Karşılıksız iyilik, empati, vicdan ve öğrenilmiş değerlerin birleşiminden doğar!

İyilik yapmanın, insan olmanın en temel davranışlarından biri olduğunu dile getiren Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, “Üstelik bazen hiçbir karşılık beklemeden, hatta kimse görmeden yapılan iyilikler, hem bireysel hem de toplumsal ruh sağlığı açısından güçlü bir anlam taşır.” dedi.

Karşılıksız iyilik yapma davranışının kökeninde birden fazla psikolojik dinamik yer aldığını kaydeden Bal, “Empati, başkasının duygusunu anlayabilme ve onun yaşantısına duygusal olarak temas edebilme becerisidir. İyiliğin en güçlü tetikleyicilerinden biridir. Vicdan, bireyin içsel ahlaki pusulası olarak doğru olanı yapma yönünde rehberlik eder. Bunun yanında aileden, kültürden ve toplumdan öğrenilen sosyal değerler de iyilik davranışını şekillendirir. Yani karşılıksız iyilik, yalnızca ‘iyi biri olma’ isteğinden değil; empati, vicdan ve öğrenilmiş değerlerin birleşiminden doğar.” şeklinde konuştu.

İyiliğin içten gelmesi doğal bir ‘iyi hissetme’ kaynağı! 

Bilimsel çalışmaların, iyilik yapmanın yalnızca alıcıyı değil, yapan kişiyi de dönüştürdüğünü gösterdiğini aktaran Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, “Karşılıksız bir iyilik sırasında beyinde dopamin, serotonin ve oksitosin gibi mutluluk ve bağlanma hormonları salgılanır.” dedi.

Bu durumun stres hormonlarını azalttığına, kişinin kendini daha sakin, anlamlı ve bağlı hissetmesine katkı sağladığına vurgu yapan Bal, “Bu nedenle iyilik yapmak, psikolojik açıdan doğal bir ‘iyi hissetme’ kaynağıdır; ancak bu etki, iyiliğin içten gelmesiyle güçlenir.” ifadelerini kullandı.

Sağlıklı iyilik, ‘kendimden vazgeçerek’ değil, ‘kendimi de gözeterek’ yapılan iyiliktir! 

Karşılıksız iyiliğin, bireyin kendilik değeri üzerinde de önemli bir etkiye sahip olduğuna işaret eden Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, “Kişi, başkasına fayda sağlayabildiğini gördüğünde ‘değerliyim’, ‘etki yaratabiliyorum’ duygusunu deneyimler. Bu, dış onaydan bağımsız bir özsaygı gelişimine katkı sağlar.” dedi.

Ancak burada kritik bir nokta olduğuna dikkat çeken Bal, şunları söyledi:

“İyilik yaparken kişinin kendi sınırlarını koruması gerekir. Sürekli veren, kendi ihtiyaçlarını ihmal eden bireylerde zamanla tükenmişlik, öfke ve değersizlik hissi ortaya çıkabilir. Sağlıklı iyilik, ‘kendimden vazgeçerek’ değil, ‘kendimi de gözeterek’ yapılan iyiliktir.”

İyiliğin gerçek gücü alkışta değil, niyette saklı! 

Bu noktada onay ihtiyacıyla yapılan iyilik ile içsel motivasyonla yapılan iyilik arasındaki farkın belirginleştiğini ifade eden Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, “Onay ihtiyacıyla yapılan iyilikte kişi, sevilmek, kabul görmek ya da takdir edilmek ister; karşılık alamadığında hayal kırıklığı yaşayabilir. İçsel motivasyonla yapılan iyilikte ise davranışın kaynağı kişinin kendi değerleri ve anlam arayışıdır. Bu tür iyilik, daha sürdürülebilir ve ruhsal açıdan besleyicidir. Onay ihtiyacına dayanan davranışlar ise psikoterapide üzerinde durulan meselelerdendir.” dedi.

