ITF 2025’in ikinci gününün ilk paneli; moderatörlüğünü GNC Hospitality Consulting İcra Kurulu Başkanı Orhan Gence’nin yaptığı “Otellerde Markalaşma Oturumu” idi. Panelde konuşan Wyndham Hotels & Resorts Türkiye Ülke Geliştirme Başkanı Murat Özel “Anadolu’da her şehri, her bölgeyi, her ilçeyi turizm destinasyonu olarak kabul edebiliriz. Her birinin dinamiğine bakarak uygun ölçekte ve uygun pazara hitap etmemiz; 127 otele ulaşmamızın arkasındaki neden olabilir. 2025 sonunda da 130 otele ulaşmayı hedefliyoruz.” sözleriyle başarılarının formülünü anlattı. Markalaşmanın lüks olmaktan çıktığını ve ihtiyaç haline geldiğini belirten IHG Hotels Lüks, Yaşam Tarzı ve Ana Akım Markalar Kıdemli Geliştirme Yöneticisi Merve Sakaoğlu; “Biz hiçbir zaman yatırımcıyla kontrat imzalayıp çekilmiyoruz, ortak oluyoruz. Yatırımