Çocuklarda sık görülen ancak çoğu zaman geç fark edilen çölyak hastalığına karşı uzmanlardan önemli uyarılar geldi. Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde görevli Diyetisyen Zeynep Akışın, çölyak hastalarının yaşam boyu glutensiz beslenmesi gerektiğini belirterek ailelerin ve eğitimcilerin bu konuda bilinçli olması gerektiğini söyledi.
Çölyak hastalığının, gluten adlı proteine karşı gelişen otoimmün bir hastalık olduğunu ifade eden Akışın, glutenin buğday, arpa ve çavdarda bulunduğunu kaydetti. Hastalığın ince bağırsak yüzeyine zarar verdiğini belirten Akışın, “Besin emiliminin bozulmasına bağlı olarak vitamin ve mineral eksiklikleri, kansızlık, kilo kaybı, büyüme geriliği ve sindirim problemleri görülebiliyor” dedi.
Tedavinin temelinin glutensiz beslenme olduğunu vurgulayan Akışın, çölyak hastalarının buğday unu, makarna, bulgur, irmik, arpa ve çavdar içeren ürünlerden uzak durması gerektiğini söyledi. Bu ürünlerin yerine pirinç, mısır, patates, karabuğday ve kinoa gibi alternatiflerin tercih edilebileceğini belirtti.
Et, tavuk, balık, yumurta, süt ürünleri, sebze, meyve ve kuru baklagillerin doğal halleriyle glutensiz olduğunu ifade eden Akışın, hazır gıdalarda mutlaka “gluten içermez” ibaresinin aranması gerektiğine dikkat çekti.
Çapraz bulaşma riskine de değinen Akışın, glutensiz ürünlerin ayrı saklanmasının önemine işaret ederek, “Ekmek kızartma makinesi, kesme tahtası ve mutfak gereçleri ortak kullanılmamalı. Restoran seçimlerinde de içerikler mutlaka sorgulanmalı” ifadelerini kullandı.
Çölyak hastalarının düzenli doktor ve diyetisyen kontrolünde olması gerektiğini belirten Akışın, glutensiz diyete tam uyumun yaşam kalitesini artırdığını söyledi. Akışın ayrıca ailelerin, öğretmenlerin ve sağlık çalışanlarının çölyak konusunda bilinçlendirilmesinin hastalığın yönetiminde büyük önem taşıdığını sözlerine ekledi.

Çölyak Hastaları İçin Uzmandan Kritik Uyarı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

“BASİT HİJYEN ÖNLEMLERİ SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONLARINI ÖNLÜYOR”

Hijyen kurallarının ihmal edilmesinin; nezle, soğuk algınlığı, grip, farenjit, larenjit, sinüzit, bademcik iltihabı, orta kulak iltihabı, bronşit ve zatürre gibi birçok solunum yolu enfeksiyonuna zemin hazırladığını belirten Köse, günlük yaşamda temizlik alışkanlıklarının büyük önem taşıdığına dikkat çekti.

Solunum sağlığının korunması için kişisel hijyen kurallarının düzenli olarak uygulanması gerektiğini vurgulayan Köse; haftada en az iki-üç kez banyo yapılmasının, giysi ve çamaşırların sık değiştirilmesinin, el ve ayak tırnaklarının düzenli olarak kesilmesinin önemine işaret etti. Yemeklerden önce ve sonra, tuvalet kullanımının ardından ellerin mutlaka su ve sabunla yıkanıp kurulanması gerektiğini belirten Köse; ağız ve diş sağlığına özen gösterilmesinin, koltuk altı ve ayak hijyeninin sağlanmasının ve yaşanılan ortamın temiz tutulmasının enfeksiyon riskini azalttığını ifade etti.

RİSK GRUPLARI DAHA DİKKATLİ OLMALI

Bağışıklık sistemi zayıf olan bireyler, çocuklar, yaşlılar ve kronik solunum yolu hastalığı bulunan kişilerin enfeksiyonları daha ağır geçirebildiğine dikkat çeken Köse, bu grupların ve birlikte yaşadıkları kişilerin hijyen kurallarına çok daha fazla özen göstermesi gerektiğini vurguladı.

