Global Energy Monitor (GEM)’ün, bu yıl altıncısını yayınlandığı çelik sektörüne ilişkin raporunda 91 ülkedeki 1.293 demir-çelik tesisi incelendi. Raporda, düşük karbonlu çelik üretiminde istenilen düzeye ulaşılamadığı vurgulandı. 

Rapora göre, çelik sektöründeki emisyonların yaklaşık yüzde 88’i kömür bazlı üretimden kaynaklanırken; sektörün küresel CO₂ emisyonlarının ise yaklaşık yüzde 11’inden sorumlu olduğu vurgulanıyor. Bu nedenle, dünyanın net sıfır emisyon hedefine ulaşabilmesi için düşük emisyonlu teknolojilere yapılacak yatırımlar kritik önem taşıyor. Ancak daha az sera gazı emisyonuna neden olan çelik üretim kapasitesinin toplam içindeki payı son bir yılda sınırlı ölçüde arttı. Fosil girdilere dayanmayan demir üretimine yönelik ilerleme de oldukça yavaş seyrediyor.

Yatırımlar Düşük Karbonlu Teknolojiye Yönelmeli

 İstanbul Politikalar Merkezi Araştırmacısı Dursun Baş, mevcut karbon yoğun yatırımların devam etmesi durumunda çelik sektörünün hem küresel hem de ulusal iklim hedeflerine ulaşmasının pek mümkün görünmediğini söyledi. 

Raporda, Türkiye’nin de dahil olduğu 91 ülkedeki 1.293 demir-çelik tesisi incelendi. 2025 itibarıyla 2 milyar tonluk küresel ham çelik üretiminin yarısından fazlası tek başına Çin’e ait. ABD ve Türkiye hurdaya dayalı elektrik ark ocağı (EAF) teknolojisi ile üretimde öne çıkarken diğer büyük üreticilerin çoğunda kömüre dayalı demir cevherinden üretim (BF-BOF) hakim; Hindistan ise yeni kömür bazlı üretim yatırımlarında liste başında geliyor.
 Sektörün dönüşümünün önündeki en büyük engellerden biri yeni kömür bazlı çelik üretimi yatırımları ve yüksek fırınların ömrünü uzatmaya yönelik yenileme (relining) planları. Almanya, Japonya, Güney Kore ve Çin’de emisyon ticaret sistemi (ETS) ve mevcut en iyi tekniklerin (MET) uygulama mevzuatı hayata geçirilmiş durumda. MET’lerin yaygınlaşması, hurda bazlı çelik üretimi ile yeşil hidrojen kullanılarak üretilen DRI (doğrudan indirgenmiş demir) temelli birincil çelik üretimi, düşük emisyonlu çelik üretimi için ticari olarak en erişilebilir yöntemler olarak tanımlanıyor.

Türkiye ise özellikle entegre tesislerde geciken dönüşüm nedeniyle ve sanayide karbonsuzlaşma finansmanı düzenlemelerinde geride kalıyor.
Türkiye’de Çelik Tesisleri Emisyon Azaltım Potansiyeline Sahip

 Baş, Türkiye’de ham çelik üreten 40’tan fazla tesisin, 2021’de yaklaşık 40 milyon ton sera gazı saldığını, bunun ülke genelindeki toplam emisyonların yüzde 10’una denk geldiğini belirtti. 

Üretimin yüzde 70’ten fazlası sera gazları açısından nispeten daha ‘temiz’ sayılan hurdaya dayalı elektrik ark ocaklı tesislerde yapıldığını ifade eden Baş, bu tesislerin yenilenebilir enerji yatırımları artış göstermesine karşın kullandıkları elektriğin hala büyük ölçüde ithal kömüre dayandığını vurguluyor. Sera gazı emisyonlarının yüzde 65’inden sorumlu olan demir cevherinden üretim yapan entegre tesislerde (3 adet) ise henüz somut bir dönüşüm yatırımı yok. 

