Işınlanmış yakıt demetleri, ikinci yakıt döngüsünün ardından 2024 yılında çıkarılan diğer üç yakıt demetinin halihazırda depolandığı kullanılmış yakıt havuzuna aktarıldı. REMIX yakıt demetleri daha sonra ışınlama sonrası çalışmalar için Dimitrovgrad’daki Atom Reaktörleri Araştırma Enstitüsü’ne gönderilecek.  

Benzersiz bir yakıt matrisine sahip REMIX peletleri; standart zenginleştirilmiş doğal uranyum yerine, VVER reaktörlerinin tüketilmiş nükleer yakıtından elde edilen rejenere uranyum ve plütonyum karışımından üretilirler. Bu çözümün uygulanmasının, yalnızca hızlı nötron reaktörlerini değil, aynı zamanda günümüz nükleer enerjisinin omurgasını oluşturan geleneksel hafif su termal reaktörlerini de kapalı bir nükleer yakıt döngüsüne dahil etmesi bekleniyor. Bu, nükleer enerji için kaynak tabanını önemli ölçüde genişletecek ve ışınlanmış yakıtın uzun süreli depolanması yerine yeniden kullanılmasını sağlayacak. 

Rosatom’un Nükleer Yakıt Bölümü’nün yönetim şirketi TVEL’in Araştırma ve Geliştirme Kıdemli Başkan Yardımcısı Alexander Ugryumov, “Kurşun test çubukları ve ardından kurşun test demetleri programını tamamladıktan sonra, ticari olarak REMIX yakıtının yaklaşık on yıllık işletim deneyimini biriktirdik. Işınlama sonrası çalışmalar, uranyum-plütonyum VVER yakıtını uygulamaya koymamızı ve ilk kez piyasaya sürmemizi sağlayacak. Bir sonraki adım, seyreltilmiş uranyum ve %5’e kadar plütonyum içeren yakıt demetlerinin işletimi olacak. Böylece, rejenere uranyumdan farklı uranyum-plütonyum bileşimlerine kadar dengeli nükleer yakıt döngüsü konseptinde eksiksiz bir ürün yelpazesi geliştiriyoruz” dedi.   

Balakovo Nükleer Güç Santrali Güvenlik ve Güvenilirlikten Sorumlu Baş Mühendis Yardımcısı Yuri Ryzhkov da şu ifadeleri kullandı: “REMIX yakıtının pilot uygulaması, düzenleyici kurumla sıkı bir koordinasyon içinde ve Rosatom Yakıt Bölümü uzmanlarının gözetiminde yapıldı. Her döngüden sonra, yakıt çubukları ve yapısal elemanlar, yakıt ikmal makinesinin TV kamerası kullanılarak incelendi. Çalışma sırasında herhangi bir sapma tespit edilmedi, nötron-fiziksel ve servis özellikleri tasarım sınırları içinde kaldı.” 

Rosatom, REMIX Yakıtının Pilot İşletimini Tamamladı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Proje ekibini makamında ağırlayan Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, “Üniversitemiz, TÜBİTAK nezdindeki başarısını sürdürüyor. Alanlarında uzman akademisyenlerimizin projeleri, çeşitli çağrılar kapsamında desteklenmeye devam ediyor. Nükleer Bilimler Enstitüsü Müdürümüz Prof. Dr. Sabriye Yuşan’ın yürütücülüğünü yaptığı, Arş. Gör. Taha Furkan Gül’ün katkılarıyla geliştirilen bu proje, uranyum madenciliği neticesinde çevreye ve içme sularına karışması olası insan sağlığı açısından zararlı bileşenlerin sağlıklı bir şekilde bertaraf edilmesini sağlayacak. Hocamızı ve ekibini tebrik ediyor, başarılarının devamını diliyorum” dedi.

“Hem ekosistem hem de halk sağlığı açısından tehlikeli”

Uranyum madenciliğinin ortaya çıkardığı risklerden bahseden Prof. Dr. Sabriye Yuşan, “Türkiye’de çeşitli bölgelerde; örneğin, Manisa-Salihli, Aydın-Koçarlı ve Sivas-Yıldızeli gibi sahalarda uranyum yatakları tespit edilmiş olup, bu alanlarda geçmişte uranyum arama ve madencilik faaliyetleri yürütülmüştür. Günümüzde ise Türkiye’nin nükleer enerji hedefleri doğrultusunda yerli uranyum kaynaklarının değerlendirilmesi, nükleer enerji üretiminin artması, nükleer yakıt çevrimleri ve uranyum madenciliği faaliyetlerinin yaygınlaşması sonucunda, çevreye özellikle uranil  iyonları gibi radyonüklidlerin salınım riski önemli bir çevresel tehdit haline gelmektedir. Söz konusu riskler, yalnızca maden sahaları çevresindeki ekosistemleri değil, aynı zamanda içme suyu kaynakları ve tarımsal faaliyetleri de etkilemektedir. Uranyumun +6 oksidasyon basamağındaki çözünmüş formları, özellikle uranil iyonu doğal su kaynaklarında uzun süre kararlı kalabilmekte ve canlı organizmalar tarafından biyolojik mekanizma ile kolayca alınabilmektedir. Bu da yalnızca ekosistem sağlığı değil, aynı zamanda halk sağlığı açısından da toksikolojik ve potansiyel karsinojenik etkiler doğurmaktadır” dedi.

“Dayanıklı ve yüksek performanslı membranlar geliştirilecek”

Projenin detaylarını paylaşan Arş. Gör. Taha Furkan Gül ise, “Bu projenin temel amacı, nükleer enerji üretimi ve uranyum madenciliği gibi faaliyetler sonucu çevreye salınan uranil iyonlarının, sulu ortamlardan seçimli ve yüksek verimle uzaklaştırılmasını sağlayacak fonksiyonel kompozit membran sistemlerinin geliştirilmesidir. Bu doğrultuda, fonksiyonel gruplarla işlevselleştirilmiş bir polimer taşıyıcı olan amidoksimlenmiş poliakrilonitril ve yüksek yüzey alanına sahip ZIF-8 tipi metal-organik kafes yapıları birlikte kullanılarak, çevresel uygulamalar için uygun, dayanıklı ve yüksek performanslı membran sistemleri tasarlanacaktır. Bu proje, uranyum giderimine yönelik ZIF-8 katkılı kompozit membranları ilk kez çift stratejili sentezle karşılaştırmalı olarak sunmakta; deneysel verileri yapay sinir ağı ile modelleyerek hem bilimsel hem dijital anlamda özgün bir çözüm önermektedir” diye konuştu.

Yürütücülüğünü Prof. Dr. Sabriye Yuşan’ın yaptığı projede, EÜ Nükleer Bilimler Enstitüsü öğretim üyesi Prof. Dr. Şule Aytaş, Arş. Gör. Taha Furkan Gül araştırmacı olarak, EÜ Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Nalan Kabay ise danışman olarak yer alıyor.

EÜ’den MOF tabanlı membranlarla uranyum giderimine yenilikçi çözüm yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İran, ABD saldırılarının ardından zenginleştirilmiş uranyum stokunun enkaz altında gömülü kaldığını doğruladı.

İran: Zenginleştirilmiş uranyum stokları ABD saldırıları sonrası gömülü durumda yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Proje yürütücüsü Prof. Dr. Süleyman İnan’ı tebrik eden Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, “Tam akredite, öğrenci odaklı, araştırma üniversitemiz bilim insanları, topluma fayda sağlayacak pek çok projeyi hayata geçirmeye devam ediyor. Ege Üniversitesi olarak ülkemizin stratejik enerji hedeflerine katkı sağlamak amacıyla yürütülen bu önemli proje TENMAK tarafından desteklenmeye uygun bulundu. Prof. Dr. Süleyman İnan hocamızı tebrik ediyor, çalışmalarında başarılar diliyorum” dedi.

Proje hakkında bilgi veren Prof. Dr. Süleyman İnan, “Projemizde, iç jelleşme sol-jel yöntemiyle uranyum ve uranyum-toryum karışık oksit yakıt peletlerinin yüksek homojenlikte ve yoğunlukta, kolay sinterlenebilir şekilde üretimini amaçlıyoruz. Bu teknoloji, yakıtın verimliliğini ve dayanıklılığını artırarak, nükleer yakıt üretiminde önemli bir yenilik sunacak. Ayrıca, bu çalışma ülkemizde inşası devam eden Mersin-Akkuyu Nükleer Güç Santralinde kullanılacak yakıt teknolojileri için kritik önem taşıyor. Ülkemizin nükleer enerji sektöründeki sürdürülebilirliği için hem uranyum kaynaklarının etkin kullanımı hem de toryumun potansiyelinin değerlendirilmesi kritik bir adımdır” diye konuştu.