MASKE, EL YIKAMA VE HAVALANDIRMADA YAPILAN HATALAR

Maske kullanımı konusunda toplumda sık yapılan yanlışlara da değinen Köse, maskelerin genellikle tek kullanımlık olduğunu, nemlenen ya da ıslanan maskelerin yeniden kullanılmaması gerektiğini belirtti.

Maskelerin ön yüzeyine dokunulmaması gerektiğini vurgulayan Köse, “Maskeler genelde tek kullanımlık olduğu için bunlardan belirli bir süre faydalanmak gerekir. Mesela yaz mevsiminde bir kişi maskeyi kısa süre kullanmış ama o dönem terlemiş olabilir. Maske ıslanmıştır ve artık onu bir daha kullanmamak gerekir. Maskeleri kullanırken yüzeyine kesinlikle dokunmamak lazım. Çünkü yüzey kısmında çeşitli mikroorganizmalar olabilir, ön yüzünde göz iltihabına neden olabilecek farklı virüsler bulunabilir. Maskenin yüzeyine dokunduğumuzda aynı anda gözümüzü kaşırsak mikroorganizmayı kendi elimizle gözümüze ekmiş oluruz. Klasik cerrahi maskeler, yıkanıp kullanılabilir değildir. Bu nedenle uygun şekilde imha etmek gerekir. Diğer bez maskeler ise böyle bir durumda yıkanıp kurutulduktan sonra tekrar kullanılabilir. Aynı maskenin birden fazla kullanılması gözyaşı yolu iltihabı dışında, ciltte tahriş ve kaşıntıların ortaya çıkmasına da neden olabilir. Yine sık yapılan hatalardan biri maskeyi kullandıktan sonra katlanarak ceplere konmasıdır. Maskenin ön kısmına dokunmamız halinde elimizi su, sabun ya da dezenfektanla temizlemeliyiz” şeklinde konuştu.

El yıkama sırasında yapılan hataların da enfeksiyon riskini artırdığını ifade eden Köse, “El yıkama süresinin kısa tutulması, yalnızca parmak uçlarının yıkanması, tırnak araları ve başparmakların ihmal edilmesi en sık karşılaşılan yanlışlar arasında yer alıyor,” dedi.

KAPALI ALANLAR DÜZENLİ HAVALANDIRILMALI

Ortam havalandırmasının solunum sağlığı açısından büyük önem taşıdığını vurgulayan Köse, “Kapalı alanların günde üç-dört kez, 20–30 dakika süreyle havalandırılması gerekiyor. Ev içinde sigara içilmesinin hava kalitesini ciddi şekilde düşürdüğünü unutmamak gerekiyor. Evdeki hava kalitesini arttırmak için ev içinde bitki bakılması uygundur,” ifadelerini kullandı.

HİJYEN KÜLTÜRÜ KÜÇÜK YAŞTA KAZANDIRILMALI

16 Ocak Dünya Hijyen Günü’nün, hijyenin sağlık üzerindeki etkilerini hatırlatmak açısından önemli bir farkındalık günü olduğuna dikkat çeken Köse, kirli ve hijyenik olmayan ortamların mikroorganizmalar için uygun bir üreme alanı oluşturduğunu belirtti. El yıkamamanın, gıda hijyenine dikkat etmemenin ve sağlıksız ortamlarda yaşamanın hastalık riskini artırdığını vurgulayan Köse, el yıkama alışkanlığının çocuk yaşlardan itibaren kazandırılması gerektiğinin altını çizdi.

DEÜ’lü Uzmandan Dünya Hijyen Günü Uyarısı: Hijyen İhmal Edilirse Enfeksiyon Kaçınılmaz yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Karlı ve buzlu havalarda sürüşün bireysel beceriden çok doğru tercih yapmayı gerektirdiğini vurgulayan Şener, toplu taşımanın mümkün olduğu durumlarda bireysel araç kullanımından kaçınılması gerektiğini, zorunlu hallerde ise “acele değil istikrar” prensibiyle hareket edilmesi gerektiğini söyledi. Kaygan zeminde hızın düşürülmesi, ani direksiyon hareketleri ve sert frenlemelerden kaçınılmasının önemine dikkat çekti.

