Üsküdar Üniversitesi Rektör Danışmanı ve İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Psikoloji Bölümü Öğr. Üyesi Prof. Dr. Sırrı Akbaba, sanal zorbalığın türlerine ve özelliklerine ilişkin açıklamalarda bulundu.

“Kişisel konuşmaları kopyalama ve başkalarına gönderme de sanal zorbalık”

Sanal zorbalığın, bir birey veya grubun, kendisini savunamayacak durumda olan mağdura karşı çeşitli iletişim araçlarını kullanarak gerçekleştirdiği tekrarlayıcı ve kötü niyetli saldırgan davranışlar olduğunu belirten Prof. Dr. Sırrı Akbaba, sanal zorbalığa örnek olarak;

– Cep telefonuyla bir bireyin gizlice ve utanç verici fotoğraflarını çekme,

– Birisini utandıran ya da kötüleyen web sayfaları hazırlama,

– Elektronik posta veya cep telefonu mesajı ile aşağılayıcı, alay edici, cinsel taciz ve şiddet içeren mesajlar gönderme,

– Sanal ortamda mağdura ilişkin dedikodular yayma,

– Kişisel konuşmaları kopyalama ve başkalarına gönderme gibi eylemleri sıraladı.

“Kimliklerini saklayabilmeleri sayesinde yakalanma korkusu yaşamıyorlar”

Siber zorbalığın diğer isimlerinin ‘elektronik zorbalık, internet zorbalığı, dijital zorbalık ve çevirim içi zarar verme’ olduğunu ifade eden Akbaba, “Sanal zorbalıkla ilişkili kişilerden hareketle üç grup kavramdan söz edilebilir. Bunlar, sanal zorbalık, sanal mağdurluk ve sanal zorba/mağdurluk.” dedi.

Sanal zorbalığın özelliklerine de değinen Akbaba, “Sanal ortamda zorbanın kimliğini rahatlıkla gizleyebildiği görülüyor. Kimliğini gizleme olanağının bulunması, sanal zorbanın e-posta ve web tabanlı uygulamaları tehdit etme, alaya alma ve söylenti çıkarma gibi davranışları gerçekleştirmek amacıyla yakalanma ve cezalandırılma korkusu olmaksızın rahatlıkla kullanabilmesini sağlıyor.” şeklinde açıkladı.

“Sanal alanın yeterince denetlenmemesi sanal zorbaların amaçlarına ulaşabilmesini sağlıyor”

Bir diğer özelliğin güç dengesizliği olduğunu belirten Akbaba, “Sanal ortamda bulunan materyalden kaçınma ve bu materyali ortadan kaldırma oldukça güçtür. Sanal zorbanın bilgi ve iletişim teknolojilerini sanal mağdurdan daha iyi kullanması ve sanal zorbanın sanal ortamda sanal mağdurdan daha yüksek statüye sahip olması, güç dengesizliğine yol açan durumlara örnek olarak verilebilir.” dedi.

Akbaba, sanal alanın yeterince denetlenmemesinin de sanal zorbaların amaçlarına ulaşabilmesini sağlayan bir diğer etmen olduğunu vurguladı.

“Geleneksel zorbalığa göre etkisi uzun sürüyor”

Sanal zorbalık içeren materyalin ‘kes-kopyala-yapıştır’ ve ‘ilet’ yöntemleri sayesinde kısa sürede birçok kişiye ulaştırılabilmesinin sanal zorbalığın kontrolünü ve sanal zorbalıkla mücadeleyi güçleştirdiğine dikkat çeken Prof. Dr. Sırrı Akbaba, sözlerini şöyle tamamladı:

“Geleneksel zorbalıkta, mağduriyet az kişi tarafından bilindiği için etkisi de az olur. Sanal zorbalık içeren materyal çevrimiçi ortama bir kez yüklendiğinde orijinali silinse bile birçok kopyasının sanal ortamda saklanabilmesi ve diğer insanların erişimine açık halde tutulabilmesi mümkün. Bu da mağdurun yaşadığı utanç ve korkunun sürmesine neden oluyor. Sanal mağdur, bu materyali her okuduğunda, izlediğinde veya dinlediğinde aynı acıyı tekrar yaşıyor. Geleneksel zorbalıkta etki, zihinsel yaşantının haricinde zorbalığın olduğu zaman ile sınırlı kalır.”

‘Kes-kopyala-yapıştır ve ilet’ sanal zorbalıkla mücadeleyi güçleştiriyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Üsküdar Üniversitesi NP Feneryolu Tıp Merkezi Çocuk Ergen Psikiyatri Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, sosyal medyada sıkça görülen sanal zorbalık ve alınması gereken önlemlere ilişkin değerlendirmede bulundu.

Zorbalık sosyal medyada da sıkça yaşanabiliyor

Zorbalığın “Bir kişinin, bir başka kişiyi kasıtlı ve düzenli olarak rahatsız etmesi, zarar verme amacını taşıyan eylemlerde bulunması, incitmesi ya da korkutması” olarak tanımlanabileceğini kaydeden Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, zorbalığın bugün özellikle sosyal medya mecralarında yoğun bir biçimde yaşandığını söyledi. Siber zorbalığın bilgi iletişim teknolojileri aracılığıyla bireylerin birbirlerine düşmanlık, korkutma, tehdit, sindirme, taciz amaçlı yazılı ve görsel iletileri kasıtlı ve düzenli bir şekilde göndermelerine işaret ettiğine dikkat çeken Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, “Dijital platformlar, dijital ortamlar ve sosyal medya mecraları aracılığıyla rahatsızlık verme eylemi olarak tanımlanabilecek olan siber zorbalık, özellikle gençler arasında daha sık gözlemlenmektedir.” dedi.

Siber zorbalığın pek çok örneği bulunuyor

Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, siber zorbalık örneklerini sosyal medyada bir başkasının rahatsızlık verici görüntülerini yayınlamak, bir başkası hakkında yalan ya da uydurma haberler yaratmak ve bunları yaymak, bir başkasının özel ya da mahrem bilgilerini sızdırmak, tehdit mesajları yollamak, hakarete varan ifadeler kullanmak, anonim hesaplardan taciz etmek, rahatsızlık vermek, bir başkasının hesaplarını ele geçirmek bu hesaplardan uygunsuz yayınlar yapmak, bir kimseyi ısrarla takip etmek ve bir kimsenin paylaşımlarına kasıtlı olarak sürekli olumsuz yorumlar yapmak olarak sıraladı.

Ebeveynlere önemli görevler düşüyor

Siber zorbalığın önlenmesine yönelik alınabilecek tedbirler olduğunu kaydeden Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, siber zorbalığın tanımı ve türleriile ilgili bilgilendirmenin önemine işaret etti.

Bilinçlendirmenin önemine işaret eden Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, “Aile ve öğretmenlerin mağdurları erken fark etmelerine yardımcı bilgiler vermesi önemlidir. Çocuk ve ergenlerde siber zorbalığa karşı olumsuz tutum geliştirme ve siber zorbalığın olumsuz sonuçları konusunda farkındalığın arttırılması gereklidir.” dedi. Sanal zorbalığın önlenmesinde anne ve babanı gözlemci olması gerektiğini de işaret eden Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, özellikle filtre programlarının kullanılmasını ve internet kullanım süresinin sınırlandırılmasını tavsiye etti.

Siber zorbalıkla karşılaşıldığında ne yapılmalı?

Çocuk Ergen Psikiyatri Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Neriman Kilit, siber zorbalık ile karşılaşıldığında yapılması gerekenleri de şöyle sıraladı:

• Sizi rahatsız eden kişiyle iletişiminize son verin.
• Hesaplarınızı korunaklı hale getirin, herkesin erişimine açmayın.
• Zorbalık ısrarla devam ediyorsa güvendiğiniz kişilere/ebeveynlerinize durumu anlatın.
• Zorbalığa maruz kaldığınız platformlara gerekli şikayetleri yapın, bu hesapları ya da kişileri bildirin.
• Zorbalığa maruz kaldığınız platformlardaki hesaplarınızı silin ya da dondurun.
• Tehlike altında olduğunuzu hissediyorsanız resmi makamlara gerekli şikayetlerde bulunun.
• Zorbalığın sadece sizin başınıza gelen bir sorun olmadığını unutmayın, durumu görmezden gelmeyin ve gerekli önlemleri alın.
• Eğer ebeveynseniz çocuklarınızla konuşun, güvenli internet kullanımı hakkında bilgi verin, destek olun, takip edin ve gerekirse erişimlerini kontrollü hale getirin.
• Haklarınızı iyi bilin, sosyal mecraların zorbalıkla mücadele politikalarını inceleyin.

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

Siber zorbalıkla karşılaşıldığında ne yapılmalı? yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.