Türkiye’nin yerli kaynaklarından olan toryumun nükleer yakıtta alternatif veya tamamlayıcı olarak kullanımının mümkün olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. İnan,  “Bildiğiniz gibi, Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nde, dünyadaki birçok nükleer santralde olduğu gibi yüzde 3,5-5,0 oranında zenginleştirilmiş uranyum dioksit (UO2) peletleri yakıt olarak kullanılacak. Ancak, mevcut uranyum kaynaklarımız sınırlı ve bu teknoloji büyük ölçüde madencilik faaliyetlerine bağlı. Bu yüzden bizler, alternatif yakıt çözümleri üzerine çalışmalar yapıyoruz. Bu bağlamda, ülkemizde önemli miktarda bulunan yaklaşık 380 bin tonluk toryum cevherini değerlendirme fırsatımız var. Toryum, tek başına fisil bir madde olmadığı için nükleer yakıt olarak doğrudan kullanılamıyor, ancak uranyumla birlikte karışık oksit yakıt olarak kullanılabilmesi mümkün. Biz de projemizde bu potansiyeli hayata geçirecek teknolojiler üzerinde çalışıyoruz.” dedi.

EÜ’ de TENMAK desteğiyle nükleer yakıt üretiminde yeni yöntem geliştiriliyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom’a bağlı Uranium One Group’un bir iştiraki olan Mantra Tanzania şirketi, Tanzanya’nın güneyindeki Mkuju River Projesi’nde uranyum işleme pilot tesisini devreye aldı. Tesisin devreye alınması dolayısıyla yapılan resmî törene, Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti Devlet Başkanı Samia Suluhu Hassan, hükümet temsilcileri ve Rosatom temsilcileri de katıldı.

Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev konuya ilişkin şunları söyedi: “Rosatom, Tanzanya’nın eşsiz jeolojik potansiyelini geliştirmek için ileri uranyum işleme teknolojilerini sunuyor. Tüm ortaklarımızla olduğu gibi, burada da eşitlik ve karşılıklı anlayış temelinde iş birliği inşa etmeyi hedefliyoruz. Rosatom, faaliyetlerinde her zaman yüksek çevresel ve sosyal standartlara tam uyum sağlayarak sürdürülebilir kalkınma ilkelerine bağlı kalır. Tanzanya’nın küresel nükleer enerjiye entegrasyon yolunda önemli bir adım atmasına yardımcı olmaktan mutluluk duyacağız”

Devreye alınan pilot tesis, Nyota sahasında yer alıyor. Tesis, uranyum işleme teknolojilerini deneyecek ve gerektiğinde optimizasyon çözümleri geliştirecek. Toplanan veriler, yıllık 3.000 tona kadar uranyum üretim kapasitesine sahip ana işleme kompleksinin tasarımına temel oluşturacak. Bu kompleksin inşaatına 2026’nın ilk çeyreğinde başlanması ve 2029’da devreye alınması planlanıyor. Projenin hayata geçmesiyle, endüstriyel tesisin inşaat ve işletme aşamalarında Tanzanya’nın madencilik sektöründe ve ilgili endüstrilerde 4.000’den fazla yeni iş imkânı yaratılacak. Projenin ayrıca Namtumbo bölgesindeki yol ağı da dahil olmak üzere bölgesel altyapının gelişimine katkı sağlaması bekleniyor.

Proje, Tanzanya ve uluslararası çevre standartlarına tam uyum sağlıyor. Proje için önerilen çevre koruma sistemi, ekosistemin gerçek zamanlı izlenmesini, suyun geri dönüştürüldüğü kapalı su temin sistemlerini ve biyolojik çeşitliliğin korunması programlarını içeriyor.

Rosatom’a Bağlı Şirket, Tanzanya’daki Mkuju River Projesi’nde Uranyum İşleme Pilot Tesisini Devreye Aldı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, sosyal medya platformu üzerinden İran’ın nükleer programına ilişkin yaşanan kafa karışıklığını, “İran, zenginleştirme yapmadan da sivil nükleer enerjiye sahip olabilirdi, ancak bunu reddettiler. Bu arada, İran İslam Cumhuriyeti, herhangi bir sivil amaç için gerekenden çok daha yüksek düzeyde uranyum zenginleştirdi.” sözleriyle ifade etti.