KAZALAR DİKKATSİZLİKTEN KAYNAKLANIYOR

Kış koşullarında meydana gelen kazaların çoğunluğunun teknik eksiklikten değil, dikkatsizlikten kaynaklandığını ifade eden Şener, özellikle cep telefonu kullanımının ölümlü kazalara yol açtığını belirtti. “Arkadan çarpma kazalarının temel nedeni, güvenli takip mesafesine uyulmaması ve sürüş sırasında telefon kullanımıdır,” dedi.

Güvenli sürüşün yola çıkmadan önce başladığını vurgulayan Şener, lastik diş derinliği ve basıncının kontrol edilmesi, far, silecek, cam rezistansı ve havalandırma sistemlerinin çalışır durumda olması gerektiğini hatırlattı. Cam suyunda antifriz bulunmamasının görüşü engelleyebileceğini, araç üzerindeki karların temizlenmeden yola çıkılmaması gerektiğini söyledi.

Kış sürüşünde yolda kalma durumlarının da göz önünde bulundurulması gerektiğini belirten Şener, araçta yeterli enerji, su ve temel gıdaların bulundurulmasının önemine dikkat çekti. Küçük çocuklu aileler için bu hazırlığın daha da kritik olduğunu vurguladı. Kar zincirlerinin lastik ebatlarıyla uyumlu olması ve kullanımının bilinmesi gerektiğini aktardı.

ELEKTRİKLİ ARAÇ SÜRÜCÜLERİ İÇİN ÖZEL UYARI

Elektrikli araç sahiplerine de uyarılarda bulunan Şener, soğuk havaların batarya performansını etkilediğini belirterek, yola çıkmadan önce şarj durumunun ve güzergâh üzerindeki şarj istasyonlarının planlanması gerektiğini söyledi. Özgür Şener, kış koşullarında güvenli sürüşün teknik bilgi kadar bilinçli davranışla ilgili olduğunu vurgulayarak, sözlerini şöyle tamamladı: “Kış şartlarında güvenli sürüş, ‘gidebilir miyim?’ sorusundan önce ‘gitmeli miyim?’ sorusunu sormakla başlar.”

Uzmandan Kış Koşullarında Güvenli Sürüş Uyarısı! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Bağış öncesi hemoglobin seviyesinin ölçüldüğünü ve düşükse bağışa izin verilmediğini ifade eden Özdamar, bağış sonrası kırmızı et, tavuk, balık, ıspanak ve mercimek gibi demir açısından zengin gıdaların tüketilmesini, çay ve kahveden ise bir süre uzak durulmasını önerdi.

KAN BAĞIŞI SÜRECİ GÜVENLİ VE HIZLI

Tam kan bağışında yaklaşık 450 ml kan alındığını, bunun vücuttaki kanın yüzde 8-10’una denk geldiğini belirten Özdamar, sağlıklı bireyler için bu işlemin tamamen güvenli olduğunu ve 5-10 dakikada tamamlandığını aktardı. Kayıt, muayene, bağış ve ikram süreçleriyle toplam 30-40 dakika süren işlemde, bağışçının durumu yakından izleniyor. Bağış sonrası meyve suyu ve hafif yiyeceklerle kan basıncı düşüşü veya baş dönmesi gibi yan etkiler önleniyor. Alınan kan, HIV, Hepatit B ve C, Sifiliz gibi bulaşıcı hastalıklara karşı testlerden geçirilerek hastalar için hazır hale getiriliyor.

KİMLER KAN BAĞIŞLAYABİLİR?

