Çalışma kapsamında internetten temin edilen 11 farklı zayıflama ürünü laboratuvarda analiz edildi. Bu ürünlerin 3’ünde, kalp hastalıklarına yol açabildiği için birçok ülkede yasaklanan “sibutramin” maddesi tespit edildi.

Araştırmanın sonuçlarını Prof. Dr. Ahmet Aydın açıkladı. Zayıflama ürünleri konusundaki bilgi kirliliği nedeniyle bu ürünleri araştırdıklarını belirten Prof. Dr. Aydın, “Çok sayıda insanın bu ürünler nedeniyle sağlığını kaybettiğini gerek tıbbi yayınlardan gerek haberlerden biliyoruz. İncelediğimiz ürünleri seçerken kriterimiz internetten temin edilmiş olmasıydı. Çünkü buradaki en büyük potansiyel risk, internetten alınan ürünlerde. Bu ürünlerin güvenilirliği her zaman sorgulanabilir durumda” ifadelerini kullandı.

‘Tübitak Tarafından Desteklendi’

Analiz sürecinde yüksek performanslı ince tabaka kromatografisi (HP-TLC) yöntemini kullandıklarını belirten Prof. Dr. Ahmet Aydın, çalışmayı şöyle anlattı:

“Ürünlerin içinde sibutramin olup olmadığına baktık. Çünkü bu madde, zayıflama ilaçlarında en sık rastlanan yasaklı içeriklerden biri. Öncelikle aldığımız ürünlerde bir analiz süreci süreci başlattık. Yabancı maddeler ekstraksiyon yöntemiyle ayrıldı, ardından bu örnekler çeşitli analiz teknikleriyle laboratuvarda incelendi. Bu analizlerde yüksek performanslı ince tabaka kromatografisi (HP-TLC) yönteminden yararlandık. Sonuçta, incelediğimiz 11 ürünün 3’ünde sibutramin etken maddesini tespit ettik. Bu ürünler, internet ortamında tamamen bitkisel ya da katkı maddesi içermeyen ürünler olarak tanıtılıyor. Ancak analizler, bu ürünlerin bazılarında sibutramin bulunduğunu ortaya koydu.” 

‘Sibutramin, Birçok Ülkede Yasak’

Sibutramin’in 2011 yılından bu yana Türkiye’de de yasaklı olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Ahmet Aydın, şu bilgileri verdi:

“Bu madde geçmişte zayıflama ilaçlarında yaygın şekilde kullanılıyordu. Ancak kullanımına bağlı olarak kalp hastalıkları gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açtığı belirlendiği için önce Avrupa’da, ardından ABD ve birçok ülkede yasaklandı. Buna rağmen merdiven altı ya da yasa dışı üreticiler, bu tür maddeleri ürünlerine gizlice ekliyor. Üstelik içinde yasaklı madde bulunduğunu belirtmeden, tamamen doğal ve bitkisel içerikli gibi göstererek pazarlıyorlar.” 

‘Vatandaşlar, Ürünlerin Doğal Olduğunu Düşünerek Alıyor’

İnternetten temin edilen zayıflama ürünlerine karşı vatandaşların dikkatli olması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Ahmet Aydın, şunları söyledi:

“Biz laboratuvarlarımızda bu ürünleri analiz ettiğimiz için yasaklı maddeyi tespit edebildik. Ancak vatandaşların böyle bir imkânı yok. Ürünü ‘doğaldır’ düşüncesiyle kullanıyorlar ama bu durum, ölümle sonuçlanabilecek ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Bu, göze alınacak bir risk değil. Bu nedenle insanların bu tür ürünleri internetten değil, resmi dağıtım kanallarından temin etmesi gerekiyor. Eczaneler bu konuda en güvenilir adreslerdir.” 

‘Zayıflamada Mucize Formül Yok’

“Halkımız şunu bilmeli: Hiçbir mucize formül, on günde ya da bir ayda insanların sağlıklı bir şekilde zayıflamasını sağlayamaz” diyen Prof. Dr. Ahmet Aydın, sözlerine şöyle devam etti:

“Eğer bir ürün bu tür vaatlerle satılıyorsa, büyük olasılıkla sağlığa zararlı ve yasaklı maddeler içeriyordur. Bu nedenle, kişi eğer kilo vermeyle ilgili bir sorun yaşıyorsa öncelikle bir sağlık kuruluşuna başvurmalı, bir hekime danışmalıdır. Hangi ilacın ya da yöntemin uygun olacağına ise hekim ve sağlık ekibi birlikte karar vermelidir. Bu şekilde hareket etmek, sağlığın korunması açısından en doğru yaklaşım olacaktır.”

Yeni Araştırma: İnternetten Satılan Zayıflama İlaçlarında Yasaklı Madde Tespit Edildi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Tarım zehirleri (pestisitler) sebebiyle 2023 yılının ilk yarısında Avrupa Birliği’nden Türkiye kaynaklı 103 bildirim yapıldı. Bildirimlere göre ülkemizde yasaklanan pestisitlerin kullanımı hâlâ devam ediyor. Gıda güvenliği ve sağlıklı bir gelecek için mücadele eden Zehirsiz Sofralar Platformu, Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan iç pazarda yapılan denetimler ve sonuçlarına dair açıklama bekliyor.

Gıda veya yemde belirlenen ciddi risklere karşı alınan önlemler konusunda bilgi alışverişini sağlayan RASFF (Gıda ve Yemler için Hızlı Alarm Sistemi) 2022 raporunda Türkiye menşeili meyve ve sebzede pestisit kaynaklı 430 bildirim yapmıştı. Bu bildirimlerin sayısı 2023’ün ilk yarısında 103’e ulaştı. Bildirimlerden 80 parti ürün sınırda reddedilerek ülkemize iade edildi ve neredeyse yarısı yasaklı pestisit aktif maddelerini içeriyor. 

Tablo 1: Bildirimi yapılan aktif maddeler

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Resmî Gazete’de yasaklı ilan ettiği aktif maddelerin ülkemizde kullanımının devam etmesi konuya ilişkin gerekli önlemlerin alınmadığını, denetimlerin yeterli ve uygun şekilde yapılmadığını, bu maddelerin piyasadan uygun şekilde toplatılmadığını ve sonuç olarak bir şekilde hâlâ kullanılabildiğini gösteriyor. 

PAN Uluslararası Yüksek Tehlikeli Pestisitler Listesi’nde belirtildiği üzere;

• Fenbutatin Oxide, Aldicarb, Chlorothalonil pestisit aktif maddeleri solunduğunda ölümcül; 

• Butachlor, Chlorothalonil, Ethylen Oxide sırasıyla insan kanserojeni, yüksek olasılıkla kanserojen, bilinen/varsayılan kanserojen; 

• Klorprifos, Klorprifos metil, Methiocarb, Aldicarb bal arılarına karşı yüksek düzeyde toksik; 

• Propikanazol insan üreme sistemine karşı şüpheli toksik; Ethylen Oxide insan üreme hücrelerinde kalıtsal mutasyona yol açtığı bilinen maddelerdir. 

Türkiye’ye en çok iade edilen ürün biber

2023 yılının Ocak – Haziran ayları arasında biber başta olmak üzere limon, mandalina, domates, greyfurt, nar, portakal, kabak, ayva gibi meyve sebzelerde; ayrıca kimyon, kuru nane, sumak gibi baharatlarda ve asma yaprağı, rezene gibi ürünlerde limit üzeri pestisit kalıntısı tespit edildi.

Tablo 2: Ürünlerin bildirim sayısı

Bildirimlerde pestisit kokteylleri dikkat çekiyor

Geçtiğimiz yıllarda nardaki tarım zehri bir çocuğun ölümüne neden olmuştu. Bildirimlere bakıldığında narda Acetamiprid, Imazalil, Sulfozaflor ve yasaklı olan Propiconazole’un aynı anda kullanıldığı görülüyor. Bu sonuç acı sonuçlardan bile ders çıkarılmadığını ortaya koyuyor.

Bildirilen diğer meyve ve sebzede de birden fazla pestisit kullanıldığı dikkat çekiyor. Birden fazla pestisit aktif maddesi birbiriyle etkileşime girerek kokteyl etkisi yaratıyor ve böylece daha zararlı hale gelebiliyor. Yasal düzenlemeler için yapılan toksikolojik çalışmalar yalnızca tek bir toksik kimyasal maddenin yol açtığı sağlık sorunlarına odaklanıyor. Aynı gün içerisinde farklı gıdalardan alınan pestisitleri, aynı gıdadan alınan farklı pestisitleri veya çevresel yolla maruz kalınan diğer kimyasalları hesaba katmıyor.

