5 Haziran Dünya Çevre Günü ve Çevre Haftası kapsamında Körfez’de yürütülen çalışmaları değerlendiren İzmir Büyükşehir Belediyesi, deniz temizliğinden dip taramaya, çevre eğitimlerinden deniz marulu toplama çalışmalarına kadar birçok alanda önemli adımlar attı. Körfez’in temizlenmesi için farklı birimlerin eş zamanlı çalıştığı süreçte, bilim insanlarının önerileri doğrultusunda hazırlanan yol haritası uygulanıyor.

Cumhuriyet tarihinin en büyük dip tarama çalışması

Körfez temizliğinin en önemli ayağını İZSU Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen dip tarama çalışmaları oluşturuyor. Körfez’in sığlaşmasına neden olan çamur tabakasını temizlemek amacıyla başlatılan çalışmalar kapsamında 2 yılda 1 milyon 234 bin ton dip çamuru çıkarıldı. Dip tarama çalışmalarıyla su sirkülasyonunun artırılması, deniz tabanındaki birikimin azaltılması ve Körfez’in doğal yapısının güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Deniz maruluna karşı aralıksız mücadele

Körfez’de son yıllarda sıkça görülen deniz marullarına yönelik çalışmalar da sürüyor. İZDENİZ ekipleri tarafından 2025 yılında yaklaşık 500 ton deniz marulu toplandı. 2026 yılının ilk beş ayında ise bu miktar 1.100 tona ulaştı. Böylece son bir buçuk yılda Körfez’den toplam 1.600 ton deniz marulu temizlendi. Yeni alınan 5 yeni amfibik temizlik aracıyla birlikte toplam 7 amfibik temizlik aracı, deniz seviyesinin düştüğü dönemlerde yüzeye çıkan deniz marullarına daha hızlı müdahale ediyor.

Deniz yüzeyinden binlerce ton atık toplandı

Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı’na bağlı Deniz Koruma Şube Müdürlüğü ekipleri ise deniz süpürge gemileri, amfibi araçlar ve karadan müdahale ekipleriyle yıl boyunca deniz yüzeyindeki atıkları topluyor. Bu kapsamda 2025 yılında 1.150 ton yüzer atık denizden çıkarıldı. 2026 yılının ilk beş ayında ise 1.346 ton atık toplandı. Plastik, cam, metal ve evsel atıklardan oluşan binlerce ton çöpün denize karışması engellenerek Körfez’in temizliğine katkı sağlandı.

Bilim insanlarının önerileri yol gösteriyor

Körfez’de yürütülen çalışmalar yalnızca temizlik faaliyetleri ile sınırlı kalmıyor. Üniversitelerden bilim insanları ve uzmanlarla yapılan toplantılar, çalıştaylar ve bilim kurullarının önerileri doğrultusunda yürütülen çalışmalarla Körfez’in sorunlarına kalıcı çözümler üretilmesi amaçlanıyor. Dip tarama, deniz marulu toplama, dere temizliği, atık su altyapısının güçlendirilmesi ve deniz izleme sistemleri gibi uygulamalar, bilimsel veriler ışığında planlanarak hayata geçiriliyor.

Çevre bilinci gelecek nesillere aktarılıyor

Deniz Koruma Şube Müdürlüğü tarafından yürütülen Deniz Eğitimleri Projesi kapsamında ise öğrencilere denizlerin korunması, iklim değişikliği, çevre kirliliği ve Mavi Bayrak kriterleri konusunda eğitimler veriliyor. 2022 yılından bu yana 15 bin 809 öğrenci ve 454 öğretmene ulaşılan proje ile çevre bilincinin küçük yaşlarda yaygınlaştırılması hedefleniyor. Körfez’de dip çamurundan deniz maruluna, yüzer atıklardan çevre eğitimlerine kadar birçok başlıkta sürdürülen çalışmalarla İzmir Büyükşehir Belediyesi, daha temiz ve daha sağlıklı bir Körfez için çevre mücadelesini sürdürüyor.

Dünya Çevre Günü’nde Körfez bilançosu yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İzmir Körfezi’nde temizlik çalışmalarını yoğunlaştıran İzmir Büyükşehir Belediyesi, bu doğrultuda filosunu güçlendirmeyi sürdürüyor. Belediyenin iştiraki İZDENİZ, körfezde yürütülen temizlik çalışmalarını desteklemek ve deniz marulu yoğunlaşmalarına daha hızlı müdahale edebilmek amacıyla beş adet amfibi temizlik aracını bünyesine kattı. Gediz Nehri’nin taşıdığı kirleticiler ve havza kaynaklı besin yükü nedeniyle son yıllarda körfezde deniz marulu (makroalg) yoğunlaşmaları daha sık görülürken, yeni araçlarla bu yoğunlaşmanın önüne geçilmesi hedefleniyor.

