İstanbul Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dil ve Konuşma Terapisi Bölümü Araştırma
Görevlisi Şevval Ocaktan, 2 Nisan Otizm Farkındalık Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada otizmli çocuklarda görülen dil ve konuşma bozuklukları ile bu sorunların tedavisine yönelik değerlendirmede bulundu.

Otizmde farklı konuşma sorunları görülebiliyor

Otizm spektrum bozukluğunda her çocuğun farklı dil ve konuşma sorunu yaşadığını belirten Şevval Ocaktan, “Otizm spektrum bozukluğunda her çocuk aynı profili göstermez; ancak en sık görülen güçlükler arasında konuşmanın gecikmesi ya da hiç gelişmemesi, iletişimi başlatma ve sürdürmede zorlanma, göz teması, jest, mimik ve işaret etme gibi sözel olmayan iletişim yollarında sınırlılık, ekolali (duyduğunu tekrar etme), zamirleri karıştırma, tekdüze/robotik ses tonu, karşılıklı konuşmada sıra alma ve konu sürdürmede güçlük yer alır. Bazı çocuklar çok kelime biliyor gibi görünebilir; ancak dili sosyal amaçla, uygun bağlamda ve karşılıklı etkileşim içinde kullanmakta zorlanabilir. Bazılarında ayrıca konuşma anlaşılabilirliği ve sesletim üzerinde de çalışmak gerekebilir” diye konuştu. 

Otizmde her çocuğun profili farklıdır

Otizmli çocuklarda ortaya çıkan dil ve konuşma bozukluklarında erken müdahalenin önemli olduğunu kaydeden Şevval Ocaktan, “Otizmde ortaya çıkan dil ve konuşma bozukluklarının tamamen düzelebilir mi sorusunun tek bir cevabı yoktur çünkü otizm bir spektrumdur ve her çocuğun profili farklıdır. Ancak erken, düzenli, bireye özgü ve yapılandırılmış müdahale ile iletişim, dil, sosyal etkileşim, oyun ve günlük yaşam becerilerinde belirgin ilerleme sağlanabilir. Bazı çocuklarda sözel dil belirgin şekilde gelişir; bazı çocuklarda ise hedef, sözel konuşmanın yanında veya yerine jest, işaret, görsel destekler ya da alternatif-destekleyici iletişim sistemleriyle işlevsel iletişimi artırmak olabilir. Temel amaç çocuğu tek bir kalıba sokmak değil, iletişim kurmasını, kendini ifade etmesini ve yaşama katılımını artırmaktır” diye konuştu.

Müdahale için beklenmemeli

Otizmli çocuklarda dil ve konuşma bozukluklarına en kısa zamanda müdahale edilmesi gerektiğini vurgulayan Şevval Ocaktan, çocuk doktoru/çocuk psikiyatrisi ile DKT’nin erken dönemde birlikte devreye girmesinin önemli olduğunu söyledi.

Araştırma Görevlisi Şevval Ocaktan, şöyle devam etti:

“DKT uzmanına başvuru ve müdahale için beklenmemelidir. Şüphe oluştuğu anda değerlendirme başlatılmalıdır. Amerikan Pediatri Akademisi, tüm çocuklar için 18. ve 24. ay kontrollerinde otizm taraması önermektedir; ancak aile daha erken dönemde isimle bakmama, göz temasının çok sınırlı olması, işaret etme-gösterme davranışının olmaması, babıldamanın azlığı, ortak dikkatin gelişmemesi ya da kazanılmış becerilerde gerileme fark ederse daha önce de başvurmalıdır. Dil ve konuşma terapisti iletişim, dil, oyun ve etkileşim becerilerini değerlendirir; otizm tanısını ise hekim koyar. Yani ideal yaklaşım, çocuk doktoru/çocuk psikiyatrisi ile DKT’nin erken dönemde birlikte devreye girmesidir.” 

