Otizmin klinik ve biyolojik olarak farklı dört alt tipi tanımlandı!

Araştırmacıların, otizmin klinik ve biyolojik olarak farklı dört alt tipini tanımladıklarını kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, “Her alt tip, farklı gelişimsel, tıbbi, davranışsal ve psikiyatrik özellikler sergiliyor.” dedi.

Luş, otizmin genetiğini anlamanın, hastalığa katkıda bulunan biyolojik mekanizmaları ortaya çıkarmak, daha erken ve daha doğru tanı koymak ve kişiselleştirilmiş bakımı yönlendirmek için çok önemli olduğunu vurguladı.

Otizm, biyolojik olarak farklı alt tiplerden oluşan bir bütün! 

Bu alt tiplerin genetik ve klinik özellikleri arasındaki farklılıkların, tedavi yaklaşımlarını nasıl etkileyebileceği konusuna değinen Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, “Bu sonuçlar, otizmin tek bir rahatsızlık olmadığına dair güçlü kanıtlar sunuyor. Otizmin, biyolojik olarak temellendirilmiş, farklı alt tiplerden oluşan bir bütün olduğunu gösteriyor.”  dedi.

Bundan sonraki bilimsel çalışmalarla araştırmacıların, genetik ve klinik verileri büyük ölçekte entegre ederek otizmin biyolojik mekanizmalardan klinik tabloya kadar olan seyrini haritalamaya başarabilme yolunda ilerleyeceklerini ifade eden Luş, şunları söyledi:

“Artık tüm otizmli bireyleri kapsayan biyolojik bir açıklama aramak yerine, her alt türü yönlendiren farklı genetik ve biyolojik süreçleri inceleyebilme imkanı elde edebileceğiz. Otizmin genetik etkisinin büyük bir kısmının doğumdan önce meydana geldiği düşünülüyor. Ancak yeni tanımlarlar gördüğümüz, genellikle önemli sosyal ve psikiyatrik zorluklar, gelişimsel gecikmeler ve daha geç tanı konulan Sosyal ve Davranışsal Zorluklar alt tipilerinde, çocukluk döneminin ilerleyen dönemlerinde aktif hale gelen genlerde mutasyonlar bulundu. Bu durum, bu çocuklarda otizmin biyolojik mekanizmalarının doğumdan sonra ortaya çıkabileceğini ve daha sonraki klinik tablolarıyla uyumlu olabileceğini düşündürüyor. Bu bilgiler, klinik tablo oluşmadan önce klinisyenin fikir sahibi olmamız yönünde oldukça önemli bir gelişme.”

Otizmin alt tipini bilmek, ailelere kişiye özel bakım ve gelecek planlamasında yol gösterebilir…

Otizmle mücadele eden aileler için, çocuklarının hangi otistik alt tipine sahip olduğunu bilmenin yeni bir netlik, kişiye özel bakım, destek ve topluluk sağlayabileceğini aktaran Dr. Öğr. Üyesi Melek Gözde Luş, “Ailelere, otizmli çocukları henüz küçükken, hangi semptomları yaşayabilecekleri veya yaşayamayacakları, yaşamları boyunca nelere dikkat etmeleri gerektiği, hangi tedavileri uygulayacakları ve gelecekleri için nasıl plan yapacakları konusunda daha fazla bilgi verebilir.” Dedi.

Türkiye’de bu yeni sınıflandırmanın uygulanabilirliği ve potansiyel zorluklarına da değinen Luş, sözlerini şöyle tamamladı:

“Birçok sağlık birimin ailelere test sunmamayı tercih etmesi ve birçok ailenin genetik test seçeneğinden habersiz olması önemli bir zorluk olabilir. Sigorta kapsamının olmaması, genetik test istenmesini engelleyebilir ve dolayısıyla bunların yararlılığı hakkında sorular ortaya çıkarabilir. Yine ilk otizm tanısını kimin koyduğu, genetik testi kimin önerdiği ve genetik test önerisini belirlemek için kullanılan kriterler konusunda tutarsızlıklar da potansiyel zorluklar arasında sayılabilir.”

