, kornea tomografisi ile birlikte detaylı göz muayenesinin şart olduğunu söyledi.

Geç Teşhisten Kaçının

Keratokonusun geç teşhis edildiğinde kornea nakline bile götürebildiğini söyleyen Prof. Dr. Kubaloğlu, “Ülkemizde kornea nakli için başvuran hastalarını üçte biri keritokonus hastasıydı. Bu gerçekten ciddi bir oran. Bunun için bu hastalıkta erken teşhis çok önemli” dedi.

Çapraz Bağlama Yöntemiyle Tedavi
Prof. Dr. Kubaloğlu, keratokonusun ilerleyici özelliği nedeniyle öncelikle hastalığın aktif olup olmadığının belirlenmesi gerektiğini belirterek, “Keratokonus erken dönemde teşhis edildiğinde, hastalığın ilerlemesini durdurmakta çok başarılı sonuçlar alıyoruz. Çapraz bağlama (Cross-linking) tedavisi yapıyoruz. Temel amaç ilerlemeyi kontrol altına almak. Özellikle çocukluk ve gençlik döneminde daha hızlı ilerleyebilen keratokonusta, korneadaki kollajen liflerin güçlendirilmesini amaçlayan çapraz bağlama uygulaması değerlendirilebilir. Bu yöntemin temel hedefi korneanın daha fazla incelmesini ve şekil bozukluğunun ilerlemesini kontrol altına almaktır. Ancak hastalığın durdurulması, mevcut göz numarasının tamamen ortadan kalkacağı veya görmenin kendiliğinden artacağı anlamına gelmeyebilir. Uygulama sonrasında hastaların gözlük ya da kontakt lens kullanmaya devam etmesi gerekebilir” dedi.

Hangi Hastaya Hangi Tedavi Yapılır?
 Görmeyi artırmak için tedavide farklı seçeneklerin değerlendirilebileceğini de söyleyen Prof. Dr. Kubaloğlu, “Keratokonusta oluşan düzensiz astigmatizma nedeniyle standart gözlükler bazı hastalarda yeterli görme sağlayamayabilir. Bu durumda, keratokonusa özel sert veya hibrit lensler, hastanın kornea yapısına göre görmeyi artırmak amacıyla değerlendirilebilir. Gözlük ve kontakt lenslerle yeterli görme elde edilemeyen olgularda ise görmeyi artırmak için kornea içi halka uygulamaları, kornea topografi kılavuzlu lazer tedavileri veya ileri evrelerde kornea nakli seçenekler arasındadır. Hangi yöntemin tercih edileceği; kornea kalınlığı, hastalığın derecesi, ilerleme durumu ve hastanın görme ihtiyacı birlikte değerlendirilerek, belirlenebilir” diye konuştu.

Her Hastaya Özel Yöntem
 HER hastaya aynı yöntem uygulanmayabileceğinin altını çizen Prof. Dr. Kubaloğlu, şöyle dedi: “Keratokonus tedavisinde tek bir uygulamanın bütün hastaların ihtiyacını karşılaması mümkün olmayabilir. Bir hastada öncelik, hastalığın ilerlemesini durdurmak, başka bir hastada görme kalitesini artırmaya yönelik seçeneklere ihtiyaç duyulabilir. Bazı olgularda ise iki hedefin farklı aşamalarda birlikte ele alınması gerekebilir. Bu nedenle hastaların uygulama öncesinde yöntemin hangi amaçla önerildiğini, görme seviyesinde nasıl bir değişiklik beklenebileceğini ve gözlük ya da lens ihtiyacının devam edip etmeyeceğini hekimleriyle ayrıntılı şekilde değerlendirmesi önem taşıyor.”

Türkiye’de de Tarama Programı Başlatılmalı
 Bazı Avrupa ve Uzak Doğu ülkelerinde çocukların ilkokula başlarken keratokonus taramasından geçtiğini örnek olarak gösteren Prof. Dr. Kubaloğlu, şu önerilerde bulundu: “Çocuklarda kornea tomografisi taraması yapıyorlar. Çünkü çocuğu o yaşta yakalarsanız, yaptığımız çapraz bağlama tedavisiyle çocuğun görmesini, yani hayatını kurtarabiliyoruz. Yani bir bireyi engellilikten, hayat boyu engelli olmaktan kurtarıyorsunuz. Ülkemizde de bu hastalık tarama programına alınmalı. Çocuk ilkokula başlarken taraması yapılmalı. Erken teşhis ile çapraz bağlama tedavisi yüzde 90-95 oranında başarılı bir tedavi. Erken dönemde yaptığınız tedavide hastanın basit bir gözlükle ya da basit bir lensle görmesini koruyabiliyorsunuz.”

Bu hastalık kornea nakline götürüyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Son olarak, İstanbul’da özel bir sağlık kuruluşunda görev yapan bir çocuk hekimine karşı 50 milyon ABD doları tutarında tazminat talebiyle dava açıldığı kamuoyuna yansımıştır. Daha önce bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanı hakkında yaklaşık 78 milyon TL, bir kulak burun boğaz uzmanı hakkında ise 109 milyon TL tutarında tazminat kararlarının gündeme gelmesi; ayrıca hekimler hakkında ceza davaları, hapis cezaları ve gözaltı işlemlerinin uygulanması, mevcut sistemin hekimler bakımından öngörülemez ve ağır sonuçlar doğurduğunu göstermektedir.

Türk Tabipleri Birliği ve İstanbul Tabip Odası olarak yıllardır uyarıyoruz

Hekimleri ekonomik ve hukuki açıdan yıkıma uğratabilecek bir tazminat ve ceza sistemi, yalnızca hekimleri değil, sağlık hizmetinin bütününü tehdit etmektedir. Böyle bir ortam, sağlık hizmeti sunumunda defansif tıp uygulamalarını artırmakta; hekimlerin riskli vakalara müdahale etmekten kaçınmasına, yüksek riskli uzmanlık alanlarının tercih edilmemesine ve sonuçta toplumun nitelikli sağlık hizmetine erişiminin zayıflamasına yol açmaktadır.

Hasta haklarının korunması, sağlık hizmeti nedeniyle ortaya çıkan zararların giderilmesi ve kusurlu tıbbi uygulamaların tespit edilmesi kuşkusuz vazgeçilmezdir. Ancak sağlık hizmeti sunumunda karşılaşılan her olumsuz sonucun yalnızca hekimin kişisel kusuru olarak değerlendirilmesi ve hekimlerin ömür boyu çalışsalar dahi karşılayamayacakları tazminatlarla karşı karşıya bırakılması, hasta güvenliğini ve sağlık hakkını koruyan adil ve sürdürülebilir bir yöntem değildir.

Tıbbın birinci kuralı “primum non nocere”, yani “önce zarar verme”dir. Yapılan her girişim, verilen her ilaç istenmeyen sonuçlar doğurabilir. Altı yıllık tıp eğitimi, sonrasında yapılan 4-6 yıllık uzmanlık eğitimleri, yan dal eğitimleri, hekimlerin her yıl katıldıkları kongreler, kurslar, çevrimiçi etkinlikler hep bu istenmeyen sonuçları önlemek, hastalarına en doğru ve sağlıklı hizmeti vermek üzerinedir. Buna rağmen komplikasyonlarla karşılaşmak kaçınılmazdır. Hiçbir insan aynı değildir. Anatomisinde, fizyolojisinde, hormonal sisteminde farklılıklar vardır. Aynı insanın dahi farklı yaşlardaki metabolizması farklıdır. Dolayısıyla her insanın uygulanacak tedaviye vereceği yanıt da aynı olmayabilir.

Tıbbi uygulamalarda, tıbbın doğası gereği belirli riskler bulunmaktadır. Hastanın yaşı, mevcut hastalıkları, başvuru koşulları, sağlık kuruluşunun olanakları, çalışma koşulları, sağlık ekibinin yapısı, kullanılan tıbbi teknolojiler, başvuru ve sevk süreçleri ile hekimin sahip olduğu olanaklar birlikte değerlendirilmeden yalnızca sonuca bakılarak kusur tespit edilemez. Bu nedenle komplikasyon ile kusurlu tıbbi uygulama birbirine karıştırılmamalıdır.

Komplikasyon ile kusurlu tıbbi uygulama arasındaki ayrım; bilimsel, tarafsız, bağımsız ve ilgili uzmanlık alanlarından oluşan kurullar tarafından, olayın tüm koşulları değerlendirilerek yapılmalıdır. Eksik personel, artan iş yükü, yoğun emek gerektiren çalışma biçimi, yetersiz muayene ve değerlendirme süreleri, yoğun nöbet yükü, sağlık kuruluşlarının organizasyon eksiklikleri, tıbbi cihaz ve altyapı sorunları, sevk zincirindeki aksaklıklar ve sağlık hizmetinin örgütlenme biçiminden kaynaklanan yapısal sorunların sonuçları yalnızca hekimin bireysel sorumluluğuna indirgenemez.

Hekim tek başına sağlık sistemi değildir. Amaç yalnızca bir kişiyi cezalandırmak değil; zararın nedenlerini ortaya çıkarmak, aynı zararın tekrarını önlemek, hastanın uğradığı zararı hızlı ve adil biçimde karşılamak ve sağlık hizmetinin güvenliğini geliştirmek olmalıdır.

Bugün çocuk sağlığı ve hastalıkları, kadın hastalıkları ve doğum, genel cerrahi, beyin cerrahisi, çocuk cerrahisi, kalp ve damar cerrahisi gibi yüksek riskli alanlarda çalışan hekimler, mesleki sorumluluğun yanı sıra giderek büyüyen hukuki ve ekonomik risklerle de karşı karşıyadır. Bu durum hekimlerin riskli branşlardan uzaklaşmasına, genç hekimlerin bu uzmanlıkları tercih etmemesine ve mevcut uzmanların çalışma koşullarının daha da ağırlaşmasına yol açmaktadır. Riskli dallarda hekim açığı derinleşirken, ilerleyen yıllarda hastaların tıbbi bakımını üstlenecek hekim bulunamaması riski de büyümektedir.

Bu ortam kaçınılmaz olarak defansif tıp uygulamalarını artıracaktır. Hekimler, hastanın yararına olan en uygun tıbbi kararı vermek yerine, yalnızca hukuki riskten kaçınmak amacıyla gereksiz tetkik istemeye, gereksiz konsültasyon ve sevk yapmaya veya yüksek riskli hastalara müdahale etmekten kaçınmaya zorlanacaktır. Bunun bedelini yalnızca hekimler değil, tüm toplum ödeyecektir.

Bir hekimin, “Yaptığım her tıbbi müdahale sonucunda hayatım boyunca karşılayamayacağım bir tazminatla karşılaşabilir miyim veya ceza alır mıyım?” kaygısıyla çalışması, ne hekimlik mesleğinin bilimsel gerekleriyle ne hasta güvenliğiyle ne de toplum yararı ile bağdaşır.

Özel sağlık kuruluşlarında çalışan hekimler de hukuki güvenceye alınmalıdır

2022 yılında yapılan düzenlemelerle kamu kurumlarında görev yapan hekimler bakımından mesleki sorumluluk süreçlerine ilişkin belirli güvenceler öngörülmüş olmakla birlikte, özel sağlık kuruluşlarında çalışan hekimler bakımından aynı açıklıkta, etkinlikte ve öngörülebilirlikte bir güvence mekanizması bulunmamaktadır. Oysa aynı sağlık hizmetini sunan hekimin kamu ya da özel sektörde çalışıyor olması, temel hukuki güvenceler bakımından farklı sonuçlara yol açmamalıdır. Sağlık hizmetinin kamusal niteliği, bu hizmeti sunan hekimin hangi kurumda veya hangi statüde çalıştığından bağımsız olarak değerlendirilmelidir.

Türk Tabipleri Birliği ve İstanbul Tabip Odası, sağlık hizmetinden kaynaklanan zararların karşılanmasına karşı değildir. Aksine, zarar gören hastaların haklarının etkin biçimde korunmasını, zararların hızlı ve adil biçimde giderilmesini ve aynı zararların tekrarını önleyecek hasta güvenliği sistemlerinin kurulmasını savunmaktadır. Ancak bunun için mesleki sorumluluk rejiminin yalnızca bireysel cezalandırma ve yüksek tazminat baskısı üzerinden değil; bilimsel değerlendirme, kök neden analizi, kurumsal sorumluluk, hasta güvenliği ve kamusal güvence ilkeleri temelinde yeniden düzenlenmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda;

Sağlık hizmeti kaynaklı zararların bütüncül biçimde değerlendirilmesini sağlayacak yasal ve idari mekanizmalar oluşturulmalıdır.
Komplikasyon ile kusurlu tıbbi uygulama ayrımı bilimsel ölçütlerle ve olayın tüm koşulları dikkate alınarak yapılmalıdır.
Bilirkişi değerlendirmeleri bağımsız, tarafsız ve ilgili uzmanlık alanlarının bilimsel temsilcilerince gerçekleştirilmelidir.
Ceza ve tazminatların belirlenmesinde ölçülülük ilkesi gözetilmelidir.
Kamu ve özel sektörde çalışan hekimler arasındaki hukuki güvence farklılıklarını ortadan kaldıracak düzenlemeler yapılmalıdır.
Zorunlu mesleki mali sorumluluk sigortası gerçekçi ve etkin bir güvenceye dönüştürülmeli; sigorta primlerinin işveren tarafından karşılanması sağlanmalıdır.
Sağlık hizmetinden kaynaklanan zararların nedenlerini araştıran ve aynı hataların tekrarını önlemeye yönelik düzeltici ve önleyici çalışmalar geliştiren hasta güvenliği sistemi oluşturulmalıdır.
Sağlık hizmetiyle ilişkili zararların hastalar açısından hızlı ve adil biçimde karşılanmasını, hekimlerin ise bireysel ekonomik yıkıma uğramadan ve malpraktis korkusu altında kalmadan tıbbi gereklilikler doğrultusunda mesleklerini sürdürebilmesini sağlayacak kamusal bir fon kurulmalıdır.
Bir hekimin ömrü boyunca elde edemeyeceği bir servetin tek bir tazminat talebi olarak önüne konulması, adalet duygusunu da sağlık hizmetinin geleceğini de zedelemektedir.

Türk Tabipleri Birliği ve İstanbul Tabip Odası olarak Sağlık Bakanlığı’nı, Adalet Bakanlığı’nı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni göreve çağırıyoruz:

Sağlık hizmeti kaynaklı zararların hastalar açısından hızlı ve adil biçimde karşılanması, hekimlerin ise malpraktis korkusu altında kalmadan tıbbi gereklilikler doğrultusunda mesleklerini sürdürebilmesi için; bağımsız uzman heyetlerin bilimsel değerlendirmeleri doğrultusunda, hataların kök nedenlerini belirleyip önleyici ve düzeltici çalışmalar geliştiren, bütüncül bir kamusal mesleki sorumluluk sistemi derhal oluşturulmalıdır.

Çünkü mesele yalnızca hekimlerin maddi varlığı değildir. Mesele, yarın hangi hekimin hangi branşı seçebileceği, hangi hekimin riskli bir hastaya müdahale etmekten çekinmeyeceği ve toplumun nitelikli sağlık hizmetine erişip erişemeyeceğidir.

Bugün hekimleri yıkıma uğratan tazminat ve ceza sistemi, yarın halkın sağlık hakkını da tehdit edecektir.

Türk Tabipleri Birliği ve İstanbul Tabip Odası olarak; hasta haklarının, hekim haklarının ve toplumun sağlık hakkının birlikte korunacağı bilimsel ve kamusal bir sistem kuruluncaya kadar mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğiz.

İstanbul Tabip Odası
Türk Tabipleri Birliği

Hekime 50 Milyon Dolarlık Tazminat Davası Açıldı! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Çocuğun dünyasına koşulsuz sevgi ve yargısız dostluk giriyor

Evcil hayvanla büyümenin çocuk açısından yalnızca eğlenceli bir deneyim olmadığını, güçlü bir duygusal bağ kurma fırsatı sunduğunu belirten Klinik Psikolog Cumali Aydın, “Evcil hayvanla büyümek, çocuğun dünyasına koşulsuz sevgi ve yargısız bir dostluk kavramını somut olarak sokar. Bu ilişki, özellikle okul öncesi dönemde çocuğun güvenli bağlanma duygusunu pekiştirir; çocuk, kendisini olduğu gibi kabul eden bir canlıyla kurduğu bağ sayesinde daha yüksek bir öz saygı geliştirir. Amerikan Psikoloji Derneği’nin (APA) yayımladığı bir çalışmada, evcil hayvanı olan çocukların, olmayan akranlarına kıyasla daha yüksek benlik saygısı ve daha düşük yalnızlık seviyeleri bildirdiği gösterilmiştir. Bu bağ, çocuğun zihninde ‘Ben sevilmeye değerim ve sevebilirim’ temel inancını yeşertir; bu da tıpkı bir ağacın kökleri gibi, ileriki yaşlarda kuracağı tüm sağlıklı ilişkilerin temelini oluşturur.” dedi.

Benim davranışım başka bir canlının hayatını etkiliyor

Evcil hayvan bakımına katılmanın çocuklara sorumluluk kazandırabileceğini söyleyen Cumali Aydın, “Kafesteki kuşun suyunu tazelemek ya da köpeğin su kabını doldurmak gibi basit görevler, çocuğa erken yaşta ‘Benim eylemlerimin başka bir canlının hayatında bir karşılığı var’ fikrini aşılar ve bu, sorumluluk bilincinin özüdür. Ancak burada altın kural, sorumluluğun çocuğun bilişsel ve motor gelişimine uygun olmasıdır. İki yaşındaki bir çocuk, sizin gözetiminizde mama kabını yerine koyabilirken, beş yaşındaki bir çocuk köpeğin tüylerini taramanıza yardım edebilir. Bir araştırma, evcil hayvan bakımına aktif olarak katılan çocukların, özellikle 3-6 yaş aralığından itibaren, sosyal sorumluluk alma ve başkalarının ihtiyaçlarını fark etme konusunda daha duyarlı olduklarını ortaya koymuştur. Yeter ki bu görevler, ceza gibi değil, keyifli bir oyunun parçası gibi sunulsun.” diye konuştu.

İçe kapanık çocuk için “sessiz bir sosyal köprü” olabilir

Evcil hayvanların yalnızlık yaşayan veya içe kapanık çocuklar açısından farklı bir anlam taşıyabileceğine dikkat çeken Cumali Aydın, “İçe kapanık bir çocuk için evcil bir dost, hiçbir sözcüğe ihtiyaç duymadan orada olan, onu konuşmaya ya da performans göstermeye zorlamayan bir sosyal köprü işlevi görür. Bir balığın akvaryumda sessizce süzülmesi bile regüle edici olabilirken, bir kediyle kurulan sessiz uyum, çocuğun kabul gördüğüne dair en saf kanıtıdır. Dahası, evcil hayvanlar çocuğun akranları tarafından sosyal bir mıknatıs gibi algılanmasını sağlar; parkta bir tavşanı gezdiren çocuk, diğerlerinin doğal ve stressiz bir şekilde sohbet başlatmasına olanak tanır. Bu durum, yalnızlık hissini kıran ve çocuğu pasif bir rolden çıkarıp sosyal etkileşimin merkezine yerleştiren güçlü bir katalizördür.” şeklinde konuştu.

Hayvanla temas çocuğun sakinleşmesine yardımcı olabiliyor

Evcil hayvanlarla kurulan ilişkinin duygu düzenleme becerileri açısından da önemli olabileceğini dile getiren Cumali Aydın, şöyle devam etti:

“Öfkelendiğinde ya da üzüldüğünde köpeğine sarılan bir çocuğun kalp atışları yavaşlar, bedenindeki stres hormonu kortizol seviyesi düşer; bu, biyolojik bir sakinleşme tepkisidir. Evcil hayvanlar, çocuklar için âdeta canlı, nefes alan birer stres topu gibidir; yargılamadan, nasihat vermeden sadece fiziksel yakınlık sunarak duygusal fırtınaların dinmesine yardımcı olurlar. Bir çalışma, evcil hayvan sahibi çocukların duygu düzenleme stratejilerini daha etkin kullandığını ve stresli durumlarla başa çıkmada akranlarına göre belirgin bir avantaja sahip olduklarını göstermiştir. Bir kediye sarılmak ya da bir köpeği okşamak, çocuğa somut bir ‘an’da kalma’ egzersizi yaşatır ve olumsuz duygularının rehin almaması gerektiğini bedensel olarak öğretir.”

Otizmli çocuklarda hayvanlarla iletişim farklı bir kanal açabiliyor

Hayvan destekli etkileşimlerin özel gereksinimli çocuklarda ve otizm spektrum bozukluğunda da ele alınan uygulamalar arasında bulunduğunu belirten Cumali Aydın, “Otizm spektrumunda sıklıkla gördüğümüz, sosyal ipuçlarını okuma zorluğu, hayvanlar söz konusu olduğunda farklı bir kanaldan aşılabilir. Bir köpeğin beden dili, insanlarınki kadar karmaşık ve soyut değildir; daha nettir ve bu öngörülebilirlik, otizmli bir çocuk için devasa bir güven duygusu yaratır. Bu etkileşimler, çocuğun göz teması kurma, sıra alma ve sözlü iletişim başlatma gibi sosyal becerilerini, üzerinde bir baskı hissetmeden, doğal bir motivasyonla pratik etmesini sağlar. Yapılan araştırmalar, otizmli çocukların özel olarak eğitilmiş hizmet köpekleriyle birlikteyken kortizol seviyelerinin düştüğünü ve sosyal etkileşim davranışlarında anlamlı bir artış olduğunu kanıtlamıştır. Burada hayvan, terapötik bir ayna değil, güvenli bir duygusal destek sistemidir.” dedi.

Her çocuk evcil hayvan sahibi olmaya hazır değildir

Evcil hayvanların çocuk gelişimine katkılarından söz edilirken her çocuğun ve her ailenin evcil hayvan sahibi olmaya hazır olduğunun düşünülmemesi gerektiğini vurgulayan Cumali Aydın, şöyle devam etti:

“Her çocuk hazır değildir ve bu, çocuğun suçu değildir. Hazır bulunuşluk, takvim yaşından ziyade çocuğun mizacına ve dürtü kontrolüne bağlıdır. Eğer bir çocuk öfkelendiğinde hâlâ oyuncaklarına vurarak tepki veriyorsa, bir canlıyı incitmemeyi içselleştirmemiş olabilir. Aileler önce çocuğun değil, kendi motivasyonlarını sorgulamalıdır: ‘Biz mi istiyoruz, yoksa çocuğumuz mu?’ ve en önemlisi ‘Bu canlının ömür boyu sorumluluğuna, maddi-manevi yüküne biz hazır mıyız?’ sorusu dürüstçe yanıtlanmalıdır. Unutmayın, evcil hayvan çocuğa sorumluluk öğretmek için alınan bir ders materyali değil, ailenin yeni bir ferdidir. Eğer ebeveyn, asıl bakımı üstlenmeye gönüllü değilse, o hayvanı eve almamak en doğrusudur.”

Ekranın karşısına gerçek temas ve gerçek ilişkiyi koyuyor

Çocukların ekran başında geçirdiği sürenin arttığı günümüzde evcil hayvanlarla geçirilen zamanın ayrı bir önem kazandığını ifade eden Cumali Aydın, “Dijital dünyanın pikselli doyumu, bir köpeğin tüylerini okşarken hissedilen sıcaklığın ve karşılıklı duygusal alışverişin yerini asla tutamaz. Evcil hayvanla geçirilen zaman, çocuğu ekranın pasif tüketim döngüsünden çıkarıp, fiziksel ve duygusal olarak aktif olduğu bir gerçeklik düzlemine taşır. Parkta bir köpekle oynamak, çocuğun hem kaba motor becerilerini geliştirir hem de ekran bağımlılığının getirdiği hareketsiz yaşamın panzehiri olur. Daha da önemlisi, bir kedinin yüzünü ekrana dönüp onunla iletişim kuramazsınız; bu karşılıklı etkileşim zorunluluğu, çocuğa empati, sözsüz iletişimi okuma ve anlık geri bildirim verme gibi ekranın körelttiği becerileri yeniden kazandırır. Doğanın ve dostluğun en saf haliyle kurulan bu temas, sanal dünyanın yarattığı ‘anlık tatmin’ yanılsamasına karşı en güçlü doğal panzehirdir.” şeklinde sözlerini tamamladı. 

Evcil hayvanlar çocukların yalnızlık duygusunu azaltıyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Mevlid Kandili, İslam toplumlarında asırlardır çeşitli etkinliklerle idrak ediliyor

Peygamber Efendimizin doğumunu ifade eden Mevlid Kandili’nin Müslüman toplumlarda önemli bir yere sahip olduğunu belirten Prof. Dr. Reşat Öngören, bu gecenin Regâib, Mi‘rac, Berat ve Kadir geceleriyle birlikte idrak edilen beş kandilden biri olduğunu söyledi.

İslam tarihi boyunca kandil gecelerinin farklı geleneklerle yaşatıldığını ifade eden Prof. Dr. Öngören, “Mevlid kandillerinde cami minareleri başta olmak üzere birçok yerde kandiller yakılır, toplu halde Kur’ân-ı Kerîm okunur ve Resûl-i Ekrem’in hayatına dair sohbetler edilirdi. Ayrıca onun özellikle doğumunu anlatan ilâhîler meşk edilir, ardından yemek ve şerbet ikramına geçilirdi.” dedi.

“Peygamber Efendimize sevgimizi ve imanımızı tazelemek için bir vesile kılabiliriz”

Mevlid Kandili’nin nasıl değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin görüşlerini paylaşan Prof. Dr. Reşat Öngören, gecenin merkezinde Hz. Muhammed’e (a.s.) duyulan sevginin ve onun getirdiği mesajın yeniden anlaşılmasının bulunması gerektiğini söyledi.

Prof. Dr. Öngören, “Mevlid kandilini Peygamber Efendimize sevgimizi ve imanımızı tazelemek için bir vesile kılabiliriz. Ona karşı sevgimiz bizi Allah’ın kitabı Kur’an ile buluşturacaktır. Peygamber’e iman Kur’an’a imandan önce gelir. Çünkü en başta bizim gibi bir insan olan Muhammed (a.s.) kendisine melek gelip Allah’tan âyetler, yani Kur’an getirdiğini duyurmakla bir peygamber olduğunu da ilan etmiş oldu. Eğer muhatapları öncelikle onun peygamberliğini kabul etmeselerdi, söylediklerinin de Allah’ın sözü olduğunu kabul etmeyeceklerdi.” diye konuştu.

Hz. Muhammed’in en önemli özelliklerinden biri güvenilir olmasıydı

Hz. Muhammed’in (a.s.) peygamberliğinin kabul edilmesinde onun kişiliğinin ve özellikle güvenilirliğinin son derece önemli olduğuna işaret eden Prof. Dr. Reşat Öngören, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Hz. Muhammed’in (a.s.) peygamberliğini kabulde en temel unsur onun ‘güvenilir bir kimse’ olmasıdır. Doğru sözlü ve güvenilir (emin) bir kimsenin verdiği bilgi elbette ki doğru ve güvenilir olacaktır. Nitekim o ilk olarak peygamberliğini ilan için halkın huzuruna çıktığında öncelikle kendisinin onlar nezdinde ‘doğru sözlü ve güvenilir bir kimse olup olmadığını’ test etmiş, olumlu cevap alınca peygamberliğini duyurmuştur. Bu durum Hz. Muhammed’in (a.s.) peygamberlikten önceki hayatının da peygamberliğini kabul ettirmek adına ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. O yüzden onun insanî kişiliğinin peygamberlik öncesi ve sonrası şeklinde ayrıma gitmeden bir bütün olarak değerli olduğunu kabul etmek gerekir.”

Peygamber’e muhabbetin artması için bolca salavat getirilmeli

Mevlid Kandili’nde yapılabilecekler hakkında da önerilerde bulunan Prof. Dr. Reşat Öngören, Peygamber Efendimizin hayatının ve ahlakının anlatıldığı sohbetlerin yanı sıra bireysel olarak salavat getirmenin önemine işaret etti.

Prof. Dr. Öngören, “Peygamber’e muhabbetin artması ve imanın tazelenmesi için sohbetlerin yanı sıra ferdî olarak bolca ‘salavat’ getirilmelidir.” dedi.

Hz. Peygamber’e iman deizmin panzehiridir

Günümüzde gençlerin inanç dünyasına ilişkin tartışmalara da değinen Prof. Dr. Reşat Öngören, özellikle deizm konusuna dikkat çekti.

“Günümüzde gençlerin inanç bakımından ‘deizme’ kaydığı dile getirilir olmuştur.” diyen Prof. Dr. Öngören, şöyle devam etti: 

“Yani gençler arasında Allah’ın varlığını kabul ettiği halde Hz. Peygamber’e ve getirdiği Kur’an’a inanmama eğilimi söz konusudur. Bunun önüne ancak peygamber efendimizin ve Kur’an’ın güzelliklerini etkili bir şekilde anlatmakla geçilebilir. Hz. Peygamber’e iman, deizmin panzehiridir. O yüzden kandil gibi önemli gün ve geceleri vesile ederek sosyal medya dahil bütün vasıtaları değerlendirmek gerekir.” 

Mevlid Kandili, Peygamberimize sevgimizi tazelemek için bir vesile yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İzmir İl Sağlık Müdürlüğü tarafından Temmuz ayında Kiraz Devlet Hastanesi Başhekimliği’ne gönderilen yazıda, “Deprem analiz sonuçlarına göre binanın yıkımı önerilmiştir. Hâlen lojmanı kullanan personelin en az 30 gün içerisinde binayı boşaltması gerekmektedir” ifadelerine yer verildi.

Kirazz

Can Güvenliği Yoksa 112 İstasyonu Neden Boşaltılmıyor?

Söz konusu yazının ardından lojmanda kalan üç sağlık personeli, binayı kısa süre içerisinde boşaltmak zorunda kaldı. Ancak aynı binanın giriş katında Kiraz 1 Nolu Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonu’nun hizmet vermeye devam ettiğine dikkat çeken Birlik Sağlık Sen İzmir 2 No’lu Şube Başkanı Şevkef Özfiliz, binayla ilgili soru işaretlerinin bulunduğunu belirtti. Özfiliz, Bilim ve Sağlık Haber Ajansı’na yaptığı açıklamada, “Eğer sıkıntı yoksa lojmanda kalan personel neden çıkartıldı?” diye sordu. Lojmanda kalan hastane personeline yapılan tebligat sonrasında binayı boşaltmak zorunda kaldığını belirten Özfiliz, aynı binada 112 Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonu’nun faaliyet göstermeye devam etmesine dikkat çekti. Özfiliz, “Aynı binada 112 istasyonu var. Can güvenliği yoksa burası niye boşaltılmıyor?” ifadelerini kullandı.

Kiraz Devlet Hastanesi Lojmanı Boşaltıldı: Aynı Binadaki 112 İstasyonu Neden Faaliyette? yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Bakan Memişoğlu, “Eski Türkiye Sağlık Alanında da Mazide Kaldı” 

Törende yaptığı konuşmada Türkiye’nin sağlık alanında dünyada örnek gösterilen ülkeler arasında yer aldığına dikkat çeken Memişoğlu, “Her şartta fedakarca çalışan sağlık çalışanları ile Türkiye’nin sağlık sistemini dünyanın örnek gösterilen sistemlerinden biri haline getirdik. Ülkemiz 271 bin yatak kapasitesine  1,5 milyon kişilik güçlü bir sağlık ordusuyla her gün 3 milyondan fazla vatandaşa hizmet veren devasa bir sağlık sistemine sahip. Bu rakamlar Türkiye’nin son 25 yılda nereden nereye geldiğinin göstergesidir. Ülkemizin sağlık altyapısını daha da güçlendirmek için azimle çalışıyoruz. Eski Türkiye sağlık alanında da mazide kaldı. Artık hastane denilince akla birinci sınıf hizmet veren modern, ferah ve donanımlı şifahaneler geliyor. Ülke genelindeki yeni yatırımlarımıza kararlılıkla devam ediyoruz. Yurdumuzun dört bi yanında 36 bin yatak kapasitesine sahip 141 adet sağlık tesisinin yapımı devam ediyor. Ülke genelinde 1250’den fazla yeni birinci basamak sağlık. merkezinin yapıp, fizilibilte süreci yürütülmektedir.  25 yılda Sayın Cumhurbaşkanımızın güçlü vizyonu ve ülkemizin gelişim rüzgarı ile İzmir’in sağlık altyapısını da baştan aşağıya yeniledik. 2023’te 2200 yatak kapasiteli İzmir Şehir Hastanesini tamamlayarak aziz milletimizin hizmetine sunduk. İlçelerimizde son teknoloji ile donatılmış 52 sağlık tesisi inşa ettik. Birinci basamakta 93 yeni sağlık merkezini şehrimize kazandırdık. 25 yılda İzmir’in toplam yatak kapasitesini 14 bin 350’ye kadar çıkarttık.

AK Partili Çankırı, “Rehin Kalan Hastaları, İlaca Ulaşamayan Vatandaşlarımızı Unutmadık” 

AK Parti İzmir Milletvekili Ceyda Bölünmez Çankırı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde başlatılan Sağlıkta Dönüşüm Programı ile sağlıkta yeni bir destan yazıldığını ifade ederek, “Bugün Dikili’de insanımıza verilen değerin, “İnsanı yaşat ki devlet yaşasın” anlayışının, AK Parti hükümetlerinin sağlıkta yazdığı büyük destanın yeni bir sayfasını  hep birlikte taçlandırıyoruz.  75 Yataklı Yeni Dikili Devlet Hastanemizin ilçemize, İzmir’imize ve ülkemize hayırlı, uğurlu olmasını diliyorum. Çok değil, 20-22 yıl öncesinin Türkiye’sini hepimiz çok iyi hatırlıyoruz. Hastane kapılarında sabahın erken saatlerinde başlayan uzun kuyrukları,  rehin kalan hastaları, ilaca ulaşamayan vatandaşlarımızı,  koğuş sistemiyle işletilen yetersiz hijyene sahip hastane odalarını unutmadık. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde başlatılan Sağlıkta Dönüşüm Programı ile bu ülkenin kaderi değişti. 

Çankırı, “Avrupalı Sağlıkta Sıra Beklerken, Biz Hizmeti Vatandaşımızın Ayağına Götürüyoruz” 

Çankırı sözlerine şöyle devam etti, “Türkiye, sağlık hizmetini bir ayrıcalık olmaktan çıkarıp her bir vatandaşının en temel anayasal hakkı haline getirdi. Avrupalı vatandaşların sağlık hizmeti alabilmek için aylarca sıra beklediği bir dönemde; bizler modern, otel konforunda, nitelikli sağlık hizmetini  vatandaşlarımızın ayağına götürüyoruz. İşte bu büyük vizyonun, bu güçlü iradenin en taze meyvesi de bugün kapılarını resmen açtığımız Dikili Devlet Hastanesi’dir! Bugün içinde bulunduğumuz Bakırçay Havzası’nda  sağlık hizmetlerinin kesintisiz ve güçlü bir şekilde sürdürülmesi için  yatırımlarımızı kararlılıkla devam ettiriyoruz. İşte sabah Foça’daydım. Küçükdeniz sahilinde artık fiziki şartları yetersiz kalan eski bir şifa yuvasını, modern ve donanımlı bir hastane binasına kavuşturduk.  Foça’nın sağlık altyapısını güçlendirdik, vatandaşımızın hizmetine sunduk. Ama burada çok açık bir noktaya dikkat çekmek istiyorum:  Sağlık yatırımı sadece hastane binası yapmak değildir.  Vatandaşı o hastaneye ulaştırmak da belediyelerin görevidir. Bugün İzmir Şehir Hastanemiz her gün binlerce vatandaşımıza sağlık hizmeti veriyor. Devletimiz hastaneyi yapıyor, doktoru getiriyor, sağlık çalışanını görevlendiriyor,  milyarlarca liralık yatırım yapıyor” (BSHA / Bilim ve Sağlık Haber Ajansı) 

Dikili Devlet Hastanesi Törenle Hizmete Girdi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Prof. Dr. Hülya Ensari’den uyarı: “Aşırı sıcaklar beyin kimyasını değiştiriyor” yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Medya görünürlüğü şiddeti hem artırıyor hem duyarsızlaştırıyor

IPSOS’un 29 ülkede yaptığı araştırmalara atıf yapan Prof. Dr. Tarhan, çalışmalara göre şiddetin istatistiksel olarak da arttığını ve medyanın bu süreçteki rolünü şöyle değerlendirdi:

“Şiddet olayları medyanın yaşamsal gıdası. Çünkü sıra dışı olaylar izlenirliği artırıyor. İnsan biyolojik olarak olumsuza daha duyarlıdır. Medya bunu farkındalık oluşturmak amacıyla yaptığında bile, görüntülerin sık tekrarı insanlarda duyarsızlaşmaya yol açıyor. Bazı kişiler şiddeti model alıyor, bazıları ‘kötü dünya sendromu’ dediğimiz bir kaçınma davranışı geliştiriyor, bazı gençler saldırganlaşıyor, bazıları ise depresifleşiyor.”

Günümüzde en çok artış gösteren şiddet türünün sosyal şiddet olduğunu dile getiren Prof. Dr. Tarhan, “Empati eksikliği ve alkol, madde bağımlılığı olan kültürlerde şiddet ciddi biçimde artıyor. Yasaklı maddelerin kullanımı, insanın hem kendisine hem çevresine zarar verme eğilimini güçlendiriyor. Bu kültürlerde şiddet cezasızlık algısıyla birleştiğinde, zorbalık normalleşiyor. Kişinin kendine zarar verme özgürlüğü bile olmamalı” dedi.

Utanma duygusu zayıfladıkça saldırganlık artıyor

Şiddetin kültürel boyutuna da değinen Prof. Dr. Tarhan, “Utanma duygusunun zayıfladığı toplumlarda saygı azalıyor” ifadesinde bulundu. Japon kültüründe utancın yüceltilmesi dolayısıyla şiddetin düşük düzeyde seyrettiğini belirten Prof. Dr.  Tarhan, şu örneği verdi:

“Japonya’da toplum önünde mahcup olma duygusu öyle güçlü ki, kişi utançtan intihar edecek noktaya gelebiliyor. Bu kültürsel kontrol mekanizması sosyal düzeni koruyor. Ancak yeni kuşaklarda utanma duygusu zayıfladıkça, empatiyle birlikte saygı da eriyor. Çocuk başkasının hakkını, eşyasını umursamamayı normal görmeye başlıyor. Empati ve utanma duygusu zayıfladıkça saldırganlık artıyor.”

‘Sana yapılmasını istemediğini başkasına yapma’ kuralı

Prof. Dr. Tarhan, toplumsal çözülmenin temelinde benmerkezcilik ve nemelazımcılığın hızla yayılmasının yattığını ifade ederek, “20 yıl sonra biz de Batı’daki benmerkezci, duyarsız kültürle karşı karşıya kalabiliriz. ‘Başkası açlıktan ölse bana ne, ben tok olduktan sonra’ anlayışı yayılıyor. Bu yaklaşım küresel bir tehdit. 1993’te Chicago’da toplanan Dünya Küresel Ahlak Deklarasyonu’nda, ‘Sana yapılmasını istemediğini başkasına yapma’ kuralı evrensel olarak vurgulanmıştı. Bugün yeniden buna ihtiyaç var.” şeklinde konuştu.

İnsan beynindeki algoritmayı yeniden yazabilir

Şiddet eğilimlerinin değiştirilebileceğini kaydeden Prof. Dr. Tarhan, beynin epigenetik ve nöroplastik yapısına dikkat çekti. Prof. Dr. Tarhan, şöyle devam etti:

“İnsanın beynine bir düşünce girdiğinde, o düşünceye duygu eklenirse inanç haline gelir. Altı hafta sürdürülürse alışkanlık, altı ay sürdürülürse kişilik haline gelir. Yanlış bir düşünce fark edildiğinde, kişi beynindeki algoritmayı yeniden yazabilir. Buna ‘reprogramming’ diyoruz. Alternatif düşünce teknikleri, stresle başa çıkma biçimlerini değiştiren zihinsel esneklik, şiddet eğilimlerini dönüştürmede çok etkili.”

Prof. Dr. Tarhan, beyni en aktif tutan şeyin sadece bilgi öğrenmek değil, öğrenileni deneyimlemek ve anlatmak olduğunu dile getirdi ve “Beyin ‘ya kullan ya kaybet’ kuralıyla çalışır. Yeni deneyimlere açık, rutini kıran kişiler Alzheimer’a bile daha dirençli. Sürekli aynı şeyi yapan, düşünmeyen, sorgulamayan kişilerde ise beyin yolları körelir.” dedi.

Şiddetin arkasında depresyon ve stres var

“Erkek şiddetinin önemli bir kısmı aslında klinik vakalar” diyen Prof. Dr. Tarhan, “Birçok erkek öfkesinin farkında değil, aslında depresyon yaşıyor. Kadın duygularını ağlayarak dışa vururken, erkek öfke yoluyla ifade ediyor. Şiddet, çoğu zaman depresyonun dışavurum biçimi. Stres seviyesi küresel olarak çok yüksek. İnsan beyni her gün aslanla karşılaşmış gibi tehdit algısı içinde yaşıyor. Bu biyolojik stres yükü, şiddeti ve intiharı artırıyor.” diye konuştu.

Dünya genelinde intihar oranlarının özellikle gençlerde hızla yükseldiğini belirten Prof. Dr. Tarhan, “İngiltere’de 16-24 yaş arası gençler arasında trafik kazalarından çok intihar nedeniyle ölüm yaşanıyor. Bu, küresel bir alarmdır” ifadelerini kullandı.

Şiddetin önlenmesi için bireysel ve toplumsal düzeyde özdenetim ve empati eğitimine ihtiyaç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tarhan, “Şiddetin biyolojik, psikolojik, sosyal ve kültürel boyutlarını anlamadan çözüm üretilemez. İnsanlara özbilinç, özdenetim, empati ve alternatif düşünme biçimleri kazandırmak gerekiyor. Bu eğitim erken yaşta başlarsa, toplumda dayanışma, saygı ve merhamet yeniden kök salabilir.” şeklinde konuştu.

Genetik araştırmalar ne söylüyor?

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, şiddetin doğuştan gelip gelmediği konusunda bilimsel bulgulara dikkat çekerek, “Şiddetle ilgili çok genetik çalışma yapıldı. ‘Suç geni var mı?’ diye bakıldı. Araştırmalarda ortak nokta şu: Saldırganlık eğilimiyle ilgili gen var fakat doğuştan suçlu yok. Doğuştan psikopat yok.” dedi.

Dopamin ve COMT geninin önemine işaret eden Prof. Dr. Tarhan, bu genlerin bazı bireylerde saldırganlık eğilimini artırabildiğini, fakat bunun suça yönelmek anlamına gelmediğini belirtti:

“COMT geninin GG aleli özellikle ABD’de karma dövüş sporcularında çok yüksek çıktı. Aynı gen bazı kişilerde psikoz riskini artırıyor. Ama bu hastalık değil, yatkınlık geni. Önemli olan kişinin o enerjiyi nereye kanalize ettiği.” diyen Prof. Dr. Tarhan, benzer genlere sahip iki kardeşten birinin bilim insanı olabildiğini, diğerinin ise suça yönelebildiğini söyledi ve “Genler bir sermayedir; onu iyi ya da kötü kullanmak kişinin özgür iradesiyle ilgilidir.” diye konuştu.

Çocuklukta öğrenilen davranışların kader olmadığına dikkat çeken Prof. Dr. Tarhan, “Ben babamdan şiddet gördüm, ben de uygulayacağım deme hakkı yok. 15 yaşına kadar öğreniyorsun ama 15’ten sonra bunu değiştirme sorumluluğun var.” ifadesinde bulundu.

Narsistik kişilikler; dediğini yapmazsan şiddete başvurabilir

Şiddet davranışının sadece fiziksel olmadığını; tehdit, mobbing ve ekonomik baskının da şiddet türleri olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tarhan, en çok risk taşıyan kişilik yapılarını şöyle sıraladı:

“Birincisi antisosyal kişilikler; suça beceriklidir, acımasızdır. İkincisi narsistik kişilikler; dediğini yapmazsan şiddete başvurabilir. Üçüncüsü borderline kişilikler; öngörülemezdir, dengesizdir.
 Dördüncüsü histriyonik kişilikler; teatraldir, şiddete çanak tutabilirler.”

Ahlaki akıl yürütme anaokulu döneminde öğretilmeli

Ahlaki akıl yürütme bir çocuğa öğretilmezse, o çocuğun ileride şiddete yönelebileceğini ifade eden Prof. Dr. Tarhan, “Bu beceri kendiliğinden gelişmediği için küçük yaşlardan itibaren kazandırılması gerekir. Bir eğitim sistemi çocuğu şiddete ve bağımlılığa karşı güçlü kılmak istiyorsa, ahlaki akıl yürütmeyi daha anaokulu döneminde öğretmelidir. Bu çağda en büyük rehberimiz akıl ve bilimdir. Yüzyıllardır alıştığımız gibi yalnızca dini sağlamlığa değil, bilimsel sağlamlığa da dayanmalıyız.” şeklinde konuştu.

Günümüzde kötülük yapmaktan zevk alan kişilerin sayısında artış var

Şiddetle ilgili araştırmalara işaret eden Prof. Dr. Tarhan, şöyle devam etti:

“İnsanların empati duygusunu, başkalarına saygıyı ve nezaketi geliştirmesi gerekiyor. Bu nedenle ‘akran zorbalığı’ yerine ‘akran nezaketi’ kavramı kullanılmaya çalışılıyor. Hatta sadece akran nezaketi değil, ‘akran iyiliği’ denmesi daha doğru. Çünkü bir insan iyilik yapmayı yaşamının merkezine alırsa iyicil davranışlar geliştirir, şiddete yönelmez. Başkasının hakkına daha rahat saygı duyabilir. İyilik yapmaktan zevk alan bir kişiden kötülük beklenmez. Ne yazık ki günümüzde kötülük yapmaktan zevk alan kişilerin sayısında artış görülüyor.”

Stres yükseldiğinde bazı kişiler çok kolay öfkeleniyor

Baskı kültürünün şiddeti artırdığına da dikkat çeken Prof. Dr. Tarhan, “Gücün kanunda değil şahısta olduğu aile, kurum ve toplumlarda şiddet yükselir.” ifadesinde bulundu.

Toplumsal yapıda yaşanan hızlı değişimlerin ruh sağlığındaki etkilerine işaret eden Prof. Dr. Tarhan, “Sosyal ve ekonomik hareketlilik arttığı için hızlı bir yaşam var. Bu hız insanlarda stres seviyesini yükseltiyor. Stres yükseldiğinde bazı kişiler çok kolay öfkeleniyor. Cezaevine gidenlerin yüzde 60–70’i pişmandır; çoğu bir anlık öfkeyle karar veriyor. Ayrıca madde kullanımı ve ekonomik sorunlar öfkeyi tetikliyor.” dedi.

Pandemi sonrası psikiyatrik sorunların belirgin biçimde arttığını söyleyen Prof. Dr. Tarhan, “Dünyada şu anda en çok yapılan ilaç çalışmaları antidepresanlar üzerine. Depresyon araştırmaları Covid’den sonra birinci, sonra ikinci sıraya geldi. Bu tablo arka planda öfkenin, suçun, şiddetin, boşanmaların, aile içi çatışmaların arttığını gösteriyor.” şeklinde sözlerini tamamladı.

Şiddet ve suç genetik mi? yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Boğazın iki yanında bulunan bademciklerin virüs veya bakteriler nedeniyle enfekte olmasıyla ortaya çıkan bu hastalığın; boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, yüksek ateş, halsizlik ve boyun lenflerinde şişlikle kendini gösterdiğini söyleyen Bekdemir, “Akut bademcik iltihabı genellikle 7-10 gün içinde medikal tedavi ile düzelebilirken; kronik tonsillit, tekrarlayıcı yapısıyla uzun vadede ciddi sorunlara yol açabilir” dedi.

Tanı ve Tedavi Süreci 

Tanının hastanın şikayetleri, fizik muayene ve gerekli testlerle konulduğunu ifade eden Bekdemir, “Viral enfeksiyonlarda destek tedavileri yeterli olurken, bakteriyel kaynaklı durumlarda antibiyotik kullanılır. Fakat sık tekrar eden, komplikasyona yol açan ya da bademciklerin büyüyerek solunumu engellediği vakalarda cerrahi müdahale gündeme gelir” diye konuştu.

Geleneksel yöntemlerde bademcik dokusunun tamamen çıkarıldığını, bu nedenle komplikasyon riskinin yüksek olduğunu hatırlatan Bekdemir, şöyle devam etti:

“Son yıllarda öne çıkan tekniklerden biri olan thermal welding yöntemi ile kanama riski son derece düşük oluyor. Dikiş gerektirmediği için yara iyileşmesi hızlı gerçekleşiyor ve ağrı, klasik ameliyatlara kıyasla çok daha az yaşanıyor. Operasyon yaklaşık 30-40 dakika sürerken, çocuklar 3-5 gün gibi kısa bir sürede normal yaşantılarına dönebiliyor” dedi.

Yöntemin en önemli avantajının ise ameliyat sonrası komplikasyon riskini en aza indirerek güvenli bir iyileşme süreci sunması olduğunu söyledi. Özellikle okul çağındaki çocuklarda sık görülen bademcik iltihabının, tekrarlayan enfeksiyonlar nedeniyle hem eğitim hem de sosyal yaşamı olumsuz etkilediğini vurgulayan Dr. Bekdemir, “Thermal welding yöntemiyle yapılan ameliyatlarda hızlı iyileşme süreci sayesinde çocukların derslerine ve günlük hayatlarına kısa sürede dönebilmeleri mümkün oluyor” dedi.

Bademcik İltihabı Hafife Alınmamalı 

Bademcik iltihabının hafife alınmaması gerektiğini vurgulayan Bekdemir, “Tedavi edilmeyen streptokok enfeksiyonları kalp, eklem ve böbreklerde ciddi rahatsızlıklara yol açabilir. Bu nedenle, sık tekrarlayan bademcik enfeksiyonlarında erken tanı ve doğru cerrahi yöntem seçimi hayati önem taşır. Thermal welding yöntemi bu yönüyle hem hastaların yaşam kalitesini artıran hem de cerrahlar için güvenli bir alternatif sunan tedavi seçeneği olarak öne çıkıyor” diye konuştu. (BSHA / Bilim ve Sağlık Haber Ajansı) 

Bademcik ameliyatında yeni dönem: Thermal Welding Yöntemi  yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

• Bulaşıcı mıdır? 

Ciltte mantar denildiğinde akla bulaşıcılık gelse de tinea versikolor genellikle bulaşıcı kabul edilmiyor. Tinea versikolor (pityriasis versikolor) deride renk değişikliklerine yol açan yüzeysel bir mantar enfeksiyonudur. Etkeni çoğunlukla deride normalde de bulunan Malassezia adlı mayadır. Bu mantar bazı kişilerde aşırı çoğalarak hastalık oluşturur. 

• Klinik belirtiler nelerdir?

Deride (genellikle gövde, omuz, boyun ve kollarda) görülen beyaz, kahverengi, pembe veya sarımsı lekeler, hafif kepeklenme veya ince pul pul dökülme, bazen hafif kaşıntı (özellikle sıcak, nemli ortamda), etkilenen bölgeler bronzlaşmadığı için, güneşe çıkınca lekelerin daha belirgin görünmesi (çünkü etkilenen bölgeler bronzlaşmaz).

• Hangi etkenler tetikler? 

Yüzeysel mantar enfeksiyonunun başlıca tetikleyicileri şu şekilde sıralanabilir: Sıcak ve nemli hava, terleme, yağlı cilt, bağışıklığın baskılanması ve hormonal değişiklikler. 

• Kimler daha fazla etkileniyor?

Ergen ve genç yetişkinlerde, yaşlılar ve çocuklara göre daha yağlı deri yapısına sahip olduklarından, daha sık etkilenirler. Ayrıca bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde de hastalık ortaya çıkabilir.

• Tanı nasıl konur?

Klinik muayene çoğu zaman yeterlidir. Bazen lekelerin üzerindeki ince kepeklerin mikroskopik incelenmesi ile tanı kesinleştirilir. Ayrıca Wood lambası sarımsı-yeşil renk değişikliğinin saptanması ile tanı doğrulanabilir.

• Nasıl tedavi edilir?

Genellikle mantar karşıtı krem ve şampuanlar (selenyum sülfit, çinko prition, ketokonazol ve benzerleri gibi etken maddeler içeren) kullanılır. Yaygın ve tekrarlayan durumlarda ağızdan tabletler önerilir. Mantar temizlense bile cilt renginin normale dönmesi haftalar veya aylar sürebilir. 

• Korunmak için nelere dikkat edilmesi gerekir?

Yüzeysel mantar risklerinden korunmak ve tekrarlamasını önlemek açısından dikkat edilmesi gereken noktaları Dr. Koyuncu şöyle özetliyor; 

• Terli giysinin üzerinizde uzun süre kalmaması. Egzersiz veya yoğun terlemeden sonra duş alınıp, kuru giysilerin giyilmesi,
• Sıcak ve nemli ortamlarda cildi mümkün olduğunca kuru tutmaya çalışmak,
• Bol ve pamuklu giysilerin tercih edilmesi,
• Çok sıcak ve uzun süreli banyolar yerine ılık duş alınması.
• Özellikle yaz aylarında veya daha önce sık nüks olmuşsa koruyucu amaçlı haftada bir veya ayda birkaç kez antifungal şampuanları gövde ve kollara sürüp 5 dakika bekletip, durulamak nüks riskini azaltabilir.

Mantar, sıcak ve nemli havada artıyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Kabızlık sanıldığından daha yaygın bir sorun

Kabızlığın yalnızca tuvalete çıkamamak anlamına gelmediğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Ayhan Levent, haftada üçten az dışkılama, sert dışkı, zorlanma hissi ve bağırsakların tam boşalmadığı düşüncesinin de kabızlık belirtileri arasında yer aldığını ifade etti.

Özellikle masa başı çalışanlar, yaşlı bireyler, hamileler ve yeterince lif tüketmeyen kişilerde kabızlığın daha sık görüldüğünü belirten Levent, uzun süren kabızlığın yaşam kalitesini düşürdüğünü ve bazı sağlık sorunlarına zemin hazırlayabileceğini söyleyerek, “Bağırsaklarımız yalnızca sindirim sistemi için değil, genel sağlık açısından da büyük önem taşır. Düzenli çalışan bağırsaklar metabolizmayı desteklerken, yaşam kalitesini de artırır. Bağırsakları doğal yollarla desteklemek için ilk adım; yeterli su içmek, düzenli hareket etmek ve sofralarda lif açısından zengin doğal besinlere daha fazla yer vermektir.” dedi.

Bağırsakları çalıştırmanın ilk şartı lif tüketmek

Bağırsak hareketlerini artıran en önemli besin öğesinin diyet lifi olduğuna dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Ayhan Levent, liflerin sindirilemeden kalın bağırsağa ulaştığını ve burada dışkının hacmini artırarak bağırsak hareketlerini hızlandırdığını söyleyerek, lif açısından zengin beslenmenin; kabızlığı önlediğini, bağırsak florasını desteklediğini, kan şekerinin dengelenmesine katkı sağladığını, tokluk hissini artırdığını, kalp ve damar sağlığını desteklediğini ifade etti.

Kuru erik doğal bir bağırsak dostu

Kabızlık denildiğinde akla ilk gelen besinlerden birinin kuru erik olduğunu belirten Levent, bunun bilimsel nedenleri bulunduğunu dile getirdi ve “Kuru erik hem yüksek lif içerir hem de doğal sorbitol sayesinde bağırsakların daha düzenli çalışmasına yardımcı olur.” şeklinde konuştu.

Levent, sabah kahvaltısında birkaç adet kuru erik tüketmenin veya akşamdan suda bekletilmiş kuru eriğin suyuyla birlikte yenmesinin bağırsak hareketlerini destekleyebileceğini ifade etti.

İncir ve kayısı da etkili seçenekler arasında

Kuru incir ve kuru kayısının da lif bakımından oldukça zengin olduğunu belirten Levent, bu meyvelerin düzenli ancak kontrollü miktarlarda tüketilmesini önererek, “Özellikle kuru meyveler yüksek lif içerikleri sayesinde bağırsak hareketlerini artırırken aynı zamanda vitamin ve mineral açısından da önemli kaynaklardır.” dedi.

Yeşil yapraklı sebzeleri sofradan eksik etmeyin

Ispanak, semizotu, pazı, marul, roka ve brokoli gibi yeşil sebzelerin bağırsak sağlığını desteklediğini söyleyen Levent, günlük öğünlerde mutlaka sebzeye yer verilmesi gerektiğini belirterek, sebzelerin içerdiği çözünür ve çözünmez liflerin bağırsak hareketlerini doğal şekilde desteklediğini ifade etti.

Tam tahıllar bağırsakların düzenli çalışmasına katkı sağlar

Beyaz ekmek ve rafine un ürünleri yerine tam buğday ekmeği, yulaf, çavdar ve bulgur gibi tam tahılların tercih edilmesini öneren Levent, rafine karbonhidratların lif açısından yetersiz kaldığını, tam tahılların hem bağırsak hareketlerini artırdığını hem de uzun süre tokluk sağladığını belirtti.

Kurubaklagiller bağırsak bakterilerini de besliyor

Nohut, mercimek, kuru fasulye ve barbunyanın yalnızca lif kaynağı olmadığını söyleyen Levent, bu besinlerin bağırsak mikrobiyotasını besleyen prebiyotik özelliklere de sahip olduğunu dile getirerek, “Düzenli baklagil tüketimi hem bağırsak hareketlerini artırır hem de yararlı bağırsak bakterilerinin çoğalmasına katkıda bulunur.” ifadelerini kullandı.

Meyveleri kabuğuyla tüketmek önemli

Elma, armut, kivi ve erik gibi meyvelerin özellikle kabuklarının lif açısından oldukça zengin olduğunu belirten Levent, mümkün olduğunca iyi yıkandıktan sonra kabuklarıyla tüketilmelerini önererek, kivinin bağırsak hareketlerini destekleyen en etkili meyvelerden biri olduğuna dikkat çekti.

Yoğurt ve kefir bağırsak florasını destekliyor

Bağırsakların yalnızca lif değil, sağlıklı bakterilere de ihtiyaç duyduğunu ifade eden Levent, probiyotik içeren yoğurt ve kefirin bağırsak mikrobiyotasını güçlendirdiğini, bağırsak florasının dengeli olmasının sindirim sistemi kadar bağışıklık sistemi açısından da önem taşıdığını kaydetti.

Hareketsizlik bağırsakları yavaşlatıyor

Beslenmenin yanı sıra fiziksel aktivitenin de bağırsak hareketleri üzerinde doğrudan etkili olduğunu söyleyen Levent, düzenli yürüyüş yapan kişilerde kabızlığın daha az görüldüğünü ifade ederek, günde 30 dakikalık tempolu yürüyüşün bile bağırsak hareketlerini belirgin şekilde artırabileceğini söyledi.

