Bu proje ile Türkiye’nin su ürünleri yetiştiricilik ve avcılık sektörüne yeni bir tür kazandırılacak

 İZMİR(Ege Ajans)- Ege Üniversitesi (EÜ) Su Ürünleri Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Mustafa Tolga Tolon’un yürütücüsü olduğu “Japon Denizhıyarı’nın (Apostichopus japonicus, Selenka 1867) Türkiye’nin Marmara ve Ege Denizi’nde Moleküler Tanımlanması, Üreme Biyolojisi ve Larval Dönem Yetiştiriciliği İncelemeleri” başlıklı proje, TÜBİTAK-ARDEB 1001 Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında desteklenmeye uygun bulundu. Desteklenen proje ile doğal yayılım alanlarından oldukça uzak bir bölge olan Türkiye’nin Marmara ve Ege kıyılarında varlığı 2023 ve 2024 yılları arasında tespit edilen Japon deniz hıyarının ülkemiz kıyılarındaki tür varyasyonları, üreme gücü ve yetiştiriciliği ilk defa incelenecek.

Proje yürütücüsü Doç. Dr. Mustafa Tolga Tolon’u makamında ağırlayarak tebrik eden Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, “Üniversitemiz bilim ekibi tarafından, Türkiye kıyılarında varlığı tespit edilen Japon deniz hıyarının varyasyonları, üreme gücü ve yetiştiriciliği konusunda hazırlanan proje TÜBİTAK-ARDEB Programı kapsamında desteklenmeye uygun bulundu.

Üniversitemiz Su Ürünleri Fakültesi ekosisteminde gerçekleştirilecek proje alanında bir ilk olacak. Ülkemiz ekonomisi için stratejik önemi bulunan bir alanda yenilikçi bir anlayışla araştırmalar yürüten bilim ekibini tebrik ediyorum” diye konuştu.

“Japon denizhıyarı, dünyanın en değerli denizhıyarı türüdür”

Projenin içeriği ile ilgili bilgi veren Doç. Dr. Mustafa Tolga Tolon, “Kuzeybatı Pasifik’i kapsayan bölgelerin yerel bir türü olan, Japonya, Rusya ve Kore Yarımadası gibi ülkelerdeki önemli popülasyonları bulunan Japon denizhıyarı, dünya denizhıyarı ticaretinin en başat ve en çok tercih edilen türü olarak yıllık üretimi yaklaşık 262 bin 500 tona ulaşmıştır. Bu üretimin 255 bin 660 tonu başta Japonya olmak üzere Güney Kore, Çin ve Rusya’da bulunan yetiştiricilik tesislerinde üretilmektedir. Yıllık yaklaşık 1 milyar 631 milyon dolar ekonomik değeri ile dünyanın en değerli denizhıyarı türüdür” diye konuştu.

“Proje, ekonomik ve ekolojik faydaları gözetilerek gerçekleştirilecek”

Yürütülecek olan araştırmanın Japon denizhıyarının Türkiye kıyılarındaki varyasyonlarını, üreme gücünü ve yetiştiriciliğini kapsadığını ifade eden Doç. Dr. Mustafa Tolga Tolon,  “Ülkemizin yerel türleri arasında yer almayan ancak dünyanın herhangi bir bölgesinde de istilacı tür olarak rapor edilmemiş olan bu yabancı deniz hıyarı türü, 2023 yılında ilk defa Marmara Denizi’nin İzmit Körfezi kıyılarında varlığı tespit edilmesi sonrasında yayılımını genişleterek Akdeniz’in Ege Kıyılarında önemli popülasyonlar oluşturmuştur. Ülkemiz sularına dahil olan bu ılıman deniz hıyarı türünün denizlerimizdeki popülasyonlarının genetik özellikleri ile üreme biyolojisi ise halen bilinmemektedir.  Bu değerli deniz hıyarı türünün gerek ekonomik gerekse ekolojik faydaları gözetilerek gerçekleştirilecek ilk ve öncü proje ile Türkiye’nin su ürünleri yetiştiricilik ve avcılık sektörüne potansiyel yeni bir tür kazandırılması ve denizlerimizde avcılık baskısı ile popülasyonları azalma riski ile yüzleşen yerel türlerin ekolojik faydalarının alternatif bir tür ile desteklenebilmesi yönünden gerek duyulan temel ve özgün veriler ileri araştırma yöntemleri ve analizler ile sağlanacaktır” dedi.

 Denizhıyarı türlerinde öncü ulusal ve uluslararası araştırma ve bilimsel yayınlara ev sahipliği yapan Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi’nin gelişmiş araç-gereç ve laboratuvar altyapısı ile gerçekleştirilecek proje araştırmalarında fakültenin öğretim üyelerinden Prof. Dr. Adnan Tokaç, Prof. Dr. Şule Gürkan, Doç. Dr. Serhat Engin ve Dr. Öğr. Üyesi Emel Özcan Gökçek araştırmacı olarak görev alırken Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü öğretim üyelerinden Doç. Dr. Raziye Işık Kalpar proje danışmanı olarak katkı sunacak. Yürütülecek proje, 15 ay süresince görev alacak bir lisans ve bir lisansüstü öğrenciye burs olanağı sağlayarak aynı zamanda üniversitemizin genç bilim insanı yetiştirme misyonuna da katkı sunacak.