Çocuğun gereksinimlerine göre tedavi planlanıyor

Otizmli çocuklarda dil ve konuşma bozukluklarının tedavisinin tek bir yöntemden ibaret olmadığını söyleyen Şevval Ocaktan, “Otizmli çocukların dil ve konuşma bozukluklarının tedavisi, çocukların gereksinimine göre planlanır. En sık kullanılan yaklaşımlar arasında dil ve konuşma terapisi, davranışsal yaklaşımlar, gelişimsel yaklaşımlar, oyun temelli sosyal iletişim çalışmaları, ebeveyn katılımlı müdahaleler, ABA temelli uygulamalar, TEACCH ve küçük yaş grubunda Early Start Denver Model (ESDM) yer alır” dedi. 

DKT sürecinde iletişim ve karşılıklı etkileşime odaklanılıyor

Araştırma Görevlisi Şevval Ocaktan, DKT sürecinde; iletişim başlatma, karşılıklı etkileşim, ortak dikkat, sohbet sürdürme, duruma uygun ifade kullanma, oyun becerileri ve gerekirse sesletim/konuşma anlaşılabilirliğinin çalışıldığını söyledi. Ocaktan, “Sözel konuşma yeterli değilse resim kartları, görsel sistemler, işaretler veya elektronik cihazlar gibi alternatif iletişim yolları da kullanılabilir. İlaç tedavisi otizmin çekirdek dil-iletişim güçlüklerini düzeltmez; daha çok eşlik eden hiperaktivite, irritabilite, kaygı, uyku ya da davranış sorunlarında hekim tarafından değerlendirilir” diye konuştu. 

Çocuğun bakışı ve jestleri de iyi gözlemlenmeli

Otizmli çocukların dil ve konuşma gelişiminin takibinde ailelere önemli sorumlulukların düştüğünü kaydeden Şevval Ocaktan, “Aileler için en önemli nokta, çocuğun iletişimini yalnızca ‘konuşma’ üzerinden değerlendirmemektir. Çocuğun bakışı, jesti, işaret etmesi, bir nesneyi size getirmesi, ses çıkarması veya sizi bir şeye götürmesi de iletişimdir. Tüm bunlar bir arada gözlemlenmelidir” dedi.

Kısa, net ve anlaşılır cümleler kullanılmalı

Çocukla iletişim kurulurken dikkat edilmesi gerekenlere de değinen Şevval Ocaktan, “İletişim kurarken kısa, net ve anlaşılır cümleler kullanılmalı; çocuğa yanıt vermesi için bekleme süresi tanınmalı; yüz yüze etkileşim, ortak dikkat ve sıra alma desteklenmelidir. Günlük yaşam içinde oyun, kitap, şarkı, rutinler ve görsel destekler çok değerlidir. Çocuğun ilgi alanlarından yararlanmak, başarılarını fark edip pekiştirmek ve aşırı duyusal yük oluşturan durumları gözlemek önemlidir. Aile, okul ve uzman ekip arasında tutarlı bir iş birliği kurulması tedavinin etkisini artırır. En önemlisi de aileler kendilerini suçlamamalıdır; güncel bilimsel yaklaşım otizmi anne-baba tutumuyla açıklamaz” diye konuştu.

Atlas Üniversitesi DKT Laboratuvarı’nda otizmli çocuklara destek veriliyor

İstanbul Atlas Üniversitesi Dil ve Konuşma Terapisi Laboratuvarı’nda otizm spektrum bozukluğu alanında yapılan çalışmalar hakkında bilgi veren Şevval Ocaktan, şu bilgileri verdi:

“Dil ve Konuşma Terapisi Laboratuvarı’nda çocuk, ergen, yetişkin ve yaşlı bireylere yönelik dil, konuşma, ses, iletişim, yutma ve beslenme alanlarında değerlendirme, terapi ve danışmanlık hizmetleri sunulmaktadır. Merkezde kanıta dayalı, bireye özgü, aile merkezli ve multidisipliner bir yaklaşımla çalışmalar yürütülmektedir. 

Otizm spektrum bozukluğu da hizmet verilen alanlar arasında yer almakta; bu çocuklarda sözel ve sözel olmayan iletişimin desteklenmesine, iletişimi başlatma ve sürdürme becerilerinin geliştirilmesine, karşılıklı etkileşimin artırılmasına, oyun temelli iletişim çalışmalarına ve gerektiğinde konuşma anlaşılabilirliğinin desteklenmesine yönelik uygulamalar yapılmaktadır.

Öğrenciler uygulama imkanına sahip oluyor

Bunun yanında merkezde aile danışmanlığı verilmekte, ev programları düzenlenmekte, gerekli durumlarda farklı uzmanlık alanlarıyla iş birliği yapılmakta ve terapi süreçleri akademik bir çerçevede izlenerek raporlanmaktadır. Ayrıca üniversitenin klinik ve laboratuvar ortamlarında öğrenciler için bireysel ve grup terapi uygulamaları, gözlem, değerlendirme, raporlama ve mesleki beceri geliştirme çalışmaları gerçekleştirilmektedir.”

Otizmde dil ve konuşma terapisi, erken dönemde devreye girmeli yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

DİL VE KONUŞMA TERAPİSİ
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı olarak hizmet veren Gonca Engelsiz Yaşam Merkezi’nde özel gereksinimli çocuklara bilimsel temelli dil ve konuşma terapisi ile destek olunuyor. Terapi sürecinde alıcı ve ifade edici dil becerilerinin geliştirilmesi, konuşma seslerinin doğru üretimi, iletişim başlatma ve sürdürme, sosyal etkileşim ile oyun becerilerinin desteklenmesi hedefleniyor. Oyun temelli ve etkileşim odaklı çalışmalar sayesinde bireylerin iletişimi günlük yaşamda daha işlevsel kullanmaları amaçlanıyor.

3 YAŞINDAKİ TALHA’NIN TERAPİ SÜRECİ

Gonca’da her çocuğun bireysel gelişim özellikleri ve ihtiyaçları doğrultusunda planlanan dil ve konuşma terapisinden yaralanan bir küçük prens de Talha Kahraman. 3 yaşındaki Talha Kahraman, atipik otizm tanısı ile Gonca Engelsiz Yaşam Merkezi’nde “Dil ve Konuşma Terapisi” hizmeti alıyor. Terapi sürecinin başlangıcında Talha’nın ortak dikkat ve karşılıklı etkileşim becerilerinin zayıf olduğu, iletişimi başlatma ve sürdürme konusunda sınırlılıklar yaşadığı gözlemlendi. Yaklaşık 1,5 yıldır devam eden bireyselleştirilmiş ve oyun temelli dil ve konuşma terapisi çalışmalarıyla Talha’nın ortak dikkat süresinde belirgin bir artış yaşandı. Talha’nın karşılıklı etkileşim becerileri gelişirken, iletişimi de daha işlevsel bir şekilde kullanmaya başladı.

OYUN TEMELLİ ÇALIŞMALARLA GELEN İLERLEME

Alıcı dil becerilerinde ilerleme kaydedilen Talha’nın anlamlı kelime çıktısı arttı ve iki kelimeli cümleler kurmaya başladı. Oyun becerilerindeki gelişimle birlikte sembolik oyun oynayabilen Talha, sosyal iletişim alanında da göz teması kurma, sıra alma ve bekleme gibi becerileri daha tutarlı biçimde sergiliyor. Talha’nın annesi Melikenur Kahraman ise çocuğunun gelişimini şu sözlerle ifade etti: “1,5 senedir buradayız. Hem dil terapisi hem de bireysel eğitim alıyoruz. Rehabilitasyonda kat edemediğimiz yolları burada çok rahat ve hızlı ilerledik. Buraya gelmeden önce anne, baba ve dede gibi birkaç kelime kullanabiliyordu. Şimdi kendini ifade edebiliyor; sayıları, harfleri, hayvanları biliyor.”

GÜVEN VEREN BİR ORTAM

Gonca Engelsiz Yaşam Merkezi’nin sadece eğitim değil, yaklaşımıyla da fark yarattığını ifade eden anne Melikenur Kahraman, kuruma ve çalışanlarına dair memnuniyetini şu sözlerle aktardı: “Gonca’daki öğretmenlerimizden çok memnunum. Talha’nın karşısına çıkabilecek en iyi hocalar onlardı. Kurumda herkesin güler yüzüyle karşılanıyorum. Güvenliğin bile sabah geldiğimizde ‘günaydın’ diyerek karşılaması bizi çok mutlu ediyor.”