Bu belirtiler varsa mutlaka doktora başvurun

Kabızlığın bazı durumlarda ciddi hastalıkların belirtisi olabileceğini hatırlatan Dr. Ayhan Levent, şu uyarılarda bulundu:

“Dışkıda kan görülmesi, ani başlayan kabızlık, açıklanamayan kilo kaybı, şiddetli karın ağrısı, demir eksikliği anemisi, ileri yaşta yeni başlayan kabızlık gibi durumlarda vakit kaybetmeden bir iç hastalıkları uzmanına başvurulması gerekiyor.”

Bağırsak dostu beslenme uzun vadeli sağlık yatırımıdır

Bağırsak sağlığının yalnızca sindirim sistemiyle sınırlı olmadığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Ayhan Levent, bağırsak mikrobiyotasının bağışıklık sistemi, metabolizma ve genel sağlık üzerinde önemli rol oynadığını vurgulayarak, sözlerini şöyle tamamladı:

“Kabızlığı yalnızca bir sindirim problemi olarak görmek doğru değildir. Liften zengin beslenme, yeterli su tüketimi, düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları bağırsakların doğal ritmini korumanın en etkili yoludur. Küçük görünen günlük alışkanlıklar, uzun vadede hem bağırsak sağlığını hem de genel yaşam kalitesini belirler.”

Bağırsak tembelliğine çözüm sofrada! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Yaz Mevsimi Engel Değil

Doç. Dr. Bostancı, göz lazer ameliyatının yazın da yapılabileceğini, önemli olanın sıcaklık değil; ameliyat sonrası ilk haftalarda güneş ışınlarından (UV) korunmak, deniz-havuz gibi enfeksiyon risklerinden kaçınmak ve doktorun verdiği damlaları düzenli kullanmak olduğunu belirterek, şöyle dedi: “Lazer cerrahisi yaz aylarında da uygun hastalarda değerlendirilebilir. Burada önemli olan, ayrıntılı göz muayenesinin yapılması ve hastanın tatil programının işlem sonrası kontrol süreciyle birlikte planlanmasıdır. Deniz veya havuz tatilinden hemen önce yapılan uygulamalar, hastanın hekim önerilerine uyumunu zorlaştırabilir. Bu nedenle zamanlamayı son güne bırakmamak gerekir.”

Göz Yapısına Göre Değerlendirilir

Doç. Dr. Bostancı, lazer cerrahisinde amacın hastayı belirli bir yönteme yönlendirmek değil; göz yapısına ve ihtiyaçlarına uygun yöntemi belirlemek olduğunun altını çizerek, “SMILE PRO bazı hastalar için uygun bir seçenek olabilirken, başka bir hastada farklı bir yöntem daha doğru olabilir. Güvenli bir planlama için detaylı tetkik ve doğru hasta seçimi önceliklidir” diye konuştu.

Hangi hastaya hangi lazer yönteminin uygulanabileceği konusunda önemli bilgiler veren Doç. Dr. Bostancı, şunları söyledi: “SMILE PRO, miyop ve astigmatın düzeltilmesine yönelik kullanılan, korneada flep oluşturulmadan küçük bir kesiden uygulanan lazer yöntemlerinden biri olarak öne çıkıyor. Ancak yalnızca göz numarası, hastanın yönteme uygun olup olmadığını belirlemek için yeterli olmayabiliyor. Kornea kalınlığı ve yapısı, göz numarasının son dönemde değişip değişmediği, göz kuruluğu, yaş ve eşlik eden göz hastalıkları ayrıntılı olarak değerlendiriliyor. Muayene sonucunda SMILE PRO, LASIK, PRK veya farklı bir yöntemin hasta için daha uygun olabileceğine karar verilebiliyor.”

Tatil Planı Hekim Önerisiyle Planlanmalı

Smile PRO’nun küçük kesili ve flepsiz yapısının, uygun hastalarda günlük yaşama dönüş sürecini destekleyebildiğini belirten Doç. Dr. Bostancı, “Ancak görmenin netleşme süresi ve göz yüzeyinin iyileşmesi kişiden kişiye değişebilir. İşlem sonrasında ilaçların düzenli kullanılması ve planlanan kontrollerin aksatılmaması gerekiyor. İlk dönemde göze su kaçırılmaması, gözün ovuşturulmaması ve tozlu ortamlardan korunması önerilebiliyor. Deniz ve havuza dönüş zamanı ise muayene bulgularına göre hekim tarafından belirleniyor. Hastalar çoğu zaman işlemin hemen ardından tüm yaz aktivitelerine dönebileceklerini düşünüyor. Oysa gözün iyileşmesi için belirli bir süreye ihtiyaç olabilir. Deniz, havuz, yoğun güneş ve spor planları hekimin önerdiği takvime göre düzenlendiğinde süreç daha sağlıklı ilerleyebilir” ifadelerini kullandı.

Kontakt Lensle Deniz ve Havuza Girmeyin

Yaz döneminde lazer cerrahisini değerlendiren hastaların önemli bir bölümünün kontakt lens kullanıcıları olduğunu söyleyen Doç. Dr. Bostancı, şu uyarılarda bulundu: “Kontakt lensle denize veya havuza girmek, mikroorganizmaların göz yüzeyine taşınmasına ve ciddi enfeksiyonlara zemin hazırlayabiliyor. Bu nedenle lenslerin suyla temasından kaçınılması önem taşıyor.”

Yazın göz lazer ameliyatı yapılır mı? yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Psikolog Gözde Isırgan ve Aile Danışmanı Güliz Gökkaya’nın yönetiminde 16 yaş üstü katılımcıların yer aldığı atölyede sosyal medyada görünür olmak ve bununla doğru orantıda kendini değerli hissetmek arasındaki ilişki, onay almak, beğenilmek ve sahte iyilik halleri değerlendirildi. Atölyede 2012 yılında Emmy Ödülleri’nde “En İyi Televizyon Dizisi” dalında ödül kazanan,  Black Mirror isimli dizisi üzerinden uygulamalı örnekler gösterildi. Dijital Denge Film Psikanalizi Atölyesi’nin ikinci oturumu 27 Ağustos Perşembe günü saat 13.00’te SEDEM’de devam edecek.  0 216 383 06 06 numaralı telefondan atölyeyle ilgili bilgi alınarak başvuru yapılabilir.

Maltepe Belediyesi’nden ‘Dijital Denge Atölyesi’ yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Toplumumuzda çoğu zaman göz alerjisinin geçici bir rahatsızlık olarak görülüp hafife alınabildiğini, oysa tekrarlayan ya da şiddetlenen yakınmalarda göz hekimine başvurulmasının son derece önemli olduğunu belirten Doç. Dr. Çakıcı, kortizon içeren göz damlalarının da doktor önerisi olmadan kesinlikle kullanılmaması gerektiğini vurguluyor. Göz Hastalıkları Uzmanı Dr. Özgür Çakıcı, gözlerde alerjiyi tetikleyen 4 önemli etkeni anlattı, önemli uyarılar ve önerilerde bulundu. 

Polenler

Ağaç, çimen ve yabani otlardan yayılan polenler, özellikle bahar ve yaz aylarında duyarlı kişilerin gözlerinde alerjik reaksiyonu tetikleyebiliyor. Polen yoğunluğunun yüksek olduğu dönemlerde ve özellikle rüzgarlı havalarda dışarıda uzun süre kalmak; kaşıntı, kızarıklık ve sulanma gibi şikayetleri artırabiliyor. Gözleri ovuşturmak şikayetleri artırabileceğinden bundan kaçınmak, polen yoğunluğunun yüksek olduğu dönemlerde güneş gözlüğü kullanmak ve dış ortam maruziyetini azaltmak önem taşıyor. 

Ev tozu ve akarlar

Göz alerjisi sadece dış ortam kaynaklı değil. Ev tozu akarları özellikle yatak, yastık, halı ve kumaş yüzeylerde bulunarak yıl boyunca alerjik yakınmalara neden olabiliyor. Bu nedenle evin düzenli havalandırılması, toz birikiminin azaltılması ve yatak-yastık gibi tekstil ürünlerinin uygun şekilde temizlenmesi önem taşıyor. Evcil hayvanların tüyleri ve deri döküntüleri de alerjik yapıya sahip kişilerde tetikleyici olabildiğinden, maske takılmasında fayda olabiliyor. 

Küf ve hava kirliliği

Nemli ortamlarda oluşan küfler ve hava kirliliği göz yüzeyinde irritasyona neden olabiliyor. Özellikle alerjenlerle birlikte maruziyet söz konusu olduğunda gözlerdeki yakınmalar daha belirgin hale gelebiliyor. Hava kirliliği ve değişen çevresel koşulların alerjik hastalıklar üzerindeki etkisi de bilimsel araştırmaların giderek daha fazla üzerinde durduğu konular arasında yer alıyor. Bu nedenle evin düzenli havalandırılması ve hava kirliliğinin yoğun olduğu dönemlerde dışarıda geçirilen sürenin mümkün olduğunca azaltılması ya da maske takılması önem taşıyor. 

xxxxxxx Kutu Bilgisi xxxxxxx

Tedaviyi ihmal etmeyin!

Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Özgür Çakıcı “Göz alerjisi çoğu hastada, alerjen etkenlere maruziyetten kaçınarak ve uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir. Ancak özellikle kortizon içeren göz damlalarının doktor önerisi olmadan kullanılmaması gerekir. Yanlış veya uzun süreli kortizon kullanımı göz tansiyonunda yükselme ve katarakt gibi ciddi sorunlara yol açabilir. Göz alerjisini hafife almayın; tetikleyicileri tanıyın, gözlerinizi ovuşturmayın ve şikayetleriniz devam ediyorsa mutlaka göz hekimine başvurun” diyor. 

Göz alerjisi son yıllarda giderek yaygınlaşıyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Ebe desteği daha gebelik döneminde başlıyor

Ebelerin emzirme sürecinin en başından itibaren annenin yanında olduğunu belirten Doç. Dr. Tuğba Yılmaz Esencan, “Ebelik, emzirme sürecinin en başından itibaren annenin yanında olan bir meslek. Gebelik döneminde anneye emzirmenin bebeği için neden bu kadar değerli olduğunu anlatıyor, doğumdan hemen sonra ilk emzirmenin başlatılmasına rehberlik ediyoruz. Doğumu takip eden ilk saatlerde doğumla sağlanan ten temasının ardından bebeğin doğru şekilde memeye yerleştirilmesi, ağız açıklığının ve emme pozisyonunun doğru olması, sonraki haftalardaki emzirme başarısını doğrudan etkiliyor.” dedi.

Emzirme, anne ve bebeğin birlikte öğrendiği bir süreç

Ebe desteğinin lohusalık döneminde de devam ettiğini ifade eden Doç. Dr. Tuğba Yılmaz Esencan, “Lohusalık döneminde ebe, anneyi düzenli olarak izleyerek meme başı sorunlarını erken fark ediyor, süt üretiminin yeterli olup olmadığını değerlendiriyor ve anneye hem teknik hem de duygusal destek sağlıyor. Bu süreçte ebe bebeğin gelişimini de eş zamanlı izliyor. Burada ebeler, emzirmeyi sadece bir beslenme eylemi değil, anne-bebek ikilisinin birlikte öğrendiği bir süreç olarak ele alıyor ve yakından takip ediyorlar.” diye konuştu.

“Sütüm yetmiyor” algısının altında farklı nedenler olabilir

Doğum sonrasında birçok annenin “Sütüm gelmiyor” veya “Sütüm yetmiyor” endişesi yaşayabildiğini hatırlatan Doç. Dr. Esencan, “Gerçek anlamda süt yetersizliği, annelerin büyük çoğunluğunda düşünüldüğü kadar sık görülen bir durum değil. Literatürde birincil, yani fizyolojik nedenlere bağlı süt yetersizliğinin oranı oldukça düşük olarak bildiriliyor. Annelerin ‘sütüm yetmiyor’ algısının büyük bölümü; bebeğin emme sıklığının az olması, yanlış emzirme pozisyonu, doğumdan sonra memeye geç başlanması ya da ek gıda ve biberonla erken tanışma gibi önlenebilir nedenlerden kaynaklanıyor.” ifadesinde bulundu.

“Emzirmede patron bebek”

Süt üretiminin arz-talep ilişkisine dayandığını vurgulayan Doç. Dr. Esencan, emzirme sıklığının önemini şu sözlerle anlattı:

“Bu noktada annelere önerimiz; bebeği sık sık, gece dahil bebeğin talebine göre emzirmesi, doğru emzirme tekniğini öğrenmesi ve mümkünse ilk günlerde bir ebeden destek alması. Unutulmaması gereken nokta, emzirmede patron bebek. Süt üretimi arz-talep ilişkisine dayanır; bebek ne kadar sık ve etkili emerse, meme o kadar çok süt üretir. Bu doğrultuda süreci takip etmek ‘sütüm yetmiyor’ sorununu çözmede önemli rol oynayacaktır.”

Anne sütü taklit edilemeyen biyolojik bir ürün

Emzirmenin yalnızca bebeğin karnını doyurmak olarak değerlendirilmemesi gerektiğini kaydeden Doç. Dr. Tuğba Yılmaz Esencan, “Anne sütü, bebeğin bağışıklık sistemini destekleyen antikorlar, büyüme faktörleri ve bebeğin yaşına özel besin bileşimini bir arada barındıran, taklit edilemeyen bir biyolojik ürün. Emzirilen bebeklerde solunum yolu ve gastrointestinal enfeksiyonlar, orta kulak iltihabı gibi sorunların daha az görüldüğü, ileriki yaşlarda obezite ve tip 2 diyabet riskinin azaldığı bilimsel çalışmalarla ortaya konmuştur.” dedi.

Emzirme annenin sağlığını da destekliyor

Emzirmenin yalnızca bebeğe değil anneye de önemli sağlık yararları sağladığını ifade eden Doç. Dr. Esencan, “Anne açısından bakıldığında ise emzirme, doğum sonrası kanamanın azalmasına, rahmin daha hızlı toparlanmasına yardımcı oluyor; uzun vadede meme ve yumurtalık kanseri riskinin azalmasıyla da ilişkilendiriliyor. Ayrıca emzirme sırasında salgılanan oksitosin hormonu, anne-bebek bağlanmasını güçlendiriyor ve annenin doğum sonrası ruhsal uyumuna katkı sağlıyor. Bu nedenle emzirmeyi yalnızca bir beslenme yöntemi değil, kısa ve uzun vadeli sağlık sonuçlarını şekillendiren bütüncül bir süreç olarak değerlendiriyoruz.” ifadelerini kullandı.

Günde 8-12 kez emzirme süt üretimini uyarıyor

Bebeğin talebine göre emzirilmesinin önemine vurgu yapan Doç. Dr. Esencan, “Bebeğin talebe göre, günde sekiz ila on iki kez emzirilmesi, memenin düzenli boşaltılmasını sağlayarak süt üretimini uyarıyor. Annenin dengeli beslenmesi ve susuzluk hissetmeden düzenli sıvı tüketmesi de süreci destekleyen faktörler arasında yer alıyor. Ancak burada belirleyici olan tek bir ‘mucize besin’ değil, genel beslenme düzeninin yeterli ve dengeli olması.” diye konuştu.

Yanlış kavrama meme ucu çatlağından mastite kadar sorun yaratabiliyor

Emzirme sırasında en sık karşılaşılan sorunlara değinen Doç. Dr. Esencan, meme ucu çatlakları, memede aşırı dolgunluk, sertlik ve ağrı ile mastitin öne çıktığını söyledi.

Doç. Dr. Tuğba Yılmaz Esencan, “Bu sorunların büyük bölümünün temelinde bebeğin memeyi yanlış kavraması yatıyor. Ağız açıklığının yetersiz olması ya da yalnızca meme ucunun emilmesi hem anneye ağrı veriyor hem de memenin etkin boşalmasını engelliyor. İşte tam bu noktada ebe desteği kritik önem taşıyor. Doğru pozisyon ve doğru kavrama tekniğinin erkenden gösterilmesi, birçok sorunu daha ortaya çıkmadan önlüyor.” dedi.

“Küçük memeli annenin sütü az olur” inanışı yanlış!

Toplumda emzirmeye ilişkin çok sayıda yanlış inanış bulunduğunu belirten Doç. Dr. Esencan, “Toplumda en sık duyduğumuz yanlış inanışlardan biri, ‘küçük memeli anneler yeterli süt üretemez’ düşüncesi. Oysa süt üretim kapasitesi meme büyüklüğüyle değil, bez dokusunun işlevselliğiyle ilgilidir. Bir diğer yaygın yanlış, bebeğin sürekli ağlamasının mutlaka ‘sütün yetersiz olduğu’ anlamına geldiği inanışı. Oysa ağlama birçok farklı nedenden kaynaklanabilir.” dedi.

Kolostrum bebeğin en değerli ilk besini

“İlk süt faydasızdır” inanışının da bilimsel gerçeklerle çeliştiğine dikkat çeken Doç. Dr. Esencan, kolostrumun önemini vurguladı.

“‘İlk süt, yani ağız sütü veya kolostrum faydasızdır, atılmalıdır’ şeklindeki inanış bilimsel gerçeklerle çelişiyor. Aksine kolostrum, bebeğin bağışıklık sistemini destekleyen en değerli ilk besindir.” diyen Doç. Dr. Esencan, emziren annelerin beslenmesine ilişkin katı yasakların da her zaman bilimsel temele dayanmadığını belirtti.

Çalışan anneler işe dönmeden önce hazırlık yapmalı

Çalışma hayatına dönüşün emzirmenin sonlandırılması anlamına gelmediğini belirten Doç. Dr. Esencan, “Çalışma hayatına dönecek anneler için planlama, emzirmenin sürdürülebilirliği açısından belirleyici. İşe dönmeden birkaç hafta önce süt sağma alışkanlığının kazanılmasını ve sağılan sütün doğru şekilde saklanmasını öneriyoruz. İş yerinde düzenli aralıklarla süt sağabileceği uygun ve mahremiyeti olan bir alanın bulunması hem annenin konforu hem de süt üretiminin sürekliliği açısından önemli.” dedi.

“Ebe desteğinin yeri doldurulamaz”

Emzirmenin biyolojik olduğu kadar duygusal bir süreç olduğunun altını çizen Doç. Dr. Tuğba Yılmaz Esencan, sözlerini şöyle tamamladı:

“Emzirme, anne ile bebek arasında kurulan, sağlık çıktılarını hem kısa hem uzun vadede şekillendiren biyolojik ve duygusal bir süreç. Bu sürecin sağlıklı işlemesinde ebelerin gebelikten lohusalığa uzanan sürekli desteği, doğru bilgiye erişimi kolaylaştırması ve annenin kendine güvenini pekiştirmesi bakımından yeri doldurulamaz bir öneme sahip.”

Emzirmede patron bebek! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Konferans Başkanı Prof. Dr. Fabienne Dumoulin, günümüzde tedavilerde yalnızca hastalığın ortadan kaldırılmasının değil, bunun sağlıklı dokular korunarak gerçekleştirilmesinin hedeflendiğini belirterek, fotodinamik terapilerin bu nedenle son yıllarda önem kazandığını vurguluyor. Yakın zamanda Avrupa Fotobiyoloji Derneği (ESP) Yönetim Kurulu’na seçilen Prof. Dr. Fabienne Dumoulin, ışık temelli bu terapi yöntemlerinin artık geleceğin değil, bugünün teknolojisi olduğunu da sözlerine ekliyor. 

Bu alandaki uluslararası bilimsel iş birliklerinin önemine de dikkat çeken Prof. Dr. Fabienne Dumoulin, “Fotodinamik terapi, sağlıklı dokuların korunarak hastalıkların tedavi edildiği başarılı yaklaşımlardan biri. Üstelik sadece kanserde değil, antibiyotik direncine karşı geliştirilen yeni tedavilerde de son derece umut verici sonuçlar görüyoruz” diyor. 

İleri Görüntüleme Sistemleri ve Nanoteknolojiyle Kişiye Özel Tedavi 

Fotodinamik terapinin detaylarından söz eden Prof. Dr. Fabienne Dumoulin, “Fotodinamik terapide önce hastalıklı hücrelerde biriken, ışığa duyarlı özel bir ilaç veriliyor. Yalnızca hedef bölgeye uygulanan ışık, ışığa duyarlı bu ilacı aktive ediyor. Böylece hastalıklı hücreler yok edilirken sağlıklı dokular büyük ölçüde korunabiliyor” ifadelerini kullanıyor. 

Prof. Dr. Fabienne Dumoulin, fotodinamik terapinin geleceğinde ileri görüntüleme sistemleri ve nanoteknolojinin belirleyici olacağını belirterek, “Gelecekte hastalıkları çok daha erken teşhis edebilecek, tedaviyi gerçek zamanlı takip edebilecek ve her hasta için en doğru ışık temelli yaklaşımı seçebileceğiz. Bilim ilerledikçe bu teknolojilerin çok daha fazla hastaya ulaşacağına inanıyoruz. Temmuz 2027’de, Acıbadem Üniversitesi’nde düzenlenecek olan ve bu alanda yer alan tüm paydaşların bir araya getirileceği Uluslararası Fotodinamik Derneği’nin (International Photodynamic Association) Dünya Kongresi’nde de tüm bu heyecan verici gelişmeler ele alınacak” diye konuşuyor.

Görüntüleme Destekli “Işık Terapisi” Tedavide Başarıyı Artırıyor

Konferansın önemli katılımcılarından Harvard Tıp Fakültesi Dermatoloji Uzmanı Prof. Dr. Tayyaba Hasan, fotodinamik terapinin bugün artık kişiselleştirilmiş kanser tedavisinin önemli bileşenlerinden biri haline geldiğini söylüyor: “Kanser tedavisindeki en heyecan verici gelişme, her hastaya aynı tedaviyi uygulamak yerine tümörün özelliklerine göre kişiye özel çözümler geliştirilmesi. Fotodinamik terapi tümörü seçici olarak hedef alırken sağlıklı dokuları büyük ölçüde koruyor. Ayrıca görüntüleme yöntemleriyle birlikte kullanıldığında tedavinin doğruluğunu ve başarısını artırıyor”…

Laboratuvardan kliniğe uzanan sürecin bazen onlarca yıl sürdüğünü belirten Prof. Dr. Tayyaba Hasan, “Bilimsel bir keşfin milyonlarca hastaya ulaşması sabır ve disiplin gerektiriyor. Bilim insanları, mühendisler, doktorlar ve sanayi birlikte çalıştığında gerçek dönüşüm gerçekleşiyor. Hastaların yaşamına dokunduğunu görmek ise bütün bu emeğin en büyük karşılığı” değerlendirmesinde bulunuyor. 

Prof. Dr. Tayyaba Hasan, özellikle pankreas ve cilt kanserlerinde görüntüleme destekli tedavilerin büyük avantaj sağladığını belirterek, “Doktorlar tümörün sınırlarını çok daha net görebiliyor; hem tedavi daha hassas uygulanıyor hem de sağlıklı dokular korunabiliyor. Nanoteknoloji sayesinde ışığa duyarlı ilaçları doğrudan tümör dokusuna ulaştırabiliyoruz. Bu da tedavinin etkinliğini artırırken yan etkileri azaltılıyor” diyor.

Fotodinamik Devrim: Kanser Hücrelerini Işıkla Hedefleyen Akıllı Tedavi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İnsan kendisini anlamlandırmak için başkalarıyla karşılaştırıyor

İnsanların kendilerini başkalarıyla karşılaştırmasının tek başına olumsuz bir davranış olmadığını dile getiren Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, sosyal karşılaştırmanın insanın toplum içindeki yerini anlamlandırmasında doğal bir işlevi olduğunu söyledi.

“İnsanoğlu zaten kendini konumlandırmak ve anlamlandırmak üzerine karşılaştırmaya çok meyilli.” diyen Çağrı Akyol Çevirir, kişinin zaman zaman “Ben dünyada neredeyim, iş dünyasında neredeyim, mesleki veya akademik olarak neredeyim?” sorularını sormasının doğal olduğunu ifade etti.

Çağrı Akyol Çevirir, “Kişinin kendini anlamlandırabilmesi için aslında bir öteki ile karşılaştırmak durumundayız. Çünkü biz insanlar olarak sosyal varlıklarız.” dedi.

Sosyal medyada karşılaştırmanın iki tarafı eşit değil!

Sosyal medyadaki karşılaştırmanın “asimetrik” bir düzlemde gerçekleştiğini vurgulayan Çağrı Akyol Çevirir, insanların sosyal medya hesaplarında genellikle hayatlarının tamamını değil, en güzel ve görünür kılmak istedikleri bölümlerini paylaştığını anlattı.

“Kişi kendini en savunmasız, üzgün, kederli, keyifsiz haliyle ortaya sunmuyor. Genellikle insanlar ideal benliğini, yani kendisini görmek istediği yerden insanlara göstermeyi daha çok arzu ediyorlar.” diyen Çağrı Akyol Çevirir, bu nedenle sosyal medyada karşılaştırılan iki hayatın aslında eşit koşullarda değerlendirilmediğini söyledi.

Sosyal medyada bir kişinin ailesinin, romantik ilişkisinin veya tatilinin çoğunlukla en iyi anlarının görüldüğünü ifade eden Çağrı Akyol Çevirir, “Genellikle bizim kendimizi karşılaştırdığımız taraf en iyi haliyle karşımıza çıkıyor. Kişiyi en iyi haliyle görüyoruz. Aile yapısını en iyi haliyle görüyoruz. Romantik ilişkisini en iyi haliyle görüyoruz. Yaptığı tatilleri en iyi haliyle görüyoruz. Haliyle kendimizi bu durumla karşılaştırdığımız noktada aslında aynı kulvarda değiliz.” diye konuştu.

Kendi gerçekliğimizi çarpıtılmış bir görüntüyle kıyaslıyoruz

Sosyal medyada görülen tatilin arka planında trafik, yorgunluk, tartışma, maddi kaygılar, kötü hava veya planların aksaması gibi birçok durum bulunabileceğini ancak bunların çoğunlukla paylaşılmadığını ifade eden Çevirir, “Tamamen gerçek dışı, çarpıtılmış veya abartılmış bir durumla kendi gerçekliğimizi kıyaslar hale geliyoruz.” dedi.

Bu durumun kişinin kendi tatilinden aldığı doyumu da azaltabileceğine işaret eden Çağrı Akyol Çevirir, “Tatil dediğimiz şeyin normalde dinlendirici ve keyifli olması gerekir. Tatil, kişinin gündelik yaşamın stresinden, yorucu temposundan ve zihnini meşgul eden uyaranlardan bir süreliğine uzaklaşmasını sağlayan, hepimizin ihtiyaç duyduğu bir dinlenme alanıdır. Ancak sosyal medyadaki kıyaslamalar nedeniyle tatilin bu temel işlevinden giderek uzaklaşabildiğini gözlemliyoruz.” diye konuştu.

Tatil, “story” üretme yarışına dönüşebiliyor

Tatilin esas amacının günlük yaşamın yorucu temposundan ve zihinsel meşguliyetlerden uzaklaşmak olduğuna dikkat çeken Çağrı Akyol Çevirir, “Kişi tatile çıkıyor, bir hikâye paylaşacak, bir ‘story’ paylaşacak. ‘Acaba bu story atılır mı, atılmaz mı? Yeterince iyi bir story mi? Şimdi burada aslında şunu gözlemliyoruz: Olay tatil yapmaktan ziyade bir performans yarışı haline geliyor. Tatil amacından tamamen sapmaya başlıyor.” ifadesinde bulundu.

Deneyimi yaşamak yerine görüntüsünü üretmeye çalışıyoruz

Sosyal medya için sürekli paylaşılabilir an arayışının, kişinin içinde bulunduğu anla kurduğu ilişkiyi de değiştirebildiğini kaydeden Çağrı Akyol Çevirir, “Aslında yaptığımız deneyimi bile deneyimleyemiyoruz. Yani o eylemi yaşantılayamıyoruz.” dedi.

Tatil sırasında daha fazla paylaşılabilir içerik elde edebilmek için daha fazla yere gitmeye, daha fazla aktivite yapmaya ve daha fazla görüntü üretmeye çalışılabildiğini söyleyen Çağrı Akyol Çevirir, böylece dinlenmek amacıyla çıkılan tatilin yeni bir koşuşturma alanına dönüşebildiğini dile getirdi.

Sosyal medya tatil bütçesini bile etkileyebilir

Sosyal karşılaştırmanın yalnızca psikolojik değil, ekonomik sonuçları da olabileceğine dikkat çeken Çevirir, başkalarının tatil standartlarını yakalama isteğinin bazı kişileri kendi ekonomik sınırlarının dışına çıkmaya yöneltebildiğini ifade etti.

“Bunun tabii ekonomik boyutları da var. İnsanlar kendisini daha fazla zorlayabiliyor, bütçesinin dışına çıkabiliyor.” diyen Çevirir, sosyal medyada sergilenen yaşam biçiminin bir standart olarak kabul edilmesinin kişinin kendi imkânlarını değersiz görmesine neden olabileceğini kaydetti.

“Ben neden buna sahip değilim?” düşüncesi yetersizlik hissini besliyor

Sürekli kıyaslamanın kişinin yeterlilik ve değerlilik algısını etkileyebileceğini vurgulayan Çevirir, “İnsanoğluna baktığımız zaman zaten kendini yeterli ve değerli hissetmek üzerine yaşayan canlılarız. Ne zaman ki yetersiz ve değersiz hissederiz, o zaman ruh sağlığımızda birtakım bozulmalar, keyfimizin kaçması, üzülmemiz, kaygılanmamız gibi durumlar ortaya çıkıyor.” dedi.

“Bazı insanlar kişilik özellikleri gereği daha yetersiz veya daha değersiz hissetmeye açık olabiliyor. Bu alanlarda hassasiyeti olan insanlar bu durumdan daha fazla etkileniyor.” diyen Çağrı Akyol Çevirir, sosyal medyanın çoğu zaman kişinin zaten var olan hassasiyetlerini görünür ve sürekli hale getirdiğini söyledi.

“İdeal tatil” beklentisi gerçek hayatla uyuşmuyor

Tatil öncesinde kurulan beklentilerin de kişinin tatilden aldığı doyumda belirleyici olduğunu dile getiren Çevirir, sosyal medyada görülen kusursuz görüntülerin insanlarda “ideal tatil” beklentisi oluşturduğunu söyledi.

“İnsanlar tatile çıkacağı zaman belki biraz daha gerçekçi, ayağı yere basan beklentiler içerisinde olmalı. İdeal tatil peşinden koşuyoruz.” diyen Çevirir, idealize edilen tatili şöyle tarif etti:

“Yemek çok güzel olacak, hava çok güzel olacak, tartışma olmayacak, yorulma olmayacak… Böyle bir şey mümkün değil.”

Tatil dediğimiz şeyin ne olduğunu unutmamakta fayda var

Tatil döneminde sosyal karşılaştırmanın etkisinden korunmak için “daha iyisini yapma ve gösterme” baskısı yerine tatilin gerçek işlevinin hatırlanması gerektiğini belirten Çevirir, “Tatil dediğimiz şeyin ne olduğunu unutmamakta fayda var. Tatil dinlenmektir. Daha fazla deneyim tabii ki çok güzel ama bir şeyleri daha fazla deneyimlemek yerine belki biraz daha sadeleşmekte fayda olacak. Böylece o tatilden sonuna kadar yarar görebiliriz. Sadeleştikçe bazı şeylerin yeterli olacağını ve kendimizi daha az kıyaslama içerisinde bulacağımızı da gözlemleyeceğiz.” şeklinde sözlerini tamamladı. 

Tatil dinlenmekten çıkıp performansa dönüşmesin! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Glikoz ya da fruktoz şurubu uyarısı

Dondurmayı tek başına ‘sağlıklı’ ya da ‘sağlıksız’ olarak değerlendirmek yerine, içeriğine bakarak karar vermek gerekir. Süt, yoğurt veya krema gibi süt ürünlerinden üretilen; gerçek meyve, kakao, kuruyemiş gibi besinler içeren dondurmalar ile yoğun miktarda şeker, glikoz ya da fruktoz şurubu, bitkisel yağ, aroma verici ve çeşitli katkı maddeleri içeren ürünlerin besin değerleri kesinlikle aynı değildir. Özellikle marketlerde satılan ürünlerde ‘dondurma’, ‘sütlü buz’, ‘bitkisel yağlı ürün’ veya benzeri ifadeler arasındaki farklara dikkat edilmelidir. Tüketicinin yalnızca ön yüzündeki ‘çilekli’, ‘çikolatalı’ gibi ifadelere değil, mutlaka içindekiler listesine ve besin değerleri tablosuna bakması önemlidir.

Doğal yöntemlerle yapılan dondurma 

Sağlıklı beslenme kuralları çerçevesinde gıdaların doğru değerlendirilmesi gerekir. Uygun ve doğru porsiyon ile tüketim sıklığı açısından bir değerlendirme yapılırsa dondurma beslenme düzeninin içerisinde yer alabilir. Doğal yöntemlerle yapılan özellikle sade sütlü dondurmalar, şerbetli ve yoğun şeker içeren tatlılara oranla beslenme düzeninde bir alternatif olabilir. Ancak dondurma konusunda porsiyon kontrolü önemlidir. Bir top dondurmanın kalorisi; kullanılan süt, krema, şeker, çikolata, kuruyemiş ve diğer malzemelere göre değişiklik gösterebilir. Bu nedenle, “bir top dondurma kesin olarak şu kadar kaloridir’ demek doğru değildir. 

“Suya tuttum erimedi” videoları yanıltabilir

Dondurma için son yıllarda, “Suya tuttum, erimedi! Bu dondurma neden erimiyor?” sorusu çok sorulmaktadır. Sosyal medyada bazı dondurmaların suyun altında tutulmasına rağmen kolayca erimediğini gösteren videolar çok izlenenler arasında yer almaktadır. Bu görüntüler nedeniyle insanlarda, ‘dondurmanın içinde doğal olmayan maddeler var’ düşüncesi hakimdir. Burada önemli bir ayrım yapmak gerekir. Dondurmanın geç erimesi veya erime sırasında şeklini koruması, tek başına içinde başka bir madde ya da ürünün sağlıksız olduğunu kanıtlamaz. Erimesi ya da erimemesinde kullanılan yağ miktarı, süt proteinleri, şeker ve diğer kuru maddeler ile emülgatör ve stabilizatörler, hava miktarı, üretim teknolojisi ve saklama koşulları etkilidir. 

Reklamına değil etiketine bakılmalı

Bazı endüstriyel dondurmalarda ürünün yapısını ve dokusunu korumak amacıyla stabilizatör ve emülgatörler kullanılır. Bunlar mevzuata uygun miktarlarda kullanıldığında gıda üretiminde izin verilen bileşenlerdir. Dolayısıyla yalnızca “Suya tuttum, erimedi” görüntüsünden yola çıkarak dondurmanın sağlıklı olmadığı sonucuna varmak bilimsel açıdan doğru değildir. Ancak bu videolar tüketiciye önemli bir mesaj vermektedir. Dondurma satın alırken yalnızca görüntüsüne veya reklamına değil, etiketine bakmak gerekir. 

Dondurma alırken dikkat etmeniz gerekenler 

Dondurma alırken tüketicilerin şu kıstasları göz önünde bulundurması gerekir;

1. İçindekiler listesi: Listenin başında şeker veya şeker içeren bileşenlerin bulunması, ürünün yüksek miktarda ilave şeker içerebileceğini düşündürür. Tercih etmeyin. 

2. Yağ kaynağı: Süt yağı ile farklı bitkisel yağların kullanılması ürünün besin profilini değiştirebilir. Dikkatli olun. 

3. Şeker miktarı: ‘Şekersiz, fit, light’ veya ‘meyveli’ gibi ifadeler ürünün otomatik olarak sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Besin değerleri tablosundaki şeker ve enerji miktarını mutlaka inceleyin. 

4. Porsiyon: Bir paketin tamamını tek porsiyon olarak değerlendirilmemeli. Özellikle kutulu dondurmalarda paket üzerinde belirtilen porsiyon miktarı ile tüketilen miktar birbirinden çok farklı olabilir.

Meyveli yazan dondurmada gerçekten meyve var mı?

Dondurmaların paket içeriğinde ‘çilekli, orman meyveli, mango aromalı’ ifadelerini gördüğümüzde ürünün mutlaka yüksek miktarda gerçek meyve içerdiğini düşünmemeliyiz. Bazı ürünlerde gerçek meyve bulunurken bazı ürünlerde meyve aroması veya meyve preparatları kullanılabilir. Bu nedenle ‘meyveli’ kelimesinden çok içindekiler listesine bakmak tüketici için daha doğru bir yaklaşımdır. Piyasada ‘en sağlıklı dondurma bu’ şeklinde bir yaklaşım olmamalı. Seçim yaparken daha kısa ve anlaşılır bir içerik listesine sahip, süt ürünü içeren, ilave şeker miktarı daha düşük, porsiyonu kontrol edilebilir ürünler tercih edilmeli. Evde hazırlanan dondurmalar daha sağlıklıdır. Yoğurt veya süt ile meyvenin bir araya getirildiği, ilave şeker miktarı kontrol edilmiş tarifler hem çocuklar hem yetişkinler tarafından gönül rahatlığıyla tüketilebilir. 

Dondurma Seçiminde Dikkat Etmeniz Gereken 4 Önemli Nokta yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Görüşmeye TTB Merkez Konseyi Başkanı Dr. Pınar Saip, Genel Sekreter Dr. Ali Karakoç ile Merkez Konseyi üyeleri Dr. Naki Bulut, Dr. Tahsin Çınar, Dr. Hakan Erkan Pehlivan ve Dr. İrem Yıldız katıldı. Bakanlık adına Sağlık Hizmetleri Genel Müdürü Dr. Hasan Basri Velioğlu da görüşmede yer aldı. TTB, dosyanın Anayasa’nın 135. maddesi ve 6023 sayılı Kanun’un verdiği kamusal sorumluluk çerçevesinde hazırlandığını; başlıkların ayrı ayrı hukuki ve idari sorunlara işaret etmekle birlikte sağlık hizmetinin niteliği, hekimlerin mesleki özerkliği, hasta hakları ve toplum sağlığı ekseninde bütünlüklü bir değerlendirmenin ürünü olduğunu vurguladı.

Hekimlerin etik denetiminde hukuki boşluk giderilmeli

Anayasa Mahkemesi’nin 6023 sayılı Türk Tabipleri Birliği Kanunu’nun 39. maddesini iptal etmesinin ardından ortaya çıkan hukuki boşluğun giderilmesi ve hekimlik mesleğinin etik denetiminin etkin biçimde sürdürülebilmesi için yeni bir yasal düzenleme yapılması gerektiği iletildi. Hukuki boşluk nedeniyle onur kurullarında 1794 dosyanın bekletildiği ve bu sayının her geçen gün arttığı söylendi. TTB, Bakanlık ile yürütülen ortak görüşmeler sonucunda son hali verilen düzenleme taslağının dosya ekinde sunulduğunu belirtti.

Malpraktis yargılamaları ve yüksek tutarlı tazminat davaları

Hekimlerin yüksek tutarlı tazminat ve ceza davalarıyla karşı karşıya kalmasının mesleki özerklik ve hasta güvenliği açısından ciddi bir sorun oluşturduğu belirtildi. Özel sağlık kuruluşlarında görev yapan hekimlerin tazminat davalarında daha korunmasız oldukları, yapılacak düzenlemelerle hekimlerin yasal güvencelere kavuşturulması gerektiği iletildi.

Emekli hekimlerin hakları

Emekli hekimlerin aylıklarının; aldıkları eğitim, çalışma koşulları ve üstlendikleri sorumlulukla orantısız biçimde düşük kaldığı, 7146 ve 7411 sayılı düzenlemelerle bazı emekli hekimlere ilave ödeme yapılmış olmakla birlikte 5510 sayılı Kanun’un 4/a ve 4/b bentleri kapsamında emekli olanların bu haktan yararlandırılmadığı belirtildi. TTB; tüm emekli hekimlerin aylıklarının artırılmasını, kapsam dışında kalanlara da ilave ödeme yapılmasını, emeklilik sonrasında çalışmaya devam eden hekimlerin ilave ödemeden yararlanmasını engelleyen düzenlemenin kaldırılmasını ve makam tazminatı nedeniyle ilave ödeme alamayan hekimlerin mağduriyetinin giderilmesini talep etti. Görüşmede ayrıca Sağlık Bakanlığı’na ait boş binaların “hekim yaşam evi” olarak değerlendirilmesi önerildi.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında ise, mesleki güvenceyi ortadan kaldıran bu uygulamalara son verilmesi, kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunmayan kişilere ait soruşturma ve kovuşturma bilgilerinin atama süreçlerinde hekimlerin aleyhine kullanılmaması; süreçlerin masumiyet karinesi, hukuki güvenlik, ölçülülük ve yargısal denetim ilkelerine uygun yürütülmesi istendi.

Sezaryen uygulamaları ve mesleki özerklik

TTB, sezaryen oranlarının tek başına hekimlerin mesleki yeterliliğini değerlendirme ölçütü olarak kullanılmaması gerektiğini belirtti. Kadınların doğum yöntemi konusunda karar verme hakkı ile hekimlerin bilimsel ve mesleki özerkliğinin birlikte korunması gerektiği vurgulanarak, sezaryen oranlarını azaltmaya yönelik politikaların cezalandırıcı bir yaklaşımla değil, bilimsel veriler ve sağlık sisteminin yapısal koşulları dikkate alınarak yürütülmesi önerildi.

Uzmanlık eğitimi hizmet üretimine feda edilmemeli

Görüşmenin ilk başlığını uzmanlık eğitiminin niteliği oluşturdu. TTB, uzmanlık öğrencisi bakımından hizmet üretiminin eğitimin aracı olması gerekirken uygulamada bu ilişkinin tersine döndüğünü aktardı. Seminer, makale saati ve olgu tartışması gibi etkinliklerin öğle aralarına ya da mesai sonrasına sıkıştırıldığı; asistan hekimlerin mevzuata rağmen eğitici gözetimi olmaksızın tek başına hasta baktığı; eğitim karnelerinin fiilen yapılan uygulamalarla ilişkilendirilmeksizin doldurulduğu, iş yükü nedeniyle zorunlu tez dışında hiçbir bilimsel yayın üretmeden uzmanlığını tamamlayan hekim sayısının yükseldiği ve bilimsel toplantı izinlerinin hizmet gerekçesiyle reddedildiği belirtildi. TTB bu kapsamda; hizmet planlamasından muaf tutulan haftalık korumalı bir eğitim ve araştırma zamanı tanımlanmasını, eğitici gözetiminin fiilen sağlanarak eğitici başına düşen uzmanlık öğrencisi sayısına üst sınır getirilmesini, eğitim karnesinin gerçek uygulama verisine dayandırılmasını, portföy ve standart yetersizliği saptanan programlara kontenjan verilmemesi kuralının işletilmesini, bilimsel toplantı izinlerinin güvence altına alınmasını ve uzmanlık öğrencisi değerlendirmelerinin anonim olarak toplanmasını talep etti.

Nöbet ücretlerinde Anayasa Mahkemesi kararı uygulanmalı

Nöbet ücretlerinin, hekimin kendi ücretinden bağımsız olarak 657 sayılı Kanun’un Ek 33. maddesindeki sabit gösterge üzerinden hesaplandığı ve emekliliğe esas kazanca dahil edilmediği hatırlatıldı. Azami olarak ayda sekiz nöbetle 128 saat ek çalışan bir asistan hekimin brüt nöbet ücretinin 2026 yılı brüt asgari ücretinin altında kaldığı; nöbet ertesi izin nedeniyle yapılan kesintiyle saatlik ücretin 119,03 TL’ye düştüğü belirtildi. TTB, Anayasa Mahkemesi’nin 26 Kasım 2025 tarihli kararında nöbet ücretlerindeki ödeme tavanını angarya yasağına aykırı bularak iptal ettiğini hatırlattı. Nöbet ücretinin saatlik ücretin en az yüzde 50 fazlası üzerinden hesaplanması, emekliliğe esas kazanca dâhil edilmesi, tüm nöbet saatlerinin ücretlendirilmesi, gece çalışması artırımının geriye dönük uygulanması ve asistan hekimlerin nöbet ücretlerinin uzman tabip göstergesi üzerinden hesaplanması talep edildi.

Nöbet ertesi izin hakkı fiilen kullandırılmalı

Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği’nde gece nöbeti tutan uzmanlık öğrencilerinin ertesi gün sağlık hizmeti sunumunda görev almayacağı açıkça düzenlenmiş olmasına karşın, çok sayıda klinikte nöbet sonrası kesintisiz çalışmanın sürdüğü belirtildi. TTB; nöbet sayısı ve nöbet ertesi izin kullanımının denetim formu ile özdeğerlendirme raporlarının zorunlu başlığı hâline getirilmesini, Uzmanlık Eğitimi Takip Sistemi’ne bu amaçla bir modül eklenmesini, yaptırım sürecinin fiilen işletilerek sonuçlarının yıllık olarak paylaşılmasını, asistan hekimler için kimliği korunan bir bildirim mekanizması kurulmasını ve hakkın uygulanamadığı kliniklerde kadro planlamasının gözden geçirilmesini istedi.

Kurumdan bağımsız ve mahremiyeti gözeten bir psikososyal destek sağlanmalı

Hekimlerin ağır çalışma koşullarının yol açtığı tükenmişliğin bireysel değil yapısal bir sorun olduğuna dikkat çeken TTB, bugün hekimlerin doğrudan başvurabileceği, çalıştıkları kurumdan bağımsız ve mahremiyetin güvence altına alındığı bir psikososyal destek yapısının bulunmadığını belirtti. İlk başvuru noktasının çoğunlukla hekimin kendi kurumunun psikiyatri kliniği olması nedeniyle, kayıtların idari süreçlerde kullanılması kaygısının başvuruyu fiilen engellediği ifade edildi. Dosya ekinde sunulan Genç Hekim İntiharları Çalıştayı Raporu doğrultusunda; İl Sağlık Müdürlükleri bünyesinde ancak hekimin görev yaptığı tesisten bağımsız, amir onayı aranmaksızın başvurulabilen ve işçi sağlığı ve iş güvenliği kapsamında finanse edilen bir birimin pilot uygulamayla kurulması, tedavi bilgilerinin idari süreçlerde kullanılamayacağının mevzuatla güvence altına alınması ve profesyonel bir destek hattı oluşturulması talep edildi. Ayrıca, Sağlık Bakanlığı ile Türk Tabipleri Birliği’nin intiharı önleme ve tükenmişliğe karşı mücadele konusunda karşılıklı olarak ortak program oluşturması gerektiği belirtildi.

Sağlık çalışanlarına yönelik kapsamlı bir şiddet yasası çıkarılmalı

Sağlık hizmeti sunumunun giderek artan bir çatışma ortamına dönüştüğüne dikkat çeken TTB, sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin önlenmesine yönelik TBMM’ye sunduğu tasarının bir an önce yasalaşması ile caydırıcı ve koruyucu düzenlemeler içeren kapsamlı yasal düzenlemelerin yapılmasını istedi. Dosyada, Türk Ceza Kanunu ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun kapsamında somut madde önerilerine yer verildi.

Sınır dışı görevlendirmelerde düzenlemeye gidilmeli

Türk Silahlı Kuvvetleri’nin sınır dışı karakol, tabur ve birliklerinde ilk müdahaleyi yapmak üzere görevlendirilen hekimlerin çatışma alanlarında sağlık hizmeti sunulmasına yönelik özel bir eğitim almadığına dikkat çekildi. Görevlendirmelerin hem süre hem de muvafakat açısından mevzuata uygun yürütülmediği belirtilerek, hekimlerin yaşam hakkını riske atan bu uygulama bakımından gerekli düzenlemelerin yapılması istendi.

Özel sağlık kuruluşlarında çalışan hekimlerin yeşil pasaport hakkı tanınmalı

TTB ayrıca özel sağlık kuruluşlarında görev yapan hekimlerin objektif kriterler ve hizmet süresi esas alınarak hususi damgalı pasaport hakkından yararlandırılmasını talep etti.

Sağlıkta Haklar ve İletişim Yönetmeliği taslağı çalışmalarında etkin katılım sağlanmalı

Sağlıkta Haklar ve İletişim Yönetmeliği taslağı hakkında TTB’den görüş istendiği ve görüşün yazılı olarak ilgili birime sunulduğu hatırlatıldı. TTB, hasta haklarının yalnızca iletişim süreçleriyle sınırlı olmayan; gerçek anlamda aydınlatılmış onamı, hasta özerkliğini, mahremiyeti ve kırılgan grupların haklarını güvence altına alan hak temelli bir anlayışla düzenlenmesi ve bu süreçte TTB’nin daha etkin biçimde yer alması gerektiğini belirtti.

Bakanlık ile TTB arasında etkin diyalog sürdürülmeli

TTB Merkez Konseyi, görüşmede iletilen taleplerin hayata geçirilmesi için Sağlık Bakanlığı ile diyaloğun sürdürülmesinin önemine dikkat çekti. Hekimlerin daha güvenli, güvenceli ve nitelikli koşullarda çalışmasının, sağlık hizmetlerinin niteliğinin artırılması bakımından temel bir gereklilik olduğu ifade edildi. (BSHA / Bilim ve Sağlık Haber Ajansı) 

Hekimler Talep ve Sorunlarını Bakan Memişoğlu’na Sundu yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Dr. Öğretim Üyesi Özcan Sönmez, önümüzdeki günlerde etkili olması beklenen aşırı sıcak havayla ilgili uyarılarda bulundu.

Sıcak çarpması nedir?

Sıcak havalarda karşılaşılabilecek en ciddi sağlık sorunlarından birinin sıcak çarpması olduğunu kaydeden Dr. Öğretim Üyesi Özcan Sönmez, “Sıcak çarpması, vücudun aşırı sıcak nedeniyle kendi ısısını kontrol edememesi sonucu ortaya çıkar. Normal şartlarda vücut terleme yoluyla kendini soğutur. Ancak hava sıcaklığının ve nem oranının çok yüksek olduğu durumlarda bu mekanizma yetersiz kalabilir. Bunun sonucunda vücut sıcaklığı tehlikeli seviyelere ulaşabilir” dedi.

Ağır tablolarda bilinç kaybı görülebilir

Sıcak çarpmasının belirtilerine işaret eden Sönmez, “Baş ağrısı, baş dönmesi, halsizlik, bulantı, hızlı kalp atışı ve bilinç durumunda değişiklik sıcak çarpmasının önemli belirtileri arasında yer alıyor. Daha ağır durumlarda ise bilinç kaybı görülebiliyor. Bu nedenle özellikle bilinç değişikliğinin ortaya çıkması durumunda vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınması gerekiyor” uyarısında bulundu.

Yüksek sıcaklıklar en çok bu kişiler için risk oluşturuyor

Aşırı sıcakların herkesi etkileyebilse de bazı kişiler için riskin daha yüksek olduğunu vurgulayan Dr. Öğretim Üyesi Özcan Sönmez, “Özellikle 65 yaş üzerindeki kişiler, bebekler ve küçük çocuklar, kalp ve böbrek hastalığı gibi kronik rahatsızlıkları bulunanlar ile açık havada çalışanlar sıcaklığın olumsuz etkilerine karşı daha hassastır” dedi.

Halsizlik, baş dönmesi ve tansiyon düşüklüğüne dikkat!

Yeterli miktarda sıvı tüketmemenin de riski artırdığını kaydeden Sönmez, “Aşırı terlemeyle birlikte vücut hem su hem de elektrolit kaybetmektedir. Bu durum halsizlik, baş dönmesi ve tansiyon düşüklüğü gibi şikâyetlere neden olabilir. Özellikle yaşlılarda susama hissinin azalabileceği de unutulmamalıdır” diye konuştu.

Vücudun soğumasına yardımcı olunmalı

Sıcak çarpmasından şüphelenilen bir kişinin öncelikle sıcak ortamdan uzaklaştırılarak serin ve gölgeli bir yere alınması gerektiğini söyleyen Sönmez, “Fazla kıyafetleri çıkarılmalı ve vücudun soğumasına yardımcı olunmalı. Serin suyla vücudu ıslatmak veya soğuk uygulamalar yapmak vücut sıcaklığının düşürülmesine yardımcı olabilir” dedi.

Bilincin bozulması halinde acil sağlık yardımı istenmeli

Bilincin bozulması halinde yapılması gerekenlere dikkat çeken Sönmez, “Kişinin bilinci bozulmuşsa ağızdan su veya başka bir sıvı verilmemelidir. Böyle bir durumda acil sağlık yardımı istenmeli. Çünkü sıcak çarpması, zamanında müdahale edilmediğinde hayati tehlikeye yol açabilen ciddi bir durumdur” uyarısında bulundu.

Sıcaktan korunmak için bu önerilere uyulmalı

Dr. Öğretim Üyesi Özcan Sönmez, özellikle günün en sıcak saatleri olan 11.00–16.00 arasında mümkün olduğunca doğrudan güneş altında kalınmaması gerektiğini söyledi.

Sönmez diğer uyarılarını şöyle sıraladı:

• Gün boyunca yeterli su içilmelidir.
• Sıvı tüketmek için susamayı beklememek gerekmektedir. Özellikle çocukların ve yaşlıların gün içinde yeterli miktarda su içip içmediğinin takip edilmesi önem taşıyor.
• Açık renkli ve ince kıyafetler tercih edilmeli, dışarı çıkarken şapka kullanılmalıdır.
• Sıcak saatlerde ağır fiziksel aktivitelerden kaçınmak alınabilecek temel önlemler arasında yer almaktadır.

Belirtileri erken fark etmek önemli

Dr. Öğretim Üyesi Özcan Sönmez, sözlerini şöyle tamamladı:

“Aşırı sıcaklar yalnızca rahatsız edici bir yaz sorunu değildir. Gerekli önlemler alınmadığında sıvı kaybından sıcak çarpmasına kadar ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Bu nedenle sıcak hava dalgalarının yaşandığı günlerde hem korunma önlemlerine dikkat etmek hem de sıcak çarpmasının belirtilerini erken fark etmek büyük önem taşımaktadır.”

Sıcak çarpması uyarısı: Aşırı sıcaklarda bu belirtilere dikkat yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Her böcek ilacı aynı riski taşımıyor

“Böcek ilacı” ifadesinin tek başına bir ürünün ne kadar tehlikeli olduğunu anlamak için yeterli olmadığını belirten Doç. Dr. Müge Ensari Özay, “Ev ve apartmanlarda yapılan biyosidal uygulamalarda sağlık riski; kullanılan aktif maddenin toksisitesi, formülasyonu, dozu, uygulama yöntemi, ortamın hacmi ve havalandırma koşullarına bağlı olarak büyük ölçüde değişir.” dedi.

Jel ve yem uygulamalarında riskin genellikle daha düşük olduğunu ifade eden Doç. Dr. Özay, şöyle devam etti:

“Püskürtme ve özellikle sisleme veya aerosol uygulamalarında solunum yoluyla maruziyet ciddi sağlık risklerine neden olabilir. Organofosfat ve karbamatlar gibi asetilkolinesteraz inhibitörleri akut nörotoksisite açısından daha yüksek risk taşırken, piretroitlerde insanlardaki akut toksisite genellikle daha düşük olmakla birlikte yüksek doz veya yoğun maruziyet yine zehirlenmeye yol açabilir.”

Gaz oluşturan ürünlerde risk çok daha yüksek!

En kritik ayrımlardan birinin fumigant olarak adlandırılan gazla mücadele ürünleri olduğunu kaydeden Doç. Dr. Özay, “Örneğin alüminyum fosfit nemle temas ettiğinde çok toksik fosfin gazı oluşturur ve kapalı alanlarda kısa sürede yaşamı tehdit eden maruziyet meydana gelebilir. Bu nedenle ‘böcek ilacı’ ifadesi tek başına risk değerlendirmesi için yeterli değildir. Ürünün aktif maddesi, formülasyonu, kullanım amacı ve ruhsatlı etikette belirtilen uygulama koşulları mutlaka bilinmelidir. Türkiye’de halk sağlığı alanında biyosidal ürün kullanarak zararlılarla mücadele eden gerçek veya tüzel kişilerin Biyosidal Ürün Uygulama İzin Belgesi alması ve uygulamaların mevzuatta öngörülen eğitimli personel tarafından gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” diye konuştu.

Komşu dairedekiler de zehirlenebilir!

İlaçlamanın gerçekleştirildiği dairenin dışındaki kişilerin de bazı uygulamalarda kimyasala maruz kalabileceğini vurgulayan Doç. Dr. Müge Ensari Özay, özellikle apartmanlarda bu riskin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.

Doç. Dr. Özay, “Özellikle aerosol, sisleme veya gaz oluşturan ürünlerde, uygulamanın yapıldığı dairenin dışındaki kişilerin de maruz kalması mümkündür. Apartmanda hava hareketleri; ortak havalandırma ve klima kanalları, tesisat ve elektrik şaftları, asansör ve merdiven boşlukları, kapı altları ve duvar içindeki açıklıklar üzerinden gerçekleşebilir.” dedi.

Yayılımın her ilaçlamada aynı olmayacağını da ifade eden Doç. Dr. Özay, ürünün fiziksel özellikleri, partikül veya gaz boyutu, uygulama basıncı, bina içerisindeki basınç farkları ve havalandırma sisteminin çalışma şeklinin sonucu belirlediğini kaydetti.

“Kapıyı kapatmak yeterli değil!”

Özellikle fumigantlarda tehlikenin daha yüksek olduğunun altını çizen Doç. Dr. Özay, gazların bina içerisindeki hava akımları ve bağlantılı boşluklar üzerinden beklenmeyen noktalara ulaşabileceğini belirtti.

Doç. Dr. Müge Ensari Özay, “Bu nedenle yalnızca ‘ilaçlanan dairenin kapısını kapatmak’ yeterli bir izolasyon yöntemi değildir. Kapsamlı uygulamalarda komşu daireler, ortak alanlar ve havalandırma sistemleri de risk değerlendirmesine dahil edilmeli, ilaçlanan alan izole edilmeli ve uygulama sonrasında güvenli yeniden giriş koşulları sağlanmalıdır.” şeklinde konuştu. 

Gazla mücadele uygulamalarında ise yalnızca belirli bir süre beklemenin yeterli olmayabileceğini dile getiren Doç. Dr. Özay, “Ürünün ruhsatlı kullanım talimatları ve ortam ölçümleri esas alınmalıdır.” uyarısında bulundu.

Apartman sakinleri ilaçlamadan önce bilgilendirilmeli

Kapsamlı apartman ilaçlamalarında bina sakinlerinin önceden haberdar edilmesinin temel bir güvenlik önlemi olduğunu ifade eden Doç. Dr. Özay, “Özellikle püskürtme, ULV, sisleme veya gaz oluşturan uygulamalarda bina sakinlerinin önceden bilgilendirilmesi temel risk iletişimi ve önleme tedbiridir. Uygulama öncesinde kullanılacak ürünün adı ve aktif maddesi, uygulama yöntemi, etkilenecek alanlar, binanın ne kadar süreyle boşaltılacağı, havalandırma ve yeniden giriş koşulları belirlenmelidir. Uygulama sırasında işlem yapılan alan erişime kapatılmalı, gerekli ise ortak havalandırma sistemleri izole edilmeli ve çalışanlar ürünün gerektirdiği kişisel koruyucu donanımı kullanmalıdır.” dedi.

“Her ilaçlamadan sonra iki saat havalandırın” yaklaşımı doğru değil

İlaçlama sonrasında ne kadar süre bekleneceğine ilişkin standart bir sürenin her ürün için geçerli olmayacağını vurgulayan Doç. Dr. Özay, “Burada önemli olan her ilaçlamada iki saat havalandırma gibi genel bir süre belirlemek değil, kullanılan ürünün ruhsatlı etiketi ve güvenlik bilgi formundaki spesifik koşulları uygulamaktır.” ifadesinde bulundu.

İlaçlama firmasından bunları mutlaka isteyin!

Vatandaşların ilaçlama yaptırmadan önce firmanın yetkisini sorgulaması gerektiğine işaret eden Doç. Dr. Müge Ensari Özay, firmanın Biyosidal Ürün Uygulama İzin Belgesi bulunup bulunmadığının İl Sağlık Müdürlüğü üzerinden doğrulanabileceğini söyledi.

Uygulamayı gerçekleştirecek kişinin de gerekli uygulayıcı sertifikasına sahip olması gerektiğini kaydeden Doç. Dr. Özay, “Vatandaş uygulama öncesinde ürünün ticari adını, aktif maddesini ve konsantrasyonunu, Bakanlık ruhsat veya tescil bilgisini, onaylı etiketini, Güvenlik Bilgi Formunu, kullanılacak uygulama yöntemini, uygulanacak miktarı ve yeniden giriş süresini yazılı olarak istemelidir.” dedi.

“Gizli formül, çok güçlü ilaç” deniliyorsa dikkat!

İlaçlama firmasının kullanılan kimyasalın içeriğini açıklamamasının önemli bir uyarı işareti olduğunu belirten Doç. Dr. Özay, şu değerlendirmede bulundu:

“Firmanın ‘gizli formül’, ‘çok güçlü ilaç’ veya ‘ruhsata gerek yok’ gibi gerekçelerle ürün bilgisini vermemesi önemli bir güvenlik uyarısıdır. Profesyonel uygulamada ürünün ne olduğunun, nerede ve hangi dozda kullanıldığının ve uygulamayı kimin yaptığının izlenebilir olması gerekir.”

Aynı anda birkaç kişide bulantı ve baş dönmesi varsa dikkat!

İlaçlama sonrasında aynı ortamda bulunan birden fazla kişide benzer şikâyetlerin görülmesinin kimyasal maruziyet ihtimali açısından ciddiye alınması gerektiğini ifade eden Doç. Dr. Özay, belirtileri şöyle sıraladı:

“İlaçlama sonrası birden fazla kişide baş ağrısı, bulantı, kusma, baş dönmesi, halsizlik, göz veya solunum yolu irritasyonu gibi belirtiler ortaya çıkması kimyasal maruziyet açısından ciddiye alınmalıdır. Özellikle nefes darlığı, bilinç değişikliği, bayılma, nöbet veya ciddi dolaşım ve solunum bulguları varsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.”

İlacın kokusunu kontrol etmek için eve geri dönmeyin!

Zehirlenme şüphesinde yapılan en tehlikeli hatalardan birinin maruziyet alanına yeniden girmek olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Özay, “Zehirlenmeden şüphelenilen kişinin kaynağı araştırmak veya ilacın kokusunu kontrol etmek amacıyla tekrar maruziyet alanına girmesi kesinlikle doğru değildir. Öncelikle temiz havaya çıkılmalı, ürünün adı ve etiketi mümkünse güvenli bir yerden temin edilerek sağlık ekiplerine bildirilmelidir. Kıyafet veya deri teması varsa uygun dekontaminasyon uygulanmalıdır. Kişinin kendi kendine kusması sağlanmamalı, başka bir kimyasalla ‘nötralizasyon’ yapılmaya çalışılmamalı ve alana koruyucu ekipman olmadan tekrar girilmemelidir. Özellikle fumigant veya gaz şüphesinde havalandırma amacıyla bile olsa eğitimsiz kişilerin kapalı alana girmesi ikincil maruziyete neden olabilir. Türkiye’de zehirlenme danışmanlığı için 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezine bildirilerek, ciddi belirtilerde acil sağlık hizmeti alınmalıdır.” şeklinde sözlerini tamamladı.

Komşu dairedeki ilaçlama bile zehirleyebilir! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Masa başında çalışanlarda yakınmalar daha şiddetli!

Tıp literatüründe “gecikmiş kas ağrısı” (Delayed Onset Muscle Soreness-DOMS) olarak bilinen acemi sporcu sendromu; kas ağrısı, hassasiyet, hareket kısıtlılığı ve bazen şişlikle kendini gösteriyor. Spora yeni başlayanların yanı sıra uzun süre hareketsiz kalanlar, masa başında çalışanlar, hareketsiz bir yaşam sürenler ile tatil, hastalık veya sakatlık sonrasında spora dönenler riskli grupta yer alıyor. Kas kütlesi ve kişinin önceki fiziksel aktivite düzeyi, belirtilerin şiddetinde etkili olabiliyor. Yaş ilerledikçe kas ve tendon yapısındaki esnekliğin azalması nedeniyle orta yaş ve üzerindeki kişilerde belirtilerin daha belirgin seyredebileceğini ifade eden Doç. Dr. Nezih Ziroğlu, fiziksel aktivitesi düşük ve uzun süre oturarak çalışan kişilerin de spora başladıklarında daha şiddetli yakınmalar yaşayabileceklerini belirtiyor.

Antrenmana ısınmadan başlamayın

Acemi sporcu sendromu, özellikle “eksantrik” olarak tanımlanan, kasın yük altında uzadığı, hareketlerin yoğun olduğu egzersizlerin ardından daha sık ve şiddetli görülebiliyor. Merdiven inmek, yokuş aşağı koşmak, ağırlık antrenmanlarında ağırlığı yavaşça indirmek, çömelmek, pilates yapmak ve yeni bir grup egzersizine başlamak bu hareketlere örnek oluşturuyor. Doç. Dr. Nezih Ziroğlu, temel sorunun kasa aniden ve hazırlıksız şekilde alışık olmadığı bir yük bindirilmesi olduğunu belirterek, sözlerine şöyle devam ediyor: “Yeterince ısınmadan ve germe hareketleri yapmadan antrenmana başlamak, ilk seanstan itibaren yüksek ağırlık  veya tekrar sayısıyla çalışmak ve vücuda kademeli uyum süresi tanımadan antrenman sıklığını hızla artırmak en sık yapılan hatalardır. Özellikle kasın yük altında uzadığı hareketlerin tecrübesiz şekilde ve yüksek şiddette uygulanması belirtileri artırabilir.” Antrenman sonrasında kasların toparlanmasına yeterli süre tanımamak, aynı kas grubunu art arda günlerde aşırı zorlamak, yeterince sıvı tüketmemek, dengesiz beslenmek, uykusuzluk ve kronik yorgunluk hâlinde egzersiz yapmak da acemi sporcu sendromuna zemin hazırlayabiliyor.

Sporda hissedilen acı başarılı egzersiz işareti değil!

Acemi sporcu sendromunun en sık görülen belirtisi kas ağrısı ve sertliği oluyor. Ağrı, egzersiz sırasında değil, genellikle antrenmandan 12-24 saat sonra ortaya çıkıyor ve 24-72’nci saatlerde en şiddetli düzeye ulaşıyor. Kaslarda dokunmayla hassasiyet, kas gücünde geçici azalma, eklemi rahat hareket ettirmede kısıtlılık, hafif şişlik ve güçsüzlük hissi de ağrıya eşlik edebiliyor. Belirtiler çoğunlukla 5-7 gün içinde kendiliğinden geriliyor.

Toplumda egzersiz sonrasında ne kadar çok ağrı hissedilirse antrenmanın o kadar etkili olduğu yönünde yanlış bir inanış bulunduğunu belirten Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Nezih Ziroğlu, “Ağrıyı bir başarı ölçütü olarak değil, vücudun uyum ve toparlanma sinyali olarak değerlendirmek gerekir” diye konuşuyor.

Olağan dışı belirtilere dikkat!

Acemi sporcu sendromu genellikle kendiliğinden gerileyen ve ciddi olmayan bir tablo olsa da ağrıya rağmen dinlenmeden aynı şiddette antrenmana devam edilmesi; kas ve tendon yaralanmalarına, kas zorlanmalarına, eklem sorunlarına ve performans kaybına zemin hazırlayabiliyor. Doç. Dr. Nezih Ziroğlu şöyle diyor: “Sıradan kas ağrısı genellikle her iki tarafta simetrik hissedilir, dokunmakla hassastır ve günler içinde giderek azalır. Buna karşılık tek taraflı, ani başlayan, keskin ve lokalize bir ağrı; bölgede belirgin şişlik veya morarma; eklemde ani güç kaybı ya da basamama gibi bulgular kas veya tendon yırtığını düşündürür ve zaman kaybetmeden değerlendirme gerektirir.”

Aşırı yoğun ve alışılmadık egzersizlerin nadiren “rabdomiyoliz” olarak adlandırılan, kas dokusunun ciddi düzeyde yıkımıyla seyreden bir tabloya da neden olabileceğine işaret eden Doç. Dr. Ziroğlu, “Olağan kas ağrısının ötesinde koyu renkli idrar, aşırı şişlik veya dayanılmaz ağrı gelişmesi durumunda mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Belirtilerin bir haftadan uzun sürmesi, şiddetli olması veya olağan dışı bulguların eşlik etmesi de bir sağlık profesyoneli tarafından değerlendirme gerektirir” uyarısında bulunuyor. 

Acemi sporcu sendromu genellikle kendiliğinden gerileyen ve ciddi olmayan bir tablo olsa da ağrıya rağmen dinlenmeden aynı şiddette antrenmana devam edilmesi; kas ve tendon yaralanmalarına, kas zorlanmalarına, eklem sorunlarına ve performans kaybına zemin hazırlayabiliyor.

Kaslarınızın toparlanmasına zaman tanıyın

Acemi sporcu sendromu çoğunlukla özel bir tedavi gerektirmiyor. Tedavide ağrının hafifletilmesi, kasların toparlanma sürecinin desteklenmesi ve kişinin günlük aktivitelerine güvenle dönmesinin sağlanması  amaçlanıyor. Kasların dinlendirilmesi, hafif germe hareketleri, sıcak uygulama ve hafif masaj ağrının hafiflemesine yardımcı olabiliyor. Gerektiğinde doktor önerisiyle ağrı kesici ilaçlardan da yararlanılabiliyor. Antrenman sonrasında hafif yürüyüş veya yüzme gibi düşük tempolu hareketlerin tercih edilebileceğini belirten Doç. Dr. Nezih Ziroğlu, yeterli sıvı tüketmenin, protein açısından dengeli beslenmenin ve düzenli uykunun da kasların toparlanma sürecini desteklediğini vurguluyor.

Acemi Sporcu Sendromuna karşı 7 etkili önlem!

Doç. Dr. Nezih Ziroğlu, Acemi Sporcu Sendromu’na karşı alınabilecek önlemleri şöyle sıralıyor:

• Antrenmana mutlaka dinamik bir ısınma bölümüyle başlayın ve ardından germe hareketleri yapın. 
• Egzersizin yükünü, şiddetini ve süresini kademeli olarak artırın; haftalık antrenman yükünüzü bir öncekine göre %10’dan fazla artırmayın, ilk haftalarda “az ve düzenli” yaklaşımını benimseyin.
• Kasın yük altında uzadığı yokuş aşağı koşu ve ağır çömelme gibi hareketleri tecrübe kazanana kadar düşük şiddette uygulayın. 
• Antrenmanlar arasında kas gruplarına yeterli dinlenme süresi tanıyın ve aynı kas grubunu art arda günlerde aşırı zorlamayın. 
• Yeterli su tüketin, dengeli beslenin ve beslenmenizde yeterli miktarda proteine yer verin. 
• Uyku düzeninize dikkat edin; yorgun veya uykusuz olduğunuzda yoğun antrenman yapmayın. 
• Mümkünse spora başladığınız ilk dönemde bir eğitmen veya uzman eşliğinde doğru teknikle çalışın; ani ve kontrolsüz hareketlerden kaçının.

Masa başında çalışanlar, uzun süre hareketsiz kalanlar… yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Cinsel işlev bozukluğu yaşam konforunuzu olumsuz etkileyebilir

Cinsel işlev bozukluğu; cinsel istekte, uyarılmada, cinsel yanıtın herhangi bir aşamasında, orgazmda veya cinsel birleşme sırasında ortaya çıkan ve kişinin ya da çiftin yaşamında belirgin sıkıntıya yol açan sorunları ifade etmektedir. Kadınlarda en sık karşılaşılan sorunlar arasında cinsel istekte azalma, uyarılma ve ıslanma sorunları, orgazm güçlüğü, cinsel ilişki sırasında ağrı ve vajinismus bulunmaktadır. Erkeklerde ise cinsel istekte azalma, sertleşme güçlüğü, erken veya gecikmiş boşalma ve orgazm veya boşalma ile ilgili öne çıkmaktadır. Cinsel yaşamda herkes için geçerli olan tek bir “normal” sıklık veya performans ölçütünün bulunmadığı unutulmamalıdır. Cinsel ilişki sıklığının az olması tek başına bir hastalık anlamına gelmez. Burada önemli olan kişinin veya çiftin bu durumdan rahatsızlık duyması ve sorunun yaşam kalitesini ya da ilişkiyi olumsuz etkilemesidir.

Cinsel sorunların nedenleri iyi belirlenmeli 

Cinsel işlev bozuklukları çoğu zaman tek bir nedene bağlı değildir. Bedensel, psikolojik, ilişkisel ve sosyal faktörler birbirini etkileyebilmektedir. Hormonal değişiklikler, menopoz, gebelik ve doğum sonrası dönem, diyabet, kalp-damar hastalıkları, nörolojik hastalıklar, kronik ağrı, bazı jinekolojik ve ürolojik hastalıklar ile geçirilmiş cerrahi girişimler cinsel işlevleri etkileyebilen bedensel nedenler arasında yer almaktadır. Bazı ilaçlar da cinsel isteği, uyarılmayı, orgazmı veya boşalmayı etkileyebilmektedir. Örneğin bazı antidepresanlar ve bazı tansiyon ilaçları cinsel işlevler üzerinde yan etkilere yol açabilmektedir. Psikolojik ve ilişkisel faktörler de en az bedensel nedenler kadar önemlidir. Kaygı, depresyon, yoğun stres, beden algısı ile ilgili sorunlar, geçmişte yaşanan olumsuz cinsel deneyimler, cinsellikle ilgili suçluluk veya yanlış inanışlar, partnerle iletişim sorunları ve ilişkide yaşanan çatışmalar cinsel işlevleri etkileyebilmektedir. Özellikle cinsel isteğin değerlendirilmesinde kişinin yaşam koşulları, partneriyle ilişkisi, cinsellikle ilgili düşünce ve inanışları ile içinde bulunduğu sosyal ve kültürel çevrenin birlikte ele alınması gerekmektedir. Cinsel isteği yalnızca hormon düzeyleriyle açıklamak çoğu zaman yeterli değildir.

Cinsellik işlev bozukluklarınızı hekiminizle paylaşmaktan kaçınmayın

Cinsellik konusunda toplumda hâlâ çok sayıda yanlış bilgi ve mit bulunmaktadır. “Cinsellik belirli bir yaşa kadar devam eder”, “Kadın cinselliği yalnızca eşini mutlu etmek içindir”, “Erkek her zaman cinselliğe hazır olmalıdır” veya “Cinsel sorunlar zamanla kendiliğinden geçer” gibi söylemler, bireylerin profesyonel yardım aramasını geciktirebilmektedir. Cinsel sorunların utanılacak veya saklanması gereken bir durum olmadığı bilinmelidir. Cinsel işlev bozukluğu yaşayan kişinin bunu bir “başarısızlık” olarak değerlendirmemesi gerekir. Sorunun altında yatan nedenlerin doğru şekilde değerlendirilmesi ve uygun tedavinin planlanması, cinsel yaşamın yanı sıra genel yaşam kalitesinin de iyileşmesine katkı sağlayabilmektedir.

Cinsel işlev bozukluklarının tanı ve tedavi kişiye özel planlanıyor

Cinsel işlev bozukluklarında ilk ve en önemli aşama, kişinin yaşadığı sorunu güvenli ve yargılayıcı olmayan bir ortamda anlatabilmesidir. Değerlendirmede cinsel öykünün yanı sıra genel sağlık durumu, kullanılan ilaçlar, hormonal ve diğer tıbbi durumlar, psikolojik durum, ilişki dinamikleri ve kişinin cinsellikle ilgili düşünce ve inanışları göz önünde bulundurulmaktadır. Gerekli durumlarda jinekolojik veya ürolojik muayene ve laboratuvar incelemeleri yapılabilmektedir. Bazı hastalarda psikiyatri, psikoloji, üroloji veya diğer ilgili branşlarla iş birliği gerekebilmektedir. Tedavi, sorunun nedenine ve kişinin ihtiyaçlarına göre planlanmaktadır. Tıbbi tedaviler, hormonal tedaviler, cinsel terapi, psikoterapi, çift terapisi veya bunların birlikte kullanılması tedavi seçenekleri arasında yer alabilmektedir. Her hastaya aynı tedavinin uygulanması doğru değildir. Amaç, sorunun kaynağını ve kişinin veya çiftin ihtiyaçlarını belirleyerek kişiye özel bir yaklaşım geliştirmektir.

Cinsel sorunlar yaşam kalitesini etkilemesine izin vermeyin

Cinsel işlev bozuklukları yalnızca cinsel yaşamı değil, kişinin özgüvenini, beden algısını, duygusal iyilik halini ve partneriyle ilişkisini de etkileyebilmektedir. Sorunun uzun süre konuşulmaması veya ertelenmesi, çiftler arasında iletişim problemlerine ve zaman içerisinde ilişkinin olumsuz etkilenmesine neden olabilmektedir. Bu nedenle cinsel yaşamda kişiyi rahatsız eden, tekrarlayan veya ilişkiyi etkileyen bir sorun olduğunda bunu kabullenmek ya da kendiliğinden geçmesini beklemek yerine profesyonel destek alınması önem taşımaktadır.

Hangi durumlarda destek almalısınız?

Cinsel istekte belirgin azalma, cinsel ilişki sırasında ağrı, birleşme güçlüğü, orgazm sorunu, sertleşme veya boşalma ile ilgili problemler gibi durumlar kişinin yaşamını veya ilişkisini olumsuz etkiliyorsa uzman değerlendirmesi önemlidir. Cinsel sorunların her zaman tek bir nedene bağlı olmadığı ve her bireyin yaşadığı problemin farklı özellikler taşıyabileceği unutulmamalıdır. Doğru değerlendirme sonrasında altta yatan nedenin belirlenmesi, uygun tedavi seçeneğinin planlanmasına ve kişinin cinsel yaşamı ile genel yaşam kalitesinin iyileştirilmesine yardımcı olabilmektedir.

Cinsellikte Yaşanan Sorunları “Normal” Kabul Etmeyin! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Ağız kokusunun en sık nedenleri diş eti hastalıkları, diş taşları ve çürükler

Ağız kokusunun, diğer adıyla halitozisin, toplumda oldukça yaygın görülen bir sorun olduğuna dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Nihal Bahar, “Ağız kokusu (halitozis), yalnızca kişisel bir rahatsızlık değil; sosyal ilişkileri, özgüveni ve günlük yaşam kalitesini doğrudan etkileyen yaygın bir sorundur. Pek çok kişi bu durumu geçici yöntemlerle gizlemeye çalışsa da kalıcı çözüm için asıl nedenin araştırılması gerekir. Ağız kokusu, toplumda oldukça yaygın görülen bir durumdur ve birçok kişi hayatının bir döneminde bu sorunla karşılaşır. Ağız kokusunun kaynağı çoğu zaman ağız içidir; özellikle dil yüzeyinde biriken bakteriler önemli rol oynar. Altta yatan diyabet veya mide–bağırsak hastalıkları gibi sistemik bir durum yoksa, ağız kokusunun en sık nedenleri diş eti iltihapları, diş taşları ve çürük dişlerdir.” dedi.

Geçici ferahlık hissi, kalıcı çözüm anlamına gelmez

Ağız kokusu yaşayan kişilerin sıklıkla sakız, naneli şeker, ağız spreyi veya gargara gibi ürünlere başvurduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Nihal Bahar, “Sakız çiğnemek, naneli ürünler kullanmak ya da gargara yapmak ağız kokusunu kısa süreli olarak maskeleyebilir. Ancak bu yöntemler kokunun kaynağını ortadan kaldırmaz. Örneğin diş eti hastalığı, diş taşı birikimi ya da dil üzerindeki bakteriler temizlenmeden sorun devam eder. Bu nedenle geçici ferahlık hissi, kalıcı bir çözüm anlamına gelmez.” diye konuştu.

Kişi kendi ağız kokusunu fark etmeyebilir!

Ağız kokusuyla ilgili önemli noktalardan birinin de kişinin kendi kokusunu değerlendirmekte zorlanması olduğunu ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Nihal Bahar, “Çoğu zaman insanlar kendi ağız kokularına alıştıkları için bunu fark etmekte zorlanırlar. En doğru değerlendirme bir diş hekimi tarafından yapılır. Gerekli durumlarda klinik değerlendirmelerle ağız kokusunun varlığı ve nedeni belirlenebilir.” açıklamasında bulundu.

Sabah ağız kokusu çoğunlukla normal

Sabahları uyanıldığında hissedilen ağız kokusunun ise her zaman bir hastalık belirtisi olmadığına dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Nihal Bahar, “Gece boyunca tükürük akışı yavaşladığı için ağız içi daha kuru hale gelir ve bakteriler daha kolay çoğalır. Bu nedenle sabah uyanınca hissedilen ağız kokusu çoğunlukla fizyolojik, yani normal bir durumdur. Gün içinde su tüketimini artırmak ve düzenli ağız bakımı yapmak bu durumu kontrol altına almaya yardımcı olur.” şeklinde konuştu.

Tükürük, ağzın doğal savunma mekanizması

Ağız kokusunun oluşumunda tükürüğün önemli bir role sahip olduğunun altını çizen Dr. Öğr. Üyesi Nihal Bahar, “Tükürük, ağız içini temizleyen doğal bir savunma mekanizmasıdır. Tükürük akışının azalması, ağız kokusunun artmasına neden olabilir. Yaş ilerledikçe tükürük akışı azalabilir. Özellikle kadınlarda menopoz döneminde tükürük yapısındaki değişiklikler ağız kokusunu artırabilir. Ağız kuruluğu bu nedenle ciddiye alınmalıdır.” ifadesinde bulundu.

Diş eti kanaması ve sürekli kötü tada dikkat!

Ağız kokusunun bazı durumlarda daha ciddi sorunların habercisi olabileceğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Nihal Bahar, özellikle diş eti kanaması, diş etlerinde şişlik veya çekilme, sürekli kötü tat hissi, ağız kuruluğu, geçmeyen boğaz veya sinüs problemleri ile mide şikâyetleriyle birlikte görülen ağız kokusunda uzman değerlendirmesinin önemli olduğunu belirtti.

Sadece dişleri fırçalamak yeterli değil!

Ağız kokusunu önlemek için en önemli adımlardan birinin düzenli ve doğru ağız bakımı olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Nihal Bahar, yalnızca dişleri fırçalamanın yeterli olmayabileceğine dikkat çekti.

Günlük ağız bakımında en sık yapılan hataları; diş aralarının ihmal edilmesi, dil temizliğinin yapılmaması, diş ipinin düzensiz kullanılması ve yetersiz su tüketimi olarak sıralayan Dr. Öğr. Üyesi Nihal Bahar, özellikle dil temizliğinin önemini vurguladı.

“Dil yüzeyi, bakterilerin en çok biriktiği alanlardan biridir. Bu nedenle dil temizliği ağız kokusunu önlemede kritik rol oynar. Diş ipi ise diş aralarında kalan ve fırçayla temizlenemeyen artıkların uzaklaştırılmasını sağlar.” diyen Dr. Öğr. Üyesi Nihal Bahar, ağız bakımının diş fırçalamanın ötesinde bütüncül düşünülmesi gerektiğini ifade etti.

 “Önce kokunun nedeni doğru şekilde tespit edilmeli”

Kalıcı ağız kokusunda çözümün, kokuyu bastırmak değil kaynağını ortadan kaldırmak olduğunu vurgulayan Bahar, “Ağız kokusundan kalıcı olarak kurtulmak için öncelikle neden doğru şekilde tespit edilmelidir. Diş hekimi muayenesi ile çürükler, diş taşı birikimi, diş eti hastalıkları veya diğer ağız içi problemler belirlenir ve tedavi edilir. Gerekli durumlarda farklı branşlarla iş birliği yapılabilir.” şeklinde konuştu.

Ağız kokusuna karşı 5 temel öneri

Ağız kokusunun önlenmesinde günlük bakım alışkanlıklarının büyük önem taşıdığını kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Nihal Bahar; dişlerin günde en az iki kez fırçalanmasını, her gün diş ipi kullanılmasını, dil temizliğinin ihmal edilmemesini, gün içinde yeterli miktarda su tüketilmesini ve düzenli diş hekimi kontrollerinin yapılmasını önerdi.

Ağız kokusunun çoğu zaman tedavi edilebilir bir sorun olduğunu hatırlatan Bahar, “Ağız kokusu bir kader değil. Geçici çözümlerle saklamak yerine nedenini araştırmak, sağlıklı ve kalıcı çözümün ilk adımıdır.” şeklinde sözlerini tamamladı.

Ağız kokusunu sakızla gizlemek çözüm değil! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Görünür olma isteğinin arkasında “görülme ve kabul edilme” ihtiyacı var

Sosyal medyada daha görünür olabilmek için sınırların zorlanmasının yalnızca “dikkat çekme isteği” ile açıklanamayacağını belirten Klinik Psikolog Seren Doğantekin, “Sosyal medyada görünür olma isteğinin arkasında çoğu zaman beğenilme, kabul görme, bir gruba ait olma, merak, heyecan arayışı ve sosyal onay ihtiyacı bulunur. Beğeni, yorum ve izlenme sayıları kişinin aldığı sosyal geri bildirimi görünür ve ölçülebilir hale getirir. Özellikle kişinin kendilik değerini dışarıdan aldığı onay üzerinden değerlendirmeye başladığı durumlarda, daha fazla ilgi çekebilmek için sınırları zorlama eğilimi ortaya çıkabilir. Burada yalnızca ‘dikkat çekme isteğinden’ değil, kişinin görülme ve kabul edilme ihtiyacının sosyal medya üzerinden karşılanmaya çalışılmasından söz ediyoruz.” dedi.

“Herkes yapıyorsa tehlikeli değildir” yanılgısı oluşabiliyor

“Bir davranışın çok sayıda kişi tarafından yapılması, o davranışın normal ve kabul edilebilir olduğu algısını güçlendirebilir.” diyen Klinik Psikolog Seren Doğantekin, “Psikolojide sosyal kanıt ve sosyal normların etkisiyle açıklayabileceğimiz bu durumda kişi, çevresindeki insanların davranışlarını kendi kararına referans olarak kullanabilir. Özellikle olumsuz sonuçları videolarda görmüyorsa risk olduğundan daha düşük algılanabilir. Nitekim araştırmalar, ergenlerin çok sayıda beğeni almış içeriklere daha fazla yöneldiğini ve bunun riskli davranışları gösteren içerikler için de geçerli olabildiğini göstermektedir.” diye konuştu.

Sağlıklı paylaşım ne zaman riskli onay arayışına dönüşüyor?

Kendini ifade etmenin, yaşadıklarını paylaşmanın ve sosyal çevreden geri bildirim almak istemenin doğal bir ihtiyaç olduğunu vurgulayan Doğantekin, “İnsanların kendilerini ifade etmek, yaşadıklarını paylaşmak ve çevrelerinden geri bildirim almak istemeleri son derece doğaldır. Burada belirleyici olan, sosyal medyadan alınan geri bildirimin kişinin kendilik değerini ne ölçüde belirlemeye başladığıdır. Paylaşım beklenen ilgiyi görmediğinde yoğun değersizlik, öfke veya kaygı ortaya çıkıyorsa; kişi daha fazla izlenmek için giderek daha uç, mahrem ya da tehlikeli davranışlara yöneliyorsa sağlıklı paylaşım ihtiyacının yerini riskli bir onay arayışı almaya başladığını düşünebiliriz.” şeklinde konuştu.

Ergen için risk, aynı zamanda “gruba kabul edilme fırsatı” olarak görülebiliyor

Tehlikeli sosyal medya akımlarında en önemli risk gruplarından birinin çocuklar ve ergenler olduğunu belirten Doğantekin, şöyle devam etti:

“Ergenlik döneminde akranlar tarafından kabul edilmek ve bir gruba ait hissetmek gelişimsel olarak oldukça önemlidir. Aynı zamanda ödüle ve sosyal geri bildirime duyarlılık yüksekken, dürtü kontrolü, uzun vadeli sonuçları değerlendirme ve özdenetimle ilişkili sistemler gelişimini sürdürmektedir. Dolayısıyla bir yetişkinin ‘gereksiz bir risk’ olarak değerlendirdiği davranış, ergen için arkadaşları tarafından kabul edilme, eğlenme veya görünür olma fırsatı olarak algılanabilir. Araştırmalar da ergenlerde risk alma davranışlarının sosyal bağlamdan ve akranların davranışlarından önemli ölçüde etkilenebildiğini ortaya koyuyor.”

“Daha çarpıcı içerik, daha fazla ilgi” döngüsü oluşabilir

Sosyal medyada yeterince ilgi görmediğini düşünen bir çocuğun zaman içerisinde daha sıra dışı ve riskli içeriklere yönelmesinin mümkün olduğunu söyleyen Doğantekin, “Çocuk, sıradan paylaşımlarının az ilgi gördüğünü ancak daha sıra dışı veya sınırları zorlayan içeriklerin daha fazla izlendiğini fark ettiğinde, ‘daha çarpıcı içerik = daha fazla ilgi’ şeklinde bir öğrenme döngüsü oluşabilir. Beğenilerin ergenlerde ödül işlemeyle ilişkili beyin bölgelerinde daha güçlü yanıtlarla bağlantılı olduğunu gösteren çalışmalar da sosyal geri bildirimin bu yaş grubunda neden güçlü olabileceğini anlamamıza yardımcı oluyor.” dedi.

Tehlike, zarar görülmesine rağmen davranışın sürdürülmesiyle büyüyor

Sürekli dikkat çekmeye çalışmanın tek başına psikolojik bir bozukluk göstergesi olmadığını vurgulayan Doğantekin, “Tek başına dikkat çekme isteği psikolojik bir bozukluk anlamına gelmez. Burada davranışın sıklığı, şiddeti, kontrol edilebilirliği ve kişinin yaşamına verdiği zarar önemlidir. Kişi daha fazla ilgi görmek için fiziksel güvenliğini tekrar tekrar tehlikeye atıyor, zarar görmesine rağmen aynı davranışları sürdürüyor, sosyal medyada ilgi görmediğinde yoğun değersizlik veya öfke yaşıyor ya da giderek daha tehlikeli davranışlara ihtiyaç duyuyorsa psikolojik değerlendirme faydalı olacaktır. Özellikle çocuk ve ergenlerde buna dürtüsellik, kendine zarar verme davranışları, belirgin duygu durum değişiklikleri, okul ve aile ilişkilerinde bozulma veya sosyal medyadan uzak kaldığında yoğun sıkıntı eşlik ediyorsa profesyonel destek alınması önemlidir.” diye konuştu.

Yasaklamak yerine düşündüren sorular sorun

Ailelerin çocuklarını tehlikeli sosyal medya akımlarından korumak için yalnızca yasaklayıcı bir dil kullanmasının yeterli olmayabileceğine dikkat çeken Doğantekin, “Çocukları tehlikeli akımlardan korurken yalnızca ‘Bunu yapma’ demek yerine, neden yapmak istediğini anlamaya çalışmak daha koruyucu bir yaklaşım olabilir. ‘Bu video çok izlendiği için mi sana güvenli geliyor?’, ‘Kamera olmasaydı bunu yine yapmak ister miydin?’ veya ‘Bir şeyin çok beğenilmesi onun güvenli olduğu anlamına gelir mi?’ gibi sorular çocuğun eleştirel düşünme ve risk değerlendirme becerisini destekleyebilir.” şeklinde sözlerini tamamladı. 

Sosyal medyada görünürlük uğruna tehlikeli akımları yapıyorlar! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

“Elektrikli otomobiller artık geleceğin değil, bugünün teknolojisi”

Dünyada satılan her dört yeni otomobilden birinin elektrikli olduğunu belirten Özgür Şener, “Elektrikli otomobiller artık geleceğin teknolojisi değil, bugünün ulaşım sisteminin bir parçası. Bu hızlı dönüşüm beraberinde yeni teknolojileri, yeni kullanım alışkanlıklarını ve yeni tehlikeleri de gündemimize taşıyor. Bunlardan biri, lityum iyon bataryaların yangın potansiyeli.” ifadelerini kullandı.

Lityum iyon bataryalarda yangın nasıl başlıyor?

Elektrikli otomobillerin büyük bölümünde kullanılan lityum iyon bataryaların yüksek miktarda enerjiyi küçük bir hacimde depolayabildiğini kaydeden Özgür Şener, bu özelliğin tek başına bir yangın nedeni olmadığının altını çizdi.

Bataryanın normal çalışma koşullarının dışına çıkması durumunda tehlikeli süreçlerin başlayabileceğini ifade eden Özgür Şener, “Lityum iyon bataryalarda önemli bir güvenlik konusu olan ‘thermal runaway’, yani termal kaçak olayı, hücrenin kontrol edilemeyen bir kendi kendine ısınma durumuna girmesi olarak tanımlanıyor. Bu süreç çok yüksek sıcaklıklara, gaz çıkışına, partikül fırlamasına, dumana ve yangına neden olabiliyor. Termal kaçağın temelinde, hücre içerisinde oluşan bir arızanın veya hücreyi normal çalışma sınırlarının dışına çıkaran bir koşulun bulunması söz konusu olabilir.” diye konuştu.

Hücre içi kısa devre, aşırı şarj, dış kısa devre ile yüksek veya düşük sıcaklıkların termal kaçağı tetikleyebileceğini belirten Şener, “Burada önemli bir ayrım yapmak gerekir. Termal kaçak, yangının kendisi değildir. Ancak kontrol edilemeyen ısınma, yangın ve başka tehlikeli sonuçlara dönüşebilen kritik bir olaydır.” dedi.

Kaza, kısa devre ve üretim kusurları riski artırabiliyor

Elektrikli araçlarda yangın potansiyelini artıran tek bir nedenden söz etmenin doğru olmadığını vurgulayan Özgür Şener, özellikle mekanik hasarların önemine dikkat çekti.

“Kaza ve mekanik darbe önemli sebeplerdendir.” diyen Şener, “Özellikle batarya paketinin ezilmesi, delinmesi veya hücrelerin fiziksel olarak zarar görmesi, iç kısa devre gibi arızalara zemin hazırlayabilir. Elektriksel arızalar da önemlidir. İç veya dış kısa devre, aşırı akım ve kontrol sistemlerindeki sorunlar batarya hücresini normal çalışma koşullarının dışına çıkarabilir.” ifadelerini kullandı.

Üretim ve tasarım kusurlarının da dikkate alınması gerektiğini belirten Şener, bazı kusurların kullanım sırasında ortaya çıkana kadar “gizli” kalabileceğine işaret etti.

“Batarya yaşlandı, yangın riski mutlaka arttı demek doğru değil”

Bataryaların yaşlanması konusunda yanlış genellemeler yapılabildiğini belirten Şener, “Batarya yaşlandıkça mutlaka yangın çıkarma olasılığı artar şeklinde genel bir sonuç doğru değildir. Bataryanın kullanım ömrünü etkileyen çok sayıda faktör vardır. Yaşlanma, tek başına bir yangın nedeni olarak değil, bataryanın performansı ve elektriksel özelliklerinde meydana gelebilecek değişimler açısından değerlendirilmelidir.” açıklamasında bulundu.

“Aşırı sıcak ve düşük sıcaklık da bataryanın çalışma koşullarını etkileyebiliyor” diyen Şener, modern elektrikli araçlarda batarya yönetim ve termal yönetim sistemlerinin bu koşulları kontrol etmek amacıyla kullanıldığını kaydetti.

“Hızlı şarj tek başına yangının nedeni değildir”

Elektrikli araç kullanıcılarının en çok merak ettiği konulardan birinin hızlı şarj olduğuna dikkat çeken Şener, “Hızlı şarj tek başına yangının nedeni değildir. Modern elektrikli araçlarda şarj süreci batarya yönetim sistemi ve termal yönetim sistemi tarafından kontrol edilir. Asıl önemli olan, şarjın aracın tasarımı ve üreticinin belirlediği çalışma sınırları içerisinde gerçekleştirilmesidir.” dedi.

Aşırı şarjın termal kaçağı tetikleyebilecek koşullardan biri olduğunu ifade eden Şener, “Şarj cihazı ile hücre veya batarya arasındaki uyumsuzluk ya da yetersiz tasarlanmış bir batarya yönetim sistemi bu tür koşullara katkıda bulunabilir. Dolayısıyla yangın potansiyelinin kaynağını ‘hızlı şarj’ olarak tek başına tanımlamak yerine uygunsuz ekipman, arızalı sistem, hasarlı batarya veya kontrol dışı çalışma koşulları üzerinden değerlendirmek daha doğrudur.” şeklinde konuştu.

Evde şarj “sıradan bir cihazı prize takmak” gibi görülmemeli

Şarj güvenliğinde üreticinin belirlediği ve uygun standartlara göre kurulmuş ekipmanın kullanılmasının temel yaklaşım olması gerektiğini vurgulayan Şener, kullanıcıların hasarlı, ezilmiş veya aşınmış şarj kablosu ve konnektörleri kesinlikle kullanmaması gerektiğini söyledi.

Ciddi bir kazada araç veya batarya hasar gördüyse uzman değerlendirmesi yapılmadan aracın yeniden şarj edilmemesi gerektiğine dikkat çeken Şener, üreticinin onaylamadığı veya güvenlik özellikleri belirsiz ekipmanların da kullanılmaması gerektiğini ifade etti.

Evdeki şarj altyapısının aracın ve şarj cihazının gerektirdiği elektriksel kapasiteye uygun olması gerektiğini belirten Şener, “Şarj sırasında olağandışı koku, aşırı ısınma, duman, kıvılcım veya hata uyarısı görülürse şarj işlemi güvenli şekilde sonlandırılmalı ve profesyonel yardım alınmalıdır.” uyarısında bulundu.

Şener, “Evde şarjı ‘sıradan bir elektrikli cihazı prize takmak’ şeklinde değerlendirmek yerine, yüksek güç çeken bir elektrikli araç sisteminin güvenli şekilde beslenmesi olarak görmek gerekir.” dedi.

Yangın kazadan hemen sonra çıkmayabilir

Elektrikli araç kullanıcılarının özellikle bilmesi gereken konulardan birinin kaza sonrası gecikmiş yangın ihtimali olduğuna işaret eden Şener, “Bir kaza sonrasında elektrikli araç hemen yanmayabilir. Hatta araç çalışmaya devam edebilir. Ancak bu durum yüksek voltajlı bataryanın hasarsız olduğu anlamına gelmez.” diye konuştu. 

Fiziksel olarak hasar görmüş araç veya yüksek voltajlı bataryanın hemen ya da gecikmeli olarak toksik veya yanıcı gaz ve yangın oluşturabileceğini ifade eden Şener, hasarlı batarya hücrelerinde sıcaklık ve basıncın kontrolsüz şekilde yükselmesinin termal kaçağa, yangına ve yeniden tutuşmaya yol açabileceğini söyledi.

Şener, bataryada kalan elektrik enerjisi nedeniyle elektrik çarpması ve yeniden yangın tehlikesinin de devam edebileceğine dikkat çekerek, “Bu nedenle ciddi bir kazadan sonra ‘Araç çalışıyor, demek ki batarya güvenli’ yaklaşımı doğru değildir.” uyarısında bulundu.

Hasarlı elektrikli araçlar için yaklaşık 15 metre uyarısı

Özgür Şener, ciddi şekilde hasarlı lityum iyon bataryalı araçların bina, başka araç veya yanıcı maddelerden en az 15 metre uzakta muhafaza edilmesini önerildiğini belirtti.

Bu mesafenin yanlış yorumlanmaması gerektiğini vurgulayan Şener, “Bu mesafe, aktif yangın sırasında herkes için geçerli evrensel bir ‘güvenli mesafe’ olarak değil, hasarlı aracın olay sonrasında güvenli şekilde muhafaza edilmesine yönelik bir öneri olarak değerlendirilmelidir.” dedi.

Koku, duman, tıslama ve fokurdama seslerine dikkat!

Sürücülerin termal kaçağı önceden kesin biçimde teşhis etmesinin mümkün olmayabileceğini söyleyen Şener, “Olağandışı ısınma, yanık veya kimyasal koku, duman veya buhar, batarya sistemi uyarıları, şarj sırasında olağandışı davranış, kıvılcım ve batarya bölgesinden gelen tıslama, fokurdama veya benzeri sesler” görüldüğünde dikkatli olunması gerektiğini söyledi.

“Elektrikli araç yangını söndürülemez demek doğru değil”

Elektrikli araç yangınlarının benzinli veya dizel araç yangınlarıyla tamamen aynı değerlendirilmemesi gerektiğini dile getiren Şener, “Bu durum yangın sırasında farklı tehlikeler oluşturabilir: yüksek voltaj nedeniyle elektrik çarpması, termal kaçak, hücrelerin yeniden tutuşması ve batarya içerisindeki enerjinin uzun süre devam edebilmesi bunlardan bazılarıdır.” ifadesinde bulundu.

“Elektrikli araç yangını söndürülemez” şeklindeki yaklaşımın da doğru olmadığını kaydeden Şener, “Daha doğru ifade şudur: Batarya yangınında yalnızca görünen alevi söndürmek yeterli olmayabilir. Bataryanın içerisindeki hücrelerin yeniden ısınmasını önlemek ve bataryayı soğutmak gerekebilir.” diye konuştu.

Yüksek voltajlı lityum iyon batarya yangınlarında büyük ve sürekli miktarda suyla soğutma gerekebileceğini belirten Şener, yangın söndürülmüş görünse bile gecikmiş tutuşma veya yeniden tutuşma ihtimalinin devam edebileceğine dikkat çekti.

“Sürücünün görevi yangını söndürmek değil, can güvenliğini sağlamak”

Küçük ve taşınabilir klasik yangın söndürücülerin bataryanın kendisinin dahil olduğu büyük bir yangını kontrol etmek için her durumda yeterli olmayabileceğini vurgulayan Şener, “Buradaki kritik nokta şudur: Sürücü için yangın söndürme stratejisi değil, kaçış ve can güvenliği stratejisi önemlidir. Profesyonel söndürme ise eğitimli itfaiye ekiplerinin işidir.” dedi.

Batarya yangınlarında yalnızca alev değil, toksik gaz riski de var

Batarya yangınlarında duman ve gazların da ciddi tehlike oluşturduğunu belirten Şener, termal kaçak ve yangın sırasında açığa çıkan gazlar ile yanma ürünlerinin toksik ve/veya yanıcı olabileceğini ifade etti.

Araçta bulunanların ve çevredeki kişilerin dumanı solumaması, araca gereksiz şekilde yaklaşmaması, yüksek voltaj kablolarına veya batarya paketine dokunmaması gerektiğini vurgulayan Şener, yangına kişisel olarak müdahale edilmemesi gerektiğinin altını çizdi. Şener ayrıca, acil müdahale ekiplerine aracın elektrikli veya hibrit olduğunun mutlaka bildirilmesi gerektiğini söyledi.

“Amaç elektrikli araçları tehlikeli ilan etmek değil”

Elektrikli araç teknolojilerindeki dönüşümün yeni bir risk yönetimi anlayışını da beraberinde getirdiğini ifade eden Özgür Şener, “Burada amacımız elektrikli araçları ‘tehlikeli’ ilan etmek de olmamalı, teknolojinin oluşturduğu tehlikeleri görmezden gelmek de. Önemli olan; tehlikeyi tanımak, yangın potansiyelini artırabilecek koşulları bilmek, kaza sonrasında gecikmiş olay ihtimalini dikkate almak, şarj güvenliğini sağlamak ve doğru müdahale davranışını geliştirmektir.” dedi.

İş sağlığı ve güvenliğinin temel yaklaşımının yol ve trafik güvenliğinde de geçerli olduğunu kaydeden Şener, sözlerini şöyle tamamladı:

“Tehlikeyi meydana geldikten sonra kontrol etmek yerine, önceden tanımlamak ve riski gerçekleşmeden yönetmek. Elektrikli araçlarda güvenli gelecek yalnızca daha büyük bataryalar ve daha hızlı şarj sistemleriyle değil; güvenli tasarım, doğru şarj altyapısı, bilinçli kullanıcı, eğitimli müdahale ekipleri ve güçlü bir güvenlik kültürüyle mümkün olacaktır.” 

Elektrikli araçlarda koku, duman, tıslama ve fokurdama seslerine dikkat! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Kişiselleştirilmiş ve Fonksiyonel Tıp Kliniğinde görevli, Yaşam Tarzı Tıbbı Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Hande Namal Türkyılmaz, “Yaşam Tarzı Tıbbı yaklaşımında ‘Sahte Dinlenme (Just Rest)’ olarak tanımlanan bu durum, tıpkı besleyici olmayan ‘abur cubur’ yiyeceklerin hücreleri yeterince beslememesi gibi” diyor ve ekliyor: “Ekran karşısında geçirilen saatler kişiye zaman zaman ‘hiçbir şey yapmıyorum’ hissi verse de zihinsel ve biyolojik açıdan beyin, sürekli yeni uyaranlarla karşılaşmaya devam ediyor. Sosyal medya akışı, kısa videolar ve aralıksız dizi izleme alışkanlıkları; beynin sürekli yeni bilgi işlemesine, sık dopamin uyarılarına ve mavi ışığa maruziyete yol açıyor. Bu süreç, vücudun stres anlarında devreye giren sempatik sinir sisteminin aktif kalmasını ve ‘savaş ya da kaç’ tepkisinin devam etmesini beraberinde getiriyor.”

“Dinlenmek, sadece bedeni hareketsiz bırakmak değil”

Ekran kaydırmak veya aralıksız bir şeyler izlemek fiziksel olarak pasif bir eylem olabilir. Ancak zihinsel ve biyolojik olarak tam bir fırtınadır. Beynimiz saniyeler içinde değişen yüzlerce yeni uyaranla karşılaşır, bitmek bilmeyen küçük dopamin patlamaları yaşar ve mavi ışığın bombardımanına tutulur. Bu durum, sinir sistemimizi sürekli sempatik modda, yani “savaş veya kaç” alarmında tutar. Gerçek dinlenme pasif değil, aktiftir. Sinir sistemine bilinçli bir “güvendeyiz” sinyali göndermeyi gerektirir.

Bilimsel çalışmalar da, kaliteli dinlenmenin yalnızca fiziksel aktivitenin durdurulması anlamına gelmediğini ortaya koyuyor. Sinir sisteminin “dinlen ve sindir” olarak tanımlanan parasempatik moda geçebilmesi için güven hissi oluşturan ve yoğun uyaranlardan uzaklaşmayı sağlayan aktivitelere ihtiyaç var. Bu nedenle gerçek dinlenme; yalnızca koltuğa uzanmak veya ekrana bakmak yerine, sinir sisteminin gevşemesini destekleyen bir yaşam biçimi yaklaşımı olarak değerlendiriliyor. Dr. Öğr. Üyesi Hande Namal Türkyılmaz, özellikle ekran karşısında geçirilen uzun saatlerin bedeni hareketsiz bırakmasına rağmen sinir sisteminin yeterince toparlanmasını engelleyebileceğine dikkat çekiyor: “Dinlenmek yalnızca bedeni hareketsiz bırakmak değil, sinir sistemine de toparlanma fırsatı vermek. Gerçek dinlenme; stresin azalmasına, zihinsel berraklığın artmasına, uyku kalitesinin iyileşmesine ve yaşam kalitesinin yükselmesine katkı sağlayabilir.”

Peki Hücresel Çapta Gerçek Bir Dinlenme Nasıl Olur?

Dr. Öğr. Üyesi Hande Namal Türkyılmaz, sürdürülebilir bir yaşam için yalnızca çalışma ve beslenme alışkanlıklarının değil, dinlenme alışkanlıklarının da yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Dr. Öğr. Üyesi Namal Türkyılmaz, “Bugün ne izlesem?” sorusu yerine “Bugün sinir sistemini gerçekten nasıl dinlendirebilirim?” sorusunun sorulmasının hem ruhsal hem de fiziksel sağlık açısından önemli kazanımlar sağlayabileceğine dikkat çekiyor ve gerçek bir dinlenme için 3 öneride bulunuyor:

Duyusal Detoks (Sensörleri Kapatın): Doğada ya da sadece açık havada yürümek, zihnin çıldırmış dopamin arayışını keser ve stres hormonu kortizolü hızla düşürür. Ekranın değil, gökyüzünün kontrastına bakmak sirkadiyen ritmi şifalandırır.

Üretin ve Yavaşlayın: Toprakla uğraşmak, mutfakta sakince yeni bir tarif denemek, el işleri ile uğraşmak, hiçbir sonuca odaklanmadan sadece süreci yaşamak. Eller çalışırken, zihin parasempatik moda geçer.

Bilinçli Durgunluğu Deneyimleyin: Sadece durun. Bir şey dinlemeden, izlemeden, tüketmeden öylece camdan dışarı bakın. Beynimizin anıları ve bilgileri işlemek, adeta kendi “çöpünü çıkarmak” için bu sessizliğe ihtiyacı olduğunu unutmayın.

Sabahları Yorgun Kalkmanın Şaşırtıcı Nedeni: “Sahte Dinlenme” yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Çankaya Belediye Başkanı Hüseyin Can Güner’in, “Geçmişe vefası olmayanın geleceğe inancı da olmaz” sözleriyle temelini attığı Meral Gençler Alzheimer-Demans Gündüz Yaşam Merkezi, Kırkkonaklar Mahallesi’nde yükseliyor. Çankaya Belediyesi’nin sosyal belediyecilik anlayışı doğrultusunda hayata geçirilen merkez, Alzheimer ve demans hastalarının yaşam kalitesini artırmayı ve yaş almış bireylerin güvenli, nitelikli ve sosyal bir ortamda zaman geçirmelerini sağlamayı amaçlıyor. 

Kırkkonaklar Mahallesi 325. Sokak’ta, Kırkkonaklar Çankaya Evi’nin yanında inşa edilen merkez; Alzheimer ve demansla yaşayan bireylerin günlük yaşam becerilerini destekleyen, sosyal hayata katılımlarını güçlendiren ve ailelerinin yükünü hafifletmeye katkı sunan önemli bir sosyal destek alanı olacak.

 HEM BİREYLERE HEM AİLELERE DESTEK

Merkezde, yaş almış bireylerin zihinsel, fiziksel ve sosyal becerilerini desteklemeye yönelik çeşitli etkinlik ve çalışmaların gerçekleştirilmesi planlanıyor. Bireylerin günlerini güvenli ve nitelikli bir ortamda geçirmelerine olanak sağlayacak merkezde, sosyal etkileşimi artıracak faaliyetlerin yanı sıra ihtiyaçlara yönelik destek ve rehberlik hizmetlerinin de sunulması hedefleniyor.

Alzheimer ve demans sürecinin yalnızca hastaları değil, hastalık sürecinden etkilenen aileleri ailelere de destek olmayı amaçlıyor. Merkezde ailelerin süreç hakkında bilgilendirilmesi, doğru yönlendirilmesi ve ihtiyaç duydukları konularda rehberlik hizmetlerine erişebilmeleri için çalışmalar yürütülmesi planlanıyor.

Alzheimer-Demans Gündüz Yaşam Merkezi’nin Yapımı Sürüyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Retina dekolmanı yaz aylarında daha sık görülebiliyor

Retina, gözün arka bölümünde bulunan ve ışığı algılayarak görüntünün oluşmasını sağlayan sinir dokusudur. Retina ile gözün içini dolduran jel kıvamındaki vitreus arasındaki ilişkinin bozulması sonucunda retinada yırtık meydana gelebilmektedir. Bu yırtıktan sıvı geçerek retinanın yerinden ayrılmasına neden olduğunda retina dekolmanı ortaya çıkmaktadır.

Retina dekolmanının görülme sıklığında mevsimsel farklılıklar olabileceğini gösteren çalışmalar bulunmaktadır. Yapılan çalışmalarda retina dekolmanı vakalarının ilkbahar ve yaz aylarında daha fazla görülebildiği bildirilmiştir. Yaz aylarında açık hava aktivitelerinin, sporların ve göz travmalarının artması ise olası nedenler arasında değerlendirilmektedir.

Tatilde yapılan aktiviteler gözü travmaya açık hale getiriyor

Yaz aylarında açık havada geçirilen zamanın artması, spor ve eğlence amaçlı aktivitelerin çeşitlenmesi göz travmalarını da gündeme getirmektedir. Futbol, tenis, basketbol, squash, padel gibi top sporlarının yanı sıra bisiklet, paintball ve çeşitli açık hava aktiviteleri sırasında göze doğrudan darbe alınabilmektedir. Travmatik retina dekolmanı sadece aktivite sırasında görülmemekle birlikte trafik kazaları, iş kazaları ve çeşitli göz travmaları sonrasında ortaya çıkabilmektedir. 

Travma sonrası risk hemen ortadan kalkmıyor

Göze alınan travmanın ardından yapılan ilk muayenenin normal olması, retina açısından riskin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmeyebilir. Travmaya bağlı retina yırtıkları ve retina dekolmanlarının önemli bir bölümü ilk günler ve haftalar içinde ortaya çıksa da, özellikle bazı retina yırtıklarında süreç daha yavaş ilerleyebilmekte ve retina dekolmanı travmadan aylar sonra ortaya çıkabilmektedir. 

Gözün önünde şimşek çakması önemli bir uyarı

Retina yırtığının en önemli özelliklerinden biri, başlangıç döneminde herhangi bir ağrıya neden olmamasıdır. Bu nedenle hastalar çoğu zaman sorunun ciddi olduğunu düşünmeyebilir.

Özellikle;

• Aniden başlayan ışık çakmaları,
• Görüş alanında birdenbire ortaya çıkan çok sayıda siyah nokta veya uçuşan cisim,
• Örümcek ağı ya da kurum parçacıkları benzeri görüntüler,
• Görüş alanının bir bölümünde perde veya gölge oluşması,
• Ani görme azalması retina yırtığı veya retina dekolmanı açısından önemli uyarı işaretleri olabilir. 

Yüksek miyopisi olanlar yaz aktivitelerinde daha dikkatli olmalı

Özellikle yüksek miyopisi bulunan kişilerde retina dekolmanı riski belirgin şekilde artabilmektedir. Yüksek miyopisi olan kişiler açısından yalnızca doğrudan göz travmaları değil, ani ve yüksek enerjili hareketlerin oluşturduğu mekanik kuvvetler de dikkat gerektirebilmektedir. Literatürde özellikle roller coaster gibi lunapark oyuncaklarında görülen yüksek hızda ani ivmelenme ve yavaşlamaların yaşandığı aktiviteler ile bungee jumping sonrasında retina dekolmanı gelişen olgular bildirilmiştir. 

Bu nedenle yüksek miyopisi bulunan kişilerin göze darbe alma ihtimali yüksek temas sporlarında ve yüksek ivmelenme veya ani hareketlerin yaşandığı ekstrem aktivitelerde daha dikkatli olması önem taşımaktadır. 

Erken yakalanan retina yırtığı lazerle tedavi edilebilir

Retina yırtıkları, retina dekolmanına ilerlemeden fark edildiğinde uygun hastalarda lazer tedavisiyle kontrol altına alınabilmektedir. Lazer uygulamasıyla yırtığın çevresinde retina ile altındaki doku arasında güçlü bir yapışıklık oluşturularak yırtığın genişlemesi ve retinanın yerinden ayrılması önlenebilmektedir. Bu nedenle özellikle göz önünde şimşek çakması, ışık çakmaları ve yeni ortaya çıkan yoğun uçuşmalar gibi belirtiler yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden retina hastalıkları konusunda deneyimli bir göz hekimi tarafından değerlendirilmesi önem taşımaktadır.

Retina dekolmanı geliştiğinde ise tedavinin geciktirilmemesi gerekmektedir. Hastanın, vitreoretinal cerrahi konusunda deneyimli bir merkezde kısa süre içerisinde değerlendirilerek uygun cerrahi yöntemin belirlenmesi önemlidir. Cerrahi sırasında öncelikle retina yırtığı kapatılır ve yerinden ayrılmış olan retinanın yeniden yerine tutunmasını sağlamak amacıyla göz içerisine gaz veya silikon yağı uygulanabilmektedir. Gaz zaman içerisinde kendiliğinden gözden çekilirken, silikon yağı kullanılan hastalarda ise uygun görüldüğünde silikonun çıkarılması için ikinci bir cerrahi işlem gerekebilmektedir. Özellikle retina yırtığının henüz dekolmana yol açmadığı dönemde tanı konulması, tedavinin daha erken ve daha sınırlı bir müdahaleyle gerçekleştirilmesine olanak sağlayabilmektedir

“Geçer” Diye Beklemek Kalıcı Görme Kaybına Neden Olabilir! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Genellikle orta ve ileri yaşlarda rastlanılan bademcik kanseri, dil köküyle birlikte boğaz kanserlerinin en sık görüldüğü alanlardan biri. Uzun süre tütün ürünü kullananlar, yoğun alkol tüketenler ve bu iki alışkanlığa birlikte sahip olanlar bademcik kanseri açısından risk altında bulunuyor.

Son yıllarda Human Papilloma Virüs (HPV) ile ilişkili vakaların artması nedeniyle bademcik kanserinin önemli bir baş-boyun kanseri türü olarak karşımıza çıktığını belirten Acıbadem Maslak Hastanesi Kulak Burun Boğaz Hastalıkları, Baş Boyun Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Ömer Bayır şöyle konuşuyor: “Bademcik kanserinin başlıca iki gelişim yolu vardır: Uzun süreli tütün ve yoğun alkol kullanımına bağlı kanserleşme ile yüksek riskli HPV enfeksiyonuna bağlı kanserleşme. Tütün ve alkol birlikte kullanıldığında risk daha da yükselir. HPV, özellikle bademcik ve dil kökü kanserlerinde son yılların en önemli konularından biridir. HPV ile ilişkili hastalığın yaygın olduğu ABD gibi ülkelerde orofarenks kanserlerinin yüzde 60–70’inin HPV’ye bağlı olduğu bildirilmektedir; ancak bu oran ülkeler arasında önemli ölçüde değişmektedir. HPV-16, bu tümörlerle en güçlü ilişkisi bulunan yüksek riskli tiptir. HPV enfeksiyonlarının büyük bölümü bağışıklık sistemi tarafından temizlenebilir. Ancak yüksek riskli enfeksiyon yıllarca kalıcı olduğunda hücrelerde kontrolsüz çoğalma ve zaman içinde kanserleşme gelişebilir.”

Bademcik kanserinde ihmale gelmez sinyaller!

Bademcik kanserinin başlangıçta hiçbir yakınmaya yol açmayabileceği gibi boğaz enfeksiyonuna benzeyen şikayetlerle de kendini gösterebildiğini belirten Prof. Dr. Bayır “Bademcik kanserinde genellikle ilk bulgulardan biri, boynun tek tarafında ortaya çıkan ve geçmeyen ağrısız bir şişlik olabilir. Bunun nedeni kanserin boyun lenf bezlerine yayılması olabilir. Tek taraflı ve kalıcı boğaz ağrısı, yutarken ağrı veya takılma hissi, bademciklerde belirgin büyüklük farkı, ağızda ya da bademcik üzerinde iyileşmeyen yara, kulak muayenesi normal olduğu halde tek taraflı kulak ağrısı, ses değişikliği, kanlı tükürük ve açıklanamayan kilo kaybı diğer uyarıcı belirtilerdir. Bu belirtilerin iki-üç haftayı aşması halinde ‘nasıl olsa enfeksiyondur’ düşüncesiyle beklenmemesi, ayrıntılı bir KBB muayenesiyle nedeninin belirlenmesi gerekir” diyor.

Erişkin bir kişide büyüyen veya enfeksiyon bulgusu olmadan devam eden boyun kitlesinde iki haftayı beklemeden değerlendirme yapılmasının daha doğru olacağına dikkat çeken Prof. Dr. Ömer Bayır, nefes darlığı, ciddi yutma güçlüğü veya kanama varsa acil başvuru yapılması gerektiğini vurguluyor.  

Erken tanı kritik önem taşıyor!

Bademcik kanserinde erken tanının tedavi sürecini doğrudan etkilediğini vurgulayan Kulak Burun Boğaz Hastalıkları, Baş Boyun Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Ömer Bayır sözlerine şöyle devam ediyor: “Erken tanı, tümörün daha küçükken ve çevre dokulara ya da uzak organlara yayılmadan tedavi edilmesini sağlar. Erken evrede cerrahi veya radyoterapi tek başına yeterli olabilir. Uygun hastalarda tümör, ağız içinden uygulanan transoral lazer ya da robotik cerrahiyle dışarıdan büyük bir kesi yapılmadan çıkarılabilir. Gerektiğinde boyundaki lenf bezleri de temizlenir. Patoloji sonucunda riskli özellikler saptanırsa ameliyatın ardından radyoterapi veya kemoradyoterapi uygulanabilir. İleri evrede kemoterapi ve radyoterapi birlikte uygulanırken, tekrarlayan veya yayılmış hastalıkta immünoterapi ve diğer sistemik tedavilerden yararlanılabilir. Özellikle erken evrede ve HPV ilişkili hastalarda oldukça başarılı sonuçlar alınabilmektedir.”

Erkeklerde yaklaşık 4 kat daha fazla görülüyor!

Bademcik kanseri erkeklerde kadınlara göre yaklaşık 4 kat daha fazla görülüyor. Bu oran ülkeye ve tümörün HPV (Human Papilloma Virüs) ile ilişkisine göre değişebilse de özellikle HPV ilişkili boğaz kanserlerinin yaygın olduğu toplumlarda fark daha belirgin hale geliyor. Erkeklerde oral HPV enfeksiyonunun daha sık görülmesi bu farkın önemli nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Prof. Dr. Ömer Bayır, “Erkeklerde tarihsel olarak tütün ve yoğun alkol kullanımının daha yüksek olması da aradaki risk farkını artırıyor. Tütün ürünlerinin tamamından uzak durmak, tütün kullanımını bırakmak ve alkol tüketimini sınırlandırmak riski azaltmak açısından önem taşıyor. Ancak bademcik kanserinin yalnızca sigara kullanan kişilerde görüldüğü düşünülmemeli. HPV, sigara kullanmayan ve görece genç bireylerde de hastalığın gelişmesine yol açabiliyor. Dolayısıyla risk değerlendirmesi yapılırken hastanın yaşı, alışkanlıkları ve HPV ile ilişkili faktörler birlikte ele alınmalıdır” diyor.

‘Boğaz enfeksiyonudur geçer’ demeyin! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

UYKUDA ASLINDA HİÇBİR ŞEY UYUMUYOR

Günün yaklaşık üçte birini uykuda geçiriyoruz. Ancak uyuduğumuz saatlerde dinlenen aslında biz değiliz. Beynimiz toksinleri temizliyor, bağışıklık sistemimiz adeta yeniden programlanıyor, hormonlarımız dengeleniyor, kalbimiz ve damarlarımız günün yorgunluğunu atıyor, hücrelerimiz ise hasar gören dokuları onarmaya başlıyor. Prof. Dr. Ceyda Erel Kırışoğlu, “Kalitesiz veya yetersiz uyku, sadece ertesi günü yorgun geçirmenize neden olmaz. Uzun vadede insan fizyolojisinin temel yapı taşlarını etkileyerek sistemik bir çöküşe zemin hazırlayabilir. Bu nedenle kaliteli uyku, sağlıklı yaş almak için de vazgeçilmezdir” diyor.

BEYİNDEN BAĞIRSAKLARA, METABOLİZMADAN CİLDE UYKU İLE DEĞİŞEN 10 HAYATİ SÜREÇ

1. Beyin gün boyu biriken yükü temizliyor

Gün boyunca beynimiz durmadan çalışıyor; düşünüyor, öğreniyor, karar veriyor ve bunun sonucunda metabolik atıklar birikiyor. Kaliteli uyku sırasında beyin adeta gece vardiyasına geçerek bu atıkları temizliyor, gün içinde öğrendiklerimizi hafızaya yerleştiriyor ve ertesi güne hazırlanıyor. Bu temizlik süreci yeterince gerçekleşmez ise beyin zamanla “toksik yük” altında kalıyor. Uzun süreli uykusuzluk Alzheimer ve Parkinson gibi hastalıkların riskini artırabiliyor. 

2. Kalbiniz de gece dinlenmeye ihtiyaç duyuyor

Sağlıklı bir uykuda kalp atışları yavaşlıyor, tansiyon düşüyor ve damarlar günün yükünü atıyor. Ancak yetersiz uyku bu doğal dinlenme sürecini bozabiliyor. Kalp sürekli çalışmaya devam ettiği için damarlar daha fazla yıpranıyor; yüksek tansiyon, ritim bozukluğu, kalp krizi ve felç riski artabiliyor. Kalp krizi ve inme vakalarının sabahın erken saatlerinde zirve yapmasının temel nedeni, uykusuzluğun yarattığı bu sistemik stres yükü. 

3. Bağışıklık sistemi gece güç kazanıyor

Uykuda bağışıklık sistemimizin adeta savunma tatbikatı geçirdiğini söyleyen Prof. Dr. Ceyda Erel Kırışoğlu, “Vücudumuz enfeksiyonlarla mücadele edecek savunma hücrelerinin önemli bir bölümünü uyku sırasında hazırlıyor. Uykusuz kalan bir bireyde, vücudun virüsleri tanıma ve onlara karşı antikor üretme kapasitesi önemli ölçüde düşer. Araştırmalar, uyku süresi kısıtlı kişilerin, yeterli uyuyanlara göre soğuk algınlığına yakalanma ihtimalinin 3-4 kat daha fazla olduğunu göstermektedir. Hatta uykusuzluk aşılardan alınan koruyucu etkinliği bile azaltabiliyor” diyor. 

4. Kanserle mücadelede de uyku etkili

Uyku sırasında vücudumuz yalnızca dinlenmiyor, hasar gören hücreleri de onarıyor. Gece salgılanan melatonin, yalnızca bir uyku hormonu değil; aynı zamanda hücre içi DNA hasarlarını onaran çok güçlü bir antioksidan olmasının yanı sıra tümör baskılayıcı genlerin çalışmasını destekliyor. Özellikle gece vardiyasında çalışanlarda veya sirkadiyen ritmi bozuk bireylerde meme, prostat ve kolon kanseri riskinin artması, uykunun kanserle mücadeledeki rolünün önemine dikkat çekiyor.  

5. Mikrobiyata uykusuzluğu

Bağırsaklarımızdaki yararlı bakteriler de tıpkı bizim gibi bir biyolojik ritme sahip. Gündüz besinlerin sindirilmesine yardımcı olurken, gece bağırsak duvarını onarmaya başlıyorlar. Yetersiz uyku bu düzeni bozarak reflü, şişkinlik, hazımsızlık ve bağırsak problemlerini artırabiliyor.

6. Doğal GLP-1 : uyku

Az uyuduğunuz günün ertesi sabahı neden daha çok tatlı veya hamur işi istediğinizi hiç düşündünüz mü? Bunun nedeni sadece irade değil. Uykusuzluk, tokluk hissini azaltırken açlık hissini artıran hormonları değiştiriyor. Aynı zamanda kan şekerinin dengelenmesini zorlaştırıyor ve zamanla diyabet riskini yükseltebiliyor.

7. Böbrekler gece mesaisine çıkıyor

Uyku sırasında böbrekler vücudun su ve mineral dengesini yeniden düzenliyor. Bu nedenle kaliteli uyku, böbreklerin daha verimli çalışmasına yardımcı oluyor. Prof. Dr. Ceyda Erel Kırışoğlu, “Geceleri 5 saatten az uyuyan bireylerde böbrek fonksiyonlarında hızlı gerileme ve Kronik Böbrek Hastalığı gelişme riskinin, 7-8 saat uyuyanlara kıyasla iki katından fazla olduğu görülmüştür” diyor. 

8. Doğurganlık da uykudan etkileniyor

Kaliteli uyku, kadın ve erkek üreme hormonlarının düzenli salgılanması için de büyük önem taşıyor. Uzun süreli uykusuzluk erkeklerde sperm kalitesini azaltabilirken, kadınlarda adet düzenini ve yumurtlamayı olumsuz etkileyebiliyor.

9. Ruh halimiz gece şekilleniyor

Uyku sırasında beyin yalnızca dinlenmiyor, gün içinde yaşadığımız olayları da işleyerek duygusal yükümüzü hafifletiyor. Bu süreç yeterince gerçekleşmediğinde kişi daha gergin, kaygılı, tahammülsüz ve mutsuz hissedebiliyor. Uzun süreli uykusuzluk depresyon ve anksiyete riskini de artırabiliyor.

10. Güzellik uykusu gerçekten var

Gece boyunca ciltte kan dolaşımı artıyor, kolajen üretimi hızlanıyor ve gün içinde oluşan hasarlar onarılıyor. Bu nedenle kaliteli uyku cildin daha canlı görünmesine katkı sağlarken, kronik uykusuzluk cildin daha mat görünmesine ve kırışıklıkların daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor.

UYKU, SADECE DİNLENME DEĞİL KENDİNE YAPACAĞINIZ BİR SAĞLIK YATIRIMI

Kaliteli uykunun ertesi güne dinlenmiş başlamaktan çok daha fazlası olduğunu belirten Acıbadem Life Danışmanı, Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ceyda Erel Kırışoğlu, “Sağlıklı uyku döngüsü biyolojik yaşımızı da etkileyen en önemli yaşam alışkanlıklarından biri. “Longevity yaklaşımında hedef yalnızca daha uzun yaşamak değil, sağlıklı geçirilen yılları artırmaktır. Beyinden bağışıklık sistemine kadar tüm onarım mekanizmalarının çalıştığı kaliteli uyku da bu hedefin vazgeçilmez bir parçasıdır” diyor. 

Güzellik Uykusu Gerçekmiş! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Sağlık Alanında Örgütlü 15 Örgütün Temsilcileri Katıldı

Türkiye’de faaliyet gösteren sağlık alanında örgütlü 15 örgütün yer aldığı toplantıya Türk Tabipleri Birliği (TTB) adına Merkez Konseyi Başkanı Dr. Pınar Saip, Merkez Konseyi II. Başkanı Dr. Ayşe Gültekingil, Merkez Konseyi Genel Sekreteri Dr. Ali Karakoç, Merkez Konseyi üyeleri Dr. Ali Kanatlı, Dr. Ayşegül Ateş Tarla, Dr. Hakan Erkan Pehlivan ve Dr. Tahsin Çınar ile Aile Hekimliği Kolu Yürütme Kurulu üyesi Dr. Emrah Kırımlı yer aldı.  Türkiye’de sağlık sistemine ilişkin kanunların ve yönetmeliklerin sıklıkla değişmesinin yapısal krizin bir göstergesi olduğu belirtilen konuşmalarda, son süreçte gündeme gelen Bireysel Hedef Katsayısı ve Risk Esaslı Denetim Sistemi uygulamalarına karşı basın açıklamaları düzenlenmesi kararlaştırıldı.

Ankara’da Eylül Ayında Yüzyüze Toplantı Kararı Alındı

Sağlık alanındaki sorunlara karşı çözüm üretimi için bütüncül bir yaklaşım sergilenmesi gerekliliği vurgulanan toplantıda; bu süreçte tüm öznelerin ortak hareket etmesinin ve toplum desteğinin sağlanmasının önemine de dikkat çekildi. Toplantının sonunda bir yol haritası belirlemek amacıyla eylül ayında Ankara’da yüz yüze bir araya gelinmesi kararlaştırıldı. Toplantıya katılan örgütler şöyle: Aile Hekimliği Çalışanları Sendikası (AHESEN), Aile Sağlığı Çalışanları Ebe ve Hemşire Dernekleri Federasyonu (ASEF), Birinci Basamak Sağlık Çalışanları Birlik ve Dayanışma Sendikası (BDS), Birlik Sağlık ve Sosyal Hizmet Çalışanları Sendikası (Birlik Sağlık-Sen), Devrimci Sağlık İşçileri Sendikası (Dev Sağlık-İş), Diş Hekimliği ve Diğer Sağlık Çalışanları Sendikası (Diş Hek-Sen), Genç Sağlık Sendikası (Genç Sağlık Sen), Genel Sağlık ve Sosyal Hizmet Kolu Kamu Çalışanları Sendikası (Genel Sağlık-İş), Hekim Birliği, Sağlık ve Sosyal Hizmet Çalışanları Sendikası (Hekim Birliği), Hürriyet Sağlık ve Sosyal Hizmetler Çalışanları Sendikası (Hürriyet Sağlık Sen), Sağlık Çalışanlarına Hak ve Mücadele Derneği (SAHADER), Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES), Tabip ve Diğer Sağlık Çalışanları Sağlık ve Sosyal Hizmetler Kamu Görevlileri Sendikası (Tabip Sen), Türk Eczacıları Birliği (TEB), Türk Tabipleri Birliği (TTB). (BSHA / Bilim ve Sağlık Haber Ajansı)

Sağlık Emek Meslek Örgütlerinden Güçbirliği yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Beyinde daha fazla bağlantı, daha yüksek zekâ anlamına gelmiyor!

Sinaptik budamanın beynin gelişimi için vazgeçilmez bir mekanizma olduğunu dile getiren Dr. Celal Şalçini, “İnsan beyni doğumdan sonra çok sayıda sinaptik bağlantı oluşturur. Ancak bu bağlantıların tamamının korunması mümkün değildir. Beyin, kullanılmayan veya işlevsel olmayan bağlantıları zamanla ortadan kaldırarak daha güçlü ve daha verimli sinir ağları oluşturur. Sinaptik budama olarak adlandırılan bu süreç, sağlıklı beyin gelişiminin doğal ve gerekli bir parçasıdır.” dedi.

Sinaptik budamanın yanlış anlaşılan bir konu olduğuna dikkat çeken Dr. Şalçini, “Toplumda daha fazla sinir bağlantısının daha yüksek zeka anlamına geldiği yönünde yaygın bir inanış var. Oysa önemli olan bağlantıların sayısı değil, etkinliğidir. Beyin gereksiz bağlantıları ortadan kaldırarak bilgi işlemeyi hızlandırır, dikkatin odaklanmasını kolaylaştırır ve öğrenmeyi daha verimli hale getirir.” ifadelerini kullandı.

İlk yıllar ve ergenlik kritik dönemler!

Sinaptik budamanın özellikle yaşamın ilk yıllarında ve ergenlik döneminde yoğunlaştığını vurgulayan Dr. Şalçini, “Bebeklik döneminde beyin çok hızlı yeni bağlantılar oluşturur. Çocuk büyüdükçe kullanılan bağlantılar güçlenirken kullanılmayanlar elenir.” dedi.

Ergenlikte ise beynin özellikle planlama, dikkat ve karar verme gibi işlevlerden sorumlu ön bölgesinin yeniden şekillendiğini dile getiren Dr. Şalçini, bu nedenle çocukluk ve ergenlik dönemindeki deneyimlerin, beynin gelişiminde kalıcı izler bıraktığını aktardı.

Kullanılmayan sinir ağları zamanla zayıflıyor!

Öğrenmenin sinaptik bağlantılar üzerinde doğrudan etkili olduğunu belirten Dr. Celal Şalçini, şöyle devam etti:

“Kitap okumak, yeni bir dil öğrenmek, müzikle ilgilenmek, spor yapmak ve sosyal etkileşim içinde olmak beynin kullandığı sinir ağlarını güçlendirir. Kullanılmayan bağlantılar ise zamanla zayıflar. Beyin, yaşam boyunca deneyimlere göre kendini yeniden düzenleyen dinamik bir yapıya sahiptir.”

Kaliteli uyku beyin için bir bakım süreci!

Uyku ile sinaptik budama arasındaki ilişkiye değinen Dr. Şalçini, “Uyku yalnızca dinlenme zamanı değildir. Beyin uyku sırasında gün içinde öğrenilen bilgileri değerlendirir, önemli olanları pekiştirirken gereksiz olanları ayıklar. Özellikle çocuklar ve ergenler için yeterli ve kaliteli uyku, sağlıklı beyin gelişiminin temel unsurlarından biridir.” şeklinde konuştu.

Sağlıklı yaşam alışkanlıkları beyin gelişimini destekliyor!

Dengeli beslenme ve fiziksel aktivitenin de önemli olduğuna işaret eden Dr. Şalçini, “Omega-3 açısından zengin beslenme, düzenli egzersiz, kaliteli uyku ve zihinsel olarak aktif kalmak, beynin sağlıklı işleyişini destekleyen yaşam alışkanlıklarıdır. Bu faktörler sinir hücrelerinin iletişimini güçlendirerek bilişsel fonksiyonların korunmasına katkı sağlayabilir.” açıklamasını yaptı.

Sinaptik budamadaki farklılıklar bazı nörogelişimsel hastalıklarla ilişkili olabilir!

Sinaptik budamanın bazı nörogelişimsel hastalıklarla ilişkisini inceleyen çalışmaların sürdüğü bilgisini veren Dr. Celal Şalçini, “Bilimsel araştırmalar, sinaptik budama süreçlerindeki farklılıkların otizm spektrum bozukluğu, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ile şizofreni gibi bazı hastalıklarla ilişkili olabileceğini gösteriyor.” dedi.

Dr. Şalçini, ancak bu hastalıkların tek bir nedene bağlı olmadığını, genetik ve çevresel birçok faktörün birlikte rol oynadığını hatırlattı.

Beyin yaşam boyu değişmeye devam ediyor!

Beynin gelişiminin çocuklukla sınırlı olmadığının altını çizen Dr. Celal Şalçini, sözlerini şöyle tamamladı:

“Eskiden erişkin beyninin değişmediği düşünülüyordu. Günümüzde ise beynin yaşam boyunca yeni bağlantılar kurabildiğini ve kullanılmayan bağlantıları yeniden düzenleyebildiğini biliyoruz. Bu nedenle öğrenmenin yaşı yoktur. Yeni beceriler kazanmak, zihinsel olarak aktif kalmak ve sosyal yaşamın içinde olmak beyin sağlığını destekleyen önemli alışkanlıklardır.”

Sinaptik budama beyni daha verimli kılıyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Su tüketimini mutlaka artırın

Terlemeyle vücuttan ciddi oranda su ve sodyum, potasyum gibi hayati mineraller atılır. Bu sıvı kaybı, kanın akışkanlığının azalmasına ve kalbin kanı pompalarken daha fazla yorulmasına neden olur. Tansiyon hastalarının, susamayı beklemeden gün içinde yeterli sıvı (2,5 – 3 litre) tüketmesi büyük önem taşır. Ancak kalp yetmezliği ya da böbrek hastalığı gibi rahatsızlığınız varsa mutlaka hekiminize danışarak belirlemelisiniz.

İdrar söktürücü (diüretik) ilaçlara dikkat edin

Hipertansiyon tedavisinde sıklıkla kullanılan idrar söktürücü ilaçlar, vücuttan su ve tuz atılımını artırarak kan basıncını düşürür. Yaz aylarında terlemeyle zaten fazla miktarda sıvı kaybedildiği için, bu ilaçların dozu bazen fazla gelebilir ve tansiyonun tehlikeli seviyelere düşmesine (hipotansiyon) yol açabilir. İlaçlarınızı mutlaka kardiyoloğunuza başvurarak yaz dozu ayarlaması talep etmelisiniz.

11:00-16:00 arası mümkünse dışarı çıkmayın

Kardiyoloji Uzmanı Dr. Gürbüz “Güneş ışınlarının yeryüzüne en dik açıyla geldiği 11:00-16:00 saatleri arası, tansiyon hastaları için günün en tehlikeli zaman dilimidir. Bu saatlerde doğrudan güneşe maruz kalmak, damarlarda ani ve aşırı genişlemeye sebep olarak kan basıncını hızla düşürebilir ve sıcak çarpması riskini artırır. Dışarı çıkmanız zorunluysa, mutlaka gölgeli alanları tercih etmeli, geniş kenarlı şapkalar kullanmalı ve dışarıdaki işlerinizi sabahın erken saatlerine veya akşamüstü serinliğine ertelemelisiniz” diyor.

Beslenmenizi hafifletin, Akdeniz diyetine geçin

Sıcak havalarda ağır, yağlı, kızartma türü ve aşırı tuzlu yemekler tüketmek, sindirim sistemini zorlarken kalbin iş yükünü de ciddi şekilde artırır. Tuz tüketiminin kısıtlanması, hipertansiyon yönetiminin olmazsa olmazıdır. Yaz aylarında zeytinyağlı yemekler, bol posalı sebzeler, taze meyveler ve hafif ızgaralardan oluşan Akdeniz tipi beslenme tarzı benimsenmelidir. Mideyi çok doldurmadan, az az ve sık sık yemek yemek tansiyon dalgalanmalarının önüne geçecektir.

Soğuk duştan kesinlikle kaçının

Dr. Doğaç Çağlar Gürbüz “Serinlemek amacıyla doğrudan buz gibi suyun altına girmek, damarlarda ani bir büzüşmeye (vazokonstriksiyon) neden olur. Bu ani damar daralması, kan basıncının saniyeler içinde fırlamasına ve kalbe giden kan akışının bozulmasına yol açarak kalp krizini tetikleyebilir. Tansiyon hastaları serinlemek için mutlaka ılık suyla duş almalı, vücudu yavaş yavaş suya alıştırarak şok etkisinden tamamen uzak durmalıdır” diyor. 

Klimalı ortamlara geçişte vücudunuzu koruyun

Dışarıdaki kavurucu sıcaktan, aniden çok düşük derecelere ayarlanmış klimalı buz gibi ortamlara girmek, tıpkı soğuk duş gibi damar sisteminde ani kasılmalara neden olur. Bu keskin ısı farklılıkları tansiyon ataklarına zemin hazırlar. İç mekanlardaki klima sıcaklığının 22-24 derece civarında, yani ideal oda sıcaklığında tutulması ve doğrudan klima havasına maruz kalınmaması, kan basıncının dengede kalması açısından kritik bir öneme sahiptir.

Egzersiz rutininizi serin saatlere kaydırın

Düzenli fiziksel aktivite, tansiyon kontrolünde son derece faydalıdır; ancak bunun hangi saatte yapıldığı yaz aylarında hayati fark yaratır. Sıcakta yapılan egzersiz, sıvı kaybını maksimuma çıkarır ve kalbi aşırı zorlar. Bu nedenle tempolu yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi egzersizler için güneşin etkisini yitirdiği akşam saatleri veya sabahın erken serinliği tercih edilmelidir. Egzersiz öncesinde, sırasında ve sonrasında su içmeyi kesinlikle ihmal etmeyin. 

Çay ve kahve tüketimini kısıtlayın, alkolden kaçının

Yaz aylarında serinlemek veya keyif yapmak için tüketilen soğuk kahveler, koyu çaylar ve alkollü içecekler sanıldığının aksine susuzluğu gidermez; aksine vücuttan su atılımını hızlandıran idrar söktürücü etkilere sahiptir. Aynı zamanda yüksek kafein ve alkol, kalp hızını artırarak ritim bozukluklarını ve tansiyon ataklarını tetikleyebilir. Bunların yerine şekersiz ev yapımı limonatalar, maden suyu, ayran veya taze sıkılmış meyve suları gibi sağlıklı alternatifler tercih edilmelidir.

Kıyafet seçiminde dikkatli olun! 

Sıcak havalarda vücudun kendi ısısını dengeleyebilmesinin en önemli yolu terin ciltten buharlaşmasıdır. Dar, sentetik veya koyu renkli kıyafetler bu doğal soğuma mekanizmasını engelleyerek vücut ısısının artmasına neden olur. Vücudu sıkmayan, hava geçirgenliği yüksek, terletmeyen pamuklu veya keten kumaşlardan yapılmış, açık renkli ve bol giysiler tercih etmek; yaz sıcaklarında vücudun termoregülasyonunu sağlayarak tansiyonu dolaylı yoldan dengede tutar.

Tansiyon ölçümlerinizi ve doktor kontrollerinizi ihmal etmeyin 

Kardiyoloji Uzmanı Dr. Doğaç Çağlar Gürbüz “Yazın rehavetine kapılıp “kendimi iyi hissediyorum” diyerek tansiyon ölçümlerini bırakmak veya tatil sebebiyle doktor kontrollerini ertelemek büyük bir hatadır. Düzenli ölçümler yaparak değerlerinizi bir yere not etmeli ve inatçı düşüklük veya yükseklik durumlarında beklemeden kardiyoloğunuzla iletişime geçmelisiniz” diyor. 

Hipertansiyon hastaları dikkat! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Aşılar, bağışıklık sistemini uyararak belirli bir enfeksiyon etkenine karşı koruma sağlayan biyolojik ürünlerdir. Virüs, bakteri, parazit veya mantar gibi mikropların vücuda girerek çoğalması hastalığa neden olur. Bağışıklık sistemi ise bu mikropları yok ederek hastalıkla mücadele etmeye çalışır. 

Bebekler enfeksiyonlara karşı daha savunmasız

Bebeklik ve çocukluk döneminde aşılama büyük önem taşır. Yenidoğan bebekler, dış dünyadaki mikroplara karşı henüz tamamen gelişmemiş bir bağışıklık sistemine sahiptir. Anneden plasenta aracılığıyla bebeğe geçen koruyucu antikorlar da yaşamın ilk aylarında giderek azalır. Bu nedenle doğumdan sonraki ilk günler ve aylarda başlayan aşılama, bağışıklık sistemi henüz gelişmekte olan bebek ve çocukların ölümcül olabilen veya kalıcı hasara yol açabilen bulaşıcı hastalıklardan korunmasına yardımcı olur.

Aşılama yalnızca aşılanan çocuğun sağlığı açısından değil, toplum sağlığı açısından da önem taşır. Bir enfeksiyon etkenine karşı toplumun büyük bölümünün aşılanması, hastalığın yayılma zincirinin kırılmasına katkı sağlar. Sürü bağışıklığı olarak ifade edilen bu durum sayesinde, henüz aşılaması tamamlanmamış küçük bebekler ile kanser hastaları gibi bağışıklık sistemi düşük bireylerin de enfeksiyonlardan dolaylı olarak korunması mümkün olur.

Ulusal aşı takviminde hangi aşılar bulunuyor?

Çocukluk dönemi ulusal aşı takvimi; 

• Difteri
• Boğmaca 
• Tetanoz 
• Çocuk felci 
• Tüberküloz 
• Kızamık 
• Kızamıkçık 
• Kabakulak 
• Suçiçeği
• Hepatit A
• Hepatit B
• Hemofilus influenza tip b 
• Streptococcus pneumonia 

Bunların yanı sıra influenza (grip) aşısı, rotavirüs aşısı, meningokok aşısı, RSV aşısı ve HPV aşısı da doktorun tavsiyesi doğrultusunda farklı yaş gruplarında uygulanabilecek aşılar arasında yer alır.

Aşılama doğumdan hemen sonra başlıyor

Bebek ve çocuklarda aşılama, doğumdan hemen sonra uygulanan Hepatit B aşısı ile başlamaktadır. Hayatın ilk 1-2 yılı içerisinde birincil koruma serisi tamamlanırken, ilerleyen yaşlarda farklı dönemlerde uygulanan pekiştirme dozlarıyla bağışıklığın devamlılığı sağlanmaktadır. Prematüre bebeklerde de aşılama süreci özel bir önem taşımaktadır. Prematüre bebeklere aşılar, gebelik haftasından bağımsız olarak takvim yaşına göre uygulanmaktadır. Aşılar tam doz olarak ve uygun aralıklarla yapılmaktadır. Hepatit B aşısının ilk dozunda ise bebeğin vücut ağırlığı dikkate alınarak ilk doz bebeğin vücut ağırlığı 2000 grama ulaştıktan sonra uygulanmaktadır.

Aşı takibinde ailelerin rolü büyük

Ailelerin çocuklarının aşılarını zamanında yaptırmaları ve aşı takvimini düzenli şekilde takip etmeleri da büyük önem taşır. Düzenli hekim kontrolleri sırasında çocukların aşı durumları değerlendirilerek takip edilmektedir. Herhangi bir nedenle aşı takviminde gecikme yaşanması veya bazı aşıların zamanında yapılamaması durumunda ise aşılama için süreç tamamen kaybedilmez. Kaçırılan aşıların, doktor tarafından belirlenen yeni bir takvim doğrultusunda tamamlanabilmektedir. 

Aşıların yan etkileri çoğunlukla hafif ve geçici

Aşı uygulamalarından sonra genellikle herhangi bir yan etki görülmezken, bazı kişilerde geçici ve hafif yan etkiler ortaya çıkabilir. Aşıya bağlı en sık görülen yan etkiler arasında aşının uygulandığı bölgede kızarıklık ve şişlik, hafif ateş, baş ağrısı, kas ağrısı ve döküntü olabilir. Nadiren alerjik reaksiyonlar gibi daha ciddi yan etkiler de görülebilir.

Aşıların güvenilirliğine ilişkin değerlendirmeler ise uzun ve titiz bilimsel süreçlerden geçer. Aşılar, etkinlikleri ve yan etki gelişimi açısından klinik çalışmaları tamamlandıktan sonra ruhsatlandırılır. Üretim ve dağıtım aşamalarında da çok sıkı kontrollerden geçirilir. Türkiye’de kullanılan aşılar; Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Avrupa İlaç Ajansı (EMA), ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) veya T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından ruhsatlandırılmış aşılardan oluşur.

Bilimsel araştırmalar aşılar ile otizm arasında ilişki olmadığını gösteriyor

Aşılarla ilgili toplumda zaman zaman çeşitli yanlış inanışlar da gündeme gelebilir. Bunlardan biri, aşıların otizm spektrum bozukluğuna neden olduğu yönündeki iddialardır. Bu iddialar üzerine çok sayıda bilimsel araştırma yapılmış ve aşılar ile otizm arasında bir ilişki olmadığı ortaya konulmuştur. Aşılama sonrasında ortaya çıkabilen hafif ateş ve kırgınlık gibi belirtiler, hastalık geliştiği anlamına gelmez. Bu belirtiler, bağışıklık sisteminin aşıya verdiği yanıtın bir sonucu olarak görülür. 

Aşılar çocuk ve toplum sağlığı açısından hayati önem taşıyor

Çocukların aşılarının düzenli olarak yaptırılması ve aşı takviminin sağlık çalışanlarıyla iş birliği içerisinde takip edilmesi gerekmektedir. Bağışıklama programları, bulaşıcı hastalıkların azaltılması ya da tamamen ortadan kaldırılmasında en etkin ve en ekonomik müdahale yöntemlerinden biridir. Bağışıklama sayesinde her yıl milyonlarca çocuğun hayatının korunmasına katkı sağlanmaktadır.

Çocukluk Çağı Aşıları Kalıcı Hastalıklardan Koruyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

!İzmir Karşıyaka Şemikler’de görev yapan meslektaşımız, bir hastanın ilaç yazdırma talebini tıbben uygun görmediğini belirtmesi üzerine önce hakaret ve tehdide, yalnızca 10 dakika sonra ise sustalı bıçakla gerçekleştirilen saldırı girişimine maruz kalmıştır. Polis müdahalesiyle daha ağır bir sonucun önüne geçilmiştir. Bir hekimin, tıbbi kararını özgürce verdiği için can güvenliğinin tehdit edilmesi kabul edilemez! Bu olay bir kez daha göstermiştir ki Aile Sağlığı Merkezlerinde güvenlik artık ertelenemez bir ihtiyaçtır.  Aile Sağlığı Merkezlerine yeterli sayıda güvenlik görevlisi kadrosu tahsis edilmeli,  Sağlıkta şiddete karşı caydırıcı ve etkin tedbirler uygulanmalı,  Hekimlerin ve tüm sağlık profesyonellerinin güvenli çalışma hakkı güvence altına alınmalıdır. Meslektaşımıza geçmiş olsun dileklerimizi iletiyor, sürecin takipçisi olacağımızı kamuoyuna bildiriyoruz. Bir hekimin tıbbi kararının bıçaklı saldırıyla karşılık bulabildiği bir ortamda, hekimlerden güven içinde sağlık hizmeti sunmaları beklenemez. HEKİMLİK BIÇAK SIRTINDA YAPILAMAZ! ASM’LERE GÜVENLİK GÖREVLİSİ İSTİYORUZ!” (BSHA / Bilim ve Sağlık Haber Ajansı) 

Hekimlik Bıçak Sırtında Yapılamaz! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Erman Şentürk, 17 Ağustos 1999 depreminin yıl dönümü yaklaşırken, deprem gibi büyük felaketlerin ardından ortaya çıkabilen kaygı ve travma tepkilerinin nasıl yönetilebileceği; yetişkinlerin ve çocukların ne zaman profesyonel desteğe ihtiyaç duyabileceği hakkında açıklamalarda bulundu.

Büyük bir deprem yaşamış herkes travma sonrası stres bozukluğu geliştirmez!

Çok ağır ve tehdit edici olayların anılarının, sıradan anılardan farklı biçimde hatırlanabildiğini ifade eden Doç. Dr. Erman Şentürk, “Kişi yaşananların üzerinden yıllar geçtiğini bilir; buna rağmen olayı hatırlatan bir ses, sarsıntı, görüntü, tarih ya da haber, o dönemde yaşanan korku ve sıkıntıyı yeniden belirgin hale getirebilir.” dedi.

Travma sonrası stres belirtileri olan kişilerde olayın istenmeden hatırlanması durumunda, kâbuslar, hatırlatıcılara karşı yoğun duygusal veya bedensel tepkiler ve kolay irkilme görülebileceğine işaret eden Doç. Dr. Şentürk, “Ancak önemli bir ayrım yapmak gerekir; büyük bir deprem yaşamış herkes travma sonrası stres bozukluğu geliştirmez. İnsanların önemli bir kısmında ilk dönemde görülen yoğun stres tepkileri zaman içerisinde azalır.” şeklinde konuşu.

Yıl dönümleri, yıllar sonra bile travmaya ait anıları ve duyguları yeniden tetikleyebilir! 

Yıllar sonra bazı kişilerde belirtilerin yeniden belirginleşmesini yalnızca ‘olayı atlatamamış olmak’ şeklinde açıklamanın doğru olmadığına değinen Doç. Dr. Şentürk, şöyle devam etti:

“Travmanın şiddeti, ölüm veya yaralanma tehdidi, yakın kaybı, enkaz altında kalma, sonrasında yaşanan barınma ve güvenlik sorunları, kişinin daha önceki yaşantıları ve sosyal desteği gibi pek çok etken ruhsal etkilerin seyrinde rol oynar. Ayrıca 17 Ağustos gibi yıl dönümleri de bazı kişilerde anıları ve o döneme ait duyguları daha görünür hale getirebilir. Bu, olayın hiç geride kalmadığı anlamına gelmez; bazı hatırlatıcıların yıllar sonra bile güçlü bir duygusal karşılığı olabileceğini gösterir.”

Sorun, hazırlıklı olmakla sürekli tehlike içinde yaşamak arasındaki sınırın kaybolmasıyla başlar!

Deprem konusunda kaygı duymanın, özellikle gerçek bir deprem riski bulunan bir toplumda, tek başına ruhsal bir bozukluk belirtisi olmadığını aktaran Doç. Dr. Şentürk, “Belirli düzeyde kaygı insanı önlem almaya, yaşadığı binanın güvenliğini sorgulamaya ve afet planı hazırlamaya yöneltebilir. Sorun, olası tehlikeye karşı hazırlıklı olmak ile sürekli tehlike olacakmış gibi yaşamak arasındaki sınırın kaybolmasıyla başlar.” dedi.

Özellikle büyük depremlerden veya yoğun deprem tartışmalarından sonra insanların küçük sarsıntılara ve bina seslerine daha fazla dikkat edebileceğini dile getiren Doç. Dr. Şentürk, “Gece uykudan daha kolay uyanabilir, yakınlarına ulaşamama ya da bulundukları binanın güvenliği konusunda daha sık endişelenebilirler. Bu durumu toplumun tamamına ait bir psikiyatrik tablo gibi tanımlamak doğru olmaz. Daha çok, gerçek riskin ve belirsizliğin bulunduğu bir ortamda kaygının ve tehdit algısının toplumun geniş kesimlerinde artabilmesinden söz edebiliriz. Afetlerden sonra kaygı, üzüntü, uyku güçlüğü, huzursuzluk ve çabuk öfkelenme gibi stres tepkilerinin yaygın olması beklenen bir durumdur ve çoğu kişide zaman içinde azalır. Burada ruh sağlığı açısından önemli olan, belirsizliği tamamen ortadan kaldırmaya çalışmak değil, kontrol edebildiğimiz ve edemediğimiz alanları birbirinden ayırabilmektir. Binanın güvenliği, aile afet planı, acil durum çantası ve doğru bilgi kaynaklarına ulaşmak konusunda yapılabilecekler vardır. Buna karşılık depremin tam olarak ne zaman olacağını sürekli düşünerek kesinlik aramak, çoğu zaman kişiye gerçek bir kontrol sağlamaz. ” açıklamasını yaptı.

Korkulan ortamlardan sürekli kaçınmak, uzun vadede kaygıyı kalıcı hale getirebilir!

Günlük hayatta hafif bir sarsıntı hissi veya bina gürültüsü gibi tetikleyiciler karşısında deprem kaygısı nükseden bireylere önerilerde bulunan Doç. Dr. Erman Şentürk, şunları söyledi:

“İlk yapılması gereken, gerçekten bir deprem olup olmadığını değerlendirmek ve gerçek bir sarsıntı varsa afet güvenliğiyle ilgili önerilere uymaktır. Ruhsal açıdan rahatlamaya çalışmak hiçbir zaman fiziksel güvenliğin önüne geçmemelidir.

Gerçek bir tehlikenin olmadığı anlaşıldığında ise kişi önce yaşadığı tepkinin farkına varabilir. Yoğun kaygı sırasında kalp atımının hızlanması, terleme, titreme, nefesin sıklaşması ve çevredeki hareketlere aşırı dikkat kesilme görülebilir. Böyle bir anda kişinin çevresindeki somut ayrıntılara dikkatini yöneltmesi, bulunduğu yeri ve zamanı kendisine hatırlatması, oturuyorsa ayaklarının yere temasına odaklanması ve solunumunu zorlamadan yavaşlatması bedensel gerginliğin azalmasına yardımcı olabilir. Travmatik stresle başa çıkmada gevşeme yöntemleri, dikkati yeniden günlük etkinliklere yöneltmek ve sosyal destekten yararlanmak önerilen yöntemler arasındadır.

Bunun yanında kişinin korktuğu her ortamdan uzaklaşması uzun vadede iyi bir çözüm değildir. Örneğin asansöre, kapalı mekâna veya yüksek bir binaya girmekten sürekli kaçınmak başlangıçta rahatlatıcı olabilir; ancak kaçınma giderek genişliyor ve kişinin hayatını belirlemeye başlıyorsa sorun daha kalıcı hale gelebilir. Bu durumda yalnızca o anki paniği yatıştırmak yerine kaygının bütünüyle değerlendirilmesi gerekir.”

Hedef haberlerden tamamen uzaklaşmak değil, bilgiyle daha sağlıklı bir ilişki kurabilmek!

Deprem gibi kontrolümüzün sınırlı olduğu konularda daha fazla bilgi edinmenin, kısa süreli olarak belirsizliği azaltıyormuş hissi verebileceğini aktaran Doç. Dr. Şentürk, “Bu nedenle kişi haber sitelerini, deprem uygulamalarını veya sosyal medyayı tekrar tekrar kontrol etmeye başlayabilir. Burada bilgi edinmek ile sürekli kontrol etmek arasında önemli bir fark vardır.” dedi.

Afetle ilgili görüntülere ve haberlere aşırı maruz kalmanın sıkıntıyı artırabileceğini hatırlatan Doç. Dr. Şentürk, “Bu nedenle afet sonrası ruh sağlığına ilişkin önerilerde, haber ve sosyal medya kullanımının sınırlandırılması, özellikle de aynı yıkım ve kayıp görüntülerinin tekrar tekrar izlenmemesi öneriliyor. Bu özellikle çocuklar için önemlidir. Bu noktada ‘deprem haberi izlemek travma yaratır’ gibi doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmak doğru değildir. Ancak saatler boyunca yıkım görüntülerini, doğruluğu belirsiz tahminleri ve en kötü senaryoları takip etmek kişinin zihninin sürekli aynı tehditle meşgul olmasına neden olabilir. Ayrıca sosyal medyada bilimsel bilgiyle spekülasyon birbirine kolaylıkla karışabilir. Bu nedenle hedef haberlerden tamamen uzaklaşmak değil, bilgiyle daha sağlıklı bir ilişki kurmaktır. Güvenilir kaynakları tercih etmek, gün içinde haber kontrolünü belirli zamanlarla sınırlandırmak ve özellikle yatmadan önce yoğun afet görüntülerine maruz kalmamak daha dengeli bir yaklaşım olacaktır.” ifadelerini kullandı.

Çocuğa yaşına uygun, doğru ve anlaşılır bilgi vermek en önemli şeylerden biri!

Çocukların deprem sonrasında verdikleri tepkilerin yaşlarına ve gelişim dönemlerine göre değişebileceğine dikkat çeken Doç. Dr. Şentürk, “Bazı çocuklar korkularını açıkça ifade ederken bazıları daha fazla ebeveyne yakın durma, uyku sorunları, huzursuzluk, öfke, dikkat güçlüğü veya daha önce kazanılmış bazı becerilerde gerileme gibi değişiklikler gösterebilir. Ergenlerde ise içe kapanma, huzursuzluk, çabuk öfkelenme, uyku ve dikkat sorunları veya okul işlevselliğinde değişiklikler görülebilir. Bu belirtilerin ortaya çıkması tek başına çocukta travma sonrası stres bozukluğu olduğu anlamına gelmez.” dedi.

Bu tip durumlar karşısında ebeveynlere önerilerde bulunan Doç. Dr. Şentürk, “En önemli şeylerden biri çocuğa yaşına uygun, doğru ve anlaşılır bilgi vermektir. ‘Bir daha asla deprem olmayacak’ gibi yerine getirilmesi mümkün olmayan güvenceler vermek yerine, ‘depremin ne zaman olacağını bilmiyoruz ama güvende kalmak için neler yapacağımızı biliyoruz’ gibi gerçekçi bir dil tercih edilebilir. Çocuğun konuşmak istediğinde dinlenmesi önemlidir; ancak yaşadıklarını tekrar tekrar anlatmaya zorlanması gerekmez. Günlük rutinlerin, okulun, oyunun ve sosyal ilişkilerin mümkün olduğunca yeniden kurulması çocuk için öngörülebilirliği artırır. Aynı zamanda televizyon ve sosyal medyadaki yıkım ve ölüm görüntülerine tekrar tekrar maruz kalması sınırlandırılmalıdır. Çocukların afet görüntülerine tekrar tekrar maruz kalmasının korku ve sıkıntıyı yeniden artırabileceği bilindiği için bu konuda özellikle dikkatli olunmalıdır. Ebeveynlerin kendi kaygılarını tamamen gizlemeleri de gerekmez. Çocuk bir yetişkinin üzgün veya endişeli olduğunu görebilir. Önemli olan, yetişkinin kendi kaygısını çocuğun taşıması gereken bir yük haline getirmemesi ve çocuğa durumla baş edilebildiğini hissettirebilmesidir.” diye konuştu.

Travma ile bedensel hastalıklar arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi yok! 

Yaşanan bir travmayı ‘işlememenin’ mutlaka ileride fiziksel bir hastalık oluşturmayacağını vurgulayan Doç. Dr. Erman Şentürk, “Ruhsal travma ile bedensel hastalıklar arasında bu kadar basit ve doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi yoktur.” dedi.

Buna karşılık uzun süre devam eden travma sonrası stres belirtilerinin bedensel sağlıkla ilişkili olduğuna dair güçlü bir bilimsel literatür olduğunun altını çizen Doç. Dr. Şentürk, sözlerini şöyle tamamladı:

“Travma sonrası stres bozukluğu; uyku bozuklukları, bedensel gerginlik, sigara veya alkol kullanımındaki artış, fiziksel aktivitenin azalması ve sağlık hizmetlerinden yeterince yararlanamama gibi birçok etkenle birlikte görülebilir. Çalışmalarda travma sonrası stres bozukluğu ile bazı kardiyovasküler ve diğer kronik sağlık sorunları arasında da ilişkiler gösterilmiştir. Ancak bu bulguları ‘travma doğrudan şu hastalığı yapar’ biçiminde yorumlamak doğru değildir; biyolojik, davranışsal ve sosyal birçok etken bu ilişkiye katkıda bulunabilir.

Ayrıca uzun süreli stres mevcut sağlık sorunlarının yönetimini güçleştirebilir. Uyku bozulabilir, kişi tedavisine veya günlük rutinlerine daha az dikkat edebilir; baş ağrısı, kas gerginliği ve mide-bağırsak yakınmaları gibi bedensel şikâyetler de stres dönemlerinde artabilir.

Profesyonel destek için yalnızca belirli bir sürenin dolmasını beklemek doğru değildir. Depremi hatırlatan durumlarda yoğun sıkıntı yaşanması, kâbusların veya istemsiz anıların sürmesi, sürekli tetikte olma, belirgin kaçınma, uyku sorunları, depresif belirtiler veya panik atakların devam etmesi ve özellikle bunların kişinin işini, aile ilişkilerini, sosyal hayatını ya da günlük işlevselliğini etkilemeye başlaması değerlendirme için önemli işaretlerdir. Kendine zarar verme düşüncelerinin, belirgin umutsuzluğun veya alkol ve madde kullanımında artışın eşlik etmesi durumunda ise yardım aramak ertelenmemelidir. Etkili psikoterapi ve gerektiğinde ilaç tedavisi seçeneklerinin bulunduğunu da vurgulamak gerekir.”

Deprem sonrası kaygı her zaman hastalık değil! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Bronzlaşma aslında cildin alarm verme şeklidir

Öğr. Gör. Birgül Erbaş, bronzlaşmanın, sanıldığı gibi cildin güçlenmesi değil, güneş ışınlarına karşı verdiği bir savunma tepkisi olduğunu dile getirerek, özellikle yaz aylarında bilinçsiz şekilde güneşlenmenin ciltte kalıcı lekelere, erken yaşlanmaya ve hassasiyete yol açabileceğini belirterek, “Cilt güneşe maruz kaldığında kendini korumak için melanin üretimini artırır. Yani bronzlaşma aslında cildin alarm verme şeklidir.” dedi.

Sık solaryum kullanımı cilt yapısını yıpratıyor

Solaryum kullanımına da dikkat çeken Birgül Erbaş, doğal güneş ışınları kadar solaryum cihazlarının da cilt üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini söyledi. Özellikle sık solaryum kullanımının cilt yapısını yıpratabileceğini ifade eden Erbaş, kısa sürede bronzlaşma isteğinin uzun vadede cilt sağlığını bozabileceğini vurguladı.

Güneş kremi sınırsız koruma sağlamıyor

Güneş koruyucu ürünlerin cilt sağlığının korunmasında önemli bir destek olduğunu ancak tek başına yeterli olmadığını kaydeden Birgül Erbaş, “Güneş kremi kullanmak cildi korumaya yardımcı olur ancak bu durum saatlerce güneşte kalmayı güvenli hale getirmez. Özellikle öğle saatlerinde uzun süre güneş altında kalmaktan kaçınılmalı.” ifadelerini kullandı.

Bronzlaştırıcı yağlar ve hızlandırıcı ürünlerin de bilinçsiz kullanılmaması gerektiğini söyleyen Birgül Erbaş, bazı ürünlerin cildi güneşe karşı daha hassas hale getirebildiğini belirtti.

Yaz aylarında cilt bakımına özen gösterilmeli

Sağlıklı bir cilt görünümü için yoğun güneşten korunmanın, düzenli nemlendirme yapmanın ve güneş koruyucu kullanımını alışkanlık haline getirmenin önemli olduğunu ifade eden Birgül Erbaş, “Sağlıklı görünen bir cilt, aşırı bronzlaşmış değil; korunmuş ve bakımlı cilttir.” Şeklinde sözlerini tamamladı. 

Bronzlaşma, cildin güçlenmesi değil, kendini koruma çabası! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Dünyada deprem erken uyarı sistemleri Japonya, Meksika, Çin, ABD (Batı Yakası), Tayvan, Güney Kore ve Türkiye deprem riski yüksek ülkelerde ulusal veya bölgesel deprem erken uyarı sistemlerinin kullanıldığını ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, “Marmara bölgesinde EDİS firması tarafından fay hattına yakın çeşitli noktalarda hassas cihazlarla merkezler kurulmuştur. Burada depremin ilk öncü P dalgası ölçülerek, değerlendirerek konumuna göre 5 saniye ile 60 saniye arasında önceden depremi tespit ederek, büyüklüğü ve başlangıç noktası bilgilerini hizmet verdiği firmalara göndermektedir. Bu bilgiyi alan firmalarda bunu yapay zeka uygulamaları ile işleyerek olası zararı küçültmektedirler.” dedi.

5 saniye bile doğru kullanılırsa kritik olabilir

Dr. Uçan, “Bu firmaya veya başka bir kuruluşa, bütün Türkiye’de deprem uyarı cihazları fay hattı bölgelerine yerleştirilmelidir. Böylece 5-60 saniye önce depremden bilgilenecektir. Bu sürede elektrik kesilebilir, doğalgaz sistemleri kapatılabilir. Fabrikalarda yapay zekâ ve otomasyon sistemleriyle yüzlerce güvenlik hareketi aktive edilebilir. Bu sayede deprem sonrasında meydana gelebilecek can kayıplarının yanı sıra ekonomik ve çevresel zarar da azaltılabilir.” diye konuştu.

Dikey yapılaşmadan vazgeçilmeli

Türkiye’nin deprem gerçeğine rağmen yüksek katlı yapılaşmanın devam ettiğine işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, “Dikey yapılaşma ülkemizde hız kesmeden devam etmektedir. 1999 Depreminin üzerinden 27 yıl, 2023 depreminin üzerinden 3 yıl geçmesine rağmen yanlış yapılanma devam ettirilmektedir. Bu sadece İstanbul’da değil 50 bin nüfuslu şehirlerde de aynıdır. Almanya’da deprem bölgesi olmamasına rağmen yapılar genellikle 3 katlıdır. Bu sistemi bozmuyorlar. Bizde ise bu yüksek katlı binaların bazıları acil deprem toplanma bölgelerinde yapıldı. Acilen dikey yapılanmadan vazgeçilmelidir. Halen bulunan deprem toplanma alanlarının korunması sağlanmalıdır.” şeklinde konuştu.

Ailenizin depremden sonra nerede buluşacağını belirleyin

Depreme hazırlık için bireylerin ve ailelerin de kendi acil durum planlarını oluşturması gerektiğini dile getiren Dr. Uçan, “Ailemizin deprem anından sonra nerede toplanacağı, şehir dışına ortak kontak telefonu gibi hazırlıkların şimdiden yapılması gerekmektedir.” dedi.

İlk 72 saat için hazırlıklı olun

Afet ve acil durum çantasının deprem hazırlığının temel unsurlarından biri olduğuna dikkat çeken Dr. Uçan, “Büyük depremden sağ kurtulsanız bile ilk 72 saatte yardım ekiplerinin size ulaşması mümkün olmayabilir. Bu nedenle temel ihtiyaçlarımızı karşılayabilecek bir afet ve acil durum çantasını kolayca ulaşabileceğimiz bir yerde hazır bulundurmalıyız.” dedi.

Afet çantasının yalnızca deprem için düşünülmemesi gerektiğini belirten Dr. Uçan, “Deprem, su baskını ve yangın gibi afetlerde kişilerin temel yaşam ihtiyaçlarını karşılayabilecek ürünleri ve ilk yardım malzemelerini içeren, kolay taşınabilir ve mümkünse su geçirmez bir çanta hazırlanmalı. Çantanın omuzda veya sırtta taşınabilmesi, afet sırasında hareket kabiliyeti açısından önemlidir.” ifadelerini kullandı.

Deprem çantasında neler bulunmalı?

Çantanın kişisel ve ailevi ihtiyaçlara göre hazırlanması gerektiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, bulunması gereken temel malzemeleri şöyle sıraladı:

“El feneri, çok amaçlı katlanır çatal-kaşık seti, radyo, pil, plastik düdük, iş eldiveni, yağmurluk, su, korunma örtüsü, maske, sargı bezi, anında soğuk kompres, ikaz yeleği, polar battaniye, yedek anahtar (ev, işyeri, araç), termos veya matara, kuru gıda (kuruyemiş, çikolata, pestil gibi), konserve yiyecek ve bir miktar nakit para.”

Önemli belgelerin de unutulmaması gerektiğini kaydeden Dr. Uçan, “Kimlik, ehliyet, pasaport, araç ruhsatı, tapu ve sigorta poliçeleri gibi önemli belgelerin fotokopileri çantada yer alabilir. Bu belgelerin dijital kopyalarının güvenli bir bulut ortamında saklanması da yararlı olacaktır.” dedi.

İlaç listesini ve aile bireylerinin fotoğraflarını çantaya koyun

Afet çantasındaki bazı malzemelerin kriz anında özel önem taşıdığını dile getiren Uçan, “Aile bireylerinin güncel fotoğrafları, düzenli kullanılan ilaçların listesi ve önemli tıbbi bilgiler mutlaka düşünülmeli. Yerel bir harita ile aile bireylerinin toplanma noktasını gösteren bir görsel de çantada bulunabilir.” diye konuştu.

Dr. Uçan, çanta içindeki malzemelerin son kullanma tarihine dikkat edilmesi gerektiğinin de altını çizerek, “Malzemeler; kullanacak kişilerin (bebek, çocuk, yaşlı, engelli, hamile, hasta, evcil hayvan gibi) özelliklerine göre belirlenmeli, kolay kullanılabilecek ve birbirlerini olumsuz etkilemeyecek şekilde yerleştirilmeli. Deprem çantası, evde sığınma alanı olarak düşündüğümüz yerde bulundurulmalı.” şeklinde konuştu.

Hijyen malzemelerinin de ihmal edilmemesi gerektiğini belirten Dr. Uçan, sabun veya dezenfektan, diş fırçası ve macunu, ıslak mendil, tuvalet kâğıdı ve hijyenik ped gibi temel ürünlerin ihtiyaçlara göre çantaya eklenebileceğini söyledi.

Her deprem çantası aynı olmamalı

Afet çantasının hazırlandıktan sonra bir köşeye bırakılmasının yeterli olmadığını vurgulayan Uçan, içindeki ürünlerin düzenli aralıklarla kontrol edilmesi gerektiğine dikkat çekti.

“Malzemelerin son kullanma tarihleri mutlaka takip edilmeli.” diyen Uçan, “Çanta, kullanacak kişilerin özelliklerine göre hazırlanmalıdır. Evde bebek, çocuk, yaşlı, engelli, hamile veya kronik hastalığı bulunan biri varsa onların özel ihtiyaçları hesaba katılmalıdır. Evcil hayvanı bulunan aileler de hayvanlarının su, gıda ve diğer temel ihtiyaçlarını planlamalıdır.” ifadelerini kullandı.

Dr. Uçan, afet çantasının evde kolay ulaşılabilecek ve güvenli olduğu düşünülen bir noktada bulunması gerektiğini, ayrıca iş yerlerinde ve okullarda da benzer hazırlıkların yapılmasının önemli olduğunu sözlerine ekledi.

Depremden önce kazanılacak 5 saniye bile hayat kurtarabilir! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Sıvı dengenizi koruyun

Sıcak havalarda terlemeyle sıvı kaybı artabiliyor. Bu kayıp yeterince karşılanmadığında dolaşımdaki kan hacmi azalabiliyor ve bunun sonucunda böbreklerin kanlanması olumsuz etkilenebiliyor. Özellikle ileri yaştaki kişilerde ve kronik hastalığı bulunanlarda belirgin sıvı kaybı, akut böbrek hasarı riskini artırabiliyor. 

Nasıl önlem almalı? Günlük sıvı alımınızı sıcaklık, fiziksel aktivite ve terleme miktarınıza göre ayarlayın. Herkes için geçerli tek bir su miktarı olmadığını unutmayın. Kalp yetmezliği, ileri evre böbrek hastalığı veya diyaliz tedavisi nedeniyle sıvı kısıtlamanız varsa, hekiminizin önerdiği miktarda su tüketmeye özen gösterin. 

Aşırı sıcaklarda yoğun fiziksel aktiviteden kaçının

Aşırı sıcaklarda vücut, ısısını kontrol altında tutabilmek için cilt kan akımını ve terlemeyi artırıyor. Buna yoğun egzersiz ve sıvı kaybı eklendiğinde ısı stresi artabiliyor ve böbrekler de bundan olumsuz etkilenebiliyor. Şiddetli ısı stresi ve sıcak çarpması, akut böbrek hasarına yol açabiliyor. 

Nasıl önlem alalım? Egzersiz ve ağır açık hava aktivitelerini mümkün olduğunca günün daha serin saatlerinde yapın. Açık havada çalışmak zorundaysanız serin veya gölgeli ortamlarda düzenli dinlenme ve sıvı alma molaları verin.

Tansiyonunuzu takip edin, ilaçlarınızı kendi kendinize değiştirmeyin

Sıcak havalarda damarların genişlemesi ve sıvı kaybı kan basıncının düşmesine neden olabiliyor. Özellikle idrar söktürücü kullananlarda sıvı kaybının etkilerinin daha belirgin olabildiğini vurgulayan Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, bazı tansiyon ilaçlarını kullanan kişilerde de şiddetli sıvı kaybı durumunda böbrek fonksiyonlarının etkilenebildiğini söylüyor.

Nasıl önlem almalı? Çok sıcak günlerde, özellikle hipertansiyon tedavisi görüyorsanız tansiyonunuzu takip edin. Baş dönmesi, bayılma hissi veya alışılmışın dışında tansiyon değerleriniz düşerse, ilaçlarınızı kendi kendinize kesmek yerine hekiminize danışın.

Gelişigüzel ağrı kesici kullanmayın

Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) grubunda yer alan bazı ağrı kesiciler böbreğin kan akımını düzenleyen mekanizmaları etkileyebiliyor. Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, ”Özellikle dehidratasyon, kronik böbrek hastalığı, ileri yaş veya kalp yetmezliği gibi ek risk faktörlerinin varlığında akut böbrek hasarı riski artabilmektedir. Yoğun terleme, kusma ve ishal gibi sıvı kaybına yol açan durumlarda bu risk daha da önem kazanmaktadır” diyor. 

Nasıl önlem almalı? Özellikle böbrek hastalığınız varsa NSAİİ grubu ağrı kesicileri hekime danışmadan sık ve kontrolsüz kullanmayın. Sıvı kaybettiğiniz dönemlerde kullandığınız ilaçlar konusunda hekiminizden bilgi alın.

Böbrek taşı öykünüz varsa, dikkat!

Sıcak havalarda terlemeyle sıvı kaybı arttığında ve bu kayıp karşılanmadığında idrar hacmi azalabiliyor. Düşük idrar hacmi, idrardaki taş oluşturucu maddelerin yoğunluğunu artırarak taş oluşumuna zemin hazırlayabiliyor. Bu nedenle yeterli sıvı alımı, özellikle daha önce böbrek taşı geçirmiş kişilerde taş tekrarını önlemenin temel yöntemlerinden birini oluşturuyor.

Nasıl önlem almalı? Böbrek taşı olan hastalarda amaç yeterli idrar hacmini sağlamak. Güncel kılavuzlar, bu hastalarda günde en az 2,5 litre idrar hacmini sağlayacak miktarda sıvı alınmasını öneriyor. Ancak bunun içilecek su miktarı değil, hedeflenen günlük idrar miktarı olduğunu unutmayın. Dolayısıyla hekiminizin önerdiği miktarda su tüketmeye özen gösterin.  

İshal ve kusmaya bağlı sıvı kaybını önemseyin

Yaz aylarında sıvı kaybının tek nedeni terleme olmuyor. İshal ve kusma da kısa sürede önemli miktarda su ile elektrolit kaybına yol açabiliyor. Kayıp şiddetli olduğunda ve yerine konulamadığında dolaşımdaki kan hacmi azalabiliyor ve böbrek fonksiyonları bozulabiliyor. Özellikle ileri yaştaki kişilerde ve kronik hastalığı bulunanlarda akut böbrek yetmezliği gibi daha ciddi sonuçlar gelişebiliyor. 

Nasıl önlem almalı? İshal veya kusma sırasında sıvı kaybını karşılamaya dikkat edin. Sıvı alamama, idrar miktarında belirgin azalma, ciddi baş dönmesi veya bayılma gelişirse sağlık kuruluşuna başvurun.

Kronik böbrek hastalığınız varsa, bu belirtileri sıcaktan sanmayın

Kronik böbrek hastalığı bulunan kişiler aşırı sıcakların, sıvı kaybının ve kan basıncındaki değişikliklerin etkilerine karşı daha hassas olabiliyor. Bu kişilerde kullanılan bazı ilaçlar da sıcak havalarda sıvı ve tansiyon dengesini etkileyebiliyor. Dolayısıyla havaların sıcak olduğu günlerde genel durumdaki değişikliklerin önemsenmesi gerekiyor. 

Nasıl önlem almalı? İdrar miktarında belirgin azalma, bayılma, bilinç bulanıklığı, sıvı alamama veya belirgin ve devam eden halsizlik gelişirse, bu yakınmaları yalnızca sıcağa bağlamayın. Özellikle kronik böbrek hastalığınız varsa tıbbi değerlendirme için gecikmeyin.

Hekim kontrollerinizi aksatmayın

Diyabet ve hipertansiyon, kronik böbrek hastalığının en önemli nedenleri arasında yer alıyor. Sıcak havalarda sıvı kaybı, kan basıncındaki değişiklikler ve diyabetli kişilerde kan şekeri kontrolünün bozulması, mevcut böbrek hastalığı açısından ek sorunlara neden olabiliyor. Ayrıca kullanılan bazı ilaçların etkileri sıcak hava ve sıvı kaybı dönemlerinde değişebiliyor. 

Nasıl önlem almalı? Kan şekeri ve tansiyon takibinizi sürdürün, düzenli hekim kontrollerinizi aksatmayın. İlaçlarınızı havanın sıcak olması nedeniyle kendi kendinize kesmeyin veya dozlarını değiştirmeyin.

Aşırı sıcaklarda böbrek hasarı riski artıyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Hipnoz, beynin dikkat, anlamlandırma ve davranış süreçleriyle yakından ilişkili!

Hipnoterapinin son yıllarda psikiyatri ve nörobilim alanındaki çalışmalarla birlikte daha fazla gündeme geldiğini ifade eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Hipnoz yalnızca farklı bir bilinç durumu oluşturmakla sınırlı değil. Beynin dikkat, anlamlandırma ve davranış süreçleriyle de yakından ilişkili.” dedi.

Hipnozda kişinin terapötik amaçla farklı bir bilinç durumuna geçtiğini anlatan Prof. Dr. Tarhan, “Bu durum disosiyasyon kavramıyla açıklanabilir. Beynin farklı bilinç durumlarına geçebilme özelliği, hipnoterapinin nörobiyolojik temelini oluşturan önemli unsurlardan biri.” diye konuştu.

Klinik hipnoz, sorun karşısında harekete geçmeyi ve yeni bakış açıları geliştirmeyi destekleyebilir!

Beyindeki yapısal ve işlevsel bağlantıların DTI ve fonksiyonel MR gibi yöntemlerle incelenebildiğini aktaran Prof. Dr. Tarhan, özellikle ‘default mode network’ olarak adlandırılan varsayılan ağın önemine dikkat çekti. Bu ağın kişinin hayal kurduğu, iç dünyasına yöneldiği, kendisi ve yaşamındaki konumu üzerine düşündüğü sırada etkinleştiğini ifade etti.

Default mode network’ün aynı zamanda anlam üretme ve yeni fikirler geliştirmeyle ilişkili olduğunu aktaran Prof. Dr. Tarhan, şunları söyledi:

“Klinik hipnoz bu ağ üzerinde etkili olur. Hipnoz, kişinin yalnızca bir problemin farkına varmasını değil, problem karşısında harekete geçmesini ve yeni bakış açıları geliştirmesini de destekleyebilir.

Hipnozla ilgili araştırmalarda üç temel beyin ağının öne çıktığı görülüyor. Bunlar merkezi yürütme ağı, salience yani önem ve öncelik ağı ve default mode network. Zihinsel imgelemede rol oynayan bazı bölgeler de hipnotik süreç sırasında etkinleşebiliyor.”

Amaç yalnızca mutlu olmak değil, anlamlı ve dayanıklı bir yaşam sürdürebilmek olmalı!

Modern yaşamda dijital teknolojilerin hızlı ödül ve haz arayışını güçlendirdiğine işaret eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bu durum da insanları sürekli bir dopamin arayışına yöneltebiliyor. Anlamlı ve uzun vadeli bir yaşam için haz ile mutluluğun birbirinden ayrılması gerekiyor.” dedi.

Bu yaklaşımı Aristoteles’in haz mutluluğu ile anlam mutluluğu ayrımı ve pozitif psikolojinin yeni yorumlarıyla ilişkilendiren Prof. Dr. Tarhan, pozitif psikoloji 2.0’ın yalnızca olumlu duygulara odaklanmadığını; acı, travma ve zorlukları da yaşamın bir parçası olarak ele aldığını belirtti.

Prof. Dr. Tarhan’a göre amaç yalnızca mutlu olmak değil, anlamlı ve dayanıklı bir yaşam sürdürebilmek olmalı.

Hipnotik telkin, bilişsel süreçleri etkileyebiliyor!

Hipnotik telkinlerin algı ve davranış üzerinde değişiklik oluşturabileceğini gösteren araştırmalara değinen Prof. Dr. Tarhan, “Stroop testinde kelimenin anlamı ile yazı renginin birbirinden farklı olması kişinin daha yavaş yanıt vermesine ve daha fazla hata yapmasına neden oluyor. Ancak yüksek derecede hipnotize edilebilir kişilerde, yalnızca yazı rengine odaklanmaları yönündeki telkinin bu etkinin azalmasını sağlayabildiği aktarılıyor.” dedi.

Benzer şekilde, siyah-beyaz görüntülere bakarken renk görme telkini verilen yüksek hipnotize edilebilir kişilerde beynin renk işleme bölgelerinin etkinleştiğini gösteren çalışmaların da bulunduğunu da söyleyen Prof. Dr. Tarhan, “Bu bulgular, hipnotik telkinin bilişsel süreçler üzerinde ‘üstten aşağıya’ bir etki oluşturabileceğine işaret ediyor. Hipnoterapinin uyku sorunları, stres yönetimi, ağrı ve bazı davranışsal sağlık sorunlarında da etkisi araştırılıyor.” şeklinde konuştu.

Klinik hipnozda kişi kontrolünü kaybetmez!

Hipnoterapinin kamuoyunda zaman zaman yanlış anlaşıldığına dikkat çeken Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Klinik hipnoz kişinin kontrolünü tamamen kaybettiği bir durum değil. Hipnoterapi sırasında kişi farkındalığını koruyabilir, süreci hatırlayabilir ve hatta iletişim kurabilir.” dedi.

Hipnoterapinin temel aşamalarının farkındalık, odaklanma ve gevşeme olarak ele alınabileceğini dile getiren Prof. Dr. Tarhan, “Kişinin öncelikle terapiye gönüllü olması ve ne üzerinde çalışacağını fark etmesi, ardından dikkatini belirli bir noktaya yöneltmesi ve gevşemesi gerekiyor.

Hipnoterapinin kişinin ihtiyacına göre şekillendirilmesi gerekir. Terapi öncesinde kişinin sorunları, güçlü ve zayıf yönleri, kendilik şemaları, tetikleyicileri ve çalışma hipotezi değerlendirilmeli. Böylece hipnoterapi daha sistematik bir tedavi sürecinin parçası hâline getirilebilir.” diye konuştu.

Duyguyla ilişkilendirilen bilgi daha kalıcı olur, tekrarlandıkça alışkanlığa dönüşebilir!

Beynin öğrenme ve hafıza süreçlerinde tekrarın ve duygunun önemli olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Tarhan, “Bir bilgi duyguyla ilişkilendirildiğinde daha kalıcı hâle gelebilir, tekrarlandıkça davranışa ve alışkanlığa dönüşebilir.” dedi.

Bu nedenle hipnoterapide de tekrarın önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tarhan, şöyle devam etti:

“Kişiye otohipnoz tekniklerinin öğretilmesi kazanımların günlük yaşama taşınmasına katkı sağlayabilir. Beynin öğrenme süreçlerini açıklarken 5N1K yaklaşımından faydalanılabilir. ‘Kim, ne, nerede, ne zaman, nasıl ve niçin’ soruları bilgiyi anlamlandırmaya yardımcı olur. Özellikle bir bilginin ‘neden’ gerçekleştiğinin anlaşılması, bilginin zihinde daha anlamlı ve kalıcı hâle gelmesini sağlayabilir.”

Nörofeedback ile kişi kendi beyin süreçlerini düzenlemeyi öğrenebilir!

Prof. Dr. Tarhan, nörofeedback uygulamalarını da beynin çalışma biçiminin eğitilmesi üzerinden açıkladı. Kişinin kendi beyin dalgalarına ilişkin geri bildirim almasının, dikkat ve stres yönetimi gibi becerilerin geliştirilmesine yardımcı olabileceğini belirtti.

Bu süreci orkestra şefine benzeten Prof. Dr. Tarhan, beynin yürütücü işlevlerinden sorumlu frontal bölgenin farklı beyin süreçlerini koordine eden bir yönetici gibi düşünülebileceğini; Nörofeedback ile kişinin bu süreçleri daha iyi düzenlemeyi öğrenebileceğini söyledi.

Beynin algılama ve yorumlama biçimi, fiziksel deneyimler üzerinde önemli rol oynar!

Hipnozun uykuya benzeyen ancak uykudan farklı bir bilinç durumu olduğunun altını çizen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, sözlerini şöyle tamamladı:

“Hipnoz sırasında kişinin bilinci açık kalabilir. Uyku öncesinde verilen olumlu telkinler de kişinin zihinsel süreçleri üzerinde etkili olabilir.

Ayrıca beynin algılama ve yorumlama biçimi fiziksel deneyimler üzerinde önemli rol oynar. Fantom fenomenini göz önüne alırsak uzvu ampute edilen bazı kişilerin olmayan uzuvlarında ağrı veya hareket hissedebilmesi, beynin bedensel algıyı nasıl oluşturduğunu gösteren örneklerden biridir.” 

Hipnoz beynin anlamlandırma süreçlerini destekliyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

 Çankaya Belediyesi, çocukların ve gençlerin sağlıklı gelişimlerine katkı sunmak ve ailelerin ihtiyaç duydukları süreçlerde yanlarında olmak amacıyla Çocuk-Ergen Psikolojik Danışmanlık Hizmeti veriyor. Hizmet kapsamında 4–18 yaş arasındaki çocuk, ergen ve ailelerine yönelik psikososyal destek sağlanıyor.

 Çocukların yaş ve gelişim özellikleri dikkate alınarak farklı terapi yaklaşımlarından yararlanılan hizmet kapsamında, 4–8 yaş arasındaki çocuklara oyun terapisi uygulanıyor. 8–18 yaş arasındaki çocuk ve ergenlere ise sanat terapisi, kabul ve kararlılık terapisi ile çözüm odaklı terapi yaklaşımlarıyla destek sunuluyor.

 EBEVEYNLERE DE DESTEK VERİLİYOR

Akran zorbalığı, dikkat ve davranış sorunları gibi çocukların ve ailelerin günlük yaşamını etkileyebilen konularda çalışmalar yürütülürken, çocuk ve aile birlikte ele alınarak bütüncül bir yaklaşım izleniyor.

Çocukların kendilerini güvende, anlaşılmış ve desteklenmiş hissetmelerine katkı sunmayı amaçlayan Çankaya Belediyesi, ailelerin de ihtiyaç duydukları süreçlerde yanlarında oluyor. Bu hizmetten yararlanmak isteyen aileler, 0312 458 89 00 / 1101 numaralı telefondan randevu alabiliyor.

Çankaya’dan Çocuk ve Ergenlere Psikolojik Danışmanlık Desteği yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Güvenli bağlanmanın çocuğa koşulsuz kabul ve güven duygusunun hissettirilmesiyle güçlendirilebileceğine işaret eden Klinik Psikolog Aybeniz Yıldırım, “Çocuğun da görüşünü aldığımız ya da isteklerini dikkate aldığımız bir tutumdan bahsedebiliriz.” dedi. Ebeveynlerin çocuk karşısında farklı tutumlar sergilemesinin ise çocuğun sınırları zorlamasına ve çatışmalı iletişime yol açabileceği vurgulayan Yıldırım, anne ve babanın aile kuralları konusunda ortak bir tutum sergilemesinin önemine dikkat çekti.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Aybeniz Yıldırım, sağlıklı anne-baba-çocuk ilişkisinin güvenli bağlanma, çocuğa söz hakkı verme, yaşına uygun sorumluluk kazandırma ve ebeveynlerin ortak tutum sergilemesiyle nasıl güçlendirilebileceğini ele aldı.

Bağlanma bireyin psikolojik doğumu olarak da nitelendirilebilir!

Anne çocuk ilişkisinde vurgulanan noktalardan birinin bağlanma olduğunu ifade eden Klinik Psikolog Aybeniz Yıldırım, “Bağlanma, duygusal yönü ağır olan, olması gereken bir durum. Bebeklikteki bağlanmanın biraz daha belirli bir kişiye karşı olumlu tepkilerin verilmesi, zamanın büyük bir kısmının o kişiyle birlikte geçirmek istenmesi diyebiliriz.” dedi.

Herhangi bir korku yaratan durum ya da bir obje karşısında da o kişinin aranabildiğini aktaran Yıldırım, “Aslında burada bağlanılan kişinin varlığının fark edilmesi, bebeklere ve çocuklara eş zamanlı olarak da bir rahatlama veriyor. Bu bağlanma bir şekilde devam ediyor. Biz bunu farklı noktalarda da gözlemleyebiliyoruz. Çocukluk döneminde çocuk bireysel bir adım atmak istiyor, bir iki adım ileri gidiyor ama sonrasında hemen geriye dönüp bakıyor bağlanma kişisi orada mı diye. Kontrol etme ihtiyacı duyuyor. Bağlanmayı aslında bireyin bir psikolojik doğumu olarak da nitelendirebiliriz.” diye konuştu.

Güvenli bağlanmanın temeli, çocuğa koşulsuz kabulü hissettirmekten geçiyor!

Anne bebek arasındaki ilişkinin ileriki yıllarda güçlendirilebilmesi için bağlanmanın baştan korunmasının önemine işaret eden Yıldırım, “Bazı durumlarda bu bağlanmayı sonradan gerçekleştirebiliyorlar ya da annelik haberinin alınmasıyla beraber bazen tam bir bağlanma kurulamayabiliyor.” dedi.

Önemli olanın bağlanmanın güçlenmesi adına neler yapılabildiği olduğunu kaydeden Yıldırım, “Bebekle oynanılan oyunlar daha çok yoğunluğunu gösterebiliyor. Aslında bu ses tonu, sevgi dolu yaklaşım, oyunun arasında onun yanında olması, onun tercihlerine bizim de uyum göstermemiz gibi birçok şeyi kapsıyor. Bu bağlanma koşulsuz kabullenişin de bir noktası aslında. Çocuk bunu hissediyor. Bebek ve çocuklar bu yolla şekilleniyor. Her durumda annenin ya da bakım veren kişinin orada olduğunu fark etmesiyle bu süreç daha kıymetli bir noktaya gidiyor.” açıklamasını yaptı.

Çocuğun karar süreçlerinde söz hakkının olduğunu bilmesi, sağlıklı gelişimini destekliyor!

Anne çocuk ilişkisindeki yanlış davranışlara da değinen Yıldırım, şunları söyledi:

“Bu konuda tutumlardan bahsedebiliriz.  Şöyle bir söylem vardır: ‘Biz anne babamıza bırakın bir laf söylemeyi, hiçbir zaman kendi düşüncemizi aktaramazdık.’ Bizdeki tutum artık biraz daha evrilmeye başladı. Çocuğun da görüşünü aldığımız ya da isteklerini dikkate aldığımız bir tutumdan bahsedebiliriz. Şimdiki tutumlar biraz daha çocuk merkezli tutumlar. Ortaklaşa alınan kararlardan devam ediyor diyebilirim. Klinikteki adıyla ‘Demokratik Tutum’. Seçenekleri sunan kişiler anne babalar oluyor ama çocuğun da burada bir hakkının olduğunu bilmesi çocuğa da iyi geliyor.”

Çocuk için önemli olan uzun zaman değil, gerçekten ‘orada’ olabilmek!

Çalışan annelerin, hem duygusal bağlanma hem de yeterince bir arada olma ve nitelikli zaman geçirme noktalarında biraz güçlük çektiğinin altını çizen Aybeniz Yıldırım, “Zamandan daha önemli olan şey gerçekten orada olarak bir şeyler paylaşıyor olmaktır. Elimizde telefonla başka bir işle uğraşarak değil de, günlük 15-20 dakika da olsa gerçekten ona zaman ayırarak birliktelikle bir şeyler yapıyor olmak çocuğa da kendini değerli hissettirebiliyor.” dedi. 

Çocuğa sorumluluk küçük yaşlardan itibaren verilmeli!

Anne ya da babaların, özellikle ilerleyen yaş gruplarında ‘Ödevin var mı, ödevini yaptın mı, dersini çalıştın mı?’ gibi sözlerle tartışma çıkardıklarını da sözlerine ekleyen Yıldırım, “Aslında çok küçük yaşlardan itibaren bu sorumluluğun çocuğa verilmesinin çok kıymetli olduğunu düşünüyorum. Ortaokul, lise çağına gelmiş bir çocuğa ‘Ders çalış, dersin var mı, sınavına çalış’ gibi cümleleri kurmamak gerekiyor. Burada iş daha da zorlaşabiliyor. Burada en önemli nokta, çocuğa bu sorumlulukların verilmiş olmasıdır.” şeklinde konuştu.

Anne ve baba, çocuğa karşı aynı şeylere evet veya hayır diyebilmeli!

Anne ve baba farklı düşüncelerde olduğunda çelişkili bir dinamiğin ortaya çıktığına vurgu yapan Yıldırım, “Çocuk aslında, annenin nelere evet nelere hayır diyeceğini ya da çocuktan neyi talep edeceğinin farkında oluyor. ‘Ben bunu anneme dersem hayır ama babama dersem evet diyeceğini biliyorum.’ ya da ‘Ben bunu babamdan daha kolay talep edebilirim.’ diye düşünüyorlar. Şunu önerebilirim ki aynı şeylere evet veya hayır diyebilmemiz lazım. Çok basit gibi geliyor ama uygulamada zorlanılan bir nokta. Böylece çocukta sağlıklı gelişim noktalarını gözlemleyebiliyoruz, yoksa çocuk da daha çatışmalı bir iletişimde kalabiliyor.” uyarısında bulundu.

Çocuğun manipülasyonuna karşı aile kuralları net ve ortak olmalı! 

Çocukların, anne babalarını manipüle etmesini en aza indirmek için ailelerin zayıf noktaları kendi aralarında netleştirmesi gerektiğini ifade eden Yıldırım sözlerini şöyle tamamladı:

“Çocuklar sık sık ‘Ama arkadaşımın annesi/babası izin veriyor, ama arkadaşım yapıyor.’ gibi söylemlerle gelecekler karşımıza. Burada vurgulanacak en önemli nokta şu; ‘Evet arkadaşın bunu yapıyor olabilir ama bizim aile kurallarımız gereği biz buna hayır diyoruz, bizim için doğru değil.’ Yani her ailenin kurallarının farklı olabileceğini küçük yaşlardan itibaren vurgulanması çocuk için önemlidir.”

Çocuk için sevgi kadar tutarlılık da önemli! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Demircan, “Yazıktır, Günahtır, Ayıptır…” yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye de bu dönüşümde uluslararası arenada daha güçlü bir rol üstleniyor. Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Banu Coşar’ın Avrupa Katarakt ve Refraktif Cerrahlar Derneği (ESCRS) Program Komitesi’ne seçilmesi ve Acıbadem Üniversitesi’nin ESCRS’nin genç oftalmologlara yönelik uluslararası eğitim merkezlerinden biri olması, Türkiye’nin göz cerrahisindeki bilimsel ve eğitim gücünün uluslararası düzeyde tescillendiğini ortaya koyuyor…

Göz cerrahisindeki teknolojik dönüşümün hasta beklentilerini de değiştirdiğini belirten Prof. Dr. Banu Coşar, günümüzde tedavilerin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmaya değil, hastaların günlük yaşam konforunu artırmaya odaklandığını söylüyor: “Bugün göz cerrahisinde ulaştığımız noktada hedefimiz yalnızca hastanın görmesini sağlamak değil; onun gözlüksüz, kaliteli ve aktif bir yaşam sürdürebilmesine de katkı sunmak. Teknolojideki gelişmeler sayesinde tedaviler daha güvenli, daha hassas ve kişiye özel planlanabiliyor”…

Özellikle refraktif cerrahide kullanılan FemtoLASIK ve SILK teknolojilerinin miyopi, hipermetropi ve astigmat tedavisinde önemli avantajlar sunduğunu belirten Prof. Dr. Banu Coşar, bu yöntemlerin kornea dokusuna daha kontrollü müdahale edilmesine olanak sağladığını ve hastaların günlük yaşamlarına daha kısa sürede dönebildiğini ifade ediyor. 

Robotla Daha Hassas Cerrahi, Daha Hızlı İyileşme

Katarakt tedavisinde de teknolojinin cerrahi süreçleri yeniden şekillendirdiğini vurgulayan Prof. Dr. Banu Coşar, femtosaniye lazer destekli robotik katarakt cerrahisinin (FLACS), klasik cerrahide cerrahın el ile gerçekleştirdiği bazı kritik aşamaların bilgisayar destekli lazer teknolojisiyle çok daha hassas şekilde planlanmasına ve uygulanmasına olanak tanıdığını belirtiyor. Korneadaki kesilerin oluşturulması, göz merceğinin açılması ve kataraktın parçalanması gibi işlemlerin mikron düzeyinde hassasiyetle gerçekleştirilebildiğini ifade eden Prof. Dr. Banu Coşar, bu sayede cerrahinin öngörülebilirliğinin arttığını söylüyor.

Prof. Dr. Banu Coşar, “Robot destekli sistemler cerrahi planlamada öngörülebilirliği artırırken, özellikle hassas uygulamalarda önemli avantajlar sağlıyor. Bu gelişmeler hem cerrahın işini kolaylaştırıyor hem de hasta güvenliğini destekleyen önemli teknolojik katkılar sunuyor” diyor.

Teknolojideki ilerlemelerin hastaların ameliyat deneyimini de önemli ölçüde değiştirdiğini belirten Prof. Dr. Banu Coşar, günümüzde katarakt cerrahisinin dikişsiz ve damla anestezisiyle gerçekleştirilebildiğini, işlemin çoğu zaman 15 dakika sürdüğünü ve hastaların aynı gün evlerine dönebildiğini ifade ediyor. Cerrahi tekniklerin gelişmesi sayesinde görmenin daha kısa sürede toparlandığını söyleyen Prof. Dr. Banu Coşar, “Geçmişte hastaların günlük yaşamlarına dönmesi günler alabiliyordu. Bugün ise uygun hastalarda ertesi gün normal yaşama büyük ölçüde dönmek mümkün olabiliyor. Bu hem hasta konforunu artırıyor hem de yaşam kalitesine önemli katkı sağlıyor” değerlendirmesinde bulunuyor.

Katarakt cerrahisinin artık yalnızca bulanıklaşan doğal merceğin değiştirilmesinden ibaret olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Banu Coşar, bu ameliyatların aynı zamanda refraktif cerrahinin de önemli bir parçası haline geldiğini belirterek, “Artık sadece kataraktı tedavi etmiyoruz; hastanın göz numarasını ve yaşam beklentilerini de değerlendirerek kişiye özel bir görme planı oluşturabiliyoruz” diyor.

Akıllı Lenslerle Kişiye Özel Görme Kalitesi

Yeni nesil trifokal (akıllı) göz içi lenslerin hem uzak hem orta hem de yakın mesafede kaliteli görüş sağlayabildiğini ifade eden Prof. Dr. Banu Coşar, bu lenslerin her hasta için standart bir uygulama olmadığını, en başarılı sonuçların ayrıntılı değerlendirme sonrasında doğru hasta ve doğru lens eşleştirmesiyle elde edildiğini söylüyor: “Bugün elimizde yaşam tarzına göre farklı özellikler sunan çok sayıda ileri teknoloji göz içi lens seçeneği bulunuyor. Bilgisayar başında yoğun çalışan, aktif araç kullanan ya da sık kitap okuyan hastaların beklentileri birbirinden farklı olabiliyor. Ameliyat öncesinde gözün biyometrik ölçümlerini, kornea yapısını, retina sağlığını ve hastanın günlük yaşam alışkanlıklarını ayrıntılı biçimde değerlendirerek kişiye en uygun lensi planlıyoruz” diyen Prof. Dr. Banu Coşar, kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımının hasta memnuniyetini önemli ölçüde artırdığını belirtiyor.

Prof. Dr. Banu Coşar, “Gelişmiş göz içi lens teknolojileri doğru hasta değerlendirmesiyle uygulandığında hastaların yaşam konforunu önemli ölçüde artırabiliyor. Günümüzde katarakt cerrahisi, yalnızca görmeyi geri kazandıran değil, kişinin yaşam kalitesini yeniden şekillendiren bir tedavi alanı haline geldi” ifadelerini kullanıyor.

Gelecekte göz cerrahisinin daha da kişiselleşeceğini belirten Prof. Dr. Banu Coşar, yapay zeka destekli cerrahi planlama sistemleri, daha gelişmiş görüntüleme teknolojileri ve yeni nesil biyouyumlu lenslerin tedavi başarısını daha da yukarı taşıyacağını ifade ederek sözlerini şöyle tamamlıyor: “Önümüzdeki yıllarda her hastanın göz yapısına ve görme ihtiyaçlarına göre çok daha hassas planlanmış tedavilerden söz edeceğiz. Teknoloji ilerledikçe hedefimiz yalnızca görmeyi geri kazandırmak değil; her hastaya yaşam biçimine en uygun görme kalitesini sunabilmek olacak”…

Türkiye, Genç Göz Cerrahlarının Uluslararası Eğitim Üssü Oluyor

ESCRS tarafından yetkilendirilen eğitim merkezlerinden biri haline gelen Acıbadem Üniversitesi’nde genç oftalmologlar; refraktif cerrahi, FemtoLASIK, SILK, robotik katarakt cerrahisi (FLACS) ve premium göz içi lens uygulamaları konusunda uygulamalı eğitim alma fırsatı bulacak. Prof. Dr. Banu Coşar, “Bilimsel gelişmeler ancak güçlü eğitimle sürdürülebilir. Genç meslektaşlarımızın en güncel teknolojilere hakim olarak yetişmesi, hem ülkemizdeki sağlık hizmetlerinin kalitesini artıracak hem de Türkiye’nin, oftalmoloji alanındaki uluslararası konumunu daha da güçlendirecektir” diyor…

Göz Cerrahisinde Yeni Dönem: Robotik Teknoloji, Akıllı Lensler ve Kişiye Özel Lazer Tedavileri yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

• Havuz hijyenine dikkat etmemek

Yeterince dezenfekte edilmeyen havuzlarda bakteri, mantar ve bazı mikroorganizmalar kolayca çoğalabiliyor ve halk arasında ‘yüzücü kulağı’ olarak bilinen dış kulak yolu enfeksiyonuna (otitis eksterna) yol açabiliyor. Bu tabloda kişide şiddetli kulak ağrısı, kulak akıntısı, işitme azlığı ve ilerleyen enfeksiyon varlığında kulak kepçesinde kızarıklık, ödem görülebiliyor. Bu durumun en aza indirgenmesi için alınacak ilk önlem ise düzenli bakım yapılan ve temizliğinden emin olunan havuzların tercih edilmesidir. 

• Kulağı uzun süre ıslak bırakmak ve yıkamaya çalışmak

Kulak kanalının yapısı asidik bir ortam içerir ve bu da bizi mikroorganizmalara karşı korur.  Kulağın sık temizlenmeye çalışılması, ıslak kalan dış kulak yolu ve uzun süre nemli ortam kulak kanalının doğal asidik yapısını bozarak bakteriler ve mantarlar için uygun bir çoğalma ortamı oluşturur. Özellikle yaz aylarında sık yüzmek veya gün içinde defalarca suya girip çıkmak, kulak kanalının doğal asidik yapısını değiştirerek enfeksiyon riskini artırabiliyor. Sudan çıktıktan sonra kulağın dış kısmının yumuşak bir havluyla nazikçe kurulanması, başın sağa ve sola eğilerek içeride kalan suyun kendiliğinden boşalmasının sağlanması kulak sağlığının korunmasına yardımcı olur.

• Kontrolsüz kulak temizleme çubuğu kullanımı 

KBB Uzmanı Dr. Ecem Sevim Akı toplumumuzda kulak kirini pamuklu çubukla temizlemeye çalışmanın çok sık yapılan hatalardan biri olduğunu belirterek “Kulak kiri (serumen) aslında kulağı mikroplardan koruyan doğal bir bariyer görevi görür. Ancak pamuklu çubukla kiri dışarı çıkarmaya çalışmak, aksine kirin kulak kanalında daha derinlere itilmesine sebep olur ve dış kulak yolu cildinde hasar oluşturarak bakterilerin ve mantarların kolayca yerleşmesine zemin hazırlayabilir. Bu nedenle kulak kanalının içine pamuklu çubuk, saç tokası ve kürdan gibi yabancı cisimler sokulmamalıdır” diyor.  

• ‘Basit bir su kaçması’ diyerek önemsememek

Yüzme sırasında kulağa su kaçmasını ‘nasıl olsa geçer’ diyerek önemsememek, enfeksiyona yol açarak kulak ağrısı, kaşıntı, dolgunluk hissi, işitmede azalma ya da akıntı gibi yakınmalara neden olabilir. Üstelik hafif başlayan bir enfeksiyon kısa sürede şiddetli ağrıya, kulak kanalında belirgin şişliğe ve işitme kaybına yol açabilir. Bu nedenle belirtiler ortaya çıktığında mutlaka KBB uzmanına görünmek gerekir. 

• Kulaktaki tıkanıklığa müdahale etmek

Toplumda sık yapılan hatalı davranışlardan biri de; kulakta dolgunluk veya tıkanıklık hissedildiğinde zeytinyağı, sirke, alkol ya da farklı sıvılar damlatmak, yabancı cisimlerle kulağı temizlemeye çalışmak. Oysa bu yanlış uygulamalar kulak kanalını tahriş edebilir, mevcut enfeksiyonu ağırlaştırabilir ve kulak zarında hasara yol açabilir. Ayrıca kulaktaki tıkanıklık hissi orta kulak enfeksiyonlarında ve bazı sinirsel tipte işitme kayıplarında da olabilir ve erken dönemde tedaviye başlanması önemlidir. Bu nedenle kulak tıkanıklığı yaşandığında mutlaka uzman hekim tarafından değerlendirilmelidir. 

• Kulak zarı deliklerinde ve ventilasyon tüp uygulamalarında önlem almamak

KBB Uzmanı Dr. Akı “Kulak zarında delik bulunan veya ventilasyon tüpü uygulanmış kişilerde dış kulak yolu ve orta kulak arasındaki bariyer ortadan kalkar. Orta kulağın su ile teması halinde enfeksiyonlar görülebilir. Hastanın kulağı sudan koruması ya da özel kulak tıkacı kullanması gerekir. Ancak önlemler kişiden kişiye değişebildiği için mutlaka KBB uzmanının önerisi doğrultusunda hareket edilmelidir” diyor. 

Yazın dış kulak yolu enfeksiyonları artıyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Reflüyü basit bir mide rahatsızlığı olarak görmeyin

Gastroözofageal reflü hastalığı, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçması sonucu oluşmaktadır. Normalde alt özofagus sfinkteri adı verilen kas yapısı bu kaçışı engellemektedir. Ancak bu kapak zayıfladığında ya da gevşediğinde mide asidi yemek borusuna ulaşarak tahrişe neden olmaktadır. Uzun süre devam eden reflü, yemek borusunda hasara ve yaşam kalitesinde belirgin düşüşe yol açabilmektedir.

Reflü şikayetleri farklı şekillerde ortaya çıkabiliyor

Her reflü şikâyeti aynı şekilde kendini göstermeyebilir. En sık görülen şikayet mide yanması olsa da, bazı hastalarda boğaz ve solunum yollarını etkileyen belirtiler de görülebilmektedir. Özellikle tekrarlayan ve günlük yaşamı etkileyen şu bulgular reflü açısından dikkate alınması gereken önemli sinyaller arasında yer almaktadır:

• Sürekli mide yanması: Özellikle yemeklerden sonra ve yatarken artan yanma hissi
• Yutma güçlüğü: Yemek borusundaki tahrişe bağlı yutarken zorlanma ve ağrı
• Ses kısıklığı ve boğaz ağrısı: Mide asidinin ses tellerini etkilemesiyle özellikle sabahları belirginleşen şikayetler
• Kronik öksürük ve hırıltı: Özellikle gece boyunca tekrarlayan öksürük ve hırıltı
• Ağızda acı veya ekşi tat: Mide içeriğinin yukarı çıkmasına bağlı tat değişikliği
• Göğüs ağrısı: Yemek sonrası veya yatarken ortaya çıkabilen ve kalp ağrısıyla karışabilen ağrı hissi
• Mide bulantısı ve kusma: Mide asidinin tahriş edici etkisine bağlı gelişebilen şikayetler.

Yaşam tarzı değişiklikleri tedavide önemli rol oynuyor

Reflü tedavisinde ilk basamak genellikle yaşam tarzı düzenlemeleridir. Beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesi, yatış pozisyonunun düzenlenmesi, kilo kontrolü ve asit artıran gıdalardan kaçınmak şikayetleri önemli ölçüde azaltabilmektedir. Birçok hastada bu önlemler ve ilaç tedavisi ile hastalık kontrol altına alınabilmektedir.

Bazı hastalarda ise ilaç tedavisine rağmen şikayetler devam edebilmektedir. Bu durumda günümüzde cerrahiye alternatif olarak reflüyü kontrol altına alabilecek gelişmiş endoskopik tedavi yöntemleri bulunmaktadır. Özellikle ameliyatsız reflü tedavisi olarak bilinen Endoskopik Fundoplikasyon, son yıllarda dikkat çeken modern bir seçenek haline gelmiştir.

Endoskopik yöntemle mide girişinde yeni bir bariyer oluşturuluyor

Endoskopik fundoplikasyon, ağız yoluyla ilerletilen endoskopik sistemler ve özel cihazlar aracılığıyla uygulanmaktadır. İşlem sırasında mide girişinde yeni bir kapak mekanizması oluşturularak mide asidinin yemek borusuna kaçması engellenmektedir. Böylece reflü şikayetlerinin kontrol altına alınması hedeflenmektedir. Günümüzde ameliyatsız reflü tedavisinin yani endoskopik fundoplikasyonun en yaygın uygulaması TIF(Transoral İncisionless Fundoplication) tekniğidir. Bu teknik, mide ile yemek borusu arasında daha güçlü bir bariyer oluşturarak reflüyü uzun vadede kontrol altına almayı amaçlamaktadır. Bu sayede mide içeriğinin yemek borusuna kaçışı engellenmekte ve reflü şikayetleri belirgin şekilde azalmaktadır.

Ameliyatsız ve minimal invaziv bir tedavi seçeneği sunuyor

Bu yöntem cerrahi kesi gerektirmediği için minimal invaziv bir işlem olarak kabul edilmektedir. Anestezi altında gerçekleştirilen endoskopik uygulama sonrası hastalar genellikle kısa sürede günlük yaşamlarına dönebilmektedir. İyileşme sürecinin daha konforlu olması ve hastanede kalış süresinin kısa olması önemli avantajlar arasında yer almaktadır.

Doğru tedavi ile yaşam kalitesi belirgin şekilde artabiliyor

Reflü hastalığı, doğru tanı ve kişiye uygun tedavi yaklaşımıyla kontrol altına alınabilmektedir. Yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisinin yeterli olmadığı hastalarda, cerrahiye alternatif olarak uygulanan endoskopik tedavi yöntemleriyle reflü şikayetlerinin azaltılması ve yaşam kalitesinin artırılması hedeflenmektedir. Özellikle uygun hastalarda uygulanan endoskopik fundoplikasyon, reflünün neden olduğu şikayetlerin kontrol altına alınmasına ve hastaların günlük yaşamlarına daha konforlu şekilde devam etmelerine katkı sağlayabilmektedir.

Ses kısıklığı ve göğüs ağrısının nedeni reflü olabilir! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın göreve gelişinin dördüncü ayında temeli atılan Eşrefpaşa Hastanesi’nin yeni ek hizmet binasında sona yaklaşıldı. İki yıldır süren çalışmalar kapsamında bodrum ve zemin katla beraber 7 kattan oluşacak yapının kaba inşaatı tamamlandı. Fen İşleri Dairesi Başkanlığı ekipleri iç mekanlarda çalışmalarına devam ederken, mevcut hastane ile yeni bina arasındaki bağlantıyı sağlayacak köprünün yapımı ise sürüyor. İzmir’in 118 yıllık sağlık çınarı Eşrefpaşa Hastanesi’nin ek hizmet binasının yıl sonuna kadar tamamlanması, donanım ve tıbbi ekipmanların yerleştirilmesinin ardından hastanenin 2027 yılında hasta kabulüne başlaması hedefleniyor.

Konforlu ve modern sağlık hizmeti

Toplam 549 milyon liralık yatırımla hayata geçirilen proje hakkında bilgi veren Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Yapı İşleri Müdürü Ece Bahar, “Eşrefpaşa Hastanesi’nde çalışmalarımız tüm hızıyla devam ediyor. Yeni hizmet binamızda kadın doğum ve yoğun bakım üniteleri ile ameliyathaneler başta olmak üzere, vatandaşlarımızın sağlık hizmetlerine daha konforlu ve modern koşullarda ulaşmasını sağlayacak önemli birimler yer alacak. Bu yatırımla hastanemizin hizmet kapasitesini büyük ölçüde artıracağız. İzmir’e uzun yıllar hizmet verecek bu önemli projeyi en kısa sürede kentimize kazandırmak için çalışıyoruz” dedi.

“Projeyi tamamlamak için heyecanlıyız”

İnşaatın mevcut durumu hakkında bilgi veren Bahar, “Kaba inşaatımız tamamlandı. Cephe, boya, sıva, seramik ve mekanik imalatlarımız sürüyor. Mevcut bina ile yeni yapıyı birbirine bağlayacak köprünün imalatı da büyük ölçüde tamamlandı. Depreme dayanıklı olarak inşa edilen yeni binamızda 471 fore kazık kullanıldı. İki yıldır sürdürdüğümüz bu projeyi tamamlamak için son derece heyecanlıyız. Tüm ekibimiz büyük bir motivasyonla çalışıyor” ifadelerini kullandı.

Acil servisten kadın doğum servisine sağlık hizmeti verecek

Eşrefpaşa Hastanesi kampüsü içinde bulunan, 30 Ekim 2020 İzmir depremi sonrası hasar gören C bloğun yıkılmasının ardından ek hizmet binası projesi hazırlanmıştı. Yaklaşık 11 bin metrekarelik kullanım alanına sahip olacak yeni bina, bodrum ve zemin katla beraber 7 kattan oluşacak. Bina; acil servis, teknik birimler, morg, kafeterya, 26 yataklı hasta servisi, 2 yataklı kadın doğum servisi, 6 yataklı yoğun bakım servisi, 6 ameliyat salonu ve ameliyathane servisi, yemekhane, toplantı salonları ve merkezi sterilizasyon bölümlerinden oluşacak.

118 yıllık sağlık çınarı yeni binasına kavuşuyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Kiraz Devlet Hastanesi’nde daha önce de gündeme gelen iddialara bir yenisi eklendi. Birlik Sağlık-Sen İzmir 2 No’lu Şube Başkanı Şevket Özfiliz, hastane müdürü D.E.’nin kamu araçlarını kullanım şekline ilişkin dikkat çeken iddialarda bulundu.

Özfiliz’in sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımlarda, kurum müdürünün alkol alınan mekânlara giderken hastanenin resmi aracını kullandığı, bazı durumlarda ise kendi aracını alkollü kullandığı ve kurum şoförünü kendisini almak üzere mekâna çağırdığı ileri sürüldü.

“Kamu Araçları Kişisel İşler İçin Verilmedi”

Özfiliz, kamu araçlarının personelin özel ihtiyaçları ya da alkol alınan mekânlardan ulaşım sağlamak amacıyla kullanılmaması gerektiğini belirterek, söz konusu iddiaların araştırılması çağrısında bulundu. Paylaşımlarda, resmi aracın hangi tarihlerde ve hangi görev kapsamında kullanıldığının; araç görevlendirme kayıtları, araç takip sistemi ve ilgili personelin ifadeleri üzerinden incelenmesi gerektiği vurgulandı. Özfiliz, daha önce de Kiraz Devlet Hastanesi’ndeki iddiaları kamuoyuna taşıdıklarını hatırlatarak bu kez doğrudan İzmir İl Sağlık Müdürlüğü’ne seslendi. Özfiliz’in paylaşımında, “İl Sağlık Müdürlüğü, soruşturma makamının bunun için ne yaptı?” sorusu yöneltilirken, konuyla ilgili Sağlık Bakanlığı tarafından müfettiş görevlendirilmesi gerektiği savunuldu.

Daha Önce de İddialar Gündeme Gelmişti !

Kiraz Devlet Hastanesi Müdürü D.E. hakkında daha önce de Birlik Sağlık-Sen tarafından çeşitli iddialar gündeme getirilmişti. Sendika tarafından 17 Haziran 2026’da yapılan açıklamada; bir hekime yönelik fiziki saldırı planlandığı, çalışanlara baskı ve mobbing uygulandığı ve çeşitli usulsüzlükler yaşandığı yönündeki iddialar kamuoyuyla paylaşılmıştı. İddiaların araştırılması için savcılık ve İl Sağlık Müdürlüğü nezdinde süreç başlatıldığı da daha önce Yerelgüç tarafından haberleştirilmişti.

Soruşturma Hangi Aşamada?

İl Sağlık Müdürlüğü tarafından başlatıldığı belirtilen soruşturmanın hangi aşamada olduğu ise merak konusu oldu. Yeni iddiaların ardından sürece ilişkin kamuoyuna kapsamlı bir açıklama yapılmazken, Şevket Özfiliz “Soruşturma hangi aşamada? Üstü kapatılmaya mı çalışılıyor?” sorusunu yönelterek Sağlık Bakanlığı’nı göreve çağırdı. Özfiliz, mevcut iddiaların bağımsız ve kapsamlı şekilde araştırılması, gerekli görülmesi halinde Bakanlık müfettişlerinin görevlendirilmesi gerektiğini savundu. Son olarak kamu aracı kullanımına ilişkin iddiaları gündeme getiren Özfiliz, “Devlet aracı şahsi eğlence aracı değildir” mesajıyla konunun araştırılmasını istedi. Söz konusu iddiaların doğruluğunun yapılacak idari inceleme ve soruşturma sonucunda netlik kazanması bekleniyor. (BSHA / Bilim ve Sağlık Haber Ajansı)

Yeni iddia! Kiraz Devlet Hastanesi Müdürü Kurum Aracı ile Alkollu Mekanlara Gidiyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Kiraz Devlet Hastanesi’nde daha önce de gündeme gelen iddialara bir yenisi eklendi. Birlik Sağlık-Sen İzmir 2 No’lu Şube Başkanı Şevket Özfiliz, hastane müdürü D.E.’nin kamu araçlarını kullanım şekline ilişkin dikkat çeken iddialarda bulundu.

Özfiliz’in sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımlarda, kurum müdürünün alkol alınan mekânlara giderken hastanenin resmi aracını kullandığı, bazı durumlarda ise kendi aracını alkollü kullandığı ve kurum şoförünü kendisini almak üzere mekâna çağırdığı ileri sürüldü.

“Kamu Araçları Kişisel İşler İçin Verilmedi”

Özfiliz, kamu araçlarının personelin özel ihtiyaçları ya da alkol alınan mekânlardan ulaşım sağlamak amacıyla kullanılmaması gerektiğini belirterek, söz konusu iddiaların araştırılması çağrısında bulundu. Paylaşımlarda, resmi aracın hangi tarihlerde ve hangi görev kapsamında kullanıldığının; araç görevlendirme kayıtları, araç takip sistemi ve ilgili personelin ifadeleri üzerinden incelenmesi gerektiği vurgulandı. Özfiliz, daha önce de Kiraz Devlet Hastanesi’ndeki iddiaları kamuoyuna taşıdıklarını hatırlatarak bu kez doğrudan İzmir İl Sağlık Müdürlüğü’ne seslendi. Özfiliz’in paylaşımında, “İl Sağlık Müdürlüğü, soruşturma makamının bunun için ne yaptı?” sorusu yöneltilirken, konuyla ilgili Sağlık Bakanlığı tarafından müfettiş görevlendirilmesi gerektiği savunuldu.

Daha Önce de İddialar Gündeme Gelmişti !

Kiraz Devlet Hastanesi Müdürü D.E. hakkında daha önce de Birlik Sağlık-Sen tarafından çeşitli iddialar gündeme getirilmişti. Sendika tarafından 17 Haziran 2026’da yapılan açıklamada; bir hekime yönelik fiziki saldırı planlandığı, çalışanlara baskı ve mobbing uygulandığı ve çeşitli usulsüzlükler yaşandığı yönündeki iddialar kamuoyuyla paylaşılmıştı. İddiaların araştırılması için savcılık ve İl Sağlık Müdürlüğü nezdinde süreç başlatıldığı da daha önce Yerelgüç tarafından haberleştirilmişti.

Soruşturma Hangi Aşamada?

İl Sağlık Müdürlüğü tarafından başlatıldığı belirtilen soruşturmanın hangi aşamada olduğu ise merak konusu oldu. Yeni iddiaların ardından sürece ilişkin kamuoyuna kapsamlı bir açıklama yapılmazken, Şevket Özfiliz “Soruşturma hangi aşamada? Üstü kapatılmaya mı çalışılıyor?” sorusunu yönelterek Sağlık Bakanlığı’nı göreve çağırdı. Özfiliz, mevcut iddiaların bağımsız ve kapsamlı şekilde araştırılması, gerekli görülmesi halinde Bakanlık müfettişlerinin görevlendirilmesi gerektiğini savundu. Son olarak kamu aracı kullanımına ilişkin iddiaları gündeme getiren Özfiliz, “Devlet aracı şahsi eğlence aracı değildir” mesajıyla konunun araştırılmasını istedi. Söz konusu iddiaların doğruluğunun yapılacak idari inceleme ve soruşturma sonucunda netlik kazanması bekleniyor. (BSHA / Bilim ve Sağlık Haber Ajansı)

Kiraz Devlet Hastanesi’nde yeni iddia! Kurum aracı meyhane servisi mi oldu? yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Özel ENTO Cerrahi Tıp Merkezinde görevli Op.Dr. Sinan Uluyol, “Kepçe Kulak Estetiği (Otoplasti), Göz Kapağı Estetiği (Blefaroplasti), Burun Kemiği Eğriliği Ameliyatı (Septoplasti), Burun Eti Büyümesi Ameliyatı (Konka Radyofrekans), Sinüzit Ameliyatı (Endoskopik Sinüs Cerrahisi), Ameliyatsız Yüz Germe ve Badem Göz Estetiği yapılabilir. Bunların yanında diğer vücut bölgelerini ilgilendiren ameliyatlarla birlikte de burun estetiği uygulanabilir.” dedi.  Uluyol, burun estetiği konusunda merak edilen konular hakkında ise şu açıklamayı yaptı. 

Burun estetiği için doktor seçimi nasıl yapılmalı

Estetik burun ameliyatı için hekiminizin yeteneği, deneyimi ve başarısı kuşkusuz en önemli faktörlerdir. Bu konuda hekiminizin stilini anlamaya çalışın. Sosyal medya en önemli yardımcınız olacaktır. Takibe aldığınız burun estetiği uzmanları isteklerinize uygun burunları yapıyorlarsa doğru yoldasınızdır.

Uzun dönem sonuçları takip edin, ameliyat masasında çekilen önce sonra fotoğraf ve videolar şık ve gösterişli olsa da çok anlamlı değildir! Sonuçta burnunuzu uzun zaman kullanmak isteyeceksiniz, iyi burun estetiği size bir ömür yetmelidir. Fotoğraf gibi görsel içeriğin kolay değiştirilebildiği görüntüler yerine video görseller daha gerçek bilgi vermektedir.

İletişim çok önemlidir, hekiminizle mutlaka rahat bir süre içinde konuşun, ne istediğinizi iyi anlattığınızdan ve hekiminizi iyi anladığınızdan emin olun. İsteklerinizi yanınızda bulunan fotoğraflardan gösterebilirsiniz çok faydalı olacaktır. Bu süreçte en az 2 deneyimli hekimle görüşmüş olun. Farklı yaklaşımlar görmek sizi kaliteye götürür, kıyaslama gücünüz arttırır.

Rinoplasti için hekim arama sürecinde “burun estetiği nedir, nasıl yapılır (basit ameliyat animasyonlarını izleyebilirsiniz), iyileşme süreci erken ve geç dönemde nasıldır ve bu süreçte en sık yaşanan problemler nelerdir?” sorularını araştırmış olun. Ne kadar çok bilgiliyseniz estetik burun görüşmesi sırasında hekiminiz sizinle daha rahat iletişim kurabilecektir.

Estetik burun cerrahisinde uygulanan teknik

Uygulanan tekniğin önemi yoktur. Hastalar rahat bir ameliyat süreci geçirmek ve uzun dönemde başarılı estetik sonuçlar almak istemektedirler. Doktorunuz, estetik ve fonksiyonel sonuçlarının en yüksek olduğu tekniği uygulayacaktır. Rinoplasti öncesi görüşmede bu konu netleşecektir. Burun estetiğinde kullanılan teknik reklamları uzun dönemdeki sonuçları kadar değerlidir. Teknik değil doğru cerrah seçimi önemlidir.

Burun estetiğinde en zor burunlar hangileridir

Estetik burun ameliyatının revizyon olması veya önceden geçirilmiş burun kemik-kıkırdak ameliyatı öyküsü estetik burun ameliyatını en çok zorlaştıran faktördür. Bu hastalarda kulak arkasından veya kaburgadan kıkırdak almak gerekebilir. Kaburgadan ve kulaktan kıkırdak almak burun estetiği ameliyat süresini uzatır, bu kıkırdak kaynakları yapıları gereği burun içindeki kıkırdaklar kadar kullanışlı değildir. 

Kalın ciltlerde burun estetiği daha mı zordur?

Kalın ciltli burunların özellikle uç kısımları ilk 3 ay olan erken dönemde fazlaca şişer ve iyileşme süresi 1 yıldan daha uzun sürebilir. Bu durum can sıkıcı gibi görünse de doğru cerrahi teknik ve güçlü burun ucu desteği yapılan vakalar, iyileşme süreci sonunda kusur göstermeyen, estetik ve doğal görünen burunlar olurlar. Sonuç olarak kalın ciltli hastalarda sabrın sonu selamettir. Bunun yanında daha kolay olarak düşünülen ince ciltli burunlarda cilt altındaki dikişlerin düğümleri, en küçük girinti-çıkıntı bile görülebildiği için sürpriz sonuçlar ortaya çıkabilmektedir.

Alçı ve tampon almak ağrılı mıdır

Estetik burun ameliyatı sonrası 5-7 gün sonra alçı ve silikonu çıkarıyoruz. Rinoplasti sonrası burun tamponu alınması işlemi kesinlikle ağrılı değildir. “Burun tamponu almak ağrılıdır” algısı sadece şehir efsanesidir.  Silikon ve alçı alımı sonrası hastalar normal hayatlarına ve profesyonel iş hayatlarına dönebilmektedir. (BSHA / Bilim ve Sağlık Haber Ajansı) 

Burun estetiği ile birlikte hangi işlemler ve ameliyatlar yapılabilir yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Diz ağrısı yaşayan kişilerin yaş ortalamasının günümüz koşullarında daha aşağılara indiğine işaret eden Op. Dr. Ahmet Savran,  “Diz ağrısı çeken hasta yaşı günümüzde değişiklikler gösterebiliyor. Yaş, cinsiyet, yaşam tarzı, hareketsiz yaşam, çalışma koşulları gibi pek çok faktör diz ağrısı, kireçlenme sorunlarına neden olabiliyor. Son günlerde ortopedi polikliniklerinin önündeki yoğunluğun nedenleri arasında ilk sıralarda diz ağrısının olduğunu söyleyebiliriz. Genç yaştaki kişilerde diz ağrısı sebepleri çeşitlilik gösteriyor. Ancak 50 yaş üstündeki kadınlardaki diz ağrısı şikayetinin nedenleri arasında öncelikli neden; menopoz ile birlikte östrojen azalması ile kıkırdak yenilenmesinin azalması diyebiliriz. 

“Kireçlenme Doğal Bir Süreç”

Erkeklerde ise 55-60 yaşlarında diz ağrılarının başladığını belirten Savran, yaş ilerledikçe merdiven çıkarken hissedilen huzursuzluğun, ağrıların olmasının eklem kıkırdaklarının eskimesinin doğal bir süreç olduğunu söyledi. Kireçlenmenin doğal bir süreç olduğunun altını çizen Ahmet Savran, tedavi ile ilgili şunları ekledi: “Kireçlenme dışı diğer nedenler dışında, kireçlenme tedavisinde son aşamada diz protezi ameliyatı tercih edilebilir. Herkese ameliyat önermiyoruz. Araba yolda kaldığında diğer yöntemler işe yaramıyorsa diz protezi ameliyatını tercih ediyoruz. Yolun sonu protez ama herkese protez yapılır demiyoruz. Protezin de bir ömrü var. Protez aslında yaşlılık ameliyatı 60-65 yaştan sonra yapılması en doğrusudur. 50 yaşında protez yapılan birisi protezi çok daha erken eskitiyor sonra bir revizyon yapılması gerekiyor. Gerekmedikçe diz protezi yapmıyoruz, çok gerektiği zaman yapıyoruz. Kireçlenme sorunu yaşayan hastalarda röntgen çekimi bize daha iyi sonuçlar veriyor. Röntgen çekiminde hasta ayağını basıyor, çekim bu şekilde yapılıyor. MRG ise yatarak çekiliyor. O nedenle röntgen daha kıymetli olabiliyor.”

Ameliyata Giden Süreç Yavaşlatılabilir mi?

Savran, “Dünya nüfusu yaşlanıyor. Gelişen teknoloji ile birlikte diz ağrısı yaşama yaşı da daha erken dönemlere denk gelebiliyor. Burada ortopedi alanında hızlı giden kısım, kıkırdak yenileyiciler dışında yaşam tarzı değişiklikleridir. Hastanın kilo vermesi, fizik tedavi, ayakkabı seçeneği, yürüyüş önerileri gibi öneriler yapılabilir. Kilo kontrolünü sağlamak çok önemlidir. Bunun yanında kuvvet antrenmanları uygulamak da fayda sağlayabilir. İkinci aşama ise kıkırdak destekleyici takviye desteği olabilir. Bu takviye desteği de kişiye özel olmalıdır. Bir sonraki basamak ise diz içi enjeksiyonlar olabilir. Hatta artık ağızdan alınan da diz içi takviyeler de mevcuttur. Bu noktada da hastayı görüp ona göre bu tür işlemlere karar veriyoruz. Bazen dizlikler, destek ürünler, diz içindeki iç eklem aralığını artırmaya yönelik kemik kaydırma ameliyatları da gerekli olabiliyor. Bunların hiçbiri sonuç vermiyorsa son olarak diz protezi ameliyatı gerçekleştirilir” dedi. (BSHA / Bilim ve Sağlık Haber Ajansı) 

Diz Kireçlenmesinde Tek Çözüm Protez Ameliyatı mı? yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Diz ağrısı yaşayan kişilerin yaş ortalamasının günümüz koşullarında daha aşağılara indiğine işaret eden Op. Dr. Ahmet Savran,  “Diz ağrısı çeken hasta yaşı günümüzde değişiklikler gösterebiliyor. Yaş, cinsiyet, yaşam tarzı, hareketsiz yaşam, çalışma koşulları gibi pek çok faktör diz ağrısı, kireçlenme sorunlarına neden olabiliyor. Son günlerde ortopedi polikliniklerinin önündeki yoğunluğun nedenleri arasında ilk sıralarda diz ağrısının olduğunu söyleyebiliriz. Genç yaştaki kişilerde diz ağrısı sebepleri çeşitlilik gösteriyor. Ancak 50 yaş üstündeki kadınlardaki diz ağrısı şikayetinin nedenleri arasında öncelikli neden; menopoz ile birlikte östrojen azalması ile kıkırdak yenilenmesinin azalması diyebiliriz. 