Dış pazarda itibar kaybı, iç pazarda endişe hakim

Rekor seviyelerle tarım zehiri bildirimleri giderek artan Türkiye’nin tarımsal üretim potansiyeli yüksek olmasına rağmen ticari itibarı zarar görüyor.

Bildirimlerin artması ve yasaklı pestisitlere dair bildirimlerin devam etmesi ise denetimler konusunda tüketicide endişe yaratıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı pestisit kalıntıları konusunda iç pazarda denetimler yapsa da denetim sonuçlarının şeffaflıkla paylaşılmaması, ihraç edilen ürünlerde pestisit kaynaklı bildirimlerin artması ve kullanımı sonlandırılan pestisitlerle ilgili bildirimlerin bulunması iç pazara sunulan ürünlerde daha fazla pestisit bulunabileceğine dair endişeleri artırıyor.

Bakanlık yetkilileri tarafından Gıda Güvenliği Bilgi Sistemi’ne (GGBS) ülke genelindeki tüm gıda ve yem işletmeleri, bu işletmelere yönelik denetimler, alınan numuneler, numunelerin analiz sonuçları, işletmelere uygulanan idari cezalar, yaptırımlar, ithalat ve ihracat kayıtları gibi bilgiler giriliyor. Ancak bu bilgiler halkın erişimine açık değil. Avrupa’da olduğu gibi ülkemizde de GGBS verilerinin halkın erişimine açılmasını talep eden Zehirsiz Sofralar Platformu son dönemde rekor seviyeye ulaşan kalıntılı ürünlere ve yasaklı aktif madde kullanımına ilişkin halkın endişelerinin giderilmesi gerektiğini vurguluyor.

Tarım zehirlerine mahkûm değiliz

Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği ve Zehirsiz Sofralar Platformu çatısı altında faaliyet gösteren Pestisit Eylem Ağı’nın tüm canlılara zarar veren pestisitlerin yasaklanması ve doğa dostu yöntemler ile bunları kullanan üreticilerin desteklenmesi için başlattığı Zehirsiz Kampanya’ya (Change.org/ZehirsizSofralar) bugüne kadar 180 bini aşkın kişi imza desteği verdi. Kampanya sayesinde pestisitlerin zararları konusunda kamuoyunda farkındalık yaratıldı.

Tarım ve Orman Bakanlığı AB geçiş sürecinde 200’ün üzerinde, kampanya döneminde ise 27 pestisit aktif maddesinin kullanımını yasakladı. Ancak kampanya talepleri arasında yer alan Dünya Sağlık Örgütü’nün “son derece tehlikeli”, “yüksek seviyede tehlikeli” ve “muhtemel kanserojen” olarak belirlediği 13 aktif maddeden 9’u hâlâ yasaklanmadı. Zehirsiz Sofralar Platformu, ülkemiz tarımında hâlâ kullanılan 9 pestisit aktif madde ile birlikte başta bebeklerin ve çocukların hormon sistemine zarar veren; havayı, suyu ve toprağı kirleten pestisitlerin ivedilikle yasaklanması için tüm vatandaşları gıdasının sorumluluğunu alarak kampanyaya destek olmaya çağırıyor.

Zehirsiz Sofralar Platformu Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan, Pestisit Eylem Ağı tarafından hazırlanan “Zehirsiz Sofralar İçin Yol Haritası”nın dikkate alınmasını talep ediyor. Dünyada ve Türkiye’de pek çok çiftçi zehirsiz gıda üretiyor. Sağlıklı bir gelecek için daha fazla ekolojik, ekonomik kayba ve hastalığa sebep olmadan bir stratejik eylem planı geliştirmeli; doğru politikalar izlenmeli ve böylece pestisitlere dayanan konvansiyonel tarım sisteminin, yerini agroekolojik, organik ve onarıcı tarıma bırakması sağlanmalı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Tarım Zehirlerinde Alarm: Yasaklı Maddelerin Kullanımı Devam Ediyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.