Onay ihtiyacı veya herhangi bir ikincil kazanç için yapılan iyilik davranışında bireyin bu amaca ulaşmak için davranışının görünür olmasını isteyebileceğini aktaran Bal, sözlerini şöyle tamamladı:

“Bireyin sosyal çevresinin yanı sıra, iyiliğin sosyal medyada daha görünür hale gelmesi de günümüzde tartışılan bir konudur. İyiliğin paylaşılması, başkalarına ilham verebilir; ancak iyilik yalnızca görünür olmak için yapıldığında, anlamı değişebilir. İyiliğin gerçek gücü, alkışta değil, niyette saklıdır.

24 Ocak Karşılıksız İyilik Günü, bize şunu hatırlatır: İyilik, yalnızca dünyayı değil, yapan kişinin iç dünyasını da iyileştirir. Ancak en sağlıklı haliyle, sınırları olan, içten ve karşılık beklentisinden özgür olduğunda anlam kazanır.”

İyiliğin gerçek gücü niyette saklı! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Otorite kabul etmeyen, bütün kurallara karşı Burcu ile orta yaşlı, kendisine küçük bir dünya kurmuş olan Nurettin’in arasında geçen çatışmalarla yüklü bir hikâye olan “Kahvaltıya Kalsana”, 26 Kasım 2025 Çarşamba günü 20.00’de Üsküdar Musahipzade Celal Sahnesi’nde ilk gösterimini yapıyor.

Oyunun Konusu:

Üç kişilik bir sahne güldürüsü olan “Kahvaltıya Kalsana”, Ray Cooney ve Gene Stone tarafından 1970 yılında yazılan “Why not Stay for Berakfast?” adlı yapıtın bir uyarlamasıdır… Oyun, kimileri için artık köhneleşmiş sayılan değerlere sıkıca tutunarak yaşamaya çalışan “istikrar abidesi” devlet memuru Nurettin Kavak ile, henüz hangi değerlere sarılacağına bile tam olarak karar veremeyecek bir yaştayken, anne olmak durumunda kalan Burcu Güvenir’in trajikomik karşılaşmasını anlatır. Ülkemizde yaşanan sosyal ve kültürel alt-üstlüğün naif bir yansıması olarak ele alınan oyunda, Burcu ve Nurettin’in öyküsüyle sevginin, iyiliğin, değişebilme ve değiştirebilmenin umudu ve sevinci aktarılmaya çalışılır…

Ben “Kahvaltıya Kalsana” ile, “Çay Koy, Baştan Başlıyoruz!” Demeyi Seçtim…

Oyunun yönetmeni Ragıp Yavuz, “Kahvaltıya Kalsana”yı şöyle anlatıyor:

“Ben “Kahvaltıya Kalsana” ile, “Çay koy, baştan başlıyoruz!” demeyi seçtim… Ne demek, “Baştan başlamak?”.. Sınıf çatışmalarının, siyasal rejimlerin, ideolojilerin, yaptırımların, yönelimlerin filan değil, bunların tümünün “öznesi” olan “insan”dan başlamak demek… En başa, yani “insan”a dönmek demek… İşte bu kadar basit… Ve “basit” olanın gücüne inanmak demek… Tiyatronun ve tiyatrocunun hiç de yabana atılamayacak bir gücü var… Ama açıkça görülüyor ki, bu güç, ne bugün, ne de geçmişte, iktidardaki ya da muhalefetteki siyasi partilerin veya emek örgütlerinin kurulmasına, yok olmasına veya yeniden yapılanmasına yetmiyor, yasa çıkartmaya, yasak koymaya, yasak kaldırmaya, kararname yayınlamaya yetmiyor… Böyle bir gücü de yok tiyatronun, misyonu da… Ama seyirci koltuğundaki bireyleri etkileme gücü hayranlık verici… İşte bu nedenledir ki, “insan”dan başlamak halâ ve her zaman mümkün ve gerekli bence… Biliyorum ki, sosyal ve politik olaylara bağlı olmayan ve onları hiçe sayan bir olay, içinde gerçek ve geçerlilik barındırmayan bir olaydır… Ama sanatın işlevi, insanlara daha yaşanası bir dünya önerme ile sınırlı tutulabilir mi?.. İzleyicimize, salt daha iyi ortak bir dünya yaratma girişimlerinde değil, özel acılarında ve karmaşalarında da yalnız olmadıklarını anımsatmak ve onları buna ikna etmeyi denemek de bir görev olmalı diye düşünülemez ve denenemez mi?.. İşte ben de şimdi bunu yapıyorum… Deniyorum… Mutlak başarılı olacak diye yola çıkılan bir deneme değil bu… Ne demiş mesleğin bir başka ustası: “Hep denedin, hep yenildin… Olsun… Yine dene, yine yenil… Daha iyi yenil…” Zaten günümüzün akılcılığıyla yaşamak kadar büyük çılgınlık var mı ki?