“Kireçlenme Doğal Bir Süreç”

Erkeklerde ise 55-60 yaşlarında diz ağrılarının başladığını belirten Savran, yaş ilerledikçe merdiven çıkarken hissedilen huzursuzluğun, ağrıların olmasının eklem kıkırdaklarının eskimesinin doğal bir süreç olduğunu söyledi. Kireçlenmenin doğal bir süreç olduğunun altını çizen Ahmet Savran, tedavi ile ilgili şunları ekledi: “Kireçlenme dışı diğer nedenler dışında, kireçlenme tedavisinde son aşamada diz protezi ameliyatı tercih edilebilir. Herkese ameliyat önermiyoruz. Araba yolda kaldığında diğer yöntemler işe yaramıyorsa diz protezi ameliyatını tercih ediyoruz. Yolun sonu protez ama herkese protez yapılır demiyoruz. Protezin de bir ömrü var. Protez aslında yaşlılık ameliyatı 60-65 yaştan sonra yapılması en doğrusudur. 50 yaşında protez yapılan birisi protezi çok daha erken eskitiyor sonra bir revizyon yapılması gerekiyor. Gerekmedikçe diz protezi yapmıyoruz, çok gerektiği zaman yapıyoruz. Kireçlenme sorunu yaşayan hastalarda röntgen çekimi bize daha iyi sonuçlar veriyor. Röntgen çekiminde hasta ayağını basıyor, çekim bu şekilde yapılıyor. MRG ise yatarak çekiliyor. O nedenle röntgen daha kıymetli olabiliyor.”

Ameliyata Giden Süreç Yavaşlatılabilir mi?

Savran, “Dünya nüfusu yaşlanıyor. Gelişen teknoloji ile birlikte diz ağrısı yaşama yaşı da daha erken dönemlere denk gelebiliyor. Burada ortopedi alanında hızlı giden kısım, kıkırdak yenileyiciler dışında yaşam tarzı değişiklikleridir. Hastanın kilo vermesi, fizik tedavi, ayakkabı seçeneği, yürüyüş önerileri gibi öneriler yapılabilir. Kilo kontrolünü sağlamak çok önemlidir. Bunun yanında kuvvet antrenmanları uygulamak da fayda sağlayabilir. İkinci aşama ise kıkırdak destekleyici takviye desteği olabilir. Bu takviye desteği de kişiye özel olmalıdır. Bir sonraki basamak ise diz içi enjeksiyonlar olabilir. Hatta artık ağızdan alınan da diz içi takviyeler de mevcuttur. Bu noktada da hastayı görüp ona göre bu tür işlemlere karar veriyoruz. Bazen dizlikler, destek ürünler, diz içindeki iç eklem aralığını artırmaya yönelik kemik kaydırma ameliyatları da gerekli olabiliyor. Bunların hiçbiri sonuç vermiyorsa son olarak diz protezi ameliyatı gerçekleştirilir” dedi. (BSHA / Bilim ve Sağlık Haber Ajansı) 

Diz Kireçlenmesinde Tek Çözüm Protez Ameliyatı mı? yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

HEP-SEN Sahada Tespit Etti, İdareye Taşıdı, Kamuoyuna Duyurdu

HEP-SEN yetkilileri konuya ilişkin, “Bir hemşirenin aynı anda dört yoğun bakım hastasının sorumluluğunu taşıması ne çalışan açısından ne de hasta güvenliği açısından kabul edilebilir. Buradaki mücadelemiz yalnızca çalışma koşullarının düzeltilmesi değil, nitelikli ve güvenli sağlık hizmetinin korunması mücadelesidir. Sorunun aynı gün çözüme kavuşturulmuş olmasını önemli buluyoruz. Çalışanların sesi olmaya, eksiklikleri sahada tespit edip çözüm üretilene kadar takip etmeye devam edeceğiz.” açıklamasında bulundu. Yaşanan gelişme, sağlık çalışanlarının sorunlarının zamanında ve kararlı biçimde gündeme getirilmesinin sonuç alınabileceğini bir kez daha gösterdi.Sonuçta HEP-SEN sahada tespit etti, idareye taşıdı, kamuoyuna duyurdu; yoğun bakımdaki personel sorunu aynı gün çözüldü. (BSHA / Bilim ve Sağlık Haber Ajansı)

HEP-SEN’in Müdahalesi Sonuç Verdi: Yoğun Bakıma Aynı Gün Üç Hemşire Görevlendirildi! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İmzalanan anlaşma kapsamında Memorial Sağlık Grubu, Eczacıbaşı Spor Kulübü’nün Resmi Sağlık Sponsoru olarak kulübün sporcu sağlığına yönelik çalışmalarına destek verecek.

Eczacıbaşı Spor Kulübü Yönetim Kurulu Başkanı Faruk Eczacıbaşı, iş birliğine ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi: “Eczacıbaşı Spor Kulübü olarak sporu yalnızca başarı ve rekabetten ibaret görmüyor; sürdürülebilir başarının temelinde sporcu sağlığına, gelişimine ve insana yapılan yatırımın olduğuna inanıyoruz. Bu nedenle Memorial Sağlık Grubu ile 60. yılımıza girerken hayata geçirdiğimiz bu iş birliğini, ortak değerler üzerine kurulan uzun soluklu bir birlikteliğin başlangıcı olarak görüyoruz. Memorial’ın sağlık alanındaki bilgi birikimi, güvenilirliği ve insan odaklı yaklaşımı bizim için büyük değer taşıyor.

Bu iş birliğinin en kıymetli yönlerinden biri ise yalnızca A Takım sporcularımızı değil, altyapımızdaki genç sporcularımızı da kapsaması. Altyapı bizim için yalnızca sporcu yetiştirdiğimiz bir yapı değil; karakterin, disiplinin ve sağlıklı yaşam kültürünün inşa edildiği bir okul. Şampiyonluklar A Takım’da kazanılıyor ancak o başarıların temelleri altyapıda atılıyor. Kurulduğumuz günden bu yana altyapımıza yaptığımız her yatırımı aynı zamanda Türk voleybolunun geleceğine yapılmış bir yatırım olarak görüyoruz. Bugün adını gururla duyduğumuz pek çok sporcu Eczacıbaşı altyapısından ve ekolünden yetişti. Bunun en güncel örneklerinden biri de altyapımızdan yetişen Ezel; önümüzdeki sezon A Takımımızda forma giyecek ve bu yaz VNL’de milli takım formasıyla ilk kupasını kaldırdı. Geleceğin kupalarının, bugün gelişimine ve sağlığına yatırım yaptığımız genç sporcularımızın ellerinde yükseleceğine inanıyoruz.

Memorial’ın altyapı sporcularımıza da aynı özen ve hassasiyetle yaklaşacak olması bu birlikteliği bizim için daha da anlamlı kılıyor. 60 yıllık kulüp kültürümüzün temelinde insana ve sporcuya yatırım var. Bu ortaklığın altyapımızdan A Takımımıza kadar tüm sporcularımıza değer katacağına ve Eczacıbaşı Peron İstanbul’un gelecekteki başarılarına önemli katkı sağlayacağına inanıyor; her iki kurum için de uzun soluklu ve örnek bir iş birliği olmasını diliyorum.”

Sporcu Sağlığından Toplumsal Faydaya Uzanan Güçlü Bir İş Birliği

Memorial Sağlık Grubu CEO’su Bora Uludüz, iş birliği hakkındaki değerlendirmesinde şunları söyledi: “Üst düzey bir spor başarısı ortaya koymak, yetenek, disiplin, kararlılık ve ekip çalışmasının yanında güçlü ve sürdürülebilir bir sağlık altyapısı gerektiriyor. Memorial Sağlık Grubu olarak uzun yıllardır farklı branşlarda takımların ve bireysel sporcuların başarı yolculuklarına sağlık alanındaki bilgi birikimimiz ve uzmanlığımızla eşlik ediyoruz. Bugün bu birikimimizi, 60 yıllık tarihi boyunca Türk kadın voleyboluna yön veren, kadınların güçlenmesine ve yeni sporcuların yetişmesine önemli katkılar sunan Eczacıbaşı Spor Kulübü ile buluşturuyoruz. Bu iş birliği kapsamında ileri teknolojimiz ve deneyimli sağlık ekiplerimizle sporcuların sağlıklarının korunmasına ve tedavi süreçlerinin doğru yönetilmesine katkı sunarken, sağlık ve sporun ortak gücünü daha geniş kitlelerle buluşturmayı, hareketli yaşam kültürüne ve gençlerin yetişmesine destek olmayı son derece değerli buluyoruz. Sporun düzenli ve bilinçli biçimde yaşamın içinde yer almasının sağlıklı bireyler ve güçlü bir toplum için büyük önem taşıdığına inanıyoruz. Eczacıbaşı Spor Kulübü’nün kadınların spordaki varlığını güçlendiren ve gençlere ilham veren köklü yaklaşımının da bu iş birliğine çok değerli bir toplumsal boyut kazandırdığına inanıyoruz.”

Eczacıbaşı Spor Kulübü Genel Müdürü Ali Atalık; “Memorial Sağlık Grubu ile gerçekleştirdiğimiz bu iş birliğini son derece doğal ve güçlü bir birliktelik olarak görüyoruz. Memorial’ın insanı merkeze alan sağlık anlayışı, sporcularımızın sağlığını ve gelişimini her kararımızın merkezine koyan yaklaşımımızla örtüşüyor. İş birliğimiz kapsamında A Takımımızdan altyapımıza kadar tüm sporcularımız; sezon öncesi ve sezon boyunca sağlık kontrollerinden tedavi süreçlerine, fizik tedavi ve rehabilitasyondan beslenme ve diyetisyen desteğine kadar Memorial’ın uzmanlığından yararlanacak. Özellikle yeni açılan Memorial Göztepe Hastanesi’nin tesislerimize yakınlığı, ihtiyaç duyduğumuz anda doğru sağlık hizmetine hızla ulaşabilmemiz açısından bizim için ayrıca çok kıymetli. Sağlıklı sporcu, sağlıklı takım demektir. 60. yılımıza girerken böylesine kapsamlı bir sağlık iş birliğini hayata geçirmekten büyük mutluluk duyuyor; Memorial Sağlık Grubu yönetimine ve bu sürece emek veren herkese teşekkür ediyorum” dedi.

Eczacıbaşı Peron İstanbul Takım Kaptanı Simge Aköz ise şunları söyledi: “Bir sporcu olarak bu iş birliğinin sahadaki karşılığının bizim için çok kıymetli olduğunu düşünüyorum. Uzun ve yoğun bir sezon geçiriyoruz; bu süreçte sağlığımızı güvenilir ve alanında uzman bir ekibe emanet ettiğimizi bilmek bize önemli bir güven veriyor. Herhangi bir sağlık problemi ya da sakatlık yaşadığımızda Memorial’ın uzman kadrosunun desteğiyle en doğru şekilde ve en kısa sürede sahaya dönebileceğimizi bilmek çok değerli. Üstelik bu yaklaşımın yalnızca A Takımımızı değil, altyapımızdaki sporcuları da kapsaması bizi ayrıca mutlu ediyor. Bu birlikteliğin yalnızca bir sponsorluk değil, uzun yıllar devam edecek güçlü bir yol arkadaşlığı olmasını diliyorum.”

Eczacıbaşı Spor Kulübü’nün Resmi Sağlık Sponsoru Memorial Sağlık Grubu Oldu yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

DİŞ SAĞLIĞI İÇİN ANLAMLI DESTEK

Gölcük Saygınlar Kulübü’nde üyelere yönelik gerçekleştirilen ağız ve diş sağlığı taramasına Gölcük Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi Başhekimi Betül Güven Helvacı, Hastane Müdürü Ahmet Çavuş, Diş Hekimi Dr. Tuba Seher Tokmak ile diş hekimleri, hemşireler ve teknikerlerden oluşan sağlık ekibi katıldı. Muayeneler sırasında katılımcıların ağız ve diş sağlık durumları değerlendirilirken, elde edilen bilgiler kayıt altına alındı. Gerekli görülen durumlarda ise tedavi süreçlerine yönelik yönlendirmeler planlandı. 

“ADIM ADIM İLERLEYECEĞİZ”

Başhekim Betül Güven Helvacı, taramanın belirli bir plan doğrultusunda yürütüleceğini belirterek, “Önce muayeneniz yapılacak, gerekli gördüğümüz tüm bilgileri not alacağız. Ardından telefon numaralarınızla birlikte kayıtlarımızı oluşturacağız ve ihtiyaçlarınıza göre hekim yönlendirmelerini gerçekleştireceğiz. Bu bir süreç, adım adım ilerleyeceğiz” ifadelerini kullandı.

 HEM MUAYENE HEM BİLGİLENDİRME

Tarama programına katılan 65 yaş ve üzeri üyeler, günlük yaşamlarında karşılaştıkları ağız ve diş sağlığı sorunlarını uzmanlara doğrudan aktarma fırsatı buldu. Muayenelerin yanı sıra ağız ve diş sağlığının korunmasına yönelik bilgilendirmeler yapılırken, düzenli diş hekimi kontrolünün önemi de katılımcılarla paylaşıldı.

 “BURADA KENDİMİZİ KIYMETLİ HİSSEDİYORUZ”

Etkinliğe katılan kulüp üyeleri, Gölcük Saygınlar Kulübü’nde gerçekleştirilen faaliyetlerin kendileri için büyük değer taşıdığını belirterek, “Burada kendimizi kıymetli hissediyoruz. Saygınlar Kulübü’nün düzenlediği her türlü faaliyete katılmaya çalışıyoruz” sözleriyle memnuniyetlerini dile getirdi. Katılımcılar, ağız ve diş sağlığı taramasını gerçekleştiren sağlık ekibine de teşekkür etti.

ÜYELERİN YAŞAM KALİTESİNE KATKI SUNULUYOR

65 yaş ve üzeri vatandaşların aktif, sağlıklı ve sosyal bir yaşam sürmelerini destekleyen Gölcük Saygınlar Kulübü, sosyal ve kültürel faaliyetlerinin yanı sıra sağlık odaklı programlarıyla da üyelerinin yaşam kalitesine katkı sunuyor. Düzenli diyetisyen takipleri, tansiyon kontrolleri, diyabet ve ileri yaşta sağlıklı beslenmeye yönelik bilgilendirme seminerleri ile üyelerini bilinçlendiren kulüp, egzersiz programlarıyla da fiziksel iyilik halini destekliyor. Bu kapsamda gerçekleştirilen ağız ve diş sağlığı taramasıyla koruyucu sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması, üyelerin ağız ve diş sağlığı konusunda farkındalıklarının artırılması ve ihtiyaç duyulan durumlarda tedavi süreçlerine yönlendirilmeleri hedefleniyor.

Gölcüklü Saygınlar’a ücretsiz diş sağlığı taraması yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Sürekli su içme ihtiyacı her zaman sıcak hava veya az su tüketiminden kaynaklanmaz!

Ağız kuruluğunun, tükürük bezlerinin yeterli miktarda tükürük üretememesi sonucu ağız içinde kuruluk hissedilmesi durumu olduğunu dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Sedanur Yavuz, “Tıbbi adı ‘kserostomi’ olan bu durum, sadece susuz kalmaktan ibaret değildir.” dedi.

Sıcak havalarda veya yetersiz sıvı alımında geçici ağız kuruluğu görülebileceğini hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Yavuz, “Ancak sürekli su içme ihtiyacı hissediliyorsa, özellikle bu durum uzun süre devam ediyorsa mutlaka altta yatan neden araştırılmalı. Ağız kuruluğu; diyabet, tiroit hastalıkları, Sjögren sendromu gibi bağışıklık sistemi hastalıkları, bazı nörolojik hastalıklar, radyoterapi öyküsü ve çok sayıda ilacın yan etkisi nedeniyle ortaya çıkabilir. Özellikle tansiyon ilaçları, antidepresanlar, alerji ilaçları ve bazı idrar söktürücüler ağız kuruluğuna neden olabilir. Dolayısıyla sürekli su içme ihtiyacı her zaman sıcak hava veya az su tüketiminden kaynaklanmaz ve uzun sürüyorsa mutlaka bir sağlık değerlendirmesi gerektirir.” şeklinde konuştu.

Ağız kuruluğu yalnızca susuzluk hissi değil, ağız sağlığı için önemli bir risk!

Tükürüğün, ağız sağlığının en önemli doğal koruyucularından biri olduğuna işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Yavuz, “Birçok kişi tükürüğü sadece ağzı ıslatan bir sıvı olarak düşünse de aslında çok önemli görevleri vardır.” dedi.

Dr. Öğr. Üyesi Yavuz şu açıklamayı yaptı:

“Tükürük ağız içini sürekli temizler ve yiyecek artıklarını uzaklaştırır, asitleri nötralize ederek diş minesini korur, dişlerin yeniden mineral kazanmasını sağlar, zararlı bakteri ve mantarların çoğalmasını sınırlar, konuşmayı, çiğnemeyi ve yutmayı kolaylaştırır. Tükürük miktarı azaldığında bu doğal savunma mekanizması bozulur. Bunun sonucunda özellikle dişlerin boyun bölgelerinde ve kök yüzeylerinde çürükler daha hızlı gelişebilir. Diş eti iltihapları kolaylaşır, ağız kokusu belirginleşir ve ağız içinde özellikle Candida mantarına bağlı enfeksiyonlar daha sık görülür. Bu nedenle ağız kuruluğu yalnızca konforu etkileyen bir şikâyet değil, ağız sağlığını tehdit eden önemli bir risk faktörüdür.”

Gece uyandıran ve yutmayı zorlaştıran ağız kuruluğu hafife alınmamalı!

Geçici ağız kuruluğunun çoğu zaman önemli olmadığını aktaran Dr. Öğr. Üyesi Sedanur Yavuz, “Ancak bazı belirtiler varsa mutlaka bir diş hekimi veya ilgili hekim tarafından değerlendirilmelidir.” dedi.

Dr. Öğr. Üyesi Yavuz, “Özellikle gece ağız kuruluğu nedeniyle sık sık uyanmak, sürekli su içmeden konuşamamak, yutma güçlüğü yaşamak, dilde yanma veya çatlaklar oluşması, dudaklarda sürekli çatlama, ağız içinde sık mantar enfeksiyonu gelişmesi, çok kısa sürede birden fazla diş çürüğü oluşması, sürekli ağız kokusu olması ağız kuruluğunun basit bir durum olmadığını düşündüren belirtilerdir. Bu şikâyetler birkaç haftadan uzun sürüyorsa ihmal edilmemeli. Çünkü erken dönemde tanı konulması hem altta yatan hastalığın belirlenmesini hem de ağız dokularının korunmasını sağlar.” açıklamasını yaptı.

Ağız kuruluğunu sadece su içerek gidermeye çalışmayın! 

Ağız kuruluğu yaşayan kişilerin en sık yaptığı hatanın ağız kuruluğunu sadece su içerek çözmeye çalışmak olduğuna dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Yavuz, “Su, geçici rahatlama sağlar ancak tükürük bezlerinin yetersiz çalışmasını tedavi etmez.” dedi.

Bir diğer hatanın ise alkol içeren ağız gargaralarının sık kullanılması olduğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Yavuz, “Bu ürünler ağız kuruluğunu daha da artırabilir. Şekersiz ve tercihen ksilitol içeren sakızlar bazı kişilerde tükürük akışını artırarak fayda sağlayabilir. Ancak tükürük bezleri ciddi şekilde etkilenmiş hastalarda tek başına yeterli değildir. Ayrıca çok fazla kahve tüketmek, sigara kullanmak, ağızdan nefes almak ve şekerli içecekleri sık tüketmek de ağız kuruluğunu artırabilen alışkanlıklardır. Tedavide doğru yaklaşım; ağız hijyeninin iyi sağlanması, florür desteği, uygun nemlendirici ürünlerin kullanılması ve gerekirse tükürük yerine geçen preparatlardan yararlanılmasıdır.” ifadelerini kullandı.

Ağız kuruluğu çoğu zaman tek başına bir hastalık değil, başka bir sağlık sorununun belirtisi!

Ağız kuruluğunda tedavinin ilk basamağının nedenin doğru belirlenmesi olduğunu vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Sedanur Yavuz, “Çünkü ağız kuruluğu tek başına bir hastalık değil, çoğu zaman başka bir sağlık sorununun belirtisidir.” dedi.

Tedavi planı oluşturulurken dikkat edilenlere değinen Dr. Öğr. Üyesi Yavuz, sözlerini şöyle tamamladı:

“Kullanılan ilaçlar gözden geçirilir, sistemik hastalıklar değerlendirilir. Tükürük bezlerinin fonksiyonları incelenir, gerekli görüldüğünde ilgili branşlarla iş birliği yapılır. Bunun yanında hastaya bol sıvı tüketmesi, alkol ve sigaradan uzak durması, şekersiz sakız kullanması, florürlü diş macunu tercih etmesi ve düzenli diş hekimi kontrollerini aksatmaması önerilir. Bazı hastalarda tükürük üretimini artıran ilaçlardan veya yapay tükürük ürünlerinden de yararlanılabilir. Unutulmamalıdır ki ağız kuruluğu erken dönemde tedavi edildiğinde hem yaşam kalitesi artar hem de diş çürükleri, diş eti hastalıkları ve ağız enfeksiyonları gibi ciddi komplikasyonların önüne geçilebilir. 

Ağız kuruluğu basit bir susuzluk olmayabilir! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Yaz tatilinde çocuklar havuzlarda, denizde, parklarda ve açık alanlarda daha uzun zaman geçiriyor. Bazı hatalı davranışlarsa yaz enfeksiyonlarının kolayca kapıyı çalmasına neden oluyor. Acıbadem Kozyatağı Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Meryem Necafi, son dönemde özellikle bağırsak enfeksiyonlarına sık rastlanıldığını belirterek, bunun nedenlerini şöyle açıklıyor: “Yaz aylarında çocuklarda görülen bağırsak enfeksiyonlarının çoğu virüs, bakteri veya daha düşük oranda parazitlerden kaynaklanıyor. Ellerin yeterince yıkanmadan yemek yenilmesi, havuz veya deniz suyunun yutulması, uygun koşullarda saklanmayan yiyeceklerin tüketilmesi, iyi yıkanmamış sebze ve meyvelerin yenilmesi, açıkta satılan gıdaların tercih edilmesi, ortak kullanılan oyuncak ve yüzeylerden sonra el hijyenine dikkat edilmemesi ve sıcak havada uzun süre dışarıda beklemiş süt ve süt ürünlerinin tüketilmesi enfeksiyon riskini önemli ölçüde artırıyor.”

Bu belirtiler varsa zaman kaybetmeyin!

Bağırsak enfeksiyonlarının genellikle ishal, kusma, karın ağrısı, mide bulantısı ve ateş gibi belirtilerle kendini gösterdiğini belirten Dr. Necafi, özellikle küçük çocuklarda sıvı kaybının çok kısa sürede ciddi boyutlara ulaşabileceğine dikkat çekiyor. Yüksek ateş, sık kusma, kanlı ishal, ağız kuruluğu, gözyaşının azalması, bıngıldağın çökmesi, idrar miktarında belirgin azalma, aşırı halsizlik ve uykuya eğilim gibi belirtilerin ciddi sıvı kaybına işaret edebileceğini belirten Dr. Meryem Necafi, bu durumlarda mutlaka vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini söylüyor.

Az miktarlarda ama sık yedirin, sıvı alımını ihmal etmeyin!

Bağırsak enfeksiyonu geçiren çocuklarda sıvı kaybının hızla yerine konmasının büyük önem taşıdığını vurgulayan Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Meryem Necafi, hastalık sırasında ve sonrasında çocukların iştahında belirgin azalma görülebileceğini söylüyor. Çoğu çocuğun bu dönemde en sevdiği yiyecekleri bile reddedebildiğini belirten Dr. Necafi, “Ebeveynler çocuklarının hiçbir şey yemek istememesi nedeniyle endişelenebiliyor. Oysa enfeksiyon döneminde iştah kaybı sık görülen ve çoğunlukla geçici bir durumdur. Bu süreçte çocuğu yemek yemeye zorlamak yerine, az miktarlarda ama sık aralıklarla beslemek ve yeterli sıvı almasını sağlamak çok daha doğru bir yaklaşımdır” diyor.

Vücut direncini artırmak için!

İyileşme döneminde bağırsak florasının yeniden dengelenmesi ve zayıflayan vücut direncinin artırılması için beslenmenin büyük önem taşıdığına dikkat çeken Dr. Necafi, şu önerilerde bulunuyor: 

• Çocuğunuzun yaşına uygun miktarda yeterli sıvı almasını sağlayın. 
• Ayran, yoğurt ve kefir gibi probiyotik içeren besinlere beslenmesinde yer verin.
• Muz, elma, şeftali gibi meyveler ile iyi pişirilmiş sebzeler, yumurta, balık, tavuk, baklagiller ve diğer kaliteli protein kaynakları iyileşme sürecini desteklediği için bu besinleri tüketmesine özen gösterin.
• Sindirimi kolay, ev yapımı çorbalar ve hafif öğünler tercih edin. Tek seferde büyük porsiyonlar yerine küçük ve sık öğünler sunun.
• Hazır paketli gıdalar, gazlı ve aşırı şekerli içecekler ile yağlı ve ağır yiyeceklerden uzak tutun.  

Dikkat! Bu hatalar yaz enfeksiyonlarına davetiye çıkarıyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Mide gribi sanılan hastalık akut gastroenterit olabilir

Norovirüs; ishal, bulantı, kusma, ateş ve karın ağrısı gibi belirtilerle ortaya çıkan akut gastroenteritin önde gelen nedenlerinden biridir. Norovirüs enfeksiyonu her yaş grubundaki insanı etkileyebilse de en sık çocuklarda görülmektedir. Halk arasında norovirüse “mide gribi” denilse de bu durumun grip hastalığıyla herhangi bir ilgisi bulunmamaktadır. Norovirüsler, akut gastroenterite neden olan “Caliciviridae” ailesindeki bir virüs grubunda yer alır. Genellikle sulu ve kanlı olmayan ishal görülür; karında başlayan kramplar, bulantı ve ateş de tabloya eşlik edebilir.

Küçük çocuklarda sıvı kaybı hızla gelişebilir

Enfeksiyon kaynaklı bu sağlık sorunu çoğunlukla tamamen iyileşmeyle sonuçlansa da özellikle 5 yaşın altındaki çocuklarda, 65 yaşından büyük yetişkinlerde ve bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda hastaneye yatış gibi ciddi sonuçlara neden olabilir. Küçük çocuklarda ve yaşlılarda belirtiler ortaya çıktıktan sonra tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir. Virüsün en yüksek düzeyde yayılması enfeksiyondan sonraki 2-5 gün içinde gerçekleşir. Virüs öncelikle dışkıda bulunmakla birlikte kusmukta da bulunabilir.

Çocukların temas ettiği her yüzey bulaş kaynağı olabilir

Norovirüs; okul, kreş ve çocukların birbirleriyle yakın temas hâlinde olduğu oyun alanlarında kolaylıkla bulaşabilir. Mevsimsel olarak görülen birçok hastalığın aksine norovirüs yılın her döneminde ortaya çıkabilir. Aniden başlayan kusma, ishal ve mide kramplarıyla kendini gösteren norovirüs oldukça bulaşıcıdır. Çocukların çevrelerindeki nesnelere sık sık dokunması ve ellerini ağızlarına götürmesi, enfeksiyonun hızlı şekilde yayılmasına zemin hazırlayabilir. Enfeksiyon şu yollarla bulaşmaktadır:

• Hasta kişiyle yakın temas
• Enfekte yiyecek veya su tüketmek
• Tuvalet ve diğer ortak kullanım alanlarındaki kirlenmiş yüzeylere temas etmek
• Temas sonrası ellerin yeterince yıkanmaması

Aniden başlayan kusma ve ishal önemli bir uyarı

Her norovirüs vakası aynı şekilde seyretmeyebilir. Belirtiler her çocukta farklı şiddette ortaya çıkabilir. Norovirüs belirtileri genellikle enfeksiyondan 12 ila 48 saat sonra görülür ve özellikle çocuklarda şunlar gözlenebilir:

• Mide bulantısı ve kusma, bazen şiddetli veya fışkırır tarzda
• Genellikle sulu ishal
• Mide ağrısı veya krampları
• Hafif ateş
• Kas ağrıları
• Halsizlik ve tükenmişlik

Tablonun en şiddetli olduğu dönem genellikle 1 ila 3 gün sürer. Çocuklar 3. günden sonra kendilerini daha iyi hissetmeye başlayabilir. Ancak norovirüs, dehidrasyona yani vücudun aşırı sıvı kaybetmesine neden olabilir. Özellikle küçük çocuklarda sıvı kaybı hızlı gelişebileceğinden, gerekli müdahalenin geciktirilmesi ciddi sonuçlara yol açabilir.

Çocuklarınızı el hijyeni ile norovirüsten koruyabilirsiniz

Alınacak bazı basit önlemlerle virüsün çocuğumuza bulaşmasını ve çevredeki çocuklara bulaştırılması engellenebilir:

1. Elleri sık sık ve doğru şekilde yıkamak: Özellikle tuvaleti kullandıktan sonra ve yemek yemeden önce çocukların elleri en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalıdır. 
2. Yüzeyleri temizlemek: Özellikle banyo ve mutfaklarda çocukların sık temas ettiği yüzeyler uygun dezenfektanlarla temizlenmelidir.
3. Yiyecekleri iyice yıkamak: Meyve ve sebzeler tüketilmeden önce iyice yıkanmalı, kabuklu deniz ürünleri ise uygun şekilde pişirilmelidir.
4. Hasta kişilerden uzak durmak: Çocukları norovirüs belirtileri gösteren kişilerden uzak tutmak alınabilecek en basit önlemlerden biridir. Hasta yetişkinlerin ve çocukların mümkün olduğunca evde kalması, enfeksiyonun yayılmasını azaltacaktır.

Çocuklarınızı Enfeksiyonlardan Koruyan 4 Önemli Uyarı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

1952 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olduktan sonra ruh ve sinir (nöropsikiyatri) uzmanlığını alan Özdemir, kas ve sinir hastalıkları alanında Türkiye’deki bilimsel çalışmaların gelişmesinde öncü bir rol üstlenmişti. Özdemir, 1978 yılında Türkiye Kas Hastalıkları Derneği’nin kurucu başkanlığını üstlenmiş, 1989-1996 yılları arasında da İstanbul Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Başkanlığı’nı yürütmüştü.

Mesleki çalışmalarının yanı sıra iyi hekimlik değerlerinin ve meslek örgütü özerkliğinin de savunucusu olan Özdemir, 12 Eylül askeri darbesinin ardından hem temel hak ve özgürlüklerin hem de meslek örgütlerinin ağır baskı altında olduğu bir dönemde İstanbul Tabip Odası Yönetim Kurulu Başkanlığı’nı da üstlenmişti.

Dr. Coşkun Özdemir’i yitirmenin acısını yaşarken, bilim dünyasına ve mesleğimize kattığı değerler ile meslek örgütümüze verdiği emekler için çok teşekkür ediyoruz.

Ailesine, yakınlarına ve tüm sağlık camiasına başsağlığı ve sabır diliyoruz.

Prof.Dr. Coşkun Özdemir Yaşamını Yitirdi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Solak olmak daha zeki veya yaratıcı olmak anlamına gelmiyor!

‘Solakların sağ beyni daha aktif çalıştığı için daha yaratıcı veya zeki olurlar’ algısının toplumda oldukça yaygın bir inanış olduğunu ifade eden Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, “Ancak günümüzde elde edilen bilimsel veriler, zekâ ya da özgün düşünme becerisinin yalnızca hangi elin kullanıldığıyla açıklanamayacağını gösteriyor.” dedi.

Solak bireylerde bazı beyin işlevlerinin yarım küreler arasındaki dağılımının sağ elini kullanan kişilere göre daha farklı olabileceğini aktaran Alp, “Yine de bu durum tek başına bilişsel üstünlük anlamına gelmez. İnsan beyni, karmaşık zihinsel süreçleri her iki yarım kürenin koordineli çalışmasıyla yürütür. Dolayısıyla bir kişinin yeteneklerini veya zihinsel performansını yalnızca el tercihine bakarak değerlendirmek doğru değildir.” şeklinde konuştu.

Solaklık bir hastalık değil, beynin doğal çeşitliliğinin bir parçası!

Solaklık hem genetik hem de gelişimsel süreçlerin birlikte etkili olduğu doğal bir özellik olduğuna işaret eden Alp, “Tek başına solaklıktan sorumlu bir gen bulunmamakla birlikte, birçok genin küçük etkileri ve anne karnındaki beyin gelişimi el tercihinin şekillenmesinde rol oynar.” dedi.

Çocuklarda baskın el tercihinin erken yaşlarda ortaya çıkmaya başladığını ve zaman içinde belirginleştiğini kaydeden Alp, bu nedenle solaklığın bir hastalık ya da düzeltilmesi gereken bir durum değil, beynin doğal çeşitliliğinin bir parçası olduğunu vurguladı. 

Solak olmak, bilişsel becerilerin daha iyi ya da kötü olduğu anlamına gelmiyor! 

Solak bireylerin beyin yapısının, dil, motor beceriler ve mekânsal algı gibi nörolojik işlevler açısından sağ elini kullananlara göre farklılık gösterip göstermediğine değinen Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, şunları söyledi:

“Bazı farklılıklar görülebilir ancak bunlar her solak birey için geçerli değildir. Sağ elini kullanan kişilerin büyük çoğunluğunda dil işlevleri beynin sol yarım küresinde baskın olarak temsil edilir. Solak bireylerde ise dil işlevlerinin sağ yarım kürede veya her iki yarım küreye daha dengeli dağılması biraz daha sık görülebilir. Bunun yanında motor kontrol açısından da bazı farklılıklar bulunabilir. Ancak hafıza, dikkat, dil becerileri veya mekânsal algı gibi alanlarda yalnızca el tercihine bakarak kişinin performansı hakkında kesin bir yargıya varmak mümkün değildir. Solak bireyler de kendi içinde oldukça heterojen bir gruptur.”

Çocuğun baskın elini değiştirmek değil, motor becerilerini desteklemek hedeflenmeli!

Çocuğun yazı yazarken, resim yaparken veya ince motor beceri gerektiren günlük etkinliklerde baskın olarak kullandığı eli zorla değiştirmeye çalışmanın önerilmediğine dikkat çeken Alp, “Çünkü bu durum bazı çocuklarda motor becerilerin gelişimini olumsuz etkileyebilir, yazı yazmayı güçleştirebilir ve performans kaygısına yol açabilir.” dedi.

Bununla birlikte günlük yaşamda her iki elin de işlevsel olarak kullanılabilmesinin önemli bir beceri olduğunu dile getiren Alp, “Eğitim sürecinde amaç çocuğun baskın elini değiştirmek değil, motor becerilerini desteklemek ve ihtiyaç duyduğu durumlarda her iki elini de etkili şekilde kullanabilmesini sağlamaktır.” diyerek sözlerini tamamladı.

Solaklık ne hastalık ne üstünlük! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

EGZAMA 

Yaz aylarında artan sıcaklıklar, yoğun terleme ve güneş ışınlarına uzun süre maruz kalmak egzama ataklarını tetikleyebiliyor. Özellikle atopik dermatit hastalarında sıcak hava ve cilt bariyerinin zayıflaması ciltte kaşıntı, kızarıklık, kuruluk ve tahriş gibi sorunların belirginleşmesine neden olabiliyor. Deniz suyu bazı kişilerde cildi rahatlatırken, havuzlardaki klor ve uzun süre ıslak mayo ile kalmak cildi tahriş ederek egzama belirtilerini artırabiliyor. Düzenli cilt bakımı ve doğru korunma yöntemleri sayesinde yaz aylarında egzama ataklarının sıklığının ve şiddetinin önemli ölçüde azaltılabildiğini vurgulayan Dr. Dilara Tüysüz, “Egzama belirtilerinin şiddetlenmesi, ciltte iltihaplanma, akıntı veya enfeksiyon bulgularının görülmesi durumunda ise vakit kaybetmeden bir dermatoloji uzmanına başvurulması son derece önemlidir” diye konuşuyor. 

Nasıl önlem almalı? 

• Her gün 2-2.5 litre suyu gün içine yayarak tüketmeye özen gösterin.
• Cildinizi düzenli olarak nemlendirmeyi alışkanlık edinin.  Duşun ardından ilk birkaç dakika içinde parfümsüz ve hassas ciltlere uygun nemlendiriciler kullanın. 
• Sıcak su yerine ılık suyla kısa süreli duş alın ve cildi tahriş edebilecek sert sabunlardan kaçının. 
• Terleme sonrasında cildinizi temiz suyla durulayın ve kıyafetinizin kuru olmasına dikkat edin. 
• Sentetik kumaşlar terlemeyi artırarak egzama belirtilerini kötüleştirebiliyor. Bu nedenle pamuklu, bol ve nefes alabilen giysiler tercih edin. 
• Güneşe çıkmadan önce hassas ciltler için uygun, geniş spektrumlu ve en az SPF 50 güneş koruyucu kullanın. 

CİLT ENFEKSİYONLARI 

Yaz aylarında en sık mantar, bakteriyel ve viral enfeksiyonlar görülüyor. Mantar enfeksiyonları yazın cildin hava alamaması ve nem gibi sebeplerle kolaylıkla oluşabiliyor. Çok kalabalık deniz, havuz ve su parkı gibi ortamlardan bulaşan virüs ve mantarlar  nedeniyle mantar enfeksiyonları ile kıl kökü iltihaplanmaları gelişebiliyor. Bunların yanı sıra viral siğiller ile molluskum hastalıklarına neden olan virüsler de ortak kullanılan havuz ve su kaydırağı gibi ortamlardan kolayca bulaşabiliyor. 

Nasıl önlem almalı?

• Kalabalık ve hijyen koşulları yeterli olmayan havuz, deniz ile su parklarından kaçının. 
• Deniz ve havuz sonrasında mutlaka kısa bir duş alın. 
• Duş sonrasında cildinizi iyice kurulayın, nemli kıyafetlerle uzun süre kalmayın.
• Özellikle ıslak veya nemli mayo ve deniz kıyafetleriyle uzun süre beklemeyin.
• Havlu, terlik ve kişisel bakım ürünleri gibi eşyaları ortak kullanmaktan kaçının. 

 CİLT KANSERİ 

Cilt kanseri, dünya genelinde en sık görülen kanser türleri arasında yer alırken, özellikle güneşe bağlı gelişen türlerinde artış dikkat çekiyor. Güneşin zararlı ultraviyole (UV) ışınlarına uzun süre maruz kalmak ve solaryum kullanımı cilt kanseri gelişiminde en önemli risk faktörleri arasında yer alıyor. Dermatoloji Uzmanı Dr. Dilara Tüysüz, erken teşhisin cilt kanserinde tedavi başarısını önemli ölçüde artırdığını belirterek, “Benlerde şekil ya da renk değişimi varsa, büyüme fark ediliyorsa vakit kaybetmeden bir doktora başvurulmalıdır” diyor.

Nasıl önlem almalı? 

• Ailenizde cilt kanseri öyküsü varsa güneşlenmekten kaçının. 
• Güneşin zararlı ultraviyole ışınlarının yeryüzüne en dik geldiği 11.00-16:00 saatleri arasında mümkünse dışarıya çıkmayın.
• Dışarıya çıkmadan önce en az SPF 50 güneş koruyucu kullanın. Koruyucuyu en geç iki saatte bir yenileyin. 
• Bronzlaşmak amacıyla solaryum kullanımından kaçının. 
• Ultraviyole ışınlarına karşı koruyucu özellikte kıyafetleri tercih edin.
• Açık alanlarda şapka ve güneş gözlüğü kullanın. 
• Güneşten korunmaya destek amacıyla kullanılan bazı vitamin veya antioksidan içerikli takviyeleri hekiminizin tavsiyesiyle kullanabilirsiniz. 

Cildimizi tehdit eden en büyük risk: Güneş ışınları! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye’de de biyomedikal mühendisliği alanında yürütülen akademik çalışmalar, sağlık teknolojilerinin yerli ve yenilikçi çözümlerle geliştirilmesine katkı sağlıyor. Tanı sistemlerinden akıllı medikal cihazlara kadar birçok alanda geliştirilen teknolojiler, hem sağlık profesyonellerinin karar süreçlerini destekliyor hem de hastaların yaşam kalitesini artırmayı hedefliyor. Acıbadem Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Özge Can, özellikle yapay zekanın artık yalnızca destekleyici değil, sağlık sisteminin stratejik bir parçası olduğuna dikkat çekiyor…

Medikal teknolojilerde en dikkat çekici gelişmelerin başında yapay zeka tabanlı uygulamalar geliyor. Büyük veri analizi sayesinde hastalıkların daha erken teşhis edilmesi, görüntüleme sistemlerinin daha yüksek doğrulukla yorumlanması ve klinik karar destek mekanizmalarının güçlendirilmesi mümkün hale geliyor. Onkoloji ağırlıklı olmak üzere tıbbın tüm alanlarında kullanılan algoritmalar, hekimlerin tanı süreçlerine önemli katkılar sunuyor. 

Güncel Tanı Teknolojileri Teşhis Süreçlerini Hızlandırıyor

Erken teşhis ve kişiselleştirilmiş tıp vizyonunun en güçlü halkasını oluşturan moleküler tanı ve mikroakışkan çip (Lab-on-a-Chip) teknolojileri, tıp dünyasında çığır açıyor. Kandan tek bir damlayla tümör DNA’sını saptayabilen likit biyopsi uygulamaları ve nano-biyosensörler, hastalıkların henüz klinik belirti vermeden çok önce tespit edilmesine olanak tanıyor. Bu sayede tanı süreçleri hem hasta konforunu artırıyor hem de tedaviye başlama süresini önemli ölçüde kısaltıyor.

Güncel tanı teknolojileriyle kişiler bazı durumlarda sağlık personeline gerek duymadan kendi örneklerini toplayabiliyor ve bununla birlikte toplumsal tarama programları daha etkin bir şekilde, hastaların konforunu bozmadan, daha uygun maliyetle yapılabilecek hale geliyor.

Prof. Dr. Özge Can, sağlık teknolojilerinde yaşanan dönüşümün yalnızca cihazların gelişmesiyle sınırlı olmadığını belirterek, “Yapay zeka destekli medikal sistemler, sağlık hizmetlerini daha erişilebilir, daha hızlı ve daha güvenilir hale getiriyor. Ancak teknolojinin gerçek değeri hasta güvenliğini ve tedavi etkinliğini artıran bir yardımcı olarak konumlanmasında yatıyor” diyor. 

Biyoteknolojik İlaçlar ve Hedefe Yönelik Yeni Nesil Terapiler

Biyomedikal mühendisliği ve biyoteknolojinin kesişim noktasında yer alan biyofarmasötik gelişmeler ise tedavi protokollerini baştan yazıyor. Hücresel düzeyde yüksek özgünlük sunan monoklonal antikorların yanı sıra, aynı anda iki farklı hedefe bağlanarak bağışıklık hücrelerini doğrudan tümöre yönlendiren bispesifik antikorlar, antikor-ilaç konjugatları (ADC) ve kemoterapi ajanlarını yalnızca hastalığın olduğu hücreye taşıyan “akıllı füze” niteliğindeki ilaç taşıma sistemleri tedavi başarısını artıracak konuma geliyor. Bununla birlikte, yüksek biyoyararlanım ve spesifik tutunma kapasiteleriyle öne çıkan peptit yapısındaki ilaçlar ile mRNA bazlı tedaviler; metabolik hastalıklardan nadir genetik hastalıklara ve onkolojiye kadar geniş bir alanda sağlıklı dokulara zarar vermeden doğrudan hastalığa neden olan hücresel mekanizmaları hedef alıyor. Peptit yapısındaki ilaçlar hedefe yönelik olarak geliştiriliyor ve güncel alternatiflerine göre çok daha maliyet etkin ve hızlı bir şekilde üretilebiliyor.

Prof. Dr. Özge Can, peptit yapısındaki ilaçların yakın gelecekte antikorların yerini alacağını ve dünya genelinde hastaların bu tedavilere erişimini kolaylaştıracağını ifade ediyor. 

Giyilebilir Sağlık Teknolojileri ile Kronik Hastalıklar Yönetiliyor

Giyilebilir sağlık teknolojileri ve sürekli veri üreten biyosensörler sayesinde bireylerin sağlık durumları anlık olarak takip edilebiliyor. Akıllı saatler, deri üzerine yerleştirilen sensörler ve sürekli glikoz ölçüm sistemleri; kalp ritmi, kan şekeri, tansiyon, uyku düzeni, solunum hızı ve fiziksel aktivite gibi birçok biyolojik veriyi kesintisiz olarak kayıt altına alıyor. Bu veriler, uzaktan hasta izleme platformları aracılığıyla sağlık profesyonellerine iletilerek olası risklerin erken dönemde belirlenmesine olanak tanıyor. Böylece kronik hastalıkların yönetiminde daha etkin, kişiselleştirilmiş ve önleyici yaklaşımlar geliştiriliyor. 

Geleceğin sağlık sistemlerinin veri odaklı olacağını vurgulayan Prof. Dr. Özge Can, “Kişiselleştirilmiş sağlık uygulamaları, herkese aynı tedaviyi sunan klasik yaklaşımın yerini almaya başladı. Bireyin genetik yapısı, yaşam alışkanlıkları ve biyolojik verileri birlikte değerlendirilerek çok daha etkili tedavi planları oluşturulabilecek” diyor. 

Yapay zeka destekli analiz sistemleri bu büyük veri havuzunu değerlendirerek hastalık belirtilerini henüz klinik semptomlar ortaya çıkmadan önce tespit edebiliyor. Kanser hastalarında radyolojik görüntüler ve patoloji örnekleri yapay zeka algoritmalarıyla analiz edilerek tümörlerin daha erken evrede ve daha yüksek doğrulukla saptanmasına katkı sağlanıyor. Kardiyoloji alanında akıllı ritim izleme sistemleri; atriyal fibrilasyon gibi ritim bozukluklarını erken fark ederek hastaların zamanında hekime yönlendirilmesini sağlıyor ve kalp krizi riskini artırabilecek düzensizliklerin izlenmesine yardımcı oluyor. Nörolojide ise giyilebilir sensörler sayesinde Parkinson hastalarının hareketlerindeki değişimler, epilepsi nöbetlerini işaret eden fizyolojik bulgular veya inme sonrasındaki rehabilitasyon süreci sürekli takip edilerek tedavi planları kişiye özel olarak güncellenebiliyor. Prof. Dr. Özge Can, “Bu teknolojiler, hekimlerin karar süreçlerini desteklerken yaşam kalitesinin artırılmasına da önemli katkı sunuyor” şeklinde konuşuyor.

Robotik Sistemler ve Akıllı Cihazlar Sağlık Hizmetlerini Dönüştürüyor

Robotik cerrahi sistemleri, hassas operasyonlarda cerrahlara önemli avantajlar sunarken rehabilitasyon robotları ve akıllı protez teknolojileri de hastaların yaşam kalitesini artırıyor. Bunun yanında üç boyutlu yazıcılarla üretilen kişiye özel implantlar ve biyomalzemeler, tedavi süreçlerinde yeni fırsatlar yaratıyor.

Biyomedikal mühendisliği disiplininin farklı mühendislik alanlarıyla birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Prof. Dr. Özge Can, “Bugün biyomedikal mühendisliği; elektronik, yazılım, yapay zeka, temel bilimler, malzeme bilimi ve veri analitiğinin kesişim noktasında yer alıyor. Disiplinler arası yaklaşım, sağlık alanındaki yeniliklerin hızını belirleyen en önemli unsur haline geldi” diyor. 

Üniversite-Sanayi İş Birlikleri Geleceğin Teknolojilerini Hızlandırıyor

Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de üniversiteler, sağlık kuruluşları ve teknoloji şirketleri arasındaki iş birlikleri yeni nesil medikal teknolojilerin geliştirilmesinde kritik rol üstleniyor. Akademik bilgi birikiminin sanayi deneyimiyle buluşması, yenilikçi ürünlerin daha kısa sürede ticarileşmesine ve uluslararası rekabet gücünün artmasına katkı sağlıyor. Prof. Dr. Özge Can, “Acıbadem Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Bölümü olarak biz de bu anlayışla, yürüttüğümüz üniversite-sanayi iş birliği kapsamında yapay zeka destekli sağlık teknolojileri, giyilebilir sensör sistemleri, dijital sağlık çözümleri ve objektif değerlendirme sistemleri üzerine ortak Ar-Ge ve klinik araştırmalar gerçekleştiriyoruz. Geliştirdiğimiz teknolojilerin yalnızca laboratuvar ortamında değil, gerçek klinik koşullarda test edilmesi ve klinik süreçlere entegre edilmesi, araştırmalarımızın en önemli odak noktalarından birini oluşturuyor. Bu çalışmalar sayesinde bilimsel bilgi doğrudan klinik uygulamaya aktarılırken, elde edilen klinik veriler de yeni nesil medikal teknolojilerin geliştirilmesine katkı sağlıyor. Amaç yalnızca yeni cihazlar geliştirmek değil; klinisyenlerin karar verme süreçlerini destekleyen, hastaların tedavi sonuçlarını objektif olarak izleyebilen ve kişiselleştirilmiş sağlık hizmetlerini mümkün kılan teknolojiler üretmek. Bu çalışmalar kapsamında geliştirilen teknolojiler uluslararası bilimsel yayınlarla desteklenirken, aynı zamanda gelecekte ticarileştirilebilecek yerli sağlık teknolojilerine dönüşmesi hedefleniyor. Üniversite öğrencileri ve lisansüstü araştırmacılar da bu projelerde aktif görev alarak eğitim süreçlerinde gerçek klinik problemler üzerinde çalışma fırsatı elde ediyor. Böylece akademik bilgi, mühendislik yaklaşımı ve klinik deneyim aynı platformda buluşuyor” şeklinde konuşuyor.

Prof. Dr. Özge Can, bu ekosistemin önemini şu sözlerle ifade ediyor: “Sağlık teknolojilerinde küresel rekabet, yalnızca iyi araştırmalar yapmakla değil, bu araştırmaları topluma değer üreten ürünlere dönüştürmekle mümkün oluyor. Üniversiteler, girişimcilik ekosistemi ve sanayi iş birlikleri bu dönüşümün temel yapı taşlarını oluşturuyor”…

Medikal teknolojilerde yaşanan gelişmeler, önümüzdeki yıllarda koruyucu sağlık hizmetlerinden teşhis süreçlerine, tedavi yöntemlerinden rehabilitasyona kadar sağlık sisteminin her aşamasında etkisini daha güçlü şekilde hissettirecek. Yapay zeka, dijital sağlık, tanı teknolojileri, biyoteknolojik ilaçlar, akıllı medikal cihazlar ve biyomedikal mühendisliği alanındaki diğer yenilikler, yalnızca sağlık profesyonellerinin çalışma biçimini değil, bireylerin sağlık hizmetlerine erişim deneyimini de yeniden şekillendirecek.

Sağlıkta Geleceği Şekillendiren Yeni Teknolojiler Tanı ve Tedavide Ezber Bozuyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Tanısı doğru konularak doğru ürtiker tedavisi yapılması

Sık görülen cilt hastalıklarından biri olan ürtiker, kızarıklık, kabarıklık ve yoğun kaşıntıyla seyreden bir hastalıktır. Özellikle alerjik bünyeye sahip kişilerde daha sık görülür. Ancak bazı ciddi hastalıkların belirtileriyle benzerlik gösterdiği için ürtikere doğru tanı ve tedavi uygulanması gerekir. Özellikle yaz aylarında yükselen hava sıcaklıkları ve buna bağlı gelişen aşırı terleme, ürtiker hastaları için önemli bir risk faktörü oluşturur. Vücut ısısının artmasıyla ortaya çıkan kolinerjik ürtiker, küçük noktasal kabarcıklar ve yoğun kaşıntıyla kendini gösterebilir.

Şiddetli kaşıntı iş ve sosyal yaşamı olumsuz etkileyebiliyor

Ürtikerin akut ve kronik olmak üzere iki tipi bulunmaktadır. Akut ürtikerde döküntüler genellikle 15-20 dakika içinde kaybolabilir. Hatta hasta sağlık kuruluşuna başvurduğunda döküntülerin izi kalmamış bile alabilir. Ancak bu döküntüler bazen o kadar şiddetli kaşıntıya neden oluyor ki kişinin iş performansını ve sosyal yaşamını ciddi şekilde etkiler. Altı haftayı aşan vakalar ise kronik ürtiker olarak değerlendirilir. Döküntüler kısa sürede kaybolabileceği gibi zaman zaman daha inatçı bir seyir de izleyebilir. Tedavide ilk aşamada antihistaminik ilaçlarla belirtiler kontrol altına alınmaya çalışılır.

Döküntüler ağız içinde görülmeye başlarsa dikkat!

Ürtikere bağlı döküntüler saçlı deri dahil olmak üzere vücudun her bölgesinde görülebilir. Ancak en kritik tablo, ağız içi ve solunum yollarının etkilenmesiyle ortaya çıkar. Bu durumda hasta nefes alma güçlüğü nedeniyle acil müdahaleye ihtiyaç duyulur. Solunum sıkıntısının geliştiği durumlarda adrenalin gibi özel ilaçlarla müdahale edilmesi gerekir. Bu nedenle ağız içi, dudak çevresi ve ağız mukozasında şişlik ya da döküntü gelişmesi veya nefes darlığı yaşanması halinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekir.

Sıcak hava ve terleme ürtiker ataklarını tetikleyebiliyor

Yaz aylarında artan sıcaklık ve yoğun terleme, ürtiker şikayetlerinin şiddetlenmesine veya yeni atakların ortaya çıkmasına neden olabilir. Kolinerjik ürtiker olarak adlandırılan bu tabloda, vücut ısısının yükselmesiyle birlikte küçük ve kaşıntılı döküntüler gelişebilir. Sıcak hava, yoğun egzersiz, sıcak duş ve baharatlı yiyecekler gibi faktörler de bu tür reaksiyonları tetikleyebilir. Bu nedenle ürtiker hastalarının yaz aylarında serin ve iyi havalandırılan ortamlarda bulunmaları, pamuklu kıyafetler tercih etmeleri ve yeterli miktarda su tüketmeleri önerilir. Aşırı sıcak havalarda dışarı çıkılması gerekiyorsa güneşten koruyan şapka ve hafif giysiler kullanılmalı, gerekli durumlarda doktor kontrolünde ilaç tedavisi yeniden düzenlenmelidir.

Stres, ürtikerin görünmeyen tetikleyicileri arasında yer alıyor

Ürtiker çoğunlukla alerjik bünyeye sahip kişilerde görülse de alerjisi olmayan bireylerde de ortaya çıkabilir. Hastalık; tiroid rahatsızlıkları, mide-bağırsak sistemi hastalıkları ve kolajen doku hastalıkları gibi birçok sistemik hastalığın ilk belirtisi olabilir. Bunun yanı sıra stres de ürtiker gelişiminde önemli rol oynayan faktörlerden biridir. Vücudunda kızaran, kabaran, kaşıntılı ve sonrasında kendiliğinden kaybolan döküntüler fark eden kişilerin vakit kaybetmeden doktora başvurması gerekir. Yapılacak kan, idrar ve dışkı testleriyle altta yatan nedenler araştırılarak gerekli tedavi planlanabilir.

Nedeni bilinmeyen ürtikerde psikolojik destek tedaviyi güçlendirebilir

Ürtiker tedavisinde ilk seçenek antihistaminik ilaçlar olur. Şikayetlerin devam etmesi halinde kortizon (steroid) tedavisine başvurulabilir. Tetkiklerde herhangi bir neden saptanamaması ve belirtilerin altı haftadan uzun sürmesi durumunda ise “Kronik İdiyopatik Ürtiker” tanısı konulur. Bu tür vakalarda tıbbi tedaviye ek olarak psikolojik veya psikiyatrik destek alınması da önerilebilir. Çünkü stres yönetimi, hastalığın kontrol altına alınmasında önemli katkı sağlayabilir.

Belirtiler kaybolsa bile tedavi yarım bırakılmamalı

Ürtiker tedavisi sabır ve düzenli takip gerektiren uzun soluklu bir süreçtir. Döküntülerin geçmesi, tedavinin sona erdiği anlamına gelmez. İlaçların aniden bırakılması halinde hastalık daha şiddetli ataklarla tekrar ortaya çıkabilir. Tedavi genellikle aylık planlanır ve iyileşme sağlansa dahi ilaçlar doktor kontrolünde kademeli olarak azaltılır. Şikayetlerin devam ettiği durumlarda ise tedavi süresi birkaç ayı hatta daha uzun dönemleri kapsayabilir.

Ürtiker hastaları bu önerilere dikkat etmeli

• Ürtikeri tetikleyebilecek alerjen gıdalardan uzak durulmalıdır. Özellikle çilek, yumurta sarısı, fındık, fıstık, çikolata ve deniz ürünleri dikkatli tüketilmelidir. 
• Günlük yaşamda yapılan değişiklikler takip edilmeli; sabun, şampuan ve cilt bakım ürünleri gibi topikal ürünlerin şikayetleri artırdığı düşünülüyorsa kullanımı gözden geçirilmelidir.
• Çamaşırlar, deterjan kalıntısı kalmayacak şekilde çift durulanmalıdır.
• Çamaşır yıkarken yumuşatıcı kullanımından kaçınılmalıdır.
• Banyoda cilt sert kese veya lifle tahriş edilmemelidir.
• Tozlu ortamlardan uzak durulmalıdır. Solunum yoluyla alınan alerjenler ürtikeri tetikleyebilir.
• Yaz aylarında aşırı sıcak ve terlemeden korunmak için serin ortamlarda bulunulmalıdır.

Yaz Sıcakları Kurdeşen Ataklarını Artırıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

ASLINDA BİRBİRİMİZE HİÇ BENZEMİYORUZ

Çevrenizde mutlaka görmüşsünüzdür; aynı diyeti yapan iki kişiden biri hızla kilo verirken diğeri neredeyse hiç değişmez. Aynı ilacı kullanan iki kişiden biri kısa sürede fayda görürken, diğerinde beklenen etki ortaya çıkmayabilir. Hatta aynı yaşta olan iki insanın biri çok daha dinç görünürken diğeri kendini yıllardır yorgun hissedebilir. Acıbadem Life Danışmanı İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Burak Can, bunun cevabını doğa metaforunu kullanarak veriyor ve “Doğa seri üretim yapmaz” diyor.

Her insanın biyolojisi kendine özgü olduğuna dikkat çeken Dr. Burak Can, “Uzun yıllar boyunca tıp, hastalıkları “ortalama bir insana” göre değerlendirdi. Ancak son yıllarda genetik, metabolizma ve mikrobiyota alanında elde edilen bilimsel gelişmeler, her bireyin biyolojik olarak birbirinden farklı çalıştığını ortaya koydu. Bu nedenle modern tıp artık yalnızca hastalığı değil, hastanın kendisini de anlamaya odaklanıyor. Çünkü dünyada ne kadar insan varsa, o kadar farklı sağlık haritası var” ifadelerini kullanıyor.

4 BİLİMSEL FARKLILIĞIMIZ!

Sağlığımızı belirleyen tek bir faktör olmadığını söyleyen İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Burak Can, “Vücudumuz, doğuştan getirdiğimiz genetik özelliklerden yaşam boyunca şekillenen biyolojik süreçlere kadar birbirini etkileyen pek çok mekanizmayla çalışıyor. Modern tıp da artık bu farklılıkları dikkate alıyor” diyor ve bizi birbirimizden ayıran ve sağlığımızı kişiye özel hale getiren dört temel bilimsel özelliği sıralıyor.

1. Genlerimiz Aynı Dili Konuşmuyor

DNA’mızı kullanım kılavuzuna benzeten Dr. Burak Can, “DNA ilaçları nasıl karşılayacağımızı belirler. Örneğin, kalp hastalıklarında sık kullanılan standart bir kan sulandırıcı, bazı insanların karaciğerindeki minik bir genetik fark nedeniyle vücutta asla aktifleşemiyor. Yani komşunuza şifa olan hap, sizin genetik şifreniz yüzünden sizi korumasız bırakabiliyor” diyor.

1. Aynı Ekmek, Farklı Kan Şekeri

Dünyanın en prestijli tıp dergilerinden Cell’de yayınlanan meşhur bir araştırmanın “herkes için geçerli” diyet listelerini yıktığını belirten İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Burak Can, “Katılımcılara aynı miktarda beyaz ekmek verildiğinde, birinin kan şekerinin tavan yaptığı, diğerinde ise neredeyse hiç yükselmediği görüldü. Hatta bazı bireylerde saf tereyağı şekeri hiç etkilemezken, sağlıklı sanılan domatesin şekeri fırlattığı saptandı. Çünkü her insanın metabolizma hızı tamamen kendine hastır” ifadelerini kullanıyor.

1. İçimizdeki Gizli Parmak İzi (Mikrobiyota)

Bağırsaklarımızda yaşayan trilyonlarca dost bakterinin dizilimi tıpkı parmak izimiz gibi sadece bize ait. Sizin bağırsağınız bir yiyeceği dostça sindirirken, bir başkasınınki aynı besinden vücut içi gizli bir yangın (inflamasyon) üretebilir. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Burak Can, son yılların popüler zayıflama ilaçlarının herkeste aynı sonucu vermemesinin ardında bu iç ekosistem yattığını belirtiyor.

1. Hücresel Yaşlanma Hızımız Farklı

Aynı yıl, aynı ay doğmuş iki insan düşünün. İkisi de kimliğe göre 45 yaşında olsun. Ancak birinin hücreleri içeride 35 yaşın enerjisiyle çalışırken, diğerininki kronik stres, kötü beslenme veya uykusuzluk yüzünden 55 yaşına gelmiş olabilir. Tam bu noktada Dr. Burak Can, Dr. Steve Horvath’ın tıp literatürüne kazandırdığı “Epigenetik Saat” araştırmalarına dikkat çekiyor ve “Epigenetik saat, yaşam tarzımızın genlerimizin üzerine nasıl bir elbise giydirdiğini kanıtladı. Tedavi planlanırken kimlikteki yaşa değil, hücrelerin gerçekte kaç yaşında olduğuna (biyolojik yaşa) bakılması gerekiyor” diyor.

HER BİREY KENDİNE ÖZGÜ ÖZELLİKLER TAŞIYOR

Tıpta yeni dönemde herkese aynı yaklaşımı uygulamak yerine her bireyin kendine özgü biyolojisinin anlaşılmaya odaklanıldığını söyleyen Acıbadem Life Danışmanı İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Burak Can, “Genetik analizlerden gelişmiş laboratuvar testlerine, biyobelirteçlerden yapay zekâ destekli değerlendirmelere kadar birçok yenilik sayesinde artık kişiye özel sağlık yönetimi mümkün hale geliyor. Amaç yalnızca hastalık geliştikten sonra en doğru tedaviyi belirlemek değil; kişinin risklerini önceden saptayarak hastalık ortaya çıkmadan önce önlem almak ve sağlıklı geçirilen yaşam süresini, yani “healthspan”i uzatmak” ifadelerini kullanıyor.

SİZDEN SADECE BİR TANE VAR

Tüm bu nedenlerle sağlık konusunda başkalarıyla kıyaslama yapmanın doğru olmadığını vurgulayan Dr. Burak Can, “Sosyal medyada gördüğünüz bir beslenme modeli, komşunuza iyi gelen bir takviye ya da arkadaşınızın kullandığı bir ilaç sizin için en doğru seçenek olmayabilir. Çünkü her insanın biyolojisi kendine özgüdür. Sizden yalnızca bir tane var” diyor.

Aynı İlaç, Aynı Diyet… Peki Neden Sonuçlar Farklı? yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İklim krizinin etkisiyle sıcak hava dalgalarının daha uzun ve daha şiddetli yaşanması, çalışanların sağlığı açısından yeni riskleri de beraberinde getiriyor. Türk Tabipleri Birliği (TTB) ve Birleşik Metal İşçileri Sendikası (Birleşik Metal-İş), yüksek sıcaklıklarda çalışan milyonlarca işçinin maruz kaldığı risklere dikkat çekerek yasal düzenleme yapılması çağrısında bulundu. İki kurum, gerçekleştirdikleri basın toplantısının ardından taleplerini 7 Ağustos 2026 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na iletti.

“Türkiye’de somut ve bağlayıcı bir üst sınır yok”

Bakanlığa gönderilen yazıda, yüksek sıcaklıkların çalışanlarda kısa ve uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açabileceği, mevcut hastalıkları olumsuz etkileyebileceği belirtildi. Türkiye’de işçileri mesleki ısı stresine karşı koruyan ve yüksek sıcaklıklarda çalışmaya ilişkin somut, bağlayıcı üst sınırlar getiren özel bir düzenleme bulunmadığına dikkat çekilen yazıda, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda da hangi sıcaklık koşullarında hangi önlemlerin alınacağı ve çalışmanın ne zaman durdurulacağı konusunda düzenleme eksikliği bulunduğu savunuldu. TTB ve Birleşik Metal-İş, çalışanların sağlık ve yaşam haklarının korunması amacıyla sıcaklık kaynaklı risklere karşı açık ve uygulanabilir kurallar getirilmesi gerektiğini vurguladı.

Aşırı sıcaklarda çalışma durdurulabilecek mi?

İki kurumun taleplerinin başında, işkolları ve çalışma ortamlarının özellikleri dikkate alınarak azami ısı maruziyeti sınırlarının belirlenmesi geliyor. Belirlenen sınırların aşılması veya aşırı sıcakların çalışanlar açısından ciddi ve yakın tehlike oluşturması halinde çalışmanın durdurulması, işçilerin çalışmaktan kaçınma hakkını kullanırken ücret ve diğer özlük haklarında kayıp yaşamamasının güvence altına alınması isteniyor. Sıcaklık değerlendirmesinde yalnızca hava sıcaklığının değil, nem, radyant ısı, yapılan işin fiziksel yükü, maruziyet süresi ve kullanılan koruyucu giysilerin de dikkate alınması talep ediliyor.

Serinleme alanları ve zorunlu molalar

TTB ve Birleşik Metal-İş, işverenlere çalışanların sıcak hava koşullarından korunması için serinleme ve gölgelik alanlar oluşturma yükümlülüğü getirilmesini istiyor. Ücretsiz ve kolay erişilebilir içme suyu sağlanması, gerekli durumlarda uygun sıvı desteğinin verilmesi, ısı kaynaklarının yalıtılması, uygun havalandırma ve iklimlendirme sistemlerinin kurulması da talepler arasında yer alıyor. Aşırı sıcak dönemlerde çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesi, günün en sıcak saatlerinde çalışmanın sınırlandırılması ve zorunlu dinlenme-serinleme molalarının artırılması da öneriliyor.

İşyerlerine “ısı yönetimi planı” önerisi

Kurumlar ayrıca her işyerinde, yüksek sıcaklıkların ortaya çıkması halinde uygulanacak önlemlerin önceden belirlenmesini istiyor. Bu kapsamda işyerine özgü ısı yönetimi planlarının hazırlanması, uygulanması ve düzenli olarak güncellenmesi talep ediliyor. Azami sıcaklık sınırlarının aşılması halinde çalışmanın hangi koşullarda durdurulacağı ve ne zaman yeniden başlatılacağı da önceden belirlenmesi gereken konular arasında gösteriliyor.

Risk değerlendirmeleri çalışan gruplarını da kapsayacak

TTB ve Birleşik Metal-İş, işyerlerindeki risk değerlendirmelerinin farklı çalışan gruplarının özel risklerini de dikkate alması gerektiğini belirtiyor. Açık alanda çalışanlar, hamile veya menopoz dönemindeki çalışanlar, ileri yaştaki çalışanlar, kronik hastalığı bulunanlar, göçmen ve mevsimlik işçiler ile kayıt dışı ve güvencesiz çalışanların sıcak hava koşullarında karşı karşıya kaldıkları risklerin ayrıca değerlendirilmesi isteniyor. Bu değerlendirmelerin çalışanlara yönelik ayrımcılık veya hak kaybı gerekçesine dönüştürülmemesi, çalışma koşullarının çalışanın durumuna göre uyarlanması gerektiği vurgulanıyor.

Acil müdahale ve sağlık gözetimi talebi

Yüksek sıcaklıklara bağlı sağlık sorunlarına hızlı müdahale edilmesi amacıyla işyerlerinde acil müdahale protokollerinin oluşturulması da talepler arasında bulunuyor. Bu kapsamda sıcak çarpması ve benzeri akut sağlık sorunlarının erken tanınması, hızlı soğutma, ilkyardım ve gerektiğinde sağlık kuruluşuna sevk süreçlerinin belirlenmesi isteniyor. Ayrıca yüksek sıcaklıklara sürekli veya tekrarlayan biçimde maruz kalan çalışanların, risk değerlendirmesi ve işyeri hekiminin değerlendirmesi doğrultusunda düzenli sağlık gözetimine alınması talep ediliyor. TTB ve Birleşik Metal-İş, sıcak hava koşullarının çalışan sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin verilerin düzenli olarak toplanmasını, bilimsel araştırmaların desteklenmesini ve elde edilen verilerin şeffaf biçimde kamuoyuyla paylaşılmasını da istedi. Kurumlar, yüksek sıcaklıklarda çalışma koşullarının yalnızca işverenlerin inisiyatifine bırakılmaması, çalışanların sağlık ve yaşam hakkını güvence altına alan açık ve bağlayıcı yasal düzenlemelerin bir an önce hayata geçirilmesi çağrısında bulundu. (BSHA / Bilim ve Sağlık Haber Ajansı)

Sıcakta Çalışma Şartları İçin Yeni Düzenleme Talebi! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Kadıköy Belediyesi ile NG Kamp’ın iş birliğinde gerçekleştirilecek 30 Ağustos 3×3 Basketbol Zafer Kupası, genç basketbolcuları Zafer Bayramı coşkusunu basketbolun enerjisiyle buluşturmaya hazırlanıyor. Turnuvaya katılmak isteyen sporcular için kayıtlar devam ediyor.

U-12, U-13, U-14, U-15 ve U-16 kategorilerinde düzenlenecek organizasyonda genç sporcular, iki gün boyunca yüksek tempolu 3×3 basketbol karşılaşmalarında mücadele ederek yeteneklerini sergileme ve profesyonel turnuva atmosferini deneyimleme fırsatı yakalayacak.

29-30 Ağustos tarihlerinde Kadıköy Göztepe Özgürlük Parkı’nın basketbol sahalarında düzenlenecek turnuvada genç sporcular, iki gün boyunca yüksek tempolu karşılaşmalarda mücadele edecek. Saha düzeni ve organizasyon yapısıyla genç sporculara turnuva deneyimi sunmayı hedefleyen etkinlik, aynı zamanda sporseverleri 30 Ağustos Zafer Bayramı’nın coşkusuyla da buluşturacak.

Katılımın ücretsiz olduğu turnuvada kontenjan sınırlı tutulacak. Başvurular 23 Ağustos 2026 tarihine kadar devam edecek.

Başvurular, https://www.ngkamp.com/ internet sitesi üzerinden gerçekleştirilebilir.

30 Ağustos Basketbol Zafer Kupası Kayıtları Devam Ediyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi İş Sağlığı ve Güvenliği Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan ile İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Öğr. Gör. Mustafa Cüneyt Gezen, havuzlarda kimyasal güvenliğinden elektrik tesisatına, boğulma riskinden kayıp düşmelere kadar alınması gereken önlemleri değerlendirdi.

Havuzlardaki riskler neler?

Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, yaz aylarında kullanım yoğunluğu artan yüzme havuzlarında kimyasal risklerin yanı sıra boğulma, elektrik çarpması, kayma ve düşme gibi önemli tehlikeler bulunduğunu söyledi.

Dr. Uçan, kullanıcı sayısı ve kullanım sıklığındaki artışa rağmen düzenli bakım ve güvenlik önlemlerinin ihmal edilmesinin insan sağlığı açısından ciddi tehdit oluşturabileceğini kaydederek, “Yüzme havuzları, düzenli kontrollerin, periyodik bakımların ve çevresinde güvenlik tedbirlerinin alınması gibi sorumlulukları beraberinde getiriyor. Yüzme havuzlarıyla ilgili asgari koşulların sağlanmasında birincil sorumluluk işletmecilerde, toplu yaşam alanlarına ait ortak yüzme havuzlarında ise site yönetimlerindedir.” dedi.

Çocuklar havuz başında bir an bile gözetimsiz bırakılmamalı

Boğulma riskine karşı alınacak tedbirlerin hayati önem taşıdığını dile getiren Dr. Uçan, çocukların havuz çevresinde mutlaka yetişkin gözetiminde bulunması gerektiğini vurguladı.

Dr. Uçan, havuzların yakınında can simidi gibi kurtarma ekipmanlarının hazır bulundurulması, ilk yardım çantasının eksiksiz olması ve acil durumlarda iletişimi sağlayacak imkanların bulunması gerektiğini ifade ederek, “Havuz çevresinde herkes tarafından görülebilen ve okunabilen ‘Havuz Kullanım Talimatları’ bulunmalı.” diye konuştu.

Islak zemin ciddi yaralanmalara neden olabilir

Havuz çevresindeki kayma ve düşme vakalarının da göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Dr. Uçan, “Havuz ve çevresinde olası tehlikelere karşı bilgilendirme levhaları mutlaka asılmalı. Havuz derinlikleri kullanıcıların görebileceği şekilde belirtilmeli ve dalışın yasak olduğu alanlarda güvenlik işaretleri kullanılmalı.” dedi.

Yürüme alanları, duş bölgeleri ve havuz çevresindeki zeminlerin kaymayı önleyici malzemelerden yapılması gerektiğini ifade eden Dr. Uçan, tahliye sistemleri ve mazgalların da düzenli olarak kontrol edilmesi gerektiğini kaydetti.

Havuz çevresindeki elektrik ölümcül risk oluşturabilir

Havuzlarda elektrik güvenliğinin en kritik başlıklardan biri olduğuna işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, elektrik tesisatlarının mevzuata uygunluğunun düzenli olarak kontrol edilmesi gerektiğini söyledi.

Dr. Uçan, “Havuz içinde veya çevresindeki elektrik akımının 50 Voltun altında tehlikesiz gerilim olarak nitelendirilen koşulu sağlamasına mutlaka dikkat edilmeli. Havuzlarda 12 volt AC aydınlatma ve uygun temizlik robotları kullanılmalı. Kaçak akım rölesi mutlaka olmalı.” dedi.

Havuz bakımındaki kimyasallar rastgele kullanılmamalı

İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Öğr. Gör. Mustafa Cüneyt Gezen de havuz suyunun dezenfeksiyonunda kullanılan kimyasalların yanlış depolanması, taşınması veya uygulanmasının ciddi sağlık riskleri doğurabileceğine dikkat çekti.

“Havuz kimyasalları depolama, elleçleme ve dozajlama sırasında en kritik nokta; kimyasalları asla birbiriyle karıştırmamaktır.” diyen Gezen, kimyasalların serin, kuru ve iyi havalandırılan alanlarda muhafaza edilmesi gerektiğini söyledi.

Klor ve asit yan yana bile depolanmamalı

Özellikle asit ve klor içeren ürünlerin birbirinden ayrı tutulması gerektiğini vurgulayan Gezen, “Asit ve kloru aynı rafta veya dolapta bulundurmak ciddi tepkime riskine neden olur. Kimyasallar başka bir kaba aktarılmamalı; orijinal kaplarında, etiketleri ve kapakları korunarak saklanmalıdır.” dedi.

Dökülme ve sızıntılara karşı da önlem alınması gerektiğini belirten Gezen, ambalajların altında sızıntı havuzlarının bulunması gerektiğini kaydetti.

Gezen, havuz kimyasallarının çocukların ve yetkisiz kişilerin ulaşamayacağı kilitli depolarda saklanması gerektiğini de vurguladı.

Kimyasallarla çalışanlar koruyucu ekipmansız işlem yapmamalı

Havuz bakımını yapan çalışanların kimyasallara doğrudan maruz kalmasının önlenmesi gerektiğini belirten Gezen, “Uygun eldiven, koruyucu gözlük ve maske kullanılmalı. Özellikle klor ürünlerinin ambalajını açarken toksik buhar solunması riski vardır. Taşıma, depolama ve kullanım sırasında özellikle klor ürünlerinin kontrolsüz biçimde suyla teması önlenmelidir.” ifadelerini kullandı.

Klor ürünlerinin tablet veya granül formda, difüzör ya da çözelti halinde uygun yöntemlerle uygulanması gerektiğini dile getiren Gezen, yoğun kullanım veya yağmur sonrasında gerektiğinde şok klorlama yapılabileceğini ve bunun tercihen akşam saatlerinde gerçekleştirilmesi gerektiğini söyledi.

Şok klorlama sonrası hemen havuza girilmemeli

Havuz suyunda yalnızca kimyasal uygulamanın değil, uygulama sonrasındaki kontrolün de önemli olduğunu belirten Gezen, pH değerinin 7,2–7,6 aralığında tutulması gerektiğini söyledi.

Gezen, “Normal dozaj klorlama sonrasında suya girmek için en az 30 dakika beklenmeli. Şok klorlama sonrasında genellikle 8–12 saat beklenmesi önerilir; suyun pH ve klor değerleri test kitleriyle ölçülmeden havuza girilmemeli.” dedi.

Havuzdan çıktıktan sonra temiz suyla duş alınmasını da öneren Gezen, kimyasal kalıntıların özellikle çocukların hassas ciltlerinde daha hızlı tahrişe yol açabileceğini sözlerine ekledi. 

Havuz kimyasallarındaki tehlikeye dikkat! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Söke Ağız Ve Diş Sağlığı Polikliniği Hizmete Başladı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Aktif oyunlar çocukların fiziksel, bilişsel ve sosyal gelişimini destekliyor! 

Tablet, telefon ve bilgisayar gibi dijital araçların çocukların günlük yaşamında giderek daha fazla yer kapladığına dikkat çeken Emrullah Harun Kaya, “Aktif oyun ve açık hava etkinliklerine ayrılan zaman azaldı. Önceki nesillerin günlük yaşamında önemli bir yer tutan sokak oyunları, koşma, tırmanma, bisiklete binme ve arkadaşlarla hareketli oyunlar, günümüzde birçok çocuk için ekran temelli etkinliklerle yer değiştirdi.” dedi.

Çocukların daha az hareket etmesinin yalnızca fiziksel kondisyonu değil; motor becerileri, sosyal ilişkileri, problem çözme yetenekleri, özgüvenleri ve günlük yaşam aktivitelerine bağımsız katılımları üzerinde de etkili olabileceğini ifade eden Kaya, “Hareket çocuk gelişiminin temel taşlarından biridir. Çocuklar hareket ederek öğrenir, oynayarak gelişir. Hareket sırasında bedenlerini tanır, çevreleriyle ilişki kurar, karşılaştıkları sorunlara çözüm üretir ve yeni beceriler kazanırlar. Aktif oyunlar çocukların kas kuvvetini ve dayanıklılığını geliştirirken denge, koordinasyon, dikkat, planlama ve sosyal iletişim becerilerine de önemli katkılar sağlar.” diye konuştu.

Yeterince hareket etmeyen çocuklarda kas kuvveti, denge ve koordinasyon sorunları görülebilir!

Çocukların fiziksel olarak gelişebilmeleri için düzenli ve çeşitli hareket deneyimlerine ihtiyaç duyduğuna işaret eden Kaya, “Yeterince hareket etmeyen çocuklarda kas kuvveti, dayanıklılık, esneklik, denge ve koordinasyon alanlarında güçlükler görülebilir.” dedi.

Hareketsiz yaşamın çocukların yorulma süresini de etkileyebileceğini aktaran Kaya, “Günlük hareket miktarı azalan çocuklar koşarken, merdiven çıkarken, uzun süre ayakta kalırken veya yaşıtlarıyla oyun oynarken daha çabuk yorulabilir. Top yakalama, tek ayak üzerinde durma, sıçrama, seksek oynama ve bisiklete binme gibi becerilerde zorlanabilirler.” ifadelerini kullandı.

Çocuk yeterli hareket deneyimi kazanamadığında günlük yaşam becerilerinde de zorlanabilir!

Motor becerilerin yalnızca spor yaparken ihtiyaç duyulan yetenekler olmadığını kaydeden Kaya, “Çocuğun okul ve ev yaşamındaki birçok etkinlikte bedenini etkili biçimde kullanması gerekir.” dedi.

Kaya, şöyle devam etti:

“Çantayı taşımak, sırada dengeli oturmak, kalem kullanmak, kıyafet giymek, ayakkabı bağlamak, yemek yemek, oyuncakları toplamak ve oyun alanında arkadaşlarına katılmak gibi günlük aktiviteler motor becerilerle ilişkili. Çocuk yeterli hareket deneyimi kazanamadığında yalnızca koşma veya zıplama sırasında değil, günlük yaşam becerilerinde de zorlanabilir.

Ayrıca çocuklar oyun sırasında sürekli karar verir ve çözüm üretir. Bir engelin üzerinden nasıl geçeceğini düşünmek, topun nereye gideceğini tahmin etmek, düşmeden dengede kalmaya çalışmak veya arkadaşlarıyla bir oyunun kurallarını oluşturmak bilişsel süreçleri harekete geçirir.”

Ergoterapide amaç yalnızca çocuğun kaslarını güçlendirmek değil!

Ergoterapinin çocukların fiziksel, bilişsel, duyusal, sosyal ve duygusal ihtiyaçlarını birlikte ele aldığını hatırlatan Emrullah Harun Kaya, “Çalışmalar çocuğun yaşına, gelişim düzeyine, ilgi alanlarına ve günlük yaşamda zorlandığı aktivitelere göre planlanır.” dedi.

Ergoterapide amacın yalnızca çocuğun kaslarını güçlendirmek olmadığına değinen Kaya, “Çocuğun arkadaşlarıyla rahatça oyun oynayabilmesi, okul etkinliklerine katılabilmesi, günlük yaşam becerilerini mümkün olduğunca bağımsız yapabilmesi ve kendisini yeterli hissedebilmesi hedeflenir. Oyun ve hareket, çocuğun gelişimini destekleyen en önemli araçlar arasında yer alır.” açıklamasını yaptı.

Çocuğun günlük yaşam becerilerini zor gerçekleştirmesi değerlendirme gerektirebilir!

Çocukların gelişim özelliklerinin birbirinden farklı olduğunu ifade eden Kaya, “Bazı çocuklar hareketli oyunlara kolaylıkla katılırken bazıları denge, koordinasyon, motor planlama veya duyusal işlemleme alanlarında desteğe ihtiyaç duyabilir.” dedi. 

Çocuğun sürekli düşmesi, merdiven çıkmakta zorlanması, top oyunlarından kaçınması, çabuk yorulması, kalem kullanımında güçlük yaşaması veya günlük yaşam becerilerini yaşıtlarına göre daha zor gerçekleştirmesi durumunda gelişimsel değerlendirme yapılabileceğini belirten Kaya, erken dönemde sunulan desteğin çocuğun katılımını ve özgüvenini artırabileceğini söyledi.

Aileler her gün çocuklarıyla birlikte aktif oyun zamanı planlamalı!

Ailelerin evde bulunan malzemelerle çocukları hareket etmeye teşvik edebileceğini aktaran Kaya, “Yastık, minder ve güvenli mobilyalar kullanılarak mini engel parkurları hazırlanabilir. Çocuğun minderlerin üzerinden geçmesi, belirlenen çizgide yürümesi, sandalyelerin çevresinden dolaşması veya güvenli bir hedefe doğru emeklemesi gibi oyunlar denge, koordinasyon ve motor planlama becerilerini destekleyebilir. Parkurun çocuğun yaşına uygun hazırlanması ve mutlaka yetişkin gözetiminde kullanılması gerekir.” dedi.

Müzik eşliğinde dans etmenin de çocukların ritim, koordinasyon ve beden farkındalığını desteklediğini aktaran Kaya, sözlerini şöyle tamamladı:

“Aileler her gün çocuklarıyla birlikte aktif oyun zamanı planlamalı. Çocuğun yaşı, sağlık durumu ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak yaklaşık 30 ila 60 dakikalık hareketli oyun zamanları oluşturulmalı. Aktif oyun zamanı yalnızca çocuğun hareket ettiği, yetişkinlerin ekrana baktığı bir zaman olmamalı. Ebeveyn de oyuna katıldığında çocuğun motivasyonu, iletişimi ve oyundan aldığı keyif artar.

Aileler çocuklarını yaşıtlarıyla kıyaslamak yerine kendi gelişimleri üzerinden değerlendirmeli. Her çocuk aynı hızda koşmak veya aynı yükseklikte zıplamak zorunda değildir. Çocuğun çabasını fark etmek ve küçük gelişimleri desteklemek önemlidir. ‘Arkadaşın senden daha hızlı’ demek yerine, ‘bugün daha uzun süre oynadın’ veya ‘topu yakalamak için çok güzel denedin’ gibi ifadeler kullanılabilir. Amaç çocuğun hareketten keyif alması ve kendisini güvende hissetmesidir.”

Ekran süresi arttıkça çocuklar güçsüzleşiyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Yaşanan Sorunlar Hastane Yönetimi ve İl Sağlık Müdürlüğü’ne Bildirildi

“İkinci basamak yoğun bakımlarda asgari olarak üç yatağa en az bir hemşire hizmet vermekle mükelleftir” diyen Kılıç, “Fakat hastane yönetimi tarafından yeni açılan İkinci Basamak Yoğun Bakım Servisinde çalışan hemşire arkadaşlarımızın her biri 4 hastaya hizmet vermektedir. Servisin tescili 7 yatak olmasına rağmen bir yatak daha eklenmiştir. Yoğun bakım servisinin fiziki koşulları da yetersizdir. Dinlenme alanlarının ve hasta bilgilendirme odasının olmaması da başka bir handikaptır. Tüm bu konuları, hastane yönetimi ve İzmir İl Sağlık Müdürlüğü’ne yazılı olarak bildirdik. Resmi süreç sonunda tüm hukuki itirazlarımızı yapacağımızı ifade etmek istiyorum” dedi.

Sağlık Personeli Üzerinde Çok Fazla Yük Var!

Kılıç, öte yandan yoğun bakım servisinin ameliyathane binası içerisinde açılmasının enfeksiyon açısından da risk yarattığını sözlerine ekledi.  Servislerin bir ay boyunca 7-8 hemşire ile döndürülmeye çalışıldığının altını çizen Kılıç, hemşirelere 100 saatin üzerinden fazla measi yükünün bindiğini ifade etti. Hastanenin PDC doluluk oranının yaklaşık yüzde 94 seviyelerinde olduğunu ifade eden Kılıç, “Bu kadar personel eksikliği varken, sağlık hizmetinin daha kaliteli verilmesi adına yeni bir yoğun bakım servisinin açılmasını destekliyoruz. Ancak yeni servisin personel planlamasında mevzuat uygun şekilde hareket edilmesine karşıyız. HEP-SEN olarak gereken tüm adımları atıyoruz” diye konuştu. (BSHA / Bilim ve Sağlık Haber Ajansı)

İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde Personel Krizi!  yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Sıcak basması ve terlemeyi azaltmak için bu önerilere dikkat edin!

Menopoz döneminde östrojen seviyelerindeki değişim, vücudun ısı düzenleme mekanizmasını etkileyebilir. Yaz sıcaklarıyla birleştiğinde ateş basması, ani terleme ve gece terlemeleri çok daha yoğun yaşanabilir. Bu şikayetlerden korunmak için; ince, pamuklu ve nefes alan kıyafetler tercih edilmeli, yaşam alanları serin tutulmalı, yeterli sıvı tüketimine dikkat edilmeli, aşırı sıcak ve nemli ortamlarda uzun süre kalınmamalıdır.  

Uyku ortamınızı düzenleyin

Menopozda görülen gece terlemeleri, özellikle yaz aylarında uyku kalitesini bozarak gün içinde yorgunluk, dikkat dağınıklığı ve enerji kaybına neden olabilir. Uyku ortamınızın serin ve uyku saatlerinizin düzenli olmasına dikkat ederek, akşam saatlerinde ağır yemek, fazla kafein ve alkol tüketiminden uzak durulmalıdır. 

Düzenli fiziksel ve zihinsel aktivitede bulunun 

Yaz aylarında artan sıcaklıklar nedeniyle fiziksel aktivitenin azalması, menopoz döneminde kas gücü, enerji düzeyi ve genel iyilik halini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca menopozla birlikte bazı kadınlarda odaklanma güçlüğü, unutkanlık, kelime bulmakta zorlanma ve ‘beyin sisi’ olarak ifade edilen bilişsel sorunlar görülebilir. Bu şikayetlerin yönetimine destek olabilmek için; sabah erken saatlerde veya akşam saatlerinde düzenli olarak fiziksel aktivite yapılmalı, zihinsel olarak aktif kalmaya özen gösterilmeli, kitap okuma, bulmaca çözme, yeni beceriler öğrenme gibi aktivitelerle bilişsel fonksiyonlar desteklenmelidir.  

Kas ve kemik sağlığınızı güçlendirin

Menopozla birlikte östrojen seviyelerindeki azalma, zaman içinde kas kütlesinde azalma ve kemik yoğunluğunda düşüş riskini artırabilir. Yaz aylarında sıcak havalar nedeniyle hareketin azalması, bu süreci olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle kas kütlesini korumaya ve güçlendirmeye yönelik direnç egzersizleri, ağırlık çalışmaları ve kişiye uygun kas güçlendirici aktiviteler düzenli olarak yapılmalı, kemik sağlığını desteklemek için aktif kalmaya özen gösterilmelidir.  

Protein alımınıza dikkat edin

Yaz aylarında artan hareket düzeyi, sıcak havalarda iştah değişiklikleri ve düzensiz beslenme alışkanlıkları nedeniyle yeterli protein alımına daha fazla dikkat edilmesi gerekir. Bu nedenle; yumurta, balık, et, süt ve süt ürünleri, baklagiller gibi kaliteli protein kaynaklarına beslenmede yer verilmeli, günlük protein ihtiyacı kişinin yaşına, kilosuna ve fiziksel aktivite düzeyine göre planlanmalı, kas kütlesini destekleyen dengeli ve sürdürülebilir bir beslenme modeli benimsenmelidir.

Sağlıklı beslenin

Yaz aylarında tatil dönemleri, düzensiz öğünler, serinlemek amacıyla tercih edilen yüksek şekerli içecekler ve işlenmiş gıdalar kilo kontrolünü zorlaştırabilir. Bu nedenle; rafine şeker tüketimi azaltılmalı, paketli ve yüksek kalorili işlenmiş gıdalardan mümkün olduğunca uzak durulmalı, sebze, lif içeriği yüksek besinler ve sağlıklı yağlardan zengin bir beslenme tercih edilmelidir.

Kişiye özel tedavi seçeneklerinden yararlanın

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Gökçe Gökkaya “Yaz aylarında artan sıcaklıklarla birlikte menopoz dönemindeki ateş basması ve terleme şikayetleri daha belirgin hale gelebilir. Hormonal olmayan yöntemler ve biyoeşdeğer hormon gibi hormonal yöntemler ile bireysel değerlendirmeler yapılarak bu şikayetlerden kurtulmak mümkündür” diyor. 

Yaz sıcakları menopoz şikayetlerini artırabiliyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

1. Pıhtıyı basit bir dolaşım sorunu olarak değerlendirmeyin

Pıhtı, kanın damar içerisinde normalin dışında pıhtılaşarak damarı kısmen ya da tamamen tıkaması durumudur. En sık bacak toplardamarlarında görülür ve “derin ven trombozu” olarak adlandırılır. En büyük tehlike ise oluşan pıhtının yerinden koparak akciğere ulaşması ve yaşamı tehdit eden pulmoner emboliye neden olmasıdır. Pıhtılar ayrıca beyin damarlarında inmeye, kalp damarlarında ise kalp krizine yol açabilir. Bu nedenle erken tanı ve tedavi büyük önem taşır.

2.Yaz sıcakları pıhtı oluşumu için uygun zemin hazırlıyor

Yaz aylarında aşırı terlemeyle birlikte vücut önemli miktarda sıvı kaybeder. Bu kayıp yeterince yerine konulmadığında kan yoğunlaşır ve pıhtılaşma eğilimi artabilir. Sıcak hava aynı zamanda damarların genişlemesine neden olur. Özellikle bacak toplardamarlarında kanın göllenmesi ve dolaşımın yavaşlaması, pıhtı oluşumu için uygun bir ortam hazırlar. Uzun süre hareketsiz kalındığında ise baldır kaslarının kanı kalbe taşıyan doğal pompa etkisi ortadan kalkar ve risk daha da yükselir.

3. Uzun yolculuklarda hareket etmeyi ihmal etmeyin

Dört saatin üzerindeki uçak, otobüs veya otomobil yolculukları pıhtı riskini artırabilir. Özellikle uçak kabinindeki düşük nem oranı sıvı kaybını artırırken, saatlerce aynı pozisyonda oturmak bacak damarlarındaki kan akımını yavaşlatır. Yolculuk sırasında her 1-2 saatte bir ayağa kalkıp kısa yürüyüşler yapmak, ayak bileği egzersizleri uygulamak, bol su içmek ve rahat kıyafetler tercih etmek riski önemli ölçüde azaltır.

4. Bazı kişilerde pıhtı riski çok daha yüksek

Daha önce pıhtı geçirenler, 60 yaş üzerindeki bireyler, kanser hastaları, büyük ameliyat geçirenler, uzun süre yatağa bağımlı kalanlar, hamileler ve lohusalık dönemindeki kadınlar, obez bireyler, sigara kullananlar, diyabet ve kalp yetmezliği bulunan hastalar ile genetik pıhtılaşma bozukluğu olan kişiler yüksek risk grubunda yer alır. Yaz aylarında bu kişilerin sıvı tüketimine daha fazla dikkat etmeleri ve uzun süre hareketsiz kalmamaları gerekir.

5. Günlük yaşam alışkanlıkları pıhtıyı önlemede kritik rol oynuyor

Pıhtıyı önlemenin en etkili yolu sağlıklı yaşam alışkanlıklarını sürdürmektir. Susamayı beklemeden düzenli su içmek, her gün yürüyüş yapmak, masa başında çalışanların her saat başı ayağa kalkması ve uzun süre aynı pozisyonda kalmaması oldukça önemlidir. Sağlıklı kilonun korunması, sigaranın bırakılması ve kronik hastalıkların düzenli takip edilmesi de riski azaltan önemli faktörler arasındadır.

6. Risk grubundakiler koruyucu önlemleri ihmal etmemeli

Pıhtı riski yüksek olan kişilerde hekim önerisi doğrultusunda koruyucu kan sulandırıcı tedaviler veya basınçlı varis çorapları kullanılabilir. Ancak bu uygulamalar mutlaka doktor kontrolünde planlanmalıdır. Özellikle daha önce pıhtı geçirmiş hastaların yaz döneminde kontrollerini aksatmaması büyük önem taşır.

7. Bu belirtiler varsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun

Tek taraflı bacakta şişlik, ağrı, sıcaklık artışı ve kızarıklık derin ven trombozunun önemli belirtileri olabilir. Pıhtının akciğere ulaşması durumunda ise ani başlayan nefes darlığı, göğüs ağrısı, çarpıntı ve kanlı öksürük görülebilir. Bu belirtiler acil müdahale gerektirir ve vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

8. Basit önlemlerle hayati risklerin önüne geçilebilir

Pıhtı, erken tanındığında ve doğru tedavi edildiğinde büyük ölçüde kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Özellikle yaz aylarında yeterli su tüketmek, düzenli hareket etmek, uzun süre hareketsiz kalmamak ve risk belirtilerini ciddiye almak; akciğer embolisi, inme ve kalp krizi gibi hayati sonuçların önlenmesinde kritik rol oynar.

Ağustos Sıcaklarında Pıhtı Riskini Azaltan 8 Öneri yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Hacamat en çok kas-iskelet sorunları, travma ve kas yorgunluklarında tercih ediliyor!

Hacamatın bazı yararları olduğunu ifade eden Dr. Asiye Gülsüm Kakı, “Kas spazmını azaltır, mikrodolaşımı artırır, fasya üzerinden mikro travmalar oluşturarak o bölgenin yenilenmesini artırır. Literatürdeki bazı bilgilere göre de vücutta inflamasyon durumunda salgılanan medyatörlerin savunma etkisini destekler.” dedi.

Hangi durumlarda tercih edildiği konusuna değinen Dr. Kakı, “Literatürde en çok kas-iskelet sistemi hastalıklarında, travmalarda ve kas yorgunluklarında kullanıldığına ilişkin veriler mevcut.” diye konuştu.

Hacamat tedavisinden önce hastanın sağlık durumu hekim tarafından değerlendirilmeli! 

Hacamat tedavisinin herkse uygun olmadığına dikkat çeken Dr. Kakı, “Kişide kanama bozukluğu varsa, yapılacak bölgede enfeksiyon ya da açık yara bulunuyorsa, hemodinamisi bozuk olan hastalarda, ciddi anemisi olan hastalarda, sepsis ya da mevcut klinik tablosu hacamat için uygun olmayan hastalarda ve vazovagal refleks nedeniyle ciddi hipotansiyonu olan hastalarda hacamat tedavisi uygulanmamalı.” uyarısında bulundu.

Dr. Kakı, şunları söyledi:

“Öncelikle hastanın mevcut durumunun uygun olup olmadığı hekim tarafından değerlendirilmeli ve uygun endikasyon verildikten sonra hacamat tedavisi uygulanmalı. Tedavi öncesinde hastanın ne çok aç ne de çok tok olmamasına dikkat edilmeli. Hastanın işlem öncesi yeteri kadar sıvı aldığından emin olunmalı. Ayrıca uygulama yapılacak bölgede enfeksiyon olup olmadığı, hastanın viral bir enfeksiyon geçirip geçirmediği, kanama bozukluğu bulunup bulunmadığı ve genel tıbbi durumu gözden geçirilmeli. Hasta kan sulandırıcı kullanıyorsa, mevcut durumu ilgili hekimle konsülte edildikten sonra, mevcut hastalığıyla ilgili hekim tarafından uygun görülmesi halinde kan sulandırıcı kesilerek işlem yapılmalı. Bu kararı hekim tek başına vermemeli, hastanın mevcut hastalığını takip eden hekimle birlikte konsülte ederek karar vermeli.”

Hacamat sonrası ilk 24 saatte sauna, hamam ve banyodan uzak durulmalı! 

Hacamat sonrası da dikkat edilmesi gerekenler olduğuna işaret eden Dr. Asiye Gülsüm Kakı, “İlk 24 saat içerisinde hacamat bölgesinde kızarıklık ve ağrı olması normaldir.” dedi.

Eğer akıntılı bir yara, ateş gibi şikâyetler varsa, kişinin ilgili hekime başvurması gerektiğine vurgu yapan Dr. Kakı, “İlk 24 saat içerisinde sauna, hamam ya da banyo gibi işlemlerden uzak durulmalı. Ayrıca yeteri kadar sıvı alınmalı ve metabolik olarak ağır işler yapılmaması önerilir.” açıklamasını yaptı.

Hacamatın uygulanacağı bölge muayeneyle belirleniyor!

Hacamatın sık yapıldığı bölgelerle ilgili belli bir standart olmadığını dile getiren Dr. Kakı, “Ancak genellikle baş, boyun, sırt, omuz, bel ve diz çevresi bölgelerine uygulanır.” dedi.

Dr. Kakı sözlerini şöyle tamamladı:

“Hastanın hangi bölgesine tedavi uygulayacağımıza karar verirken fizik muayenede spazm olan yerler, ağrılı bölgeler ya da hastanın şikâyetinin bulunduğu ve hastalığına uygun bölgeler dikkate alınarak hacamat uygulama bölgesi belirlenir. Kaç seansta yapılacağı ve seans aralıkları ise kişinin yara iyileşmesine, hastalığına ve mevcut durumuna göre hekim tarafından kişiye özel olarak belirlenir.”

Hacamat herkese uygun bir tedavi değil! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

En sık görülen nedeni safra taşları

Safra kesesi, karaciğer tarafından üretilen safrayı depolayan ve özellikle yağlı yemeklerden sonra bağırsağa boşaltarak yağların sindirimine yardımcı olan küçük ancak önemli bir  organ. Safranın içeriğindeki kolesterol, safra tuzları ve safra pigmentleri arasındaki denge bozulduğunda önce safra çamuru, ardından safra taşları oluşabiliyor. Bu taşlardan birinin safra kesesinin çıkış kanalını tıkamasıyla safra akışı engelleniyor.  İçeride biriken safra, safra kesesi duvarında ödem ve iltihap gelişmesine neden olabiliyor. Akut kolesistit  tablosunun yaklaşık yüzde 90-95’inden safra taşlarının sorumlu olduğunu belirten Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Safra taşı toplumda oldukça yaygın görülmektedir. Erişkinlerin yaklaşık yüzde 10-20’sinde safra taşı bulunduğu tahmin edilmektedir. Bu kişilerin önemli bir kısmında hiçbir belirti gelişmezken, bir bölümünde safra kesesi iltihabı, safra yolu tıkanıklığı veya pankreatit gibi ciddi komplikasyonlar ortaya çıkabilir” bilgisini veriyor. Dr. İsmail Çalıkoğlu, safra kesesi iltihabında taşsız kolesistit gibi durumların özellikle yoğun bakım hastalarında görülebildiğini; enfeksiyonların veya nadiren bazı hastalıkların da bu tabloda rol oynayabildiğini aktarıyor.

Kadınlarda yaklaşık 3 kat fazla rastlanıyor

Safra kesesi iltihabı kadınlarda erkeklere göre yaklaşık 2-3 kat daha sık görülüyor. Östrojen hormonunun safra içerisindeki kolesterol miktarını artırması ve hamilelik döneminde safra kesesi hareketlerinin yavaşlaması, kadınlarda daha sık rastlanmasının en önemli nedenleri arasında yer alıyor. İleri yaş, aile öyküsü, obezite, diyabet, yüksek kolesterol, uzun süreli açlık, hızlı kilo kaybı ve bazı kan hastalıkları da hastalık riskini artıran diğer faktörleri oluşturuyor.

Doğru önlemlerle risk önemli ölçüde azaltılabiliyor

Safra kesesi iltihabını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da risk önemli ölçüde azaltılabiliyor. Sağlıklı kilonun korunması, düzenli fiziksel aktivite, liften zengin beslenme, uzun süre aç kalmama ve çok hızlı kilo vermekten kaçınma koruyucu önlemler olarak belirtiliyor. Dr. İsmail Çalıkoğlu, obezite tedavisi gören veya kısa sürede yüksek miktarda kilo veren hastaların bu süreçte hekim kontrolünde takip edilmelerinin büyük önem taşıdığını vurguluyor. 

Yemeklerden sonra başlayan ağrıya dikkat!

Safra kesesi iltihabının en önemli belirtisi, özellikle yağlı yemeklerden sonra başlayan, karnın sağ üst bölgesinde hissedilen ve giderek şiddetlenen ağrı oluyor. Bu ağrı çoğu zaman sağ omuza, sağ kürek kemiğinin altına veya sırta yayılabiliyor ve birkaç saatten uzun sürüyor. Ağrıya bulantı, kusma, iştahsızlık ve ateş eşlik edebiliyor. Hastalık ilerledikçe titreme, yüksek ateş ve genel durum bozukluğu gelişebiliyor. Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu,  basit bir gaz sancısı ya da hazımsızlık olduğunu düşünerek ağrıyı evde geçirmeye çalışmanın tanı ve tedavide gecikmeye neden olabileceğini anlatırken, “Özellikle saatlerce devam eden şiddetli karın ağrısı, ateş veya kusmanın eşlik ettiği durumlarda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır” uyarıyor. 

Ultrasonla büyük oranda saptanabiliyor

Tanıda öncelikle hastanın şikâyetleri ve fizik muayene değerlendiriliyor, kan testlerinde enfeksiyon bulguları araştırılıyor. Görüntülemede ilk tercih karın ultrasonografisi oluyor. Ultrason ile safra taşları, safra kesesi duvarında kalınlaşma, çevresinde sıvı birikimi ve iltihabı düşündüren bulgular büyük oranda saptanabiliyor. Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme gibi ileri yöntemlerden de yararlanılabiliyor.

Kalıcı tedavi ameliyatla sağlanıyor

Safra kesesi iltihabının tedavisinde amaç hem mevcut iltihabı kontrol altına almak hem de hastalığın tekrar etmesini önlemek. İlk aşamada hastaya damar yoluyla sıvı tedavisi, ağrı kontrolü ve gerekli durumlarda antibiyotik tedavisi uygulanıyor. Ancak ilaç tedavisinin çoğu zaman sorunun kaynağını ortadan kaldırmadığına dikkat çeken Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Safra kesesi içerisinde taşlar bulunduğu sürece tekrarlayan iltihap atakları riski devam eder. Dolayısıyla uygun hastalarda kalıcı tedavi, safra kesesinin cerrahi olarak çıkarılmasıdır” ifadelerini kullanıyor. 

İlk 72 saat çok önemli, çünkü… 

Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu, günümüzde uluslararası cerrahi kılavuzların, akut safra kesesi iltihabı tanısı alan ve ameliyata engel ciddi bir sağlık sorunu olmayan hastalarda erken laparoskopik safra kesesi ameliyatını önerdiğini aktarıyor. Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Özellikle belirtilerin başlamasından sonraki ilk 72 saat içinde gerçekleştirilen ameliyat, hem teknik olarak ameliyatın daha güvenli yapılmasını sağlamakta hem de hastanede kalış süresini ve komplikasyon riskini azaltmaktadır. Gereksiz gecikmeler ise iltihabın ilerlemesine, safra kesesinde kangren veya delinme gelişmesine ve daha zor cerrahilere neden olabilmektedir” diyor. Safra kesesi ameliyatlarının büyük çoğunluğunun kapalı (laparoskopik) yöntemle gerçekleştirildiğini belirten Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Karın duvarına açılan birkaç küçük kesi aracılığıyla yapılan bu yöntemde hastalar daha az ağrı hissetmekte, enfeksiyon riski azalmakta, günlük yaşama daha kısa sürede dönülmekte ve kozmetik sonuçlar daha başarılı olmaktadır” diye konuşuyor.  

Özellikle yağlı yemeklerden sonra başlıyorsa, gecikmeyin yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Hastalık ortaya çıkmadan beyin sağlığını korumak küresel standart hâline getiriliyor!

Dünya genelindeki önde gelen nöroloji akademilerinin, yakın zamanda ortak raporlar ve kararlar yayımladıkları bilgisini veren Doç. Dr. Burcu Polat, “Bu metinlerde yalnızca hastalıkları tedavi etmeyi değil, hastalıklar ortaya çıkmadan beyin sağlığını korumayı da küresel bir standart hâline getirmeyi hedeflediklerini vurguladılar.” dedi.

Yeni yol haritası kapsamında halkın sağlığını doğrudan etkileyecek dört temel hedef belirlendiğini aktaran Doç. Dr. Polat, “Dünya genelinde nöroloji uzmanı ve sağlık personeli sayısı artırılarak, hastaların tedaviye erişim sürelerinin kısaltılması; hekimlerin tükenmişlik yaşamadan hastalarına daha fazla vakit ayırmasının sağlanması; Alzheimer demansı, ALS, inme gibi beyin hastalıklarına kesin çözümler ve yeni ilaçlar bulunması için yürütülen bilimsel araştırmalara verilen bütçe ve desteklerin artırılması; halkın günlük yaşamda beyin sağlığını nasıl koruyacağına dair güvenilir rehberler hazırlanarak ve hastalıkları önleyici küresel kampanyalar yürütülmesi… Bunlara ek olarak; sağlık eğitiminin uygulamalı olarak ilkokuldan itibaren verilmesi çok önemli. Çünkü beyin sağlığı anne karnında başlıyor, daha ilkokuldan itibaren sağlık bilinci gelişmiş bir anne adayı sağlıklı bir çocuk dünyaya getirecektir.” açıklamasını yaptı.

Nörologlar, yeni gelişmekte olan koruyucu nöroloji alanını ilerletmek için de çalışabilir!

Beynin, insan vücudunun merkezi komuta ve kontrol merkezi olarak işlev gördüğünü ve fiziksel, zihinsel ve sosyal refahımızdan sorumlu bir organ olduğunu hatırlatan Doç. Dr. Polat, “Nörologlar, beyin sağlığı alanında uzman olarak hizmet vermelerinin yanı sıra yeni gelişmekte olan koruyucu nöroloji (preventive neurology) alanını ilerletmek için de çalışabilirler.” dedi.

Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de 21. yüzyıl için etkin bir beyin sağlığı vizyonu ve eylem planına ihtiyaç olduğunu dile getiren Doç. Dr. Polat, “Beyin sağlığı; bir insanın yaşamı boyunca fiziksel, zihinsel ve sosyal refahını en iyi şekilde destekleyen ideal beyin fonksiyonlarına sahip olması ve bunu sürdürmesidir.” ifadelerini kullandı.

Her iki kişiden biri yaşamı boyunca nörolojik hastalık riskiyle karşı karşıya! 

Yapılan güncel araştırmalara göre, her iki kişiden birinin hayatının bir döneminde bir nörolojik hastalık veya bozukluktan etkilendiğine işaret eden Doç. Dr. Burcu Polat, şunları söyledi:

“Beyin sağlığının korunması için 4 ana alana odaklanılmalı. İlki bilim. Beyin hastalıklarını önleyecek tıbbi buluşlar için bilimsel araştırmalar hızlandırılmalı. Ardından sağlık çalışanlarına her dönemde güvenilir ve güncel beyin sağlığı kaynakları sunulmalı. Beyin sağlığını koruyan yasaların çıkması için hükümetlerle çalışılmalı. Topluma, yaşlılıkta zihinsel gerilemeyi önleyecek pratik ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları çocukluktan itibaren öğretilmeli.”

Çocuklukta geçirilen kafa travmaları yıllar sonra da beyni etkileyebiliyor! 

Günlük yaşam için bilimsel ipuçları paylaşan Doç. Dr. Polat, “Çocukluk çağından itibaren doğru beslenme, beyin hastalıkları riskini azaltır. Okul çağında yaşanan kafa travmalarının (spor yaralanması, trafik kazaları), yıllar sonra bile beyin sağlığını olumsuz etkileyebileceği kanıtlanmıştır. Beyindeki mikro plastik birikimi, hava kirliliği gibi güncel çevre sorunları bilim dünyası tarafından yakından takip edilmektedir.” şeklinde konuştu.

Beyin yaşam boyu kendini yenileyebilir! 

“Beyin için hiçbir zaman geç değil!” diyen Doç. Dr. Burcu Polat, iki önemli kavrama dikkat çekerek sözlerini şöyle tamamladı:

“Plastisite ve bilişsel sermaye… Beyin, yaşamın her döneminde yapısal ve fonksiyonel olarak adapte olabilir, yeniden şekillenebilir ve kendisini yenileyebilir. Her beyin değişen oranlarda bir plastisiteye yani değişip dönüşme potansiyeline sahiptir. Hayat boyu öğrenme, bilişsel (bellek, dikkat, planlama, soyutlama vb. işlevler) olarak aktif olmak ve sosyal etkileşimin yüksek olması bireylerin akıl (beyin) sermayesine katkıda bulunur.

Yani geç kalmadınız, beyin sağlığınız için hemen bugün bir yerlerden başlayın! Sigarayı bırakmak, kilo kontrolü sağlamak, asansör yerine merdiven kullanmak, gün içinde kısa molalar verip nefes egzersizleri yapmak ya da kitap okumaya başlamak gibi küçük adımlarla başlanabilir. Sürdürülebilir ve gerçekçi hedefler belirleyerek sağlığı geri kazanmak mümkün. Hastalıklar kader değildir!” 

Beyin sağlığı anne karnında başlıyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Bir bağırsak iltihabı hastalığı olan ülseratif kolit, uzun yıllar devam eden inflamasyon nedeniyle bazı hastalarda kolon kanseri açısından daha yüksek risk oluşturabiliyor. Hastalığın süresi, bağırsakta tuttuğu alanın genişliği, iltihabın kontrol altında olup olmadığı ve ailede kolon kanseri öyküsünün bulunması gibi faktörler, risk düzeyinin belirlenmesinde önemli rol oynuyor. Özellikle tüm kalın bağırsağı etkileyen ve uzun süre aktif seyreden ülseratif kolit vakalarında kolon kanseri gelişme riskinin daha yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Selçuk Mercan, düzenli kontrollerin erken tanı açısından kritik olduğuna vurgu yaparak şunları söylüyor: “Özellikle kronik ulseratif kolit hastalığı kontrol altına alınamazsa, bu hastalarda sporadik, nadiren de kalın bağırsağın tamamını kapsayacak şekilde kanser gelişebilir.” 

Uzmanlara göre ülseratif kolite bağlı gelişen kolon kanserleri, toplumda daha sık görülen sporadik kolon kanserlerinden farklı biyolojik özellikler gösterebiliyor. Bu nedenle hastaların risk değerlendirmesinin yalnızca genel kanser tarama önerileriyle değil, hastalığın özellikleri dikkate alınarak yapılması önemli. 

Kişiye Özel Takip Programları Erken Tanı Şansını Artırıyor

Ülseratif kolitli hastalarda erken dönem kanser değişikliklerinin tespit edilmesi bazı durumlarda güçleşebiliyor. Bağırsak yüzeyindeki yaygın iltihaplanma, yalancı polipler, doku hassasiyeti ve kronik hastalığa bağlı yapısal değişiklikler, bazı lezyonların fark edilmesini zorlaştırabiliyor.

Bilim insanları, ülseratif kolit hastalarının doktorları tarafından belirlenen takip planlarına uymasının, önerilen kolonoskopik değerlendirmeleri zamanında yaptırmasının ve hastalık aktivitesinin kontrol altında tutulmasının büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor. Erken dönemde fark edilen kanser öncesi değişiklikler veya kanser gelişimi, tedavi seçeneklerinin daha etkin planlanmasına olanak sağlayabiliyor. Bu nedenle uzun süreli ülseratif kolit hastalarında düzenli takip, yaşam kalitesinin korunması ve olası risklerin yönetilmesi açısından önemli bir yer tutuyor.

Uzun Süreli Ülseratif Kolitte Kolon Kanseri Riski Artıyor mu? yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

En sık görülen nedeni safra taşları

Safra kesesi, karaciğer tarafından üretilen safrayı depolayan ve özellikle yağlı yemeklerden sonra bağırsağa boşaltarak yağların sindirimine yardımcı olan küçük ancak önemli bir  organ. Safranın içeriğindeki kolesterol, safra tuzları ve safra pigmentleri arasındaki denge bozulduğunda önce safra çamuru, ardından safra taşları oluşabiliyor. Bu taşlardan birinin safra kesesinin çıkış kanalını tıkamasıyla safra akışı engelleniyor.  İçeride biriken safra, safra kesesi duvarında ödem ve iltihap gelişmesine neden olabiliyor. Akut kolesistit  tablosunun yaklaşık yüzde 90-95’inden safra taşlarının sorumlu olduğunu belirten Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Safra taşı toplumda oldukça yaygın görülmektedir. Erişkinlerin yaklaşık yüzde 10-20’sinde safra taşı bulunduğu tahmin edilmektedir. Bu kişilerin önemli bir kısmında hiçbir belirti gelişmezken, bir bölümünde safra kesesi iltihabı, safra yolu tıkanıklığı veya pankreatit gibi ciddi komplikasyonlar ortaya çıkabilir” bilgisini veriyor. Dr. İsmail Çalıkoğlu, safra kesesi iltihabında taşsız kolesistit gibi durumların özellikle yoğun bakım hastalarında görülebildiğini; enfeksiyonların veya nadiren bazı hastalıkların da bu tabloda rol oynayabildiğini aktarıyor.

Kadınlarda yaklaşık 3 kat fazla rastlanıyor

Safra kesesi iltihabı kadınlarda erkeklere göre yaklaşık 2-3 kat daha sık görülüyor. Östrojen hormonunun safra içerisindeki kolesterol miktarını artırması ve hamilelik döneminde safra kesesi hareketlerinin yavaşlaması, kadınlarda daha sık rastlanmasının en önemli nedenleri arasında yer alıyor. İleri yaş, aile öyküsü, obezite, diyabet, yüksek kolesterol, uzun süreli açlık, hızlı kilo kaybı ve bazı kan hastalıkları da hastalık riskini artıran diğer faktörleri oluşturuyor.

Doğru önlemlerle risk önemli ölçüde azaltılabiliyor

Safra kesesi iltihabını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da risk önemli ölçüde azaltılabiliyor. Sağlıklı kilonun korunması, düzenli fiziksel aktivite, liften zengin beslenme, uzun süre aç kalmama ve çok hızlı kilo vermekten kaçınma koruyucu önlemler olarak belirtiliyor. Dr. İsmail Çalıkoğlu, obezite tedavisi gören veya kısa sürede yüksek miktarda kilo veren hastaların bu süreçte hekim kontrolünde takip edilmelerinin büyük önem taşıdığını vurguluyor. 

Yemeklerden sonra başlayan ağrıya dikkat!