BİREYİN İHTİYACINA ÖZEL PROGRAMLAR

Gonca Engelsiz Yaşam Merkezi’nde yürütülen Dil ve Konuşma Terapisi çalışmaları; çocukların kendilerini daha anlaşılır ifade edebilmelerini, sosyal yaşama daha aktif katılmalarını ve iletişim, oyun ile sosyal etkileşim becerilerini güçlendirmeyi amaçlıyor. Talha’nın gelişim süreci olduğu gibi bireyselleştirilmiş terapi yaklaşımlarının çocukların hayatında ne denli büyük farklar yaratabildiğini bir kez daha gözler önüne serdi.

Talha’nın iletişim yolculuğu Gonca’yla başladı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, Buca Onat Tüneli’nin etkileşim alanında yer alan ve riskli olduğu tespit edilen yapıların güvenli şekilde tahliye edilmesi ve yurttaşların mağduriyet yaşamaması için süreci sosyal belediyecilik anlayışıyla, şeffaf ve hızlı bir şekilde yürütmeyi hedefliyor. Bu kapsamda Onat Tüneli üstünde yer alan ve teknik ekipler tarafından hasarlı olduğu belirlenen konut ve iş yerlerinin can ve mal güvenliği açısından hızlı bir şekilde tahliye edilmesi için kapsamlı bir destek paketi hazırlandı. Riskli yapıların bir an önce boşaltılmasını sağlamak amacıyla hazırlanan destek paketi, İzmir Büyükşehir Belediyesi Meclisi’nin aralık ayı ilk oturumunda gündeme alındı.

Hak sahiplerine 25 bin TL taşınma desteği verilecek

İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi Başkan Vekili Dr. Zafer Levent Yıldır’ın idaresinde yapılan oturumda gündeme gelen düzenleme; tahliye sürecine katılacak hak sahiplerine farklı seçenekler ve güçlü destekler sunuyor. Buna göre, evini ya da iş yerini tahliye eden hak sahiplerinin arsa ve yapısı belediye tarafından güncel bedelle satın alınabilecek. Hak sahibinin talep etmesi durumunda sadece yapının satın alınması ve mülkiyet hakkının korunması da mümkün olacak. Ayrıca tüm hak sahiplerine tek seferlik 25 bin TL taşınma desteği verilecek. İsteyenlere, taşınmazlarının satın alma bedeli karşılığında Uzundere Toplu Konutları’ndan daire teklifi yapılacak.

Kat karşılığı sözleşme modeli

Bir diğer seçenek ise kat karşılığı sözleşme modeli olarak belirlendi. Bölgede yürütülen zemin analizlerinin yapılaşmaya uygun çıkması halinde, belediye imar uygulamalarını tamamlayarak aynı bölgede yeni konut ve iş yerleri inşa edecek. Bu süreçte hak sahiplerine aylık 30 bin TL kira yardımı yapılacak. Yeni konutlar teslim edilene kadar isteyen hak sahiplerine Uzundere toplu konutlarında bedelsiz konut tahsisi sağlanacak. Ayrıca bu modelde de 25 bin TL taşınma desteği sunulacak.

Alternatif çözüm önerileri masada

Zemin analizlerinin yapılaşmaya uygun çıkmaması durumunda ise hak sahiplerine belediyenin mülkiyetindeki başka alanlarda yer alan mevcut veya yeni yapılacak konut ve iş yerleri teklif edilecek. Bu seçenekleri kabul etmeyen hak sahipleri isterlerse arsa ve yapılarının güncel bedelle satın alınmasını talep edebilecek. Konut veya iş yerini satmak ya da kat karşılığı anlaşma yapmak istemeyen hak sahipleri de destek kapsamına alındı. Bu durumda olanlara bir yıl boyunca aylık 30 bin TL kira desteği ile 25 bin TL taşınma yardımı sağlanacak. Önerge Plan ve Bütçe Komisyonu ile Kentsel Dönüşüm Komisyonu’nda görüşüldükten sonra meclis gündemine gelecek.