Ben bu oyunu çalışırken, bata çıka kişiliğini arayan “Burcu” ve güvenli sularda yüzmenin istikrar abidesi “Nurettin”le buluştuğumda, sevginin, iyiliğin, değişebilme ve değiştirebilmenin umudunu ve sevincini buldum… Ve ait hissettiğine ait olmanın anlamını… İşte bu nedenle seyircimize de önerim odur ki; çay koyun ve baştan, yani insandan başlayın… Oyun bu sözü önermeyi ne kadar beceriyor, ya da becerebilecek?.. Bilmiyorum… Göreceğiz… Ama; eninde sonunda; “Seyircinin hükmü kesindir, temyize gitmez…”  Boynumuz kıldan ince…

“Kahvaltıya Kalsana”yı, bu naif güldürü ile yaşadığım sabırlı ve kahırlı günlerin can dostları Misak ve Anta Toros’un değerli anılarına armağan ediyorum… Huzur içinde uyusunlar… Saygıyla…”

Dekor ve kostüm tasarımını Barış Dinçel’in, ışık tasarımını Murat Özdemir’in, efekt tasarımını Erhan Aşar’ın, hareket düzenini Yasemin Gezgin Yavuzcan’ın yaptığı, fotoğraflarını Ahmet Çelikbaş’ın çektiği oyunda Can Ertuğrul, Derya Çetinel, Kamer Karabektaş rol alıyor.

Oyun, 26-29 Kasım 2025 tarihleri arasında Üsküdar Musahipzade Celal Sahnesi’nde.

İyi seyirler…

Sevginin, İyiliğin ve Umudun Oyunu “Kahvaltıya Kalsana” Seyirciyle Buluşuyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Prof. Dr. Selçuk Şirin tarafından hayata geçirilen “1 Milyon Kitap” projesinin ilk kurumsal destekçisi İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer, projenin dayanışma gecesine katıldı. Başkan Tunç Soyer’e teşekkür plaketini veren Prof. Dr. Şirin, en umutsuz anında kendisine “yanınızdayız” diyerek destek olan Başkan Tunç Soyer’e teşekkür etti. Başkan Soyer ise projenin tüm destekçilerine teşekkür ederek, “İyiliğin ne kadar bulaşıcı olduğunu gördük” dedi.

“1 Milyon Kitap” projesinin ilk kurumsal destekçisi olan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer, projenin dayanışma gecesinde teşekkür plaketi aldı. İstanbul Zorlu Performans Sanatları Merkezi’nde düzenlenen geceye Başkan Tunç Soyer’in yanı sıra İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer, CHP İstanbul İl Başkanı Canan Kaftancıoğlu, CHP İstanbul Milletvekili Gürsel Tekin, siyaset dünyasının temsilcileri, sanatçılar ve çok sayıda destekçi katıldı.

Gecede “1 Milyon Kitap Projesi”’nin destekçilerine plaketleri verildi. Plaketini Prof. Dr. Selçuk Şirin’den alan Başkan Tunç Soyer, “İnsanların vicdanının derinliği akıllarının derinliği kadardır. Ben burada vicdan ve akıl sahibi herkese teşekkür ediyorum. Çok güzel bir iyilik hareketi ve üstelik bulaşıcı. Birbirimizden haberdar olmadığımız birçok insan aynı harekete destek vermişiz. Bugün onun farkına vardık. İyiliğin ne kadar bulaşıcı olduğunu gördük. Kahramanımız Selçuk Hoca’ya teşekkür ediyorum” diye konuştu.