Baş: “Kapasite fazlası olan ürün gruplarında yatırımlar da artıyor. Çevresel etki değerlendirmesi raporu onayı alan her yatırımcı, kapasite fazlası olan ürün gruplarında bile istediği yerde üretime girebiliyor ya da mevcut kapasitesini genişletebiliyor. Bu durum sera gazı emisyonlarını artırmakla beraber çevre ve halk sağlığı için de büyük maliyetler barındırıyor. Ayrıca, verimlilik yatırımları yapılsa bile çelik üretimindeki artış, -sektörün sera gazlarını sınırlayan olan bir mevzuat olmadığı için- sektörün kirlilik ve sera gazı emisyonu faturasını kabartmaya devam edebilir.”

Türkiye’deki çelik tesislerinde büyük bir sera gazı emisyonu azaltım potansiyeli olduğuna dikkat çeken Baş, “Bu tesislerde malzeme ve enerji verimliliği, metalurjik optimizasyon, dijitalleşme, yenilenebilir enerjiye geçiş ve iyi mühendislik uygulamalarıyla sağlanabilecek emisyon azaltım potansiyeli oldukça yüksek. Ne var ki 2030’a kadar bu potansiyelin hayata geçirilebilmesi, bağlayıcı bir düzenleyici çerçeveyi, etkin denetim mekanizmalarını ve güçlü bir kamusal iradeyi gerektiriyor. Ayrıca hem entegre hem de ark ocaklı tesislerdeki üretim artışının sürmesiyle birlikte 40 milyon tonluk üretim ve emisyon zirvesinin önümüzdeki yıllarda daha da yükselmesi bekleniyor. Verimlilik ve enerji dönüşümü yatırımları hayata geçirilse bile üretim kapasitesindeki hızlı büyüme, sektörün toplam emisyonlarını artırmaya devam edebilir” dedi. 

Baş, üretim kapasitesi planlaması ve elektrik ark ocaklarında yenilenebilir enerji kullanımını, çelik sektöründe kısa vadeli emisyon azaltımı için en erişilebilir yollar olarak değerlendirdi; bu hedeflere ulaşmak için enerji ve sanayi politikalarının eş güdümlü biçimde kurgulanması gerektiğini de sözlerine ekledi.

Sektörün Karbonsuzlaşması için Bağlayıcı Ulusal Plan Gerekiyor

İstanbul Politikalar Merkezi’nin yayınladığı Türkiye Çelik Sektörünün Karbonsuzlaşması Politika ve Aktör Analizi raporunda da, sektörün karbonsuzlaşmasına yönelik önerilere yer verdiklerini söyleyen Baş, sözlerini şöyle sürdürdü: “Çelik sektörünün stratejik ve ekonomik önemi tartışmasız. Ancak bu önem atfı, kimi bölgelerdeki/tesislerdeki çevresel ve toplumsal maliyetleri görmezden gelmek için bir kalkan olarak kullanılmamalı. Gerçek dönüşüm için, 2053’e ertelenmiş hedefler yerine 2030-2035 yılları için sektörel bağlayıcı hedefler konması, sera gazı ve endüstriyel kirleticiler için kamuya açık bir izin-bilgi-denetim sistemi ve çelik sektörü özelinde bir üretim planlaması şart.”

Türkiye Çelik Sektörünün Geleceği Karbonsuzlaşma Hızına Bağlı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

 Sanayi tesislerinde üretim süreçleri sürekli olarak ısı üretiyor. Bu ısının kontrol altında tutulması ekipman sağlığı, üretim kalitesi ve enerji verimliliği açısından büyük önem taşıyor. Kontrolsüz ısı artışı makine performansını düşürüyor, bakım ihtiyacını artırıyor ve işletme sürekliliğini riske atıyor. Bu nedenle etkin bir soğutma altyapısı endüstriyel tesislerin temel gereksinimleri arasında yer alıyor. Form Şirketler Grubu bünyesinde yer alan Form Freva’nın soğutma kuleleri, proses suyunun sıcaklığını ideal seviyede tutarak sistemlerin dengeli çalışmasını sağlıyor. Kuleler yüksek ısı transfer kapasitesi ile üretim hatlarında oluşan fazla ısıyı atmosfere güvenli şekilde aktarıyor. Gelişmiş dolgu malzemeleri ve optimize edilmiş fan yapısı sayesinde enerji tüketimi kontrol altında tutuluyor. Otomasyon sistemleri ile entegre çalışan çözümler anlık performans takibi sağlıyor. Bu yapı, tesis yönetimlerine operasyon üzerinde tam kontrol imkanı veriyor. Aynı zamanda su ve enerji tasarrufuna katkı sunarak sürdürülebilirlik hedeflerini destekliyor.