Otizmde yeni sınıflandırma! Otizmin alt tipleri ailelere yol gösterebilir! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

“Amaca Yönelik Çözümlerle OT Güvenliğini Sağlama” araştırması, Operasyonel Teknoloji (OT) siber güvenliğinin mevcut durumunu analiz etmeyi amaçlıyor ve OT kuruluşlarını etkileyen temel iş ve teknik eğilimler hakkında değerli bilgiler sunmanın yanı sıra, bu zorlukların üstesinden gelmek için uygulanan en iyi uygulamaları ortaya koyuyor. Bulgular, VDC Research tarafından OT siber güvenlik sektöründe birkaç yıldır sürdürülen araştırmalardan ve enerji, kamu hizmetleri, ulaşım, lojistik ve imalat dahil olmak üzere çeşitli sektörlerden 250’den fazla OT ve BT karar vericisinin katıldığı bir anketten elde edildi.

Araştırmaya göre, sanayi şirketlerinin yaklaşık üçte biri (%31,1) öncelikli olarak veya tamamen manuel süreçlere bağımlıyken veya belirli görevler için dijital teknolojileri uygulamaya yeni başlarken, neredeyse dörtte biri (%22,7) bazı bağlantılı dijital teknolojileri halihazırda entegre etmiş durumda (EMEA bölgesi için oranlar sırasıyla %25,8 ve %21,5). Bu farklı dijitalleşme seviyelerine rağmen, sanayi kuruluşlarının kayda değer bir çoğunluğu (%63,6, EMEA bölgesi için %67) önümüzdeki iki yıl içinde dönüşümlerinin ‘tamamen dijital’ aşamasına (dijital yeteneklerin proaktif ve sürekli olarak geliştirilmesiyle karakterize edilen) ulaşma niyetlerini ifade ediyor.

Bununla birlikte, operasyonel teknoloji (OT) sistemlerini birbirine bağlamanın doğasında bulunan siber güvenlik riskleri, dijital dönüşümün faydalarını önemli ölçüde zayıflatabiliyor. Artan sayıda kuruluşun tamamen bağlantılı bir dijital ortama doğru ilerlemesiyle birlikte, siber güvenlik endişeleri, katılımcıların %39,3’ünü etkileyerek OT ortamlarında dijital teknolojilerin uygulanmasını olumsuz yönde etkileyen en sık belirtilen faktör olarak ortaya çıkıyor (EMEA %43,8).

Katılımcılar, şirketlerin dijital teknolojileri benimsemesini engelleyen belirli siber güvenlik endişelerini tartışırken birkaç kritik sorunun altını çiziyor: %46,6’sı mevcut altyapılarındaki yetersiz güvenlik önlemlerine işaret ederken, benzer bir yüzde operasyonel teknoloji (OT) siber güvenliğini ele almaya adanmış yetersiz bütçe veya personelden söz ediyor. Ayrıca, %42,7’si mevzuata uyumun zorluklarını kabul etmiş durunda ve %41,7’si BT/OT entegrasyonunun karmaşıklığını vurguluyor (EMEA için oranlar sırasıyla %49, %46,9 ve %42,9).

Tüm bu endişelere rağmen, siber güvenliğin dijital dönüşümü mümkün kılan bir teknoloji olarak hizmet ettiğini kabul etmek önemli. Veriler ve sistemler için sağlam koruma olmadan, dijital teknolojilerin tam potansiyeli gerçekleştirilemez, çünkü bu tür endişeler güveni aşındırabilir ve bir kuruluşun dijitalleşme yolculuğunu engelleyebilir.

Kaspersky Endüstriyel Siber Güvenlik Ürün Grubu Başkanı Andrey Strelkov, şunları söylüyor: “Bağlanabilirlik ve dijital teknolojilere bağımlılık artmaya devam ettikçe, siber tehdit potansiyeli de artıyor. Endüstriyel kuruluşların, yeni OT sistemlerini uygularken ve genel verimliliklerini artırırken aynı zamanda önemli kesintilere ve mali kayıplara neden olabilecek potansiyel siber riskleri azaltmalarını sağlamak için sağlam siber güvenlik çözümlerini benimsemeleri çok önemlidir.” 

Kaspersky, OT müşterileri için özel OT sınıfı teknolojileri, uzmanlık bilgisini ve paha biçilmez uzmanlığı sorunsuz bir şekilde entegre eden benzersiz bir ekosistem sunuyor. Kritik altyapılar için yerel bir XDR platformu olan Kaspersky Industrial Cybersecurity (KICS), merkezi varlık envanteri, risk yönetimi ve denetim sunan ve tek bir platform aracılığıyla çeşitli, dağıtılmış altyapılarda güvenlik ölçeklenebilirliği sağlayan bu OT ekosisteminin temel taşını oluşturuyor.

‘Amaca Yönelik Çözümlerle OT Güvenliğini Sağlama’ raporunun tamamını okumak için web sitesini ziyaret edebilirsiniz. Kaspersky Industrial Cybersecurity hakkında daha fazla bilgi edinmek için bu bağlantıyı takip edebilirsiniz.

Endüstriyel işletmelerin neredeyse %40’ı, OT ortamlarının dijitalleştirilmesinde siber güvenliği temel bir zorluk olarak tanımlıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

“Her şeyin dilde başladığına inanıyorum; afetzede ifadesini kullanmak yerine ‘’afet yaşamış birey’’ ya da ‘’afet yaşamış çocuk’’ ifadesini kullanabiliriz” diyerek sözlerine başlayan Klinik Psikolog Güneş Ulus şunları söyledi: “Öncelikle afet yaşamış bir çocukla bir arada olabilmekle ilgili kendi hislerimize bakmak gerekir. İki yaşında bir çocuk ile on altı yaşında bir ergenin yaşadıkları ve hissettikleri, olayı algılama biçimleri değişkenlik gösterecektir. Bununla birlikte çocuğun ailesinde birincil figürlerde ya da akrabalarda kayıplar varsa, ev yitirildiyse, şehir değiştiyse bu durumun etkisinin daha büyük olması beklenir; ancak, şunu belirtmeliyim ki tüm bunlara rağmen çocuklardaki esnek dayanıklılık yetişkinlere göre çok daha yüksektir. Çocuklar yaşamda kalmak için çevrelerinde olup bitenlere çok hızlı uyum sağlama eğiliminde olurlar.  Afet yaşamış çocuklarla iletişim konusunu ele alırken belki aklınıza gelen ilk soru “Ne söylemeliyim, nereden başlamalıyım?” olabilir. Afet yaşamış çocukların ihtiyacı, onlara soru sormamızdan ziyade onları dinlemektir.”

Ampütasyonun yarattığı duygusal etkiler karşısında nasıl hareket etmek gerekir? Sorusunun da cevabını veren Güneş Ulus “Ampütasyon kararını bilgilendiren kişi çocuğu takip eden hekim olmalıdır. Öncelikle eğer hastanedelerse hekim, anne ve baba ile iletişime geçmeli ve onları operasyon ile ilgili bilgilendirmelidir. Ampütasyon kararını aileye ve çocuğa açıklayacak hekim, öncelikle bu bilgiyi verirken sakin olmalıdır. Aileden veya çocuktan gelebilecek her türlü duygunun ifadesine açık olmalıdır. Anne baba mümkünse sakin bir ortama alınmalı, hekim uygun bir dille durumu aileye açıklamalıdır. Aileye, duygularını ifade edebilmek için gerekli zamanın verilmesi yararlı olacaktır, bu nedenle bu görüşme için gerekli zaman ayırılmalıdır. Tıbbi terimlerden uzak, açık ve net bir dil kullanılması önerilir. Öncelikle çocuğun sağlık durumunun önemi aktarılır ve ampütasyona neden ihtiyaç duyulduğunun nedenleri anlatılır. Ampütasyon, çocuğun hayatını kurtarmak için alınan yaşamsal bir karardır” dedi.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Çocuklarda Duygusal Zorluk yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.