3 partiden Karabağlar için ortak önerge

İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nde önemli bir konu daha gündeme geldi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından Karabağlar’da 2012 yılında riskli ilan edilen 540 hektarlık alanın, 440 hektarlık bölümünde planlama çalışmalarının yürütülebilmesi için İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı’na yetki devri yapılmasına yönelik önerge görüşüldü. CHP Grup Başkan Vekili Altan İnanç, AK Parti Grup Başkan Vekili Hakan Yıldız ile MHP Grup Başkan Vekili Bahadır Altınkeser’in imzası ile meclise sunulan önerge, oy birliği ile kabul edildi.

Önergeye hakkında konuşan Levent Yıldır, bölgede uzun süredir sorunların yaşandığını belirterek, “Bu uzun bir süredir insanlarımızın bir takım hizmetleri almasına engel olan bir konuydu. Meclisin ortak irade koyması oldukça önemli” dedi.

101 hektarlık alanda bakanlık çalışma yaptı

Karabağlar’daki 540 hektarlık alan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Kanunu kapsamında 2012 yılında riskli alan ilan edilmişti. Ancak söz konusu 540 hektarlık riskli alanın bakanlık tarafından hazırlanan imar planları, açılan davaların ardından iptal edilmişti. 540 hektarlık alanın 101 hektarlık bölümünde ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından planlama çalışması yapılmıştı.

Onat Tüneli etkileşim alanındaki riskli yapılar için tahliye ve destek paketi Meclis’e sunuldu yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

JCI İstanbul organizasyonu ile gerçekleşen panel; gençlerin sosyal etkilerini artırmalarını teşvik eden, iş birliği fırsatları sunan ve başarı hikâyelerinin görünür olmasını sağlayan bir platform olarak dikkat çekti.

Panel kapsamında, TOYP Türkiye 2024 birincilerinden Kültürel Başarı Kategorisi ödül sahibi Bergüzal Aksoy Gürer, fikrini toplumla buluşturma hikâyesini aktararak gençlere ilham oldu.

Ayrıca, sponsorluklarıyla programa değer katan kurum temsilcileri arasında;

Dekon Group adına Cengiz Korkmaz,
Paladin Bilişim adına Nihal Zoroğlu,
Electrolux Türkiye adına Fatih Şengül,
RE/MAX Türkiye adına kurumsal vizyon ve toplumsal destek projelerine olan katkılarından ötürü özel bir teşekkür ile, konuşmasında sürdürülebilir liderlik anlayışına verdikleri desteği vurguladı.

TOYP Türkiye Direktörü Tahsin Şeşenoğlu’nun  yaptığı açılış konuşmasında;

“Bugün sadece başarıyı değil; cesareti, vizyonu ve sorumluluğu da alkışlıyoruz. TOYP; gençlerin yalnızca bireysel başarılarına değil, toplumsal etkiye dönüşen adımlarına odaklanır.” sözleriyle, katılımcılara programın derinliğini ve hedefini hatırlattı.”

JCI Türkiye Genel Sekreteri İhsan Berk Ener:

“TOYP Türkiye yalnızca bir ödül programı değil; her yıl daha da büyüyen bir sosyal etki platformudur. Bugün burada gördüğümüz tüm genç liderler, Türkiye’nin toplumsal gelişimi için umudun somut hâlidir.” dedi.

JCI İstanbul Başkanı Sevinç Yazılıtaş Kayasu ise:

“30. yılımızda, TOYP’nin kazandırdığı en kıymetli şeyin yalnızca ödül değil, bir dayanışma kültürü ve örnek alınacak vizyonlar olduğunu düşünüyorum. Bu sahnede yer alan her hikâye, bir başka gencin yolunu aydınlatıyor.” sözleriyle katılımcılara seslendi.

Etkinlik sonunda jüri üyelerine, sponsor kurumlara ve katkı sağlayan gönüllülere plaket ve teşekkür belgeleri takdim edildi.

Uluslararası Vizyon

TOYP Türkiye birincileri, 2025 yılında Tunus’ta gerçekleşecek TOYP Dünya Finali’nde Türkiye’yi temsil edecek. Program, bugüne dek 25 dünya birincisi çıkararak uluslararası başarıları desteklemeye devam ediyor.

30. TOYP Türkiye Etkileşim Paneli Gerçekleştirildi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.