Devrim Muhafızları’ndan yapılan açıklamada, olayda bir kişinin hayatını kaybettiği, dokuz kişinin de yaralandığı belirtildi.

Haziran ayında 12 gün süren çatışmalarda İsrail, İran’ın nükleer ve askerî tesislerini ve yerleşim bölgelerini bombalamış, İran ise onlarca İsraillinin ölümüne yol açan füze ve İHA saldırılarıyla karşılık vermişti.

Brifing nedir?

Brifing, bir kişi ya da ekibe belirli bir konuda kısa, öz ve stratejik bilgi verilmesi anlamına gelir. Genellikle resmi kurumlar, askerî yapılar, istihbarat servisleri ya da devlet yönetimleri içinde kullanılır. Brifinglerde sunulan bilgiler; durum değerlendirmesi, olay gelişimi, alınması gereken önlemler veya kararlarla ilgili kritik özetleri içerir.

ABD Başkanı Trump’ın istihbarat brifingi alması ne demek?

ABD Başkanı’nın istihbarat brifingi alması, ülkenin ulusal güvenliği ile ilgili en güncel ve gizli bilgilerin kendisine sunulması anlamına gelir. Bu brifing:

Trump’ın bu brifingi alması, İran veya İsrail gibi ülkelerdeki gelişmeler, olası saldırı ya da savunma hazırlıkları hakkında doğrudan ve zamanında bilgi edinmesini sağlar.

Trump İran’a saldırı kararı alabilir mi?

Hayır, ABD Başkanı Donald Trump veya başka bir başkan, tek başına İran’a kapsamlı bir savaş başlatma kararı alamaz. Bu konu ABD Anayasası ve federal yasalar çerçevesinde bazı sınırlamalara tabidir:

1. Anayasal yetki: Savaş ilan etme yetkisi Kongre’nindir

ABD Anayasası’nın 1. Maddesi, 8. Bölümüne göre:

Savaş ilan etme yetkisi Kongre’ye aittir.

Yani bir ülkeye resmen savaş açılması ancak Temsilciler Meclisi ve Senato’nun ortak kararıyla mümkündür. Başkanın böyle bir yetkisi anayasal olarak tek başına yoktur.

2. Başkanın yetkisi: Sınırlı ve geçici askeri operasyonlar

Bununla birlikte, başkan:

War Powers Act’a göre:

3. Senato’nun rolü

Özetle Trump ya da herhangi bir ABD Başkanı:

Geçmiş örnekler ve emsal durumlar

Trump’ın ilk başkanlık döneminde İranlı komutan Kasım Süleymani’nin öldürülmesi olayı, bu tartışmalara önemli bir örnek oluşturuyor. ABD Senatosu’ndaki Demokratların temsilcisi Chuck Schumer, Trump’ın ‘Kongre izni olmadan İran’a savaş açma yetkisinin olmadığını’ ve ‘İranlı komutan Kasım Süleymani’nin öldürülmesi kararından Kongre üyelerinin haberdar edilmesi gerektiğini’ söylemişti.

2020 yılında ABD Temsilciler Meclisi, İranlı komutan Kasım Süleymani’nin öldürülmesinin ardından Trump’ın İran’a karşı askeri eylemlerini kısıtlayan tasarıyı 224 ‘evet’ oyuna karşı 194 ‘hayır’ oyuyla onaylamıştı.

Meşru müdafaa istisnası

Savaş Yetkileri Yasası, meşru müdafaa durumlarında başkana daha geniş yetki tanıyor. Yasa, meşru müdafaa için bir istisna içeriyor ve mevcut ABD yasalarında yer alan bu hüküm, anlık tehditlere karşı başkanın müdahale etmesine izin veriyor.

Murray, “Barış görüşmeleri devam ederken saldırı düzenlemek kesinlikle uç bir ihanet eylemidir. Bu yasadışıdır. Hatırladığım kadarıyla, Cenevre Sözleşmesi’nin Altıncı Protokolü bu tür eylemleri yasaklamaktadır. Nükleer tesislere yönelik saldırılar, zaten başlı başına uluslararası hukukun ihlalidir ve hedefin ne olduğu yönündeki gerekçelendirmeler bu saldırıları daha az değil, aksine daha da yasadışı kılar.” ifadelerini kullandı.

Eski Büyükelçi, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun askeri tırmanışı, davaları geciktirmek de dahil olmak üzere siyasi amaçlarla kasıtlı olarak kullandığını belirterek, “Netanyahu savaşı siyasi hayatta kalmak ve kendisini demir parmaklıklar ardına koyabilecek davaları ertelemek için kullanıyor.” dedi.