Safra kesesi iltihabının en önemli belirtisi, özellikle yağlı yemeklerden sonra başlayan, karnın sağ üst bölgesinde hissedilen ve giderek şiddetlenen ağrı oluyor. Bu ağrı çoğu zaman sağ omuza, sağ kürek kemiğinin altına veya sırta yayılabiliyor ve birkaç saatten uzun sürüyor. Ağrıya bulantı, kusma, iştahsızlık ve ateş eşlik edebiliyor. Hastalık ilerledikçe titreme, yüksek ateş ve genel durum bozukluğu gelişebiliyor. Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu,  basit bir gaz sancısı ya da hazımsızlık olduğunu düşünerek ağrıyı evde geçirmeye çalışmanın tanı ve tedavide gecikmeye neden olabileceğini anlatırken, “Özellikle saatlerce devam eden şiddetli karın ağrısı, ateş veya kusmanın eşlik ettiği durumlarda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır” uyarıyor. 

Ultrasonla büyük oranda saptanabiliyor

Tanıda öncelikle hastanın şikâyetleri ve fizik muayene değerlendiriliyor, kan testlerinde enfeksiyon bulguları araştırılıyor. Görüntülemede ilk tercih karın ultrasonografisi oluyor. Ultrason ile safra taşları, safra kesesi duvarında kalınlaşma, çevresinde sıvı birikimi ve iltihabı düşündüren bulgular büyük oranda saptanabiliyor. Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme gibi ileri yöntemlerden de yararlanılabiliyor.

Kalıcı tedavi ameliyatla sağlanıyor

Safra kesesi iltihabının tedavisinde amaç hem mevcut iltihabı kontrol altına almak hem de hastalığın tekrar etmesini önlemek. İlk aşamada hastaya damar yoluyla sıvı tedavisi, ağrı kontrolü ve gerekli durumlarda antibiyotik tedavisi uygulanıyor. Ancak ilaç tedavisinin çoğu zaman sorunun kaynağını ortadan kaldırmadığına dikkat çeken Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Safra kesesi içerisinde taşlar bulunduğu sürece tekrarlayan iltihap atakları riski devam eder. Dolayısıyla uygun hastalarda kalıcı tedavi, safra kesesinin cerrahi olarak çıkarılmasıdır” ifadelerini kullanıyor. 

İlk 72 saat çok önemli, çünkü… 

Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu, günümüzde uluslararası cerrahi kılavuzların, akut safra kesesi iltihabı tanısı alan ve ameliyata engel ciddi bir sağlık sorunu olmayan hastalarda erken laparoskopik safra kesesi ameliyatını önerdiğini aktarıyor. Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Özellikle belirtilerin başlamasından sonraki ilk 72 saat içinde gerçekleştirilen ameliyat, hem teknik olarak ameliyatın daha güvenli yapılmasını sağlamakta hem de hastanede kalış süresini ve komplikasyon riskini azaltmaktadır. Gereksiz gecikmeler ise iltihabın ilerlemesine, safra kesesinde kangren veya delinme gelişmesine ve daha zor cerrahilere neden olabilmektedir” diyor. Safra kesesi ameliyatlarının büyük çoğunluğunun kapalı (laparoskopik) yöntemle gerçekleştirildiğini belirten Dr. İsmail Çalıkoğlu, “Karın duvarına açılan birkaç küçük kesi aracılığıyla yapılan bu yöntemde hastalar daha az ağrı hissetmekte, enfeksiyon riski azalmakta, günlük yaşama daha kısa sürede dönülmekte ve kozmetik sonuçlar daha başarılı olmaktadır” diye konuşuyor.  

Özellikle yağlı yemeklerden sonra başlıyorsa, gecikmeyin yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Böbreklerinizi sadece arıtma sistemi olarak görmeyin

Böbrekler, vücudumuzun en önemli boşaltım ve filtrasyon organları arasında yer alır. Kanı sürekli süzerek üre, kreatinin ve diğer zararlı metabolik atıkları temizler; bu maddeleri suyla birlikte idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırır. Ancak böbrekler yalnızca bir arıtma sistemi gibi çalışmaz. Aynı zamanda vücudun su, tuz ve mineral (elektrolit) dengesini hassas bir şekilde korur, salgıladığı hormonlarla tansiyonun düzenlenmesine katkı sağlar, kemik iliğinde alyuvar üretimini destekler ve D vitaminini aktif hale getirerek kemik sağlığının korunmasına yardımcı olur.

1. Böbrek taşları ve gizli basınç: Böbreklerde oluşan taşlar, idrarı mesaneye taşıyan kanallara düştüğünde tüm üriner sistemin işleyişini bozabilir. İdrar akışının engellenmesi, idrarın geriye doğru birikmesine ve böbrek içinde yüksek basınç oluşmasına neden olur. Hidronefroz olarak adlandırılan bu durum, zamanla böbrekte idrar üreten canlı hücrelerin zarar görmesine ve kalıcı fonksiyon kaybına yol açabilir. Bununla birlikte dışarı atılamayan idrar, ciddi enfeksiyonların gelişmesi için uygun bir ortam oluşturur. Tedavi edilmeyen enfeksiyonlar ise kana karışarak hayati risk yaratabilir. Bu nedenle yeterli su tüketimi, tuz kullanımının sınırlandırılması ve düzenli sağlık kontrolleri büyük önem taşır. Günümüzde böbrek taşları; kapalı cerrahi yöntemler, lazer teknolojileri ve dışarıdan uygulanan ses dalgaları sayesinde çoğu zaman böbrek dokusuna zarar verilmeden başarılı şekilde tedavi edilebilmektedir.

2. Belirti vermeden ilerleyen böbrek tümörleri: Böbrek tümörleri, erken evrelerde çoğu zaman ağrı, kanama veya belirgin bir şikâyete neden olmaz. Bu nedenle birçok hasta, farklı nedenlerle yapılan ultrasonografi veya tomografi incelemeleri sırasında tesadüfen tanı alır. İleri yaş, sigara kullanımı, hipertansiyon ve obezite, böbrek tümörleri için önemli risk faktörleri arasında yer alır. Bu hastalıkta erken teşhis yalnızca yaşamı değil, böbreğin kendisini de koruyabilir. Geçmiş yıllarda böbrek tümörü tespit edildiğinde çoğunlukla böbreğin tamamının alınması gerekirdi. Ancak günümüzde uygulanan nefron koruyucu cerrahi yöntemler sayesinde sadece tümörlü doku çıkarılmakta, sağlıklı böbrek dokusu korunarak organın işlevini sürdürmesi sağlanmaktadır. 

3. Prostat ve alt idrar yolu tıkanıklıkları: Böbrek sağlığını sessizce tehdit eden bir diğer önemli sorun ise alt idrar yollarında meydana gelen tıkanıklıklardır. Özellikle ilerleyen yaşla birlikte erkeklerde sık görülen iyi huylu prostat büyümesi ve idrar kanalı darlıkları, idrarın mesaneden rahat şekilde boşaltılmasını engelleyebilir. Tam olarak boşalamayan mesanede biriken idrar, zamanla yüksek basınç oluşturur. Bu basınç ise fark edilmeden böbreklere kadar yansıyabilir. Erken dönemde tedavi edilmeyen prostat ve mesane kaynaklı sorunlar, uzun vadede böbrek fonksiyonlarının bozulmasına neden olabilir. Bazı hastalarda süreç, diyaliz gerektirebilecek son dönem böbrek yetmezliğine kadar ilerleyebilir. Bu nedenle idrar yapma alışkanlıklarında meydana gelen her türlü değişiklik dikkatle değerlendirilmelidir.

Böbreklerinizin verdiği uyarı sinyallerini göz ardı etmeyin

Böbrekleri korumanın en etkili yolu, vücudun verdiği uyarı işaretlerini zamanında fark etmek ve gerekli kontrolleri aksatmamaktır. İdrarda gözle görülür kanama, şiddetli ve ani başlayan yan ağrısı (böbrek koliği), sık tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları veya idrar yaparken zorlanma gibi belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden bir üroloji uzmanına başvurulmalıdır. Bununla birlikte hiçbir şikâyet bulunmasa bile özellikle 50 yaş ve üzerindeki erkeklerin düzenli üroloji muayenesinden geçmeleri büyük önem taşımaktadır. Yılda bir kez yapılacak ürolojik değerlendirme ve ultrasonografi kontrolü sayesinde böbrekler, prostat ve idrar yollarını ilgilendiren birçok hastalık erken evrede tespit edilebilir. Erken tanı ise hem böbrek fonksiyonlarının korunmasını hem de yaşam kalitesinin sürdürülmesini sağlayan en önemli adımdır.

Böbreklerinizi Tehdit Eden Bu 3 Risk Faktörüne Dikkat! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Yetişkinlikte duygusal ihtiyaçların önemli bir kısmı arkadaşlıklarla karşılanıyor!

İnsanın doğduğu andan itibaren ilişki kurarak var olduğunu ifade eden İpek Erol, “Güven duygusu, aidiyet hissi ve duygusal düzenleme becerileri yaşamın ilk yıllarında bakım verenle kurulan ilişki içinde gelişmeye başlar.” dedi.

Ancak yetişkinlikte bu ihtiyaçların önemli bir kısmının arkadaşlık ilişkileri aracılığıyla karşılandığını aktaran Erol, “Özellikle kadınların birbirleriyle kurduğu arkadaşlıkları; duyguların ifade edilmesi, zor yaşam olaylarıyla baş edilmesi ve psikolojik dayanıklılığın desteklenmesi açısından ruh sağlığında önemli bir yer tutar.” diye konuştu.

Güvenilir arkadaşlıklar stresle baş etmeyi kolaylaştırıyor! 

Psikolojik sağlamlık yalnızca bireysel özelliklerden oluşmadığına, kişinin çevresinden aldığı sosyal desteğin de önemli bir belirleyici olduğuna işaret eden Erol, “Kadın arkadaşlıklarında sıklıkla görülen empatik dinleme, karşılıklı duygusal paylaşım ve onaylanma hissi, yoğun stres dönemlerinde koruyucu bir işlev üstlenebilir.” dedi.

Yaşanan olayı biriyle konuşabilmenin, zihinde tekrar eden düşüncelerin organize edilmesine, duyguların düzenlenmesine ve olayın daha gerçekçi değerlendirilmesine yardımcı olduğunu dile getiren Erol, şöyle devam etti:

“Klinik gözlemler de güçlü sosyal desteğe sahip bireylerin kriz dönemlerinde daha esnek baş etme stratejileri geliştirebildiğini gösteriyor. Psikoloji literatüründe sosyal destek, depresyon ve anksiyete açısından en önemli koruyucu faktörlerden biri olarak kabul edilir. Güven duyulan bir arkadaşın varlığı, kişinin yaşadığı yükü paylaşmasını kolaylaştırır ve yalnızlık algısını azaltır. Bunun biyolojik yansımaları da bulunmaktadır. Güvenli sosyal etkileşimler sırasında oksitosin salınımının artması, stres sisteminin daha dengeli çalışmasına katkı sağlayabilir; kişinin kendini daha sakin ve güvende hissetmesini destekleyebilir.”

Her arkadaşlık ruh sağlığını güçlendirmez! 

Her arkadaşlığın aynı etkiyi yaratmadığına değinen İpek Erol, “Sürekli eleştirildiği, küçümsendiği veya değersiz hissettirildiği ilişkiler kişinin ruh sağlığını güçlendirmek yerine psikolojik yükünü artırabilir. Koruyucu olan unsur, ilişkinin varlığı kadar niteliğidir.” dedi.

Çocuklukta arkadaşlıkların ortak oyunlar ve aynı ortamı paylaşmak üzerinden doğal biçimde geliştiğini kaydeden Erol, “Yetişkinlikte ise zamanın büyük bölümü iş, aile ve sorumluluklara ayrılır. Yeni insanlarla karşılaşma fırsatları azalırken, güven geliştirmek için gereken zaman da kısıtlanır. Yaşam deneyimleri arttıkça insanlar ilişkiler konusunda daha seçici davranmaya başlar. Geçmiş hayal kırıklıkları, güven ihlalleri veya yoğun yaşam temposu yeni bağlar kurmayı zorlaştırabilir. Bununla birlikte yetişkinlikte kurulan arkadaşlıklar, daha yavaş gelişse de çoğu zaman daha derin ve daha kalıcı olabilmektedir.” şeklinde konuştu.

Sosyal medya, kadınlar arasındaki kıyaslamayı görünür hâle getiriyor! 

Sosyal Karşılaştırma Teorisi’ne göre insanların kendi yeterliliklerini değerlendirebilmek için çevrelerindeki insanlarla karşılaştırma yaptıklarına dikkat çeken Erol, “Bu eğilim herkes için doğaldır. Ancak kişinin öz değeri büyük ölçüde dış onaya bağlı olduğunda kıyaslama daha yoğun yaşanabilir.” dedi.

Kadınların, toplum tarafından çoğu zaman görünüş, gençlik, annelik, kariyer, ilişki durumu ve bakım verme rolleri üzerinden değerlendirildiğini hatırlatan Erol, “Başarı ölçütlerinin sınırlı ve rekabetçi biçimde sunulması, kadınların aynı kaynaklar için yarışıyormuş gibi hissetmelerine yol açabilir. Sosyal medya ise sürekli seçilmiş başarı hikâyeleri ve idealize edilmiş yaşamlar göstererek bu karşılaştırmaları daha görünür hâle getirir. Bireysel açıdan bakıldığında ise yoğun kıyaslama çoğu zaman değersizlik, yetersizlik ve reddedilme korkusunun dışavurumudur. Başkasının başarısı tehdit gibi algılandığında sorun çoğunlukla diğer kişinin başarısından değil, kişinin kendi benlik değerini nasıl deneyimlediğinden kaynaklanır.” açıklamasını yaptı.

Arkadaşlık ile psikoterapi farklı ihtiyaçlara hizmet eder! 

Güvenli arkadaşlık ilişkilerinin ise rekabetten çok iş birliğini beslediğini vurgulayan Erol, “Empati, karşılıklı destek ve birlikte gelişebilme kapasitesi kadın arkadaşlıklarının ruh sağlığı üzerindeki en güçlü etkilerinden biridir.” dedi.

Yakın arkadaşlıkların önemli bir destek kaynağı olduğunun altını çizen Erol, sözlerini şöyle tamamladı:

“Ancak her ilişkinin taşıyabileceği duygusal yük farklıdır. Sürekli aynı sorunları konuşmak, arkadaşın duygusal kapasitesini zorlayabilir ve ilişkinin dengesini bozabilir. Sağlıklı arkadaşlıklarda karşılıklı destek kadar karşılıklı sınırlar da vardır. Arkadaşlık ile psikoterapi farklı ihtiyaçlara hizmet eder. Arkadaş, yaşamın içinde yanında yürüyen kişidir; psikolog ise bilimsel bilgi ve etik çerçeve içinde ruhsal süreçlere eşlik eden uzmandır. Yoğun kaygı, depresyon, travma belirtileri, işlevsellikte belirgin kayıp veya intihar düşünceleri gibi durumlarda profesyonel destek sürecin temel parçası olmalıdır.”

Kadın arkadaşlıkları ruh sağlığını güçlendiriyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Acıbadem Altunizade Hastanesi Kulak, Burun ve Boğaz (KBB) Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Haluk Özkarakaş, “Geniz eti büyümesi tedavi edilmediğinde çocuğun uyku kalitesini, işitmesini, okul başarısını hatta büyüme ve gelişmesini olumsuz etkileyebiliyor. Ancak toplumda doğru sanılan bazı yanlış inanışlar nedeniyle aileler çoğu zaman hekime başvurmayı geciktirebiliyor” diyor. 

Ülkemizde en sık 3-6 yaşları arasında görülmekle birlikte okul çağındaki çocuklarda da önemli sağlık sorunlarına yol açabilen geniz eti büyümesinin, günümüzde sık geçirilen üst solunum yolu enfeksiyonları ve alerjik hastalıkların da etkisiyle, özellikle Ekim ayı itibariyle en çok karşılaşılan sorunlar arasında yer aldığını belirten KBB Uzmanı Prof. Dr. Haluk Özkarakaş, geniz eti hakkında toplumda doğru sanılan 5 yanlışı anlattı, önemli uyarılar ve önerilerde bulundu. 

“Geniz etini aldırırsak bağışıklığı düşer”: YANLIŞ!

DOĞRUSU: Prof. Dr. Haluk Özkarakaş “Toplumda en sık karşılaşılan yanlış inanışlardan biri, geniz etinin alındığında bağışıklık sistemini zayıflattığıdır. Geniz eti bağışıklık sisteminin bir parçası olsa da vücutta aynı görevi üstlenen çok sayıda lenfoid doku bulunur. Bilimsel çalışmalar, uygun hastalarda yapılan geniz eti ameliyatının çocuklarda kalıcı bir bağışıklık sistemi zayıflığına yol açmadığını göstermektedir. Aksine, nefes alma ve uyku kalitesinin düzelmesi sayesinde çocukların genel sağlık durumu ve yaşam kalitesi olumlu yönde etkilenebilir” diyor. 

“Çocuğumda geniz eti büyümesi olsaydı, horlardı”: YANLIŞ! 

DOĞRUSU: Geniz eti büyümesi sadece horlama ile sınırlı bir sorun değildir. Burun tıkanıklığı nedeniyle çocuklar ağızdan nefes almaya başlayabilir; gece sık uyanabilir, uykusu sırasında yatakta sık yer değiştirir. Alın, ense, yaka bölgesinde terleme meydana gelir. Hatta bazı annelerin ‘gecede üç kez fanila değişiyorum’ dediği olur. Uykuda nefes durmaları (obstrüktif uyku apnesi) gelişebilir ve buna bağlı olarak çabuk yorulma, dikkat dağınıklığı, davranış değişiklikleri ile okul başarısında düşüş görülebilir. Ayrıca orta kulakta sıvı birikimine ve tekrarlayan kulak enfeksiyonlarına da zemin hazırlayabilir.

“Çocuğum çok küçük, doktora gidersek hemen ameliyat der”: YANLIŞ!

DOĞRUSU: Prof. Dr. Haluk Özkarakaş, geniz eti büyümesinde tedavinin her çocuk için aynı olmadığını belirterek “Geniz etinin büyük görünmesi tek başına ameliyat nedeni değildir. Cerrahi kararı; çocuğun nefes almasını, uyku düzenini, horlama veya uyku apnesi yaşayıp yaşamadığını, sık kulak enfeksiyonu geçirip geçirmediğini, işitmesini ve genel yaşam kalitesini birlikte değerlendirerek veriyoruz. Pek çok çocukta düzenli takip ve gerekiyorsa alerjiye yönelik medikal tedavi yeterli olurken, bazı çocuklarda ise ameliyat en doğru tedavi seçeneğini oluşturabiliyor. Bu nedenle sadece ameliyat olur endişesiyle doktora başvuruyu ertelemek, çocuğun sağlık sorunlarının ilerlemesine neden olabilir” diyor. 

“Biraz daha büyüsün geniz eti zaten kendiliğinden küçülür”: DOĞRU/YANLIŞ!

DOĞRUSU: Geniz eti ergenlik dönemine doğru doğal olarak küçülme eğilimindedir. Ancak bu süreç her çocukta aynı şekilde ilerlemez. Eğer geniz eti büyümesi nefes almayı güçleştiriyor, uykuda solunum bozukluğuna neden oluyor, sık kulak enfeksiyonlarına veya işitme kaybına yol açıyorsa yıllarca beklemek doğru bir yaklaşım değildir. Gecikme, çocuğun büyüme-gelişmesini, öğrenmesini ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.

“Burun spreyi kullanırsak ameliyata gerek kalmaz”: YANLIŞ!

DOĞRUSU: KBB Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özkarakaş “Uzun süreli kortizonlu burun spreyleri veya eczanelerde hazırlatılan bazı karışım ilaçların kullanılması iyileşmeyi sağlamamasının yanında kanımca da sakıncalıdır. Alerji varsa doğal olarak steroidli burun spreyleri (alerjik rinit için) kullanılabilir. Ancak geniz etini (adenoid) küçültmez. Eczanelerde hazırlatılan karışım ilaçların içinde antibiyotikler, gümüş eriyikleri bulunabiliyor. Bunların yutulması ileride kortizon etkilerine ve/veya ağır metal birikimlerine neden olabilir. Üstelik geniz etini küçülttüğüne dair bilimsel yayın bulunmamaktadır” diyor. Prof. Dr. Özkarakaş çocukta en az üç ay boyunca; ağız açık nefes alma, terleme ve yatakta sık yer değiştirme üçü bir arada devam ediyorsa geniz eti ve beraberinde tonsillere (kapatıcı büyümesi varsa) cerrahi müdahale gerekli olduğunu, tedavi planının mutlaka doktorun değerlendirmesiyle belirlenmesi gerektiğini söylüyor. 

Çocuklarda horlama, geniz etinin habercisi olabilir! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

PMOS yaklaşımı neden önem kazandı?

Polikistik Over Sendromu; adet düzensizliği, tüylenme artışı, akne ve kilo alma gibi belirtilerle kendini gösteren en yaygın hormonal hastalıklardan biridir. Ancak günümüzde hastalığın sadece hormonal değil, aynı zamanda metabolik bir yönü olduğu da bilinmektedir. Bu nedenle son yıllarda bazı bilimsel yayınlarda kullanılan PMOS (Polikistik Metabolik Over Sendromu) kavramı; özellikle insülin direnci, karın çevresinde yağlanma ve kan şekeri düzensizlikleri gibi metabolik sorunlara dikkat çekmektedir. Çünkü insülin direnci arttıkça vücut daha fazla insülin üretir, bu durum da yumurtalıklarda erkeklik hormonlarının artmasına neden olarak belirtilerin şiddetlenmesine katkı sağlayabilir.

Yaz aylarında sıvı tüketimini ihmal etmeyin

Yaz sıcaklarında terlemeyle birlikte sıvı kaybı artar. Yeterli su tüketilmediğinde metabolik denge olumsuz etkilenebilir ve insülin direncinin yönetimi zorlaşabilir. Bu nedenle susamayı beklemeden gün boyunca düzenli su tüketmek büyük önem taşır. Şekerli ve kalorili içecekler yerine su, ayran veya şekersiz içecekler tercih edilmelidir.

Kan şekerini dengeleyen karbonhidratları tercih edin

PMOS yönetiminde beslenmenin temel hedeflerinden biri kan şekerini dengede tutmaktır. Bunun için kan şekerini hızla yükselten besinler yerine düşük glisemik indeksli karbonhidratlar tercih edilmelidir. Karabuğday, siyez buğdayı gibi tam tahıllar; nohut, yeşil mercimek, maş fasulyesi ve Meksika fasulyesi gibi kurubaklagiller hem daha uzun süre tok kalmaya yardımcı olur hem de insülin yanıtının daha dengeli olmasını destekler.

Yaz sofralarında sebze ve life daha fazla yer verin

Yaz mevsimi, sebze çeşitliliğinin en fazla olduğu dönemlerden biridir. Semizotu, enginar, kereviz, bakla gibi liften zengin sebzeler ile mevsim sebzeleri günlük beslenmede daha fazla yer almalıdır. Liften zengin beslenme bağırsak mikrobiyotasını destekleyerek inflamasyonun azaltılmasına katkı sağlayabilir ve insülin direncinin yönetimini olumlu yönde etkileyebilir. Meyveler ise tamamen yasak değildir; ancak porsiyon kontrolüne dikkat edilmeli ve mümkün olduğunca meyve suyu yerine bütün haliyle tüketilmelidir.

Protein içeren hafif öğünler oluşturun

Yaz aylarında ağır yemekler yerine protein açısından zengin, hafif öğünler tercih edilmelidir. Yumurta, yoğurt, kefir, balık, tavuk ve kurubaklagiller gibi kaliteli protein kaynakları her ana öğünde yer aldığında kan şekeri dalgalanmalarını azaltmaya, tokluk süresini uzatmaya ve iştah kontrolünü desteklemeye yardımcı olur.

Sağlıklı yağlardan vazgeçmeyin

Balık, zeytinyağı, ceviz ve keten tohumu gibi omega-3 yağ asitlerinden zengin besinler inflamasyonun azaltılmasına destek olur. Buna karşılık rafine şeker, beyaz undan hazırlanmış ürünler, paketli atıştırmalıklar ve şekerli içeceklerin sık tüketimi insülin direncini artırarak hormonal dengeyi olumsuz etkileyebilir.

Küçük kilo kayıpları bile önemli fark yaratabilir

PMOS’ta hızlı kilo vermekten çok sürdürülebilir kilo yönetimi hedeflenmelidir. Bilimsel çalışmalar, vücut ağırlığının yalnızca yüzde 5-10 oranında azalmasının bile adet düzeni, insülin direnci ve metabolik göstergelerde belirgin iyileşmeler sağlayabildiğini göstermektedir.

Akdeniz tipi beslenme en doğru seçeneklerden biri

Sebze, tam tahıl, kurubaklagil, kaliteli protein kaynakları ve zeytinyağından zengin Akdeniz tipi beslenme modeli, PMOS yönetiminde en çok önerilen beslenme şeklidir. Yaz aylarında mevsim sebzeleri ve taze ürünlerle bu modeli uygulamak hem daha kolay hem de daha sürdürülebilir hale gelir.

Son yıllarda kıvırcık nane (spearmint) çayıyla ilgili yapılan bazı çalışmalar, tüylenme sorunu yaşayan kadınlarda testosteron düzeyleri üzerinde olumlu etkiler olabileceğini gösterse de bu konuda kesin sonuçlar için daha fazla bilimsel araştırmaya ihtiyaç vardır. Bitkisel ürünler tek başına tedavi olarak değerlendirilmemeli, mutlaka uzman önerisiyle kullanılmalıdır.

Beslenme yaşam tarzına dönüşürse tedaviyi destekler

PMOS yalnızca hormonal bir hastalık değildir; metabolik sağlığı da yakından ilgilendiren kronik bir tablodur. Bu nedenle doğru beslenme, düzenli fiziksel aktivite, yeterli su tüketimi ve sürdürülebilir yaşam alışkanlıkları tedavinin en önemli parçalarını oluşturur. Özellikle yaz aylarında yapılacak doğru besin seçimleri ve yaşam tarzı düzenlemeleri hem belirtilerin hafiflemesine hem de uzun vadede metabolik sağlığın korunmasına önemli katkı sağlayabilir.

Yaz Sofranızda PMOS Dostu Seçimler Yapın yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Sağlık Bakanlığı bünyesinde il ve ilçe sağlık müdürlüklerine yapılan geçici görevlendirmelerin iptali tartışmaları sürerken, Demokratik Sağlık Sen Genel Başkanı Togan Demircan konuyu tüm boyutlarıyla masaya yatırdı. Görevlendirme iptallerinin kıymetli bir adım olduğunu ancak meselenin sadece hemşireler üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Demircan, sistemdeki çarpıklıklara dikkat çekti.

“Müdürlüklerin de Yükü Ağır, Ancak Adalet Sağlanmalı”

Geçici görevlendirmelerin yalnızca bir branşla sınırlı olmadığını, radyoloji teknikerlerinden teknisyenlere kadar tüm sağlık profesyonellerinin il ve ilçe sağlık müdürlüklerinde görev yaptığını belirten Demircan, şu ifadeleri kullandı: “Bugün 1000 Personel Dağılım Cetveli (PDC) kapasitesine sahip bir sağlık müdürlüğünde 1150 kişinin çalıştığını görüyoruz. Eğer ‘fazlası görev yerine dönsün’ dersek, müdürlüklerin halk sağlığı laboratuvarları, özel ve kamu denetimleri, sigara denetimleri gibi yoğun görev skalasını da göz ardı etmememiz gerekir. Koruyucu sağlık hizmetleri ve denetimler doğrudan vatandaşa sunulan hayati hizmetlerdir. Bu birimleri de aniden personelsiz bırakarak sıkıntıya sokmamak lazım.”

“Maaş Biriminde Hemşire Çalışıyor, Hastanedeki Hemşire 10 Nöbet Tutuyor!”

Görevlendirmelerdeki asıl sorunun adaletsiz iş dağılımı ve liyakatsizlik olduğuna vurgu yapan Demircan, hastanelerde yaşanan iş yükü dengesizliğine şu sözlerle isyan etti: “Eğer maaş biriminde bir hemşire idari işler yapıyor ve bu yüzden hastanedeki başka bir hemşire ayda 5-6 nöbet tutması gerekirken 9-10 nöbet tutmak zorunda kalıyorsa, burada büyük bir haksızlık ve adaletsizlik vardır. O idari görevlendirmenin derhal iptal edilmesi gerekiyor. Yeni mezun olmuş, gencecik bir hemşirenin il veya ilçe sağlık müdürlüğünde masa başında ne işi var? Hastanede 20 yıllık deneyime sahip hemşirenin canı çıkıyor, ayda 10 nöbet tutarak tükeniyor; 23 yaşındaki hemşire arkadaşımız ise idarede memurun yapması gereken işi yapıyor. Bu uygulamanın hiç kimseye, hiçbir kuruma kazandırdığı bir şey yoktur.”

“Memurun İşini Memur, Hemşirenin İşini Hemşire Yapsın”

Sağlık sisteminde unvanlara ve görev tanımlarına sadık kalınması gerektiğinin altını çizen Demokratik Sağlık Sen Genel Başkanı Demircan, açıklamasını şu çağrıyla tamamladı: “Unvanı doktor, hemşire veya teknisyen olan sağlık çalışanları kendi asil görevlerini yapmalıdır. Görevlendirmeleri yaparken mutlak suretle liyakat esas alınmalıdır. Çözüm çok basittir: Memurun işini memura yaptırmak lazım. Memurların da kendi görev tanımları doğrultusunda verilen işleri yapmaları sağlanmalıdır. Sağlık çalışanlarının kendi alanlarında nitelikli hizmet sunmasının önü açılmalıdır.”

VİP Hemşireleri Unutmamak Gerekiyor

Demircan şunları söyledi: “Klinisyen bir hemşire 6/ 10 bin lira teşvik ek ödeme alırken masa başı görevindeki bir hemşirenin aynı teşvik tutarında ücret alması da iş barışını bozuyor. Bakanlık sadece il/ ilçe sağlık müdürlükleri dışında hastanelerde de sağlık hizmetleri yerine idari birimlerde çalışan sağlık profesyonellerini görmezden gelmemeli veya evvelce yayınladığı yönetmeliklere uyulup uyulmadığına bakmalı. 300 yataklı bir hastaneye bakanlığın belirlediği müdür yardımcısı sayısı ortadayken kimi kurumlarda süpervizör adı altında müdür yardımcısı edasında görev yapanları, nereden uydurulduysa V.i.P. hemşireleri de unutmamak gerekiyor” (BSHA / Bilim ve Sağlık Haber Ajansı) 

Togan Demircan’dan ‘Geçici Görevlendirme’ Tepkisi! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Dr. Güneş, “Gizli Tuz Kaynaklarına Dikkat Edin”

ENTO Kulak Burun Boğaz Cerrahi Tıp Merkezi’nde görevli Dahiliye Uzmanı Dr. Derya Güneş, özellikle sıcak havalarda gelişen ödemin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirterek, altta yatan nedenlerin değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Dr. Derya Güneş, sıcak havaların başlamasıyla birlikte ödem şikâyetlerinde artış görüldüğünü ifade ederek bu durumun sıcakta oluşan damar genişlemesi ve sıvının damar dışına sızması, özellikle de yer çekimi ile bacaklarda olmasının olağan olduğunu ancak bazı durumlarda bu şikayetin çok daha başka nedenleri olabildiğini ve atlanmaması için dikkatli olunması gerektiğini belirtti.
Sıcak havalarda özellikle sıvı yetersizliği ve tuz tutulumu açısından uyanık olmamızın önemine değinen Dr. Güneş, “Fazladan su ve tuz tutulumu olması, su tüketimini kısıtlamanız gerektiği anlamına gelmez. Tam tersine sıcak havalarda su tüketimini artırmalısınız. Gün içerisinde ek bir hastalığınız veya bir uzman tarafından önerilen başka bir durum yoksa kilogram başına 35-40 cc su tüketilmesini öneriyoruz.” dedi. Ödem konusunda özellikle sıvı yetersizliği ile birlikte tuz tutulumunun da önemli bir neden olduğunu belirtirken gizli tuz kaynaklarına ( işlenmiş etler, turşu, paketli gıdalar vb ) dikkat edilmesi gerektiğini belirtti. Sodyum alımını dengelerken potasyum, magnezyum ve protein dengesinin öneminden bahseden Güneş ayrıca kullanılan ilaçların da ödem yapıcı etkisi olabileceğini belirtti.

Vücutta Oluşan İnflamasyonun Kök Nedeni Araştırılmalı

Ödemin en sık nedenlerinden birinin vücutta gelişen inflamasyon (yangı) olduğunu vurgulayan Dr. Güneş, bu nedenle yalnızca belirtileri gidermeye çalışmak yerine altta yatan nedenin araştırılması gerektiğini ifade etti. Güneş, “Vücutta oluşan inflamasyonun kök nedeninin belirlenmesi için bir doktora başvurmanız faydalı olacaktır.” diye konuştu.
Dr. Güneş, ödemin böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği, hipertansiyon ve bazı kronik hastalıkların da belirtisi olabileceğine dikkat çekerek, bu hastalıklarda ödemin artmasının hastalığın seyrinin iyi gitmediğinin göstergesi olabileceğini belirtti.
Özellikle kronik hastalığı bulunan kişilerin ödem şikâyetlerini ihmal etmemesi gerektiğini söyleyen Dr. Derya Güneş, uzman hekim kontrolünün önemine vurgu yaparak, “Ödemi ciddiye alalım.” çağrısında bulundu. (BSHA / Bilim ve Sağlık Haber Ajansı)

Sıcak Havalarda Ödem Şikayetini Hafife Almayın! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Hastanenin akademik kadrosuna katılan yeni isimler, sahip oldukları uzmanlık, akademik birikim ve mesleki deneyimleriyle hasta hizmetlerinin yanı sıra tıp eğitimi ve bilimsel araştırmalara da katkı sunuyor.

DEÜ HASTANESİNDE SAĞLIK HİZMETLERİNİN KAPASİTESİ GÜÇLENİYOR

DEÜ Rektörü Prof. Dr. Bayram Yılmaz, yeni açılan bölümlerin tanıtımı için basın mensuplarıyla bir araya geldikleri buluşmada yaptığı açıklamada, göreve geldikleri ilk günden itibaren Dokuz Eylül Üniversitesinin ve DEÜ Hastanesinin hizmet kalitesini yükseltmek amacıyla yoğun bir çalışma yürüttüklerini belirtti. Bu süreçte özellikle nitelikli insan kaynağının güçlendirilmesine ve hastanede hekimlerin daha verimli bir çalışma ortamına sahip olmasına önem verdiklerini ifade eden Rektör Yılmaz, gelinen noktada önemli bir değişim yaşandığını vurguladı.

Bu değişimin en somut göstergelerinden biri, DEÜ Hastanesinin Acil Tıp Kliniğinde yaşandı. 2024 yılında yalnızca 4 asistan hekimin görev yaptığı klinikte bugün 38 asistan hekim görev yapıyor. 

KAPALI ACİL SERVİS BİR AYDA YENİDEN HİZMETE AÇILDI

DEÜ Rektörü Prof. Dr. Bayram Yılmaz, göreve başladığı ilk gün hastanenin karşı karşıya kaldığı en önemli sorunlardan birinin Acil Servisin kapalı olması olduğunu hatırlatarak, Acil Servisin yeniden hizmete alınmasının uzun zaman alacağı yönündeki değerlendirmelere rağmen hızlı ve koordineli bir çalışma yürüttüklerini ifade etti. Rektör Yılmaz, Sağlık Bakanlığının da desteğiyle önemli sayıda hekimin kısa sürede DEÜ Hastanesine kazandırıldığını belirtti.

Rektör Yılmaz, yaşanan süreci şu sözlerle anlattı:

“Acil servis kapatıldığında 6 aydan önce açılamaz denilirken bizlerin yoğun çabası ve Sağlık Bakanlığımızın destekleri ile, 22 yılda mecbur hizmetten bir tane bile hekim verilmeyen Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesine 1 ay gibi kısa sürede 10 acil tıp uzmanı, 5 pratisyen hekim, il müdürlüğünden 3 ilave hekim transferi yapıldı ve 6 ayda açılamaz denilen acil 1 ay sonra yeniden hizmete başladı.”

“ARTIK GELEN GİTMİYOR”

DEÜ Hastanesindeki dönüşümün yalnızca hekim sayısındaki artışla sınırlı olmadığını belirten Rektör Prof. Dr. Bayram Yılmaz, önceki dönemlerde hastaneye katılan hekimlerin kurumda tutulmasının önemli sorunlardan biri olduğunu söyledi.

Hastanede oluşturulan huzur ve güven ortamının hekimlerin DEÜ’de görev yapma tercihlerini de etkilediğini ifade eden Rektör Yılmaz, bugün gelinen noktada DEÜ Hastanesinin farklı sağlık kurumlarında görev yapan hekimler açısından da tercih edilen bir kurum hâline geldiğini belirtti.

Rektör Yılmaz, değişimi şu sözlerle değerlendirdi:

“Oluşturduğumuz huzur ve güven ortamında artık gelen gitmiyor. Biz göreve geldiğimizde gelen asistanları hastanede tutabilmek en büyük problemken şu anda bırakın gitmeyi farklı hastanelerden asistanlar, hekimler gelmek için başvurularda bulunuyor.”

FARKLI UZMANLIK ALANLARINDA YENİ AKADEMİK KADRO

DEÜ Hastanesinin güçlenen kadrosuna son dönemde farklı uzmanlık alanlarından akademisyen ve hekimler katıldı. Yeni isimlerin farklı branşlarda görev yapması, hastanenin sağlık hizmetlerindeki uzmanlık çeşitliliğinin ve akademik kapasitesinin geliştirilmesine katkı sağlıyor.

DEÜ Hastanesinin bünyesine katılan yeni hekimlerin alanları ve isimleri şöyle:

• Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı: Dr. Öğr. Üyesi Oğulcan Çöme
• Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı: Dr. Öğr. Üyesi Emre Karadeniz
• Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı: Doç. Dr. Zeynep Tuncer
• Nöroloji Ana Bilim Dalı: Dr. Öğr. Üyesi Dilara Mermi Dibek
• Adli Tıp Ana Bilim Dalı: Dr. Öğr. Üyesi Gökçe Karaman
• Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı: Doç. Dr. Kazım Kıratlı
• Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı: Dr. Öğr. Üyesi Gizem Yıldız
• İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı: Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin Döngelli
• İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı: Dr. Öğr. Üyesi Makbule Seda Bayrak Durmaz
• İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı: Doç. Dr. Tuba Demirci Yıldırım
• İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı: Dr. Öğr. Üyesi Soner Önem
• Kardiyoloji Ana Bilim Dalı: Doç. Dr. İnci Tuğçe Çöllüoğlu
• Radyoloji Ana Bilim Dalı: Dr. Öğr. Üyesi Hakan Abdullah Özgül
• Acil Tıp Ana Bilim Dalı: Öğr. Gör. Uzm. Dr. İlker Şallı
• Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı: Dr. Öğr. Üyesi Simge Uzman Özbek

DEÜ MEZUNLARI EĞİTİM ALDIKLARI KURUMA GERİ DÖNÜYOR

DEÜ Hastanesinin yeni akademik kadrosunda, Dokuz Eylül Üniversitesinde eğitim aldıktan sonra mesleki ve akademik kariyerlerini farklı alanlarda sürdüren ve daha sonra öğretim üyesi ve hekim olarak kendi üniversitelerine geri dönen isimler de bulunuyor.

“DEÜ HASTANESİNİN BÖLGE İÇİN ÖNEMİNİ BİLİYORUZ”

DEÜ Hastanesinin İzmir ve bölge açısından taşıdığı önemin farkında olduklarını vurgulayan Rektör Prof. Dr. Bayram Yılmaz, sağlık hizmetlerinin kalitesini daha da artırmak amacıyla çalışmalarını sürdüreceklerini ifade etti.

Üniversite hastanelerinin yalnızca sağlık hizmeti sunan kurumlar olmadığını; aynı zamanda geleceğin hekimlerini yetiştiren, uzmanlık eğitimleri veren ve bilimsel araştırmalar yürüten önemli akademik merkezler olduğunu belirten Rektör Yılmaz, DEÜ Hastanesinin bu üç alandaki gücünü daha da artırmayı hedeflediklerini kaydetti.

Rektör Yılmaz, DEÜ Hastanesinin sağlık hizmetlerinde görev yapan tüm akademik ve idari personelin ortaya koyduğu emeğin bu süreçte büyük önem taşıdığını belirterek sözlerini şöyle tamamladı:

“Başta acil tıp kliniğinde hizmet veren hocalarımız olmak üzere hastanemizde çalışan, emek veren tüm hocalarımızı, uzman hekimleri, asistanları kutluyorum. İnsanüstü bir gayretle çalıştıklarını biliyoruz; kendilerine hizmetleri için şükranlarımı sunuyorum.”

YENİ HEKİMLER AKADEMİK YOLCULUKLARINI ANLATTI

DEÜ Hastanesine katılan yeni hekimlerin akademik yolculuklarını, uzmanlık alanlarını, DEÜ’ye dönüş hikâyelerini ve Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesine ilişkin hedeflerini anlattıkları röportaj serisinin tamamına DEÜ Web TV YouTube kanalından ulaşabilirsiniz.

DEÜ Hastanesinde Büyük Dönüşüm yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Ortodontik tel takıldıktan sonra ilk günlerde ağrı ve hassasiyet normal!

Ortodontik tedaviye başlandıktan sonra ilk birkaç gün hafif ya da orta şiddette ağrı ve dişlerde hassasiyet yaşanmasının tamamen normal olduğunu ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Bora Aysan, “Ağrı genellikle ilk 24 saat içinde başlar, ikinci ve üçüncü günlerde en yoğun seviyeye ulaşır.” dedi. 

Çoğu hastada ağrının 5-7 gün içinde belirgin şekilde azaldığını aktaran Dr. Öğr. Üyesi Aysan, “Bu süreçte yumuşak gıdalar tüketmek ve sert besinlerden kaçınmak, oluşan hassasiyetin azalmasına yardımcı olur. Ancak ağrının çok şiddetli olması, bir haftadan uzun sürmesi ya da telin batması gibi farklı bir sorunun ortaya çıkması durumunda vakit kaybetmeden ortodonti uzmanına başvurulması gerekir.” şeklinde konuştu.

20 yaş dişleri ön dişlerde çapraşıklığa neden olmaz!

Ortodontik tedavi planlamasında değerlendirilmesi gereken konulardan birinin de gömülü dişler olduğuna işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Aysan, “Özellikle 20 yaş dişleri tedavi öncesinde ayrıntılı olarak incelenir. Ancak toplumda yaygın olarak düşünülenin aksine, 20 yaş dişlerinin ön dişlerde çapraşıklığa neden olduğuna dair güçlü bilimsel kanıtlar bulunmaz.” dedi.

Dr. Öğr. Üyesi Aysan, “Buna karşın gömülü diş; komşu dişe zarar veriyorsa, enfeksiyona yol açıyorsa veya ortodontik diş hareketlerini engelliyorsa çekimi önerilebilir. Çekimin gerekli olup olmadığına ise tedavi öncesinde ya da tedavi sırasında yapılacak klinik muayene ve panoramik röntgen değerlendirmesi sonucunda ortodonti uzmanı karar verir.” açıklamasını yaptı.

Ortodontik tedavinin başarısı için beslenme kurallarına dikkat edilmeli!

Ortodontik tedavi süresince bazı yiyeceklerden kaçınmanın, hem braketlerin zarar görmesini önleyeceğini hem de tedavinin planlanan sürede tamamlanmasına katkı sağlayacağını vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Bora Aysan, “Özellikle fındık, badem, sert şeker ve buz gibi sert besinlerin çiğnenmemesi gerekir. Karamel ve lokum gibi yapışkan gıdalar braketlerin yerinden çıkmasına neden olabilir. Bunun yanı sıra cips ve patlamış mısır gibi çok gevrek yiyeceklerin de dikkatli tüketilmesi önerilir.” dedi.

Elma, havuç ve yaz aylarının sevilen meyvelerinden erik gibi sert besinleri doğrudan ısırmak yerine küçük parçalara bölerek tüketmek daha güvenli olduğunun altını çizen Dr. Öğr. Üyesi Aysan, sözlerini şöyle tamamladı:

“Bu basit beslenme kurallarına uyulduğunda hem braketlerin zarar görme riski azalır hem de ortodontik tedavinin sorunsuz ve planlandığı şekilde ilerlemesine katkı sağlanır.” 

Ortodontik tedavinin başarısı beslenmeyle başlar! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Torakoabdominal aort anevrizması tanısı alan ve KOAH hastalığı nedeniyle açık cerrahi açısından yüksek riskli görülen Murat Özgür, yaklaşık bir yıl boyunca farklı sağlık merkezlerinde çözüm aradı. Memorial Göztepe Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Bölümü’nde Prof. Dr. Mehmet Altuğ Tunçer ile Op. Dr. Hidayet Demir tarafından yapılan değerlendirmelerin ardından hastanın ileri endovasküler yöntemle tedavi edilmesine karar verildi. Kasık bölgesinden yapılan küçük kesilerle gerçekleştirilen operasyonda farklı ebatlarda 8 stent kullanılarak anevrizma tamamen kapalı yöntemle onarıldı.

Bir yıl boyunca çözüm aradı

Yaşadığı süreci anlatan Murat Özgür, ilk belirtilerin aniden başladığını belirterek şunları söyledi:

“Banyodan çıktıktan sonra göğsüme çok şiddetli bir ağrı saplandı. Nefes alamıyordum. Ağrı sabaha kadar sürdü. Yapılan tetkiklerin ardından kalp ve damar cerrahisine gitmem gerektiği söylendi. Birçok doktora gittik. Hepsi ameliyatın çok zor olduğunu söyledi. Sonra İstanbul’a geldim. Hocam beni ameliyat etti. Şimdi çok iyiyim. Tek başıma yürüyebiliyor, rahatlıkla gelip gidebiliyorum. Elbette çok korkularım vardı ama şimdi kendimi iyi hissediyorum.”

Benzer durumda olan hastalar umutsuzluğa kapılmasın

Hastanın oğlu Mert Özgür ise yaklaşık 8-9 ay boyunca farklı merkezlerde çözüm aradıklarını belirterek şöyle konuştu:

“Babamın tip II torakoabdominal aort anevrizması vardı. Açık ameliyatın çok riskli olduğu söylendi. KOAH hastası olduğu için ameliyatın uygun olmayabileceği ifade edildi. Daha sonra hocalarımıza ulaştık ve kapalı stent tedavisi uygulandı. Şu anda babam yürüyebiliyor, böbrek fonksiyonlarında hiçbir sorun yok. Bu süreçte çok zor günler yaşadık. Sürekli damarın yırtılmasından korkuyorduk. Benzer durumda olan hastalar kesinlikle umutsuzluğa kapılmasın. Bu hastalığın tedavisi var ve bu konuda çok başarılı hekimlerimiz bulunuyor.”

Aort anevrizması sessiz kanser gibi ilerliyor

Operasyonu gerçekleştiren Memorial Göztepe Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Bölümü’nden Prof. Dr. Mehmet Altuğ Tunçer, torakoabdominal aort anevrizmasının damar cerrahisinin en zorlu hastalıklarından biri olduğunu belirterek hastalığın çoğu zaman belirti vermeden ilerlediğine dikkat çekti.

“Biz aort anevrizmasını ‘sessiz kanser’ olarak tanımlıyoruz. Çünkü hastalık çoğu zaman hiçbir belirti vermeden ilerliyor. Hastalar günlük yaşamlarına devam ederken damar yavaş yavaş büyüyor. Belirli bir seviyeye ulaştığında ise damar yırtılması veya diseksiyon gelişebiliyor ve bu durum ani ölüme neden olabiliyor.”

Aort damarındaki genişleme 12 santimetreye ulaşmıştı

Hastanın kendilerine ulaştığında aort damarındaki genişlemenin yaklaşık 12 santimetreye ulaştığını ifade eden Prof. Dr. Tunçer, şunları söyledi:

“Hastanın aort damarındaki genişleme 12 santimetreye ulaşmıştı. Normalde hastaların büyük bölümü bu boyuta ulaşamadan damar yırtılması nedeniyle hayatını kaybedebiliyor. Kısacası oldukça ileri evredeydi. Detaylı incelemelerimizin ardından kapalı yöntemle tedavi edilebileceğine karar verdik. Kasık bölgesinden yaklaşık 3 santimetrelik kesilerle ana stenti yerleştirdik. Bağırsak, karaciğer ve böbrek damarlarını özel stentlerle ana sisteme bağlayarak işlemi tamamen kapalı yöntemle tamamladık. Hastamızı operasyondan 5 gün sonra taburcu ettik.”

“Kapalı yöntemle iyileşme süresi kısalıyor”

Memorial Göztepe Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Bölümü’nden Op. Dr. Hidayet Demir ise torakoabdominal aort anevrizmalarının endovasküler yöntemle tedavisinin Türkiye’de son yıllarda uygulanmaya başlanan ileri tekniklerden biri olduğunu belirtti.

“Son 1-2 yıl öncesine kadar bu tip hastalarda temel tedavi seçeneği açık cerrahiydi. Hastamızı ayrıntılı üç boyutlu ölçümler ve analizlerle değerlendirdikten sonra kapalı yöntemle tedavi edebileceğimizi belirledik. Bu yöntem sayesinde hastalar çok daha kısa sürede taburcu oluyor ve günlük yaşamlarına daha hızlı dönebiliyor. Açık cerrahiye göre akciğer ve bağırsak komplikasyonları da belirgin şekilde azalıyor.”

Aort anevrizmasında risk faktörlerine dikkat!

Op. Dr. Demir, tedavinin ardından hastaların yaşam boyu takip edilmesi gerektiğini vurgulayarak şu uyarılarda bulundu:

“Sigara, yüksek tansiyon ve genetik yatkınlık en önemli risk faktörleri arasında yer alıyor. Özellikle ağır kaldırma, şiddetli öksürme ve aşırı ıkınma gibi ani basınç artışları damar yırtılması riskini artırabiliyor. Bu nedenle hastaların tansiyonlarını kontrol altında tutmaları, sigaradan uzak durmaları ve düzenli hekim kontrollerini aksatmamaları büyük önem taşıyor.”

“Gizli Kanser” Aort Anevrizması Kapalı Yöntemle Tedavi Edildi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Yaz aylarında sıvı kaybı pıhtılaşma riskini artırıyor

Derin ven trombozu (DVT) genellikle bacakların derin toplardamarlarında kan pıhtısı oluşması sonucu gelişen ciddi bir damar hastalığı olarak tanımlanıyor. Güncel sağlık kılavuzlarına göre; hareketsizlikten obeziteye, geçirilmiş ameliyatlardan kansere, ileri yaştan hamileliğe kadar pek çok faktör pıhtı oluşumuna zemin hazırlıyor. Genetik yatkınlığın da tetikleyici olabildiği bu tabloda derin ven trombozu riskinin yaz aylarında artış gösterdiğini anlatan Dr. Ahmet Arif Ağlar, şu bilgileri veriyor: “Bunun nedeni ise artan sıcaklık ve terlemeye bağlı gelişen sıvı kaybının, yeterli sıvı tüketilmediğinde kanın koyulaşmasına ve pıhtılaşma eğiliminin artmasına sebep olabilmesidir.  Özellikle ileri yaşta olan, kronik hastalığı bulunan, diüretik kullanan ve uzun süre güneş altında çalışan kişilerde bu risk daha belirgin hale gelmektedir. Ayrıca yaz tatillerinde uzun süre hareketsiz kalınan uçak, otobüs veya otomobil yolculukları da bacak toplardamarlarında kan akımını yavaşlatarak derin ven trombozu gelişme riskini artırabilmektedir.”

Yeterli su tüketmek, bol hareket etmek şart!

Dr. Ahmet Arif Ağlar, derin ven trombozuna karşı yaz aylarında bazı önlemlerin mutlaka alınması gerektiğini vurgularken, “Yeterli sıvı tüketmek, uzun yolculuklarda düzenli aralıklarla hareket etmek, özellikle 4–6 saatten uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp birkaç dakika yürümek ve  yüksek risk grubundaki kişilerin hekimin önerdiği koruyucu önlemleri  uygulaması büyük önem taşımaktadır” diye konuşuyor. 

İlk bulgusu akciğer embolisi olabilir! 

Genellikle tek bacakta gelişen şişlik, ağrı, hassasiyet, sıcaklık artışı, ciltte kızarıklık veya morarma ve yüzeyel toplardamarların belirginleşmesi, derin ven trombozunun en sık görülen belirtilerini oluşturuyor. Bu belirtiler saatler veya günler içinde giderek artabiliyor. Ancak her derin ven trombozunun belirti vermeyebileceğine dikkat çeken Dr. Ahmet Arif Ağlar,  “Özellikle baldır toplardamarlarında oluşan pıhtılar sessiz seyredebilmekte ve hastaların önemli bir kısmında hiçbir belirti görülmeyebilmektedir. Bu nedenle bazı kişilerde ilk bulgu, pıhtının koparak akciğer damarlarını tıkaması sonucu gelişen pulmoner emboli olabilmektedir” diye konuşuyor. Dr. Ahmet Arif Ağlar,  yaşamı tehdit eden bu tablonun ani başlayan nefes darlığı, göğüs ağrısı, çarpıntı, kanlı balgam, bayılma ve ağır olgularda ani dolaşım bozukluğuyla kendini gösterebildiğini vurgularken, “Dolayısıyla özellikle risk faktörleri bulunan kişilerde bu tür belirtiler geliştiğinde zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır” uyarısında bulunuyor.

İlaç tedavisi çoğunlukla yeterli oluyor

Derin ven trombozu tedavisinin temel amacı pıhtının büyümesini durdurmak, koparak akciğere ulaşmasını (pulmoner emboli) önlemek ve uzun dönemde kalıcı damar hasarını azaltmak. Günümüzde   hem ilaç tedavisi hem de girişimsel yöntemlerdeki gelişmeler sayesinde, uygun hastalarda son derece başarılı sonuçlar elde edilebiliyor. Tedaviye erken başlanması, yaşamı tehdit eden pulmoner emboliyi ve kronik bacak sorunlarını önleyebildiği için çok önemli. Dr. Ahmet Arif Ağlar, tedavinin temelini antikoagülan (kan sulandırıcı) ilaçların oluşturduğunu belirtirken, “Derin ven trombozu bulunan hastaların çoğu yalnızca ilaç tedavisiyle başarılı şekilde tedavi edilebilmektedir.  Bu ilaçlar pıhtıyı doğrudan eritmemekte; ancak büyümesini engelleyerek vücudun doğal yollarla pıhtıyı çözmesine yardımcı olmaktadır. Günümüzde çoğu hastada ağızdan alınan yeni nesil kan sulandırıcı ilaçlar tercih edilirken, bazı durumlarda tedaviye düşük molekül ağırlıklı heparin ihtiva eden enjeksiyon tedavisiyle başlanmaktadır” bilgisini veriyor. İlaç tedavisinin yanı sıra istirahat sırasında bacağı kalp seviyesinin üstünde  tutmak, uygun hastalarda varis çorabı kullanımı ve risk faktörlerinin düzeltilmesi de tedavinin önemli parçalarını oluşturuyor.

Sadece milimetrik girişimle tedavi edilebiliyor

Özellikle kasık ve leğen kemiği seviyesindeki büyük toplardamarları tutan, yeni gelişmiş ve yaygın pıhtılarda, bacak dolaşımını tehdit eden ağır tablolarda veya ilaç tedavisine rağmen ilerleyen durumlarda girişimsel yöntemler gündeme gelebiliyor. Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Dr. Ahmet Arif Ağlar, son yıllarda damar cerrahisi ve girişimsel radyoloji alanındaki teknolojik gelişmeler sayesinde derin ven trombozu tedavisinde oldukça başarılı sonuçlar alındığını belirterek, “Günümüzde birkaç milimetrelik kateter yardımıyla  pıhtı ilaçla eritilebilmekte (trombolitik tedavi), mekanik cihazlarla parçalanıp vakumla çıkarılabilmekte (trombektomi)  ya da her iki yöntem birlikte uygulanabilmektedir.  Bazı durumlarda pıhtıya neden olan toplardamar darlıkları stentle kalıcı olarak tedavi edilebilmektedir. İşlemler genellikle genel anestezi gerektirmeden yapılmakta ve çoğu hasta birkaç gün içinde günlük yaşamına dönebilmektedir” diyor.  Dr. Ahmet Arif Ağlar, özellikle girişimsel yöntemlerin uygulanamadığı nadir durumlarda ise pıhtının açık cerrahi yöntemle çıkarıldığını söylüyor.

Bu belirtileri önemsemek hayat kurtarıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

 Nadir görülen genetik kas hastalıklarıyla mücadele eden çocuklara yönelik başlatılan toplumsal seferberlik hız kesmeden devam ediyor. Daha önce SMA hastası Esma bebek için yürütülen başarılı dayanışma çalışmalarının ardından, geçtiğimiz yıl Bornova Belediyesi ev sahipliğinde Büyükpark’ta “Bi Hayat Fest” isimli geniş katılımlı bir etkinlik düzenlenmişti. Bir hafta süren ve konserler, atölyeler ile stantların yer aldığı bu festival sayesinde 18 aylık SMA Tip 1 hastası Abbas Miran İbiş’in de tedavisi için gereken bağış miktarı toplanarak her iki bebeğin kampanyası da zaferle sonuçlandı.

 Yeni hedef DMD hastası Berk Yıldız

 Abbas Miran’ın tedavi masraflarının toplanmasının ardından Bornova’daki yardımlaşma rotası, Çamdibi semtinde yaşayan DMD hastası Berk Yıldız olarak belirlendi. Bornova Belediye Başkanı Ömer Eşki, ilçe halkının gösterdiği yüksek duyarlılığa teşekkür ederek, sıradaki hedeflerinin Berk’in kampanyasını tamamlamak olduğunu kamuoyuna duyurdu. Kampanyaya ivme kazandırmak ve gerekli maddi desteği sağlamak amacıyla sosyal medya üzerinden özel bir canlı yayın organizasyonu planlandı.

 Başkan Eşki’den vatandaşlara ve iş dünyasına davet 

Nadir hastalıklara yakalanan çocukların tedavi süreçlerinde ailelerin yalnız bırakıldığına dikkat çeken Başkan Eşki, ilçe halkına ve iş dünyasına seslendiği video mesajında şu ifadeleri kullandı:

“Biliyorsunuz çağımızın en büyük sıkıntılarından bir tanesi SMA’lı ve DMD’li çocuklarımız. Maalesef bu çocuklar ve aileleri tedavilerle ilgili kendi başlarına bırakılmış durumda. Onlara sahip çıkmak da toplumsal olarak hepimizin görevi. Bornova’mızdaki çocuklarımızdan bir tanesi, Çamdibi’nden DMD’li Berk Yıldız. Kendisine sahip çıkmak için salı akşamı saat 20:00’de onun canlı yayın programına katılacağız. Bornova’daki tüm yurttaşlarımızı, iş adamlarımızı o yayına katılmaya ve sevgili Berk’e destek olmaya davet ediyoruz. Bir deniz yıldızını da kurtarıp ailesini sevindirmek için sizleri de salı akşamı saat 20:00’de canlı yayına bekliyoruz.”