“Cumhuriyet bize eşitlik ilkesini tanımış bir rejim”
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu ise “Biz gerçekten ülkemizin birçok gelişmiş ülkeyle olan yarışında maça geriden başlıyoruz. Açığı kapatmak içinde bir mücadele içine giriyoruz. Halbuki genetiğinde yeteneği bol bir millet olduğumuzu hepimiz biliyoruz. Cumhuriyet bize eşitlik ilkesini tanımış bir rejim. Aslında bütün zorluklara rağmen eşitlik çıtasını yukarı taşımak için çok erdemli bir süreci bize yaşattı. Ülkemizin her noktasında çarpanı büyüterek hocamıza katkı sunacağız. Çocuklarımızın hepsi eşit bir şekilde ülkemizin geleceğinde var olsunlar” şeklinde konuştu.

“Desteği artıracağız”
Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer ise “Özellikle kırsalda eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması açısından bu proje çok önemli. Belediyelerin de farklı çalışmaları alıyor. Buraya gelmemin bir yararı oldu. Size verdiğim desteğin yetersiz olduğunu gördüm daha fazla destek olacağım” dedi.

“Tunç Soyer ilk karşılaşmamızda ilk destekçimiz oldu”
Projenin mimarı Prof. Dr. Selçuk Şirin ise konuşmasında Başkan Soyer’e teşekkür etti. Şirin, “İlk başta her şey çok kolay görünüyordu ama sosyal medyada Selçuk hoca paraları toplayıp New York’ta harcıyor dendi. Bunları gördükçe buradaki insanlara dayandım. Her birinizin bu projeye desteği olduğu için buradasınız. Hayatta bu işi başaramayız dediğimiz anda biriniz çıktınız hocam yanındayız dediniz. Bir kişiyi burada ayırmak istiyorum. Tunç beyle ilk defa tanıştım, bugün ikinci karşılaşmamız. Bir defa kahve içmeye gittim, anlattım. Ve projede kurumsal hiçbir desteğimiz yoktu. Hocam biz de yapalım, dedi. Böyle böyle yavaş yavaş büyüdük” ifadelerini kullandı.

Sanatçılar 1 milyon kitap için sahnede
Protokolün ardından projenin destekçilerine plaketler takdim edildi. Komedyen Cem Yılmaz, sanatçı Gülben Ergen, gazeteci Cüneyt Özdemir, Candaş Tolga Işık, tiyatrocu Kaan Sekban plaket alan isimler arasında yer aldı.

Ressam Devrim Erbil’in eserleri umut oldu
Prof. Dr. Selçuk Şirin tarafından hayata geçirilen projeyle Türkiye’de her yıl dünyaya gelen yaklaşık 1.3 milyon çocuk için 1 milyon kitap hedeflendi. Araştırmalara göre Türkiye’de doğan çocukların yaklaşık yüzde 80’i kitap olmayan bir eve gözlerini açıyor. 1 Milyon Kitap Projesi, doğar doğmaz tüm çocukların kitaplarla buluşması amacıyla başlatıldı. 1 Milyon Kitap, Türkiye’de çocuklara doğumdan itibaren kitap okumanın önemini anlatmak ve evinde kitap olmayan çocuklara ilk kitaplarını hediye etmek hedefiyle başarıya ulaşan sosyal proje oldu.

Projeye Ressam Devrim Erbil, daha fazla çocuğun ilk kütüphanesini kurmak için 150 adet eserini bağışladı. Erbil, 1 Milyon Kitap Projesi’ne 150 adet imzalı, serigrafi baskı bağışladı. 1 Milyon Kitap için özel olarak hazırlanan eserlerin satın alınarak hem ihtiyacı olan çocuklara ücretsiz kitap ulaştırmasına katkı sağladı.

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

“İyiliğin ne kadar bulaşıcı olduğunu gördük” yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.