Murray ayrıca, İran’a yönelik saldırıların, Gazze’deki soykırımın ve İsrail’in Lübnan, Suriye ve Irak topraklarına düzenli olarak gerçekleştirdiği saldırıların gölgesinde yaşandığını hatırlattı.

İran ve ABD, Umman aracılığıyla İran’ın nükleer dosyası hakkında beş tur dolaylı görüşme gerçekleştirmiş, bunların sonuncusu 23 Mayıs’ta Roma’da gerçekleşmişti.

Bu görüşmenin ardından İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Umman’ın önerdiği mekanizmaların görüşmelerde ilerleme sağlanmasının önündeki engelleri kaldırmaya yardımcı olabileceğini belirtmiş, böyle bir ilerlemenin bir iki tur içinde mümkün olabileceğini ifade etmişti. Ancak, asıl engel İran’ın uranyum zenginleştirme yeteneği konusuydu.

Neler olmuştu?

İsrail 13 Haziran gecesi, İran’ın geri dönüşü olmayan bir eşiğe yaklaştığını öne sürdüğü gizli bir askeri nükleer program yürüttüğü iddiasıyla askeri bir operasyon başlatmıştı. Hava bombardımanları ve sabotaj gruplarının saldırıları sonucunda, İran’daki nükleer tesisler, üst düzey generaller, önde gelen nükleer fizikçiler, hava üsleri, hava savunma sistemleri ve karadan karaya füzeler hedef alınmıştı.

İran, nükleer programında askeri bir bileşen bulunduğu iddialarını reddederek, saldırılara füze salvoları ve insansız hava araçlarıyla karşılık vermiş, Tahran’ın hedefinde, İsrail’in askeri ve askeri-sanayi tesisleri yer almıştı. Her iki tarafın saldırılarında da sivil yerleşimlerin hedef alınması ve sivil kayıpların sayısının artması ise endişe yaratıyor.

İsrail, İran’ın düzenlediği saldırılarda 20’den fazla kişinin hayatını kaybettiğini, 600’den fazla kişinin ise yaralandığını bildirmişti.

İran Sağlık Bakanlığı verilerine göre, ülkede 220’den fazla kişi yaşamını yitirdiği, en az bin 800 kişi yaralandığı belirtilmişti. İran’ın Rusya Büyükelçisi Kazem Celali ise yaklaşık 300 sivilin hayatını kaybettiğini açıklamıştı.

İsrail ve İran, her gün karşılıklı olarak birçok kez saldırı düzenlemeye devam ediyor. İsrail yetkilileri, İran’ın nükleer programı tamamen ortadan kaldırılana kadar operasyonları sürdüreceklerini belirtirken; Tahran ise, İsrail bombardımanları durdurulana kadar İsrail’i vurmakla tehdit ediyor.

Alman basınına konuşan Merz, “Bu, İsrail’in hepimiz için yaptığı pis iştir. Bizler de bu rejimin mağduruyuz. Bu mollalar rejimi dünyaya ölüm ve yıkım getirdi” dedi. Tahran’daki liderliğin son günlerde İsrail’in saldırılarıyla zayıfladığını belirten Almanya Başbakanı “Bu rejim çok zayıfladı ve muhtemelen eski gücüne geri dönmeyecek, bu da ülkenin geleceğini belirsiz kılıyor. Bekleyip göreceğiz” ifadelerini kullandı.

Avrupa ülkelerinin diplomatik destek teklifinin, saldırılardan önce olduğu gibi devam ettiğini vurgulayan Merz, “Yeni bir durum oluşursa, Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık, geçen Perşembe’ye kadar olduğu gibi yeniden diplomatik yardım sağlamaya hazırdır” dedi.

‘Cinayet aygıtı, suç aparatı’

MHP lideri Bahçeli İsrail’i sert bir şekilde eleştirdi:

‘İsrail’in amacı Anadolu coğrafyasını çevrelemek’

Bahçeli, İsrail’in nihai hedefini de açıkladı:

Pezeşkiyan,“Amerikalılar şu anda bu rejimin (İsrail) İran’a yönelik saldırılarını destekliyor ve bize taleplerini dayatabileceklerini düşünüyorlar. Baskı ve saldırganlık yoluyla talepler dayatmak, ABD’nin İran’a yönelik başarısız bir stratejisidir” dedi.

Daha önce ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından yaptığı açıklamada, Tahran’ın nükleer anlaşmayı imzalamak için “ikinci bir şansı olabileceğini” söylemişti.