Yüksek Verim, Akıllı Kontrol ve Dayanıklı Tasarım Bir Arada

Form Freva’nın soğutma kuleleri, üretim süreçlerinde ortaya çıkan ısıyı kontrollü biçimde uzaklaştırarak tesislerin dengeli çalışmasını sağlıyor. Yüksek verimli ısı transfer yüzeyleri ve optimize edilmiş su dağıtım yapısı sayesinde sistem içinde homojen bir temas oluşuyor. Bu tasarım yaklaşımı, performans sürekliliğini desteklerken üretim hatlarının stabil sıcaklık aralığında kalmasına katkı sunuyor. Bu sayede, kapasite ihtiyacı doğru şekilde karşılanıyor ve enerji kullanımı daha öngörülebilir hale geliyor. Operasyonel verimlilik de yalnızca mekanik performansla sınırlı kalmıyor. Otomasyon altyapılarıyla uyumlu çalışan sistem, sıcaklık ve debi değerlerini hassas biçimde yönetiyor. Anlık izleme imkanı sayesinde performans verileri düzenli olarak takip ediliyor, olası sapmalar erken aşamada fark ediliyor. Bu yaklaşım bakım süreçlerinin planlı ilerlemesini sağlıyor ve operasyon güvenliğini güçlendiriyor. Tüm bu teknik altyapı, dayanıklı tasarım anlayışıyla tamamlanıyor. Zorlu çevresel koşullara uygun geliştirilen kule gövdeleri uzun süreli kullanım sunuyor. Sağlam malzeme yapısı sistem güvenliğini destekliyor ve yatırımın geri dönüş sürecini hızlandırıyor. Form Freva soğutma kuleleri yüksek performans, enerji verimliliği ve operasyonel güvenilirliği bir arada sunuyor. Modern üretim süreçleri için güçlü bir altyapı oluşturan Form Şirketler Grubu, mühendislik yaklaşımıyla tesislere sürdürülebilir ve uzun vadeli çözümler kazandırıyor.

Modern Tesislerde Akıllı ve Kontrollü Isı Yönetimi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İş Sağlığı ve Güvenliği (İGS), hızlı hareket eden makine, ekipman ve araçların çok fazla olduğu endüstriyel tesislerde odaklanılması gereken en önemli konuların başında geliyor. Çünkü uyulması gereken yasal mevzuatlara rağmen, hala istenmeyen kazalar yaşanabiliyor. Bu kazalar, çalışanların hayatını tehlikeye atabildiği gibi büyük finansal zararlara da yol açabiliyor. İşgücünün sağlığına ve güvenliğine yönelik yatırım yapması öncelikli hale gelen endüstriyel tesisler için teknoloji devreye giriyor. Gerçek Zamanlı Konum Takip (RTLS) Çözümü, Video Analiz Çözümleri ve Acil Toplanma Yeri Yoklama Çözümü gibi güvenlik teknolojileri, İSG süreçlerini destekliyor.

Securitas Technology Türkiye Pazarlama Direktörü Pelin Yelkencioğlu, endüstriyel tesislerde kullanılan ya da kullanılması planlanan güvenlik teknolojilerinin, İSG süreçlerini desteklemesinin işletmeler için çok değerli faydalar sağladığını söyledi. Kullanılan bu güvenlik teknolojilerinin İSG’yi destekleyecek hatta otomatize edebilecek yeteneğe sahip olduğunu vurgulayan Yelkencioğlu, Securitas Technology’nin bu alanda sunduğu çözümleri anlattı.