Alg patlamalarına neden oluyor

Gediz Nehri’nin su kalitesi, Tarım ve Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü verilerine göre 3. sınıf, yani kirli su seviyesinde bulunuyor. Özellikle azot ve fosfor gibi besin maddelerindeki artış, deniz marulu gelişimini hızlandırarak kıyı alanlarında geniş yayılımlara yol açıyor. Yapılan saha çalışmalarında, sığlaşmanın belirgin olduğu Mavişehir ile Foça arasında yaklaşık 4 milyon metrekareyi aşan alanın köksüz deniz marullarıyla kaplandığı tespit edildi. Deniz marulları parçalanıp ayrıştığında suya önemli miktarda besin yükü bırakıyor; bu durum da mikroalg patlamaları (alg bloom) olarak adlandırılan çevresel olayları tetikleyebiliyor. Alg patlamaları ise su kalitesinin bozulmasına, kötü koku oluşumuna ve balık ölümlerine neden oluyor. Yeni alınan amfibi temizlik araçlarıyla deniz marulu yoğunlaşmalarına erken müdahale edilmesi ve kıyı bölgelerinde oluşabilecek çevresel etkilerin azaltılması hedefleniyor.

Denizde ve karada hareket edebiliyor

Denizde ve karada hareket edebilme özelliğine sahip olan bu araçlar, paletli yapıları sayesinde özellikle sığ kıyı alanlarında ve erişilmesi zor bölgelerde yüksek manevra kabiliyetiyle çalışabiliyor. Araçların ön kısmında bulunan süzgeç tipi kepçe sistemi, su yüzeyinde biriken deniz marulu ve benzeri organik materyallerin etkin biçimde toplanmasını sağlıyor. Toplanan materyaller daha sonra uygun yöntemlerle bertaraf edilerek çevreye yeniden karışmasının önüne geçiliyor. Bu araçların en önemli avantajlarından biri de, kıyıya yakın sığ alanlarda ve lagün benzeri bölgelerde karadan denize kesintisiz şekilde çalışabilmeleri ve temizlik faaliyetlerinin sürekliliğini sağlamaları.

Ekolojik dengenin korunmasına katkı sağlayacak

Büyükşehir Belediyesi bünyesinde hizmet veren 2 amfibi araca ilave olacak 5 amfibi temizleme aracı kısa bir süre sonra Körfez’de hizmet vermeye başlayacak. Deniz suyu seviyesinin hızlı değiştiği dönemlerde yüzeye çıkan deniz marullarının hızlı bir şekilde toplanması, tekrar deniz su seviyesi yükselmeden müdahale edilmesi önem taşıyor. Su seviyesi yükseldiğinde deniz marulları parçalanıp mikro alg patlamasını tetikliyor. Bu nedenle deniz suyu seviyesinin düştüğü dönemde hızlı bir şekilde daha çok araç ile müdahale edilmesi önem arz ediyor.

Deniz maruluna hızlı müdahale

İZDENİZ Genel Müdürü Gökhan Marım, “Körfezde ciddi miktarda deniz marulu oluşuyor. Bunun başlıca nedeni Gediz Nehri ve eski yatağı olan Ağıl Deresi. Ağıl Deresi’nden Gediz Nehri’nin ana yatağına kadar uzanan hatta yıllardır sediment birikiyor. Bu birikim; sığlaşma ve su kalitesi sorunlarıyla birlikte deniz marullarının oluşması için elverişli bir ortam yaratıyor. Deniz marulları çürüdüğünde balık ölümlerine ve kötü kokuya yol açan mikroalg patlamalarını tetikliyor. Bu nedenle yüzeye çıkan marulların hızla toplanması gerekiyor. Sürenin kısıtlı olması nedeniyle araç kapasitemizi artırdık ve bu kapsamda amfibi araçları filomuza dahil ettik. Bu araçlarla birlikte toplam amfibi sayımız 7’ye ulaştı. Önümüzdeki yaz, balık ölümleri ve koku sorunlarının önüne geçmek için deniz marullarını düzenli olarak toplayacağız. Deniz marulları genellikle bahar aylarında oluşup kasım ayında dağılıyor; yaz boyunca ise sık sık yüzeye çıkıyor ve suyun rengini olumsuz etkiliyor. Deniz marulu oluştuğu anda müdahaleye hazırız” dedi.

Körfez’in temizliği için takviye güç yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.