Kan bağışlamak isteyenlerin 18-65 yaş aralığında, en az 50 kg ağırlığında, bulaşıcı hastalığı olmayan, uygun tansiyon ve hemoglobin değerlerine sahip bireyler olması gerektiğini vurgulayan Özdamar, bağış öncesi bir form doldurulduğunu ve kısa bir fiziksel muayene yapıldığını belirtti. Grip, diş çekimi, dövme, cerrahi müdahale gibi durumlar geçici ret nedeni olurken, HIV, Hepatit, ciddi kalp hastalığı veya kanser öyküsü gibi durumlar kalıcı ret gerektiriyor. Bağış sonrası kolda ağrı, şişlik, iltihap veya 24 saatten uzun süren baş dönmesi gibi şikayetlerde sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini ekledi.

KAN BAĞIŞININ FAYDALARI

Özdamar, kan bağışının hem birey hem de toplum için pek çok fayda sağladığını belirterek, şunları kaydetti:

Hayat kurtarır: Kazalar, ameliyatlar, kanser tedavileri ve doğum gibi durumlarda kan ihtiyacı için tek kaynak bağışçılar.

Psikolojik rahatlama: Bağış, bireyde aidiyet hissi ve mutluluk yaratır.

Toplumsal dayanışma: Kan bağışı kampanyaları, yardımlaşma kültürünü güçlendirir.

Sağlık yararı: Vücut, kan hücrelerini yenileyerek kan yapım sistemini aktif tutar; düzenli bağış, demir dengesini sağlayarak organ hasarını önleyebilir.

Acil durumlar için stok: Deprem, savaş veya kazalarda hazır kan stoğu hayat kurtarır.

Nadir kan grupları: Sürekli bağış, özellikle nadir kan gruplarının bulunabilirliğini artırır.

Uzmandan Hayati Çağrı: Kan Bağışı İhmal Edilmemeli yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Kurban Bayramı’na sayılı günler kaldı. Bağcılar Belediyesi personeli diyetisyen Kübra Kaynar da yaklaşan bayram öncesi kurban etinin tüketimiyle ilgili olarak önemli açıklamalarda bulundu. Kaynar, etin nasıl yenmesi gerektiğinden yemek sonrası yapılacaklara kadar birçok konuya değindi.

Misafirliklere tok gidelim

Kesimin ardından belirli bir süre geçmesi gerektiğini ifade eden Kaynar, “Etler kesildikten sonra hemen yenmemeli. Ölüm katılığı diye bir durum oluşuyor. Etin sindirimi daha zor oluyor. Etin 24 saat bekletilmesi sağlık açısından çok önemli. Böylece daha sağlıklı, lezzetli ve yumuşak et yemiş oluruz. Yemeklerde sadece et ağırlıklı da gitmememiz gerekiyor. Özelikle diyabet, tansiyon, böbrek rahatsızlığı ve gut hastalığı grubunda olanların dikkatli olması lazım” dedi.

Etin yanında tatlıya da dikkat çeken Kaynar, “Her gittiğimiz evde bize tatlı ikram ediliyor. Misafirliklere tok gitsek daha iyi olur. Çünkü tatlıyı fazla kaçırabiliyoruz. Şerbetli tatlılardan uzak durmamız ve sütlü tatlıları tercih etmemiz gerekiyor” diye konuştu.

Egzersizi ihmal etmeyelim

Kalori alımı arttığı için fiziksel aktiviteye önem verilmesi gerektiğini belirten Kaynar, şunları söyledi: “Bayramda tatildeyiz. İşe de gitmiyoruz. Tüm günü evde geçirmemeliyiz. Egzersizlere zaman ayırmalıyız. Çok kilo almadan süreci tamamlamamız açısından egzersizlere zaman ayırmalıyız. Bu açıdan yürüyüş önemli. Egzersizi ihmal etmeyelim.”

“Kurban eti konusunda uzmandan 24 saat uyarısı! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Dilek Toprak, 9 Şubat Dünya Sigarayı Bırakma Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, yaygınlığı son dönemlerde artan elektronik sigara kullanımına ve sakıncalarına dikkat çekti.

Elektronik sigarayla nikotin bağımlılığı arttı

Elektronik sigaranın Dünya Sağlık Örgütü ve Sağlık Bakanlığı’nca önerilmeyen, zararlı olarak bildirilen bir ürün olmasına rağmen kullanımının giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, “Elektronik sigara nikotin bağımlılığını ortadan kaldırmadığı gibi, bağımlılığı destekleyen bir üründür. Sigaraya alternatif olarak pazarlanmaya çalışılan elektronik sigarayla birlikte nikotin bağımlılığı tekrar artmıştır” uyarısında bulundu.

Elektronik sigara ile de nikotin alınıyor

Son yıllarda giderek yaygınlaşan elektronik sigara ile her nefeste 0-36 mg/mL arasında nikotin alındığını belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, böylece 30 puf çekildiğinde bir sigaradan alınan miktar kadar nikotin alındığını söyledi. Bu nedenle elektronik sigaranın, sigara gibi nikotin alınmasına neden olduğunu ifade eden Prof. Dr. Dilek Toprak, “Elektronik sigaranın kartuşunun içindeki sıvıda ayrıca propilen glikol, etanol, nitrozamin, tütün çiçeği, nane, kahve, çikolata, meyve aromaları gibi tat ve koku içeren farklı kimyasallar ile cazip hale getirilerek kullanımı artırılmaya çalışılıyor” dedi.

Sigara kullananların yarısı sigara nedeniyle ölüyor

Sigara kullananların yarısının sigara nedeniyle hayatını kaybettiğini belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, “2030 yılında dünyada 8 milyon, Türkiye’de 240 bin sigaraya bağlı ölüm beklenmektedir” dedi.

Sigara bağımlılığı, tedavisi mümkün bir hastalık

Sigara bağımlılığının tedavi gerektiren, nükslerle seyredebilen, mortalitesi yüksek, kronik ve salgın bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, sigarayı bırakmanın mümkün olduğunu söyledi. Prof. Dr. Toprak, “Sigaranın bıraktırılması, en az sigaranın neden olduğu hastalıkları tedavi etmek kadar, hatta daha fazla önemlidir. Tedavide amaç uzun erimde sigara kullanımın bırakılmasıdır. Sigara alışkanlığından vazgeçmek için her şeyden önce kişinin sigarayı bırakma konusunda istekli olması gerekir. Her hastaya etkin tedavilerin varlığı anlatılmalı ve tedavi önerilmelidir. Tek tek, grup ya da telefon görüşmeleri tedavi etkinliğini artırır” diye konuştu.

Tedavide iki yöntem uygulanıyor

Sigara bırakmada kullanılan, bilimsel olarak etkinliği kanıtlanmış yöntemlerin iki ana başlıkta toplandığını kaydeden Prof. Dr. Dilek Toprak, bunların davranışsal tedavi ve ilaç tedavisi (Vareniklin, Bupropiyon, Nikotin replasman tedavisi) olduğunu söyledi.

Sigara içmede davranış da bağımlılık sebebi!

Prof. Dr. Dilek Toprak, sigara bağımlılığının tek nedeninin elektronik sigara olmadığını söyledi. Sigara bağımlılığında sadece nikotin değil, sigara içme sırasında yapılan davranışların da (örneğin parmaklar arasında tutma, sigarayı ağza ve kül tablasına götürme) bağımlılık sebeplerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Toprak, bağımlılık tedavisinde bu davranışın da düzeltilmesinin hedeflendiğini, elektronik sigara nikotin içermesinin yanında bu davranışları değiştirmediği için sigara bırakmada yardımcı bir yöntem olarak kabul edilemeyeceğini belirtti.

Bilim dışı yöntemlerden uzak durulmalı

Bunların dışında olan her türlü yöntemin bilimsel olarak kanıtlanmamış olduğunu belirten Prof. Dr. Dilek Toprak, “Kişilerin kulaktan dolma önerilerle bu yöntemleri denememeleri gerekir.  Özellikle internetten ne olduğu bilinmeyen bitki ve macun gibi öneriler son derece tehlikeli olabilmektedir” uyarısında bulundu.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Uzmandan “Elektronik sigarayla nikotin bağımlılığı artıyor” uyarısı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.