Kaynak: TR Sputnik

Vance: İran, sivil amaçlar için gerekenden çok daha yüksek oranda uranyum zenginleştirdi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Tesisin hizmete girmesi uranyum zenginleştirilmesi sırasında ortaya çıkan kararsız bir atık ürünü olan DUHF’ün birikmesini önleyecek. Tesis, flor giderme işlemi yoluyla DUHF’yi daha kararlı uranyum okside dönüştürüyor. Uranyum oksidin toz halinde çevresel risklere yol açmadan açık alanlarda uzun süre saklanması mümkün olduğu gibi sevkiyatı da tamamen güvenli.

Seyreltilmiş uranyum oksit, hızlı nötron reaktörlerinde karışık oksit (MOX) yakıt üretimi için de bir hammadde olma niteliği taşıyor. Seyreltilmiş uranyum oksit, Beloyarsk Nükleer Güç Santrali’nin (NGS) sodyum soğutmalı BN-800 hızlı reaktöründe de kullanılıyor. Aynı zamanda Rusya’nın Tomks bölgesinde bulunan Seversk’te inşa edilen Brest-OD-300 kurşun soğutmalı hızlı reaktörü çalıştıracak olan geliştirilmiş uranyum-plütonyum karışımı nitrür (SNUP) yakıtının da bir bileşeni

Öte yandan, DUHF’nin flor giderme işleminden elde edilen flor içeren ürünler piyasada kimyasal ürün olarak satılırken hem nükleer endüstride hem de diğer sektörlerde kullanılıyor. 2022 yılında müşterilere 400 milyon ruble, yani yaklaşık 4,1 milyon ABD doları değerinde hidroflorik ürün teslim edildi.

Yeni tesisin tüm alanlarında eş zamanlı çalışmalar sürüyor. Halihazırda inşa edilmiş olan binaların birinci katlarında elektrik tesisatı çalışmaları devam ederken, ana ekipman, hidroflorik asit işleme ünitesinin binasına halihazırda monte edilmiş vaziyettedir. Asidin bu bölüme yakınlarda inşa edilen DUHF deflorizasyon ünitesinden sağlanması planlanırken, bu bölümdeki inşa faaliyetleri de devam ediyor ve ana ekipmanların (ocaklar ve reaktörler) kurulumunun 2023 yılı sonunda bitirilmesi öngörülüyor.

W2-ECP’nin faaliyete geçmesiyle ECP’nin DUHF işleme kapasitesini yılda 10 bin tondan 20 bin tona, yani iki katına çıkarması bekleniyor. Burada kullanılacak olan ekipman, ECP’nin 2009 yılında faaliyete geçen ilk DUHF işleme tesisi W-ECP’ye tedarikte bulunan Fransız Orano Projets firması tarafından sağlanıyor. Tedariği 2005 yılında imzalanan sözleşmeyle sağlanan W-ECP tesisinin yıllık 5 bin ton olan ana kapasitesi 2011 yılında 10 bin tona çıkarıldı.

2019 yılının sonunda imzalanan W2-ECP sözleşmesiyle, Fransa’dan Doğu Sibirya’ya 16 kamyon, güç kaynağı, ölçü ekipmanı, havalandırma ve teknolojik boru hatlarının parçalarına yönelik bir dizi karmaşık ekipman tedarik edilirken, ana ekipman 2022 yılında teslim edildi. Tesis binasının inşaatının ardından Rus ve Fransız uzmanlar, teknolojik ekipmanların ortak kurulumuna başladı.

Rosatom’un DUHF programı, seyreltilmiş uranyumun güvenli bir şekilde işlenmesini, birikim hızını yavaşlatmayı ve Rus zenginleştirme tesislerinde biriken tüm stokları aşamalı olarak bertaraf etmeyi hedefliyor. Diğer TVEL işletmelerinde DUHF işleme kapasitesinin arttırılması planlanıyor. 2027-2028 yılları arasında, Rusya’nın Novouralsk şehrinde bulunan Ural Elektrokimya Tesisi yılda 20 bin ton kapasiteye sahip iki benzer tesisin devreye alınmasıyla birlikte, DUHF stoklarının 2035 yılına kadar bertaraf edilmesi amacıyla stok hacminde sistematik bir azalma sağlanmış olacak.

Angarsk Elektrokimya Tesisi ve Sibirya Kimya Tesisi için Rus teknolojisine dayanan diğer tesisler 2038 yılı için planlanıyor. TVEL’in tüm zenginleştirme sahalarındaki stokların bertaraf edilmesiyle birlikte tüm programın 2057 yılında tamamlanması öngörülüyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Rosatom Rusya’nın İkinci Seyreltilmiş Uranyum Hekzaflorür İşleme Tesisini Kuruyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.