Bu proje ile Türkiye’nin su ürünleri yetiştiricilik ve avcılık sektörüne yeni bir tür kazandırılacak yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Ege Üniversitesinin, üniversite-sanayi iş birliğini geliştirme stratejisi kapsamında, Su Ürünleri Fakültesi ve Ege Teknopark çatısı altında ticari faaliyetlerini sürdüren Ar-Ge odaklı Ege Depa Su Ürünleri firması arasında başlayan iş birliği ilk meyvesini verdi. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Yetiştiricilik Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Mustafa Tolga Tolon danışmanlığında yürütülen çalışmalarda Akdeniz ticari denizhıyarı (deniz patlıcanı) (Holothuria tubulosa ve Holothuria poli) türlerinin yumurtadan ticari boya kadar ilk pilot ölçekli yetiştiriciliği fakültenin İzmir Urla’daki yerleşkesinde yer alan kuluçkahane ve büyütme tesislerinde gerçekleştirildi. 

Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, “Üniversite-sanayi iş birliklerimize her geçen gün yenisini eklemeye, akademik birikimimizi sektörle buluşturmaya devam ediyoruz. Ticari değeri yüksek olan denizhıyarı üretiminde önemli bir projeye imza atan Doç. Dr. Mustafa Tolga Tolon hocamızı ve ekibini tebrik ediyorum” dedi.

“Ülkemiz ekonomisine katkı sağlamayı hedefliyoruz”

Su Ürünleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Uğur Sunlu, “Önemli bir ihraç değerine sahip olan denizhıyarının doğal stoklarının artan av baskısı altında azalmasına karşı ticari yetiştiricilik yoluyla hem doğal stokların korunması ve yeniden zenginleştirilmesi hem de ihracatı yapılan su ürünleri yetiştiricilik türlerine bir yenisinin daha kazandırılması motivasyonu ile başlayan çalışmalarımız, ticari boya kadar olan tüm yetiştiricilik protokolünün Türkiye’de ilk kez oluşturulması ile devam ediyor. Fakültemiz, ülkemizde, Akdeniz ticari denizhıyarı türlerinin yetiştiriciliğine yönelik bilimsel öncü çalışmalarını 2007 yılından bu yana sürdürüyor. Su Ürünleri Fakültemizin bilgi birikiminin su ürünleri yetiştiriciliği sektörüne aktararak, ülkemiz ekonomisine katkı sağlamaya çalışıyoruz. Fakültemiz bünyesinde yürütülen çalışmalardan birisini de Doç. Dr. Mustafa Tolga Tolon hocacımız ve doktora öğrencilerinden oluşan bilim ekibi gerçekleştiriyor.  İlk meyvelerini veren çalışmamız, Akdeniz’e kıyısı olan Avrupa ve Kuzey Afrika ülkeleri araştırma kurumları ve özel sektör tarafından da ilgi ve merakla takip ediliyor. Bu projemizin, Akdeniz’e kıyısı olan ülkeler ve yeni su ürünleri türleri üreten dünya ülkeleri arasında üniversitemizi ve ülkemizi en üst sıralara taşıyacağına inanıyorum. Üniversite sanayi iş birlikleri konusunda bizleri motive ederek destekleyen Rektörümüz Prof. Dr. Necdet Budak’a hem oluşturulan bilim ve proje ekosistemi hem de üniversite sanayi iş birliklerindeki öncülüğü için bir kez daha şükranlarımı sunuyorum” diye konuştu. 

“Üretim sürecinin tüm aşamaları başarı ile tamamlandı”

Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Yetiştiricilik Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Mustafa Tolga Tolon ise “Akdeniz ticari denizhıyarı türlerinin yumurtadan ticari boya kadar ilk pilot ölçekli yetiştiriciliğini Urla yerleşkemizde yer alan kuluçkahane ve büyütme tesislerinde gerçekleştirdik. Bu çalışmamız kapsamında, 2023 yazında, deniz hıyarı anaçlarından elde edilen yumurtalar yüksek yaşama oranı ve kayda değer bir büyüme hızı ile önce larva, metamorfoz ve erken yavru dönemini geçerek en büyüğü 8-10 cm boya ulaşan yaklaşık 5 bin deniz hıyarı formuna kavuştu. Bu aşama ile kapalı alanda üretim sürecinin tüm aşamaları başarı ile tamamlandı. En riskli süreç olan ticari yavru satış boyuna gelerek deniz büyütme alanlarına çıkmaya hazır hale gelen denizhıyarları bundan sonraki süreçte tercihe göre doğal stokları zenginleştirme amaçlı olarak denizlere bırakılabilecek ya da sofralık boya kadar büyütülmeye devam edilerek ihraç ürünü olarak değerlendirilebilecektir” dedi.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Üniversite- sanayi iş birliği ile Türkiye su ürünleri yetiştiricilik sektörüne yeni bir tür kazandırıldı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.