Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, büyük şehirlerde yaşayan ve depreme henüz maruz kalmamış bireylerdeki korkuların semptomlarına ve etkilerine değindi, önemli tavsiyelerde bulundu.  

Belirsizlik güven sarsıyor

Deprem korkusu boyutunun oldukça önemli olduğunu vurgulayan Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın sözlerine şöyle devam etti: 

“Deprem korkusu ‘Seismophobia’ dediğimiz deprem fobisi haline gelmediği sürece kişinin işlevselliğini etkilemeyecektir. Korku aslında belirsizlikten dolayı oluşan bir durumdur. Aslında depremin ne zaman ya da neredeyken olacağını tahmin edememek kişide belirsizliğe sebebiyet veriyor. Belirsizlik ise bireylerin ‘güven’ duygusunu derinden sarsabilir. Deprem korkusu ile beraber güven duygusu sarsılmış olan bireyin günlük işlevselliği de bozulabilir. İşlevselliğin bozulması dediğimiz durum kişinin uyku, yeme ve çalışma düzeninin bozulması anlamına geliyor. Bu düzen bozulduğunda ise kişinin günlük yaşamı kısıtlanır ve çok kolay şekilde gerçekleştirdiği işlerini yapamaz hale gelebilir. Bu durum da birçok psikiyatrik hastalığın da habercisi olabilir.”

Sürekli sallandığını hissedenler uzmana başvurmalı

Deprem korkusunun ‘Seismophobia’ olarak değerlendirilmesi için kişinin sürekli olarak tetikte oluyor olması, yeme-içme ve uyku düzeninin bozuluyor olmasının gerektiğini belirten Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, “Bazı kişiler ‘sürekli olarak sallanıyorum gibi hissediyorum’ derler. Bu kişiler travmatize olmuş durumdadır ve mutlaka bir uzmandan destek alması gerekiyor” dedi.

Deprem korkusu travmayı tetikliyor

Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, deprem korkusu ve deprem travmasının kişide depreme maruz kalmadan da gerçekleşebileceğine dikkat çekti ve sözlerine şöyle devam etti: 

“Çünkü kişi depreme maruz kalmasa bile depremi sürekli olarak haberlerden ve çevreden görüp takip edebilir. Deprem korkusu deprem travmasını tetikleyen bir faktördür. Korku ne kadar artarsa travma da o denli şiddetli olur. Birincil dereceden depreme maruz kalan kişi için de ikincil dereceden deprem korkusuna sahip olan kişi için de tedaviye ihtiyaç duyulur. Çünkü kişilerin işlevselliğini etkilediği noktada kişinin korkuya bağlı olarak semptomları başlayabilir. Bu semptomlar uykuların bozulması, iştahın normalden fazla ya da normalden az olması, dikkat konsantrasyonun bozulması, gündelik konularda unutkanlıkların olması, ağlama nöbetleri, umutsuzluk ve öfke nöbetleri olabilir. Böyle durumlarda kişide kalıcı bir psikiyatrik hastalık oluşmaması adına önce bir psikiyatri uzmanına başvurulmalı ve ardından psikoterapileri başlamalı. Travmatik etkilerden uzaklaşmak adına terapi tekniği olarak EMDR uygulanabilir.”

Alınan tedbirler güven hissi oluşturuyor

Deprem ile ilgili alınan tedbirlerin kişide güvenlik hissini oluşturduğunu ifade eden Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, “Güvenlik hissi ise korku duygusunun karşısında duran en önemli histir. Haliyle tedbir almak kişideki deprem korkusunu tamamen yok etmese bile azaltmaya ve stresi düzenlemeye yardımcı olacaktır. Böylelikle depremin travmaya sebebiyet vermesinin önüne geçebilecektir” diye konuştu.

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

Deprem korkusu travmayı tetikleyip işlevselliği bozuyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Medical Park Gebze Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Sümeyye Keskin, deprem sonrası görülen stres bozuklukları hakkında açıklamalarda bulundu.

KİŞİDE DUYGUSAL BOŞLUK OLUŞABİLİR

Deprem gibi travmatik doğal afetler yaşandığında, toplumun yüzde 15’inin travmaya bağlı stres tepkileri yaşadığının bilindiğini ifade eden Uzm. Klnk. Psk. Keskin, “Bu stres tepkileri uykusuzluk, kâbus görme, iştahsızlık, odaklanmada güçlük, konuşmak istememe, sürekli tetikte olma vb. olarak görülmektedir. Tepkiler travmanın kişiye vermiş olduğu fiziksel etkiye, yaşına, sosyal çevresine ve kayıplarına göre değişkenlik gösterebilir. Depremin kişileri hem bilişsel hem davranışsal hem de sosyal yönden etkilemesi, kişi de duygusal boşluk oluşturmaktadır. Bu duygusal boşluk zamanla büyüyerek ilk zamanlarda akut stres tepkisi (AST) ve daha sonra ise tepkilerin süresi uzadıkça travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) olarak karşımıza çıkmaktadır” diye konuştu.

DEPREMDEN ETKİLENEN 4 GRUP

Depremden psikolojik olarak etkilenen 4 ana grubun olduğunu söyleyen Uzm. Klnk. Psk. Keskin, bunları şu şekilde sıraladı:

• “Birinci grup: Depremi birebir yaşayan kişilerdir. Can ve mal kayıplarını bizzat yaşayanlardır.
• İkinci grup: Depremi kendi yaşamamış fakat yakınları birebir yaşayan gruptur.
• Üçüncü grup: Deprem bölgesine yardım götüren kişilerden oluşur. Bu kişiler görevli veya gönüllü olabilmektedir.
• Dördüncü grup: Birebir kendi veya yakınları depremi yaşamamış fakat medya ve kişiler aracılığıyla depremi öğrenen kişilerdir”

STRES TEPKİLERİ HERKESTE AYNI OLABİLİR

Depremin fiziksel ve psikolojik etkileri her grupta farklı olmasına rağmen, oluşturmuş olduğu stres tepkilerinin benzerlik gösterdiğini dile getiren Uzm. Klnk. Psk. Keskin, “Depremzede bireyde görülen kâbuslar ile televizyondan olaya tanık olan kişilerde görülen kâbuslar benzer olabilir. Farklı olduğu nokta ise kâbusun sıklığı ve şiddetidir. Deprem sonrası bazı kişilerde stres belirtileri azalarak genellikle birkaç gün içerisinde psikolojik iyi oluş sağlanır. Fakat bazılarında durum bu kadar kolay ve geçici değildir” şeklinde konuştu.

BELİRTİLER 3 BAŞLIKTA ORTAYA ÇIKIYOR

Travma sonrası stres belirtilerini 3 ana başlık altında toplayan Uzm. Klnk. Psk. Keskin, şunları söyledi: 

• Olayın tekrar tekrar zihinde canlanması (Flashback): Hatırlamak istemese de sürekli zihni travmayla meşgul olur. Bu düşüncelerden rahatsızlık duyar. Terleme, kalp çarpıntısı, ateş basmaları görülür. Travmayı hatırlatacak bir unsur olmamasına rağmen, zihne gelen imgeler kişiyi oldukça rahatsız eder. Kişilerin yüzde 30’unda aynı zamanda kendi bedeninden ve hislerinden soyutlanma (depersonalizasyon) ve çevresinden ve nesnelerden uzaklaşma (derealizasyon) belirtileri görülmektedir. Travma geçiren kişi, kendi duygularını ve hislerini tanımlamakta güçlük çeker, kendine ve çevresine yabancılaşır ve olayları yaşayan kendisi olmasına rağmen dışarıdan biri yaşıyormuş gibi anılar gözünde canlandırır. 
• Kaçınma: Travmayı hatırlatacak her türlü durumdan kaçınma eylemi gösterir. Düşüncelerini bastırmak için olayı hatırlatan insanlardan, yerlerden ve konuşmalardan kaçınır.
• Fiziksel ve duygusal tepkilerde aşırı uyarılma: Her zaman oluşabilecek tehlikeye karşı tetiktedir. Sese ve fiziksel temaslara anında tepki gösterir. Örneğin, aniden kapı çarpmasına kişi gereğinden fazla tepki gösterir ve travmasını yeniden yaşayacağını düşünür. Tekrar travmayı yaşamamak için de sürekli tetik halindedir. 

İYİLEŞMENİN İLK ADIMI KABULLENMEK

Travma sonrası stres bozukluğu yaşayan birine yaklaşırken dikkat edilmesi gerekenlere değinen Uzm. Klnk. Psk. Keskin, “İyileşmenin ilk adımı kabullenmektir. Travma geçirdiğini ve bu belirtileri yaşamanın normal olduğunu kabul eden birine uygulanan yöntemler çok daha hızlı etki eder. Acele ettirmeden, yaşadığının travma olduğunu ve destek alması gerektiğini kabullenmesi sabırla beklenilmelidir. Travma geçiren kişiyi psikolojik yardıma zorlamamak gerekir. Yaşam kalitesinin düştüğünü fark ettiğinde zaten gerekli desteği kendisi isteyecektir. Ancak intihar düşüncesi varsa kişinin kabullenmesini beklemeyip, gerekli kurum ve kuruluşlara haber verilmesi önemlidir” ifadelerini kullandı.

BİREY YALNIZLIK DUYGUSUNU YAŞAMALIDIR

Bireyin yalnız olmadığını belirtmemiz gerektiğine dikkat çeken Uzm. Klnk. Psk. Keskin, “Olabildiğince anlayışlı ve sakin bir yapıyla yaklaşılması gerekir. ‘Zamanla geçer, herkes nasıl unutuyorsa sen de öyle unutursun’ demek yerine ‘Yanında olduğumu bilmeni isterim’ gibi cümleler kurmak travma geçiren kişinin güvende hissetmesine yardımcı olacaktır. Gereksiz, aslı olmayan ve konudan bağımsız hiçbir bilgi karşı tarafa aktarılmamalıdır. Aksi halde, travmanın tetiklenmesine ve daha da büyümesine neden olur. Travma geçiren kişi çocuksa; onu yargılamadan, sorularla bunaltmadan yanında olunduğunun hissettirilmesi önemlidir. Çünkü çocukların kaygıları daha yoğundur ve çözüm yetenekleri henüz gelişim aşamasındadır” açıklamasında bulundu.

UZMAN HEKİMDEN DESTEK ALINABİLİR

İletişim kurarken hiç konuşmadan bile sadece sarılmanın travmayı iyileştirici gücünün olduğunun altını çizen Uzm. Klnk. Psk. Keskin, “Sarılmak, ‘Ben buradayım ve her koşulda senin yanındayım’ cümlesinin eyleme dönüşmüş halidir. Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, iş ve okul performansında düşüşlere neden olan, sosyal çevreyle olan ilişkilerde başarısızlığa sürükleyen, intihar düşünceleriyle birlikte insanlara ve dünyaya karşı olan güvenin kaybolması gibi belirtiler görülüyorsa mutlaka ruh sağlığı uzmanından destek alınmalıdır” diyerek sözlerini sonlandırdı.

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

Normale dönüşün yolu travmayı kabullenmekten geçer yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.