Gerçek zamanlı konum takibiyle kazalar önleniyor

Yüksek doğrulukta ölçüm yapan okuyucular sayesinde personel ve araçlar için gerçek zamanlı konum takibi yapılabiliyor. Bu teknolojilerin en başında da Gerçek Zamanlı Konum Takip (RTLS) çözümü geliyor. RTLS Çözümü, personelin, motorlu-motorsuz araçların belirli bir alan içerisindeki gerçek zamanlı konumlarını takip etmek için kullanılıyor. Örneğin; tesis içerisindeki forklift ve personel, aktif RFID teknolojisine sahip mobil tag’ler ile donatıldığında, personel forkliftlere tehlikeli olacak şekilde yaklaştığında tag üzerindeki titreşim modülü ile uyarılıyor. Eş zamanlı olarak da forklift operatörleri ses ve ışıklı bir şekilde uyarılarak, olası iş kazalarının önüne geçiliyor.  Bir başka örnekte ise mobil tag’e sahip bir personel, yalnız çalışması gereken bir alandayken acil durum bildirebiliyor. Düştüğünde merkez platforma otomatik bir bildirim gönderebiliyor ya da hareketsiz kalma durumunda İSG operatörü bu durumdan haberdar olabiliyor. 

Çözümün sağlık, inşaat, imalat ve tarım dahil olmak üzere birçok sektörde kullanımı yaygınlaşıyor. Nesnelerin ve insanların gerçek zamanlı konum takibiyle verimlilik artışı da sağlanıyor.

Kompakt bir güvenlik sistemi kuruluyor

Video analiz çözümleri, birçok alanda insan tespiti, araç tespiti, hat (line) ve cross-border (sınır ihlali) analizleri için kullanılıyor. Bu gibi analizler, güvenlik personelinin olası dalgınlık problemlerine karşı destekleyici bir rol oynuyor. Örneğin; çevre güvenliği için kullanılan video analiz özellikli CCTV sistemleri, olası bir sınır ihlalinde alarm üreterek, güvenlik personelinin dikkatini alarma verip aksiyon almasını sağlıyor. 

Endüstri 4.0 ile endüstriyel tesislerde robotik araç kullanımı arttı. Kargo robotlarının sevkiyat rotasına personel girmesi nedeniyle yaşanan kazaların sayısında da artış söz konusu. Böyle bir senaryoda Video Analiz çözümleri, kargo robotlarının rotasına, onların dışında herhangi bir araç ya da insan girdiğinde alarm verilmesini sağlıyor. Bunun da ötesinde, video analiz platformundan alınan tehlike bildirimlerini kargo robotların bulunduğu yazılım platformuna göndererek, olası kazaları gerçek zamanlı olarak önlüyor. Video Analiz çözümü, kendi başına ya da farklı platformlara veri çıktıları ile entegre edilerek, kompakt bir güvenlik sistemi inşa edilebiliyor.

Acil durumlarda insan akışını doğru yönetin

Türkiye birçok açıdan afet bölgesinde yer alan bir ülke. Bu nedenle her saniyenin kritik olduğu yangın, deprem ve benzer acil durumlarda toplanma alanı yoklamasının hızlı ve doğru yapılması hayati önem taşıyor. Acil Toplanma Yeri Yoklama Çözümü de işletmelerin bu en kritik ihtiyaçlarına yanıt veriyor. Personel kartının, mobil okuyucu entegre edilmiş tablete okutularak yoklamanın doğru ve hatasız yapılmasını sağlayan çözüm, bina içerisinde kalan personel varsa bulunduğu yerin bölgesini gösteriyor. Boşaltılması gereken yerde kalan personel ya da ziyaretçinin lokasyon bilgisine anında ulaşarak, hızlıca müdahale edilmesine olanak tanıyarak, acil durumlarda yaşanan insan akışını doğru yönetmeyi sağlıyor. Çözümün bir diğer önemli özelliği de Passlogic yazılımıyla entegre olması ve marka bağımsız tüm tabletlerde çalışması. Ayrıca yoklama alınması gereken, ancak kart okuyucu montajının mümkün olmadığı yerlerde de kullanılabiliyor.

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

Güvenlik teknolojileriyle endüstriyel tesislerde İş Sağlığı ve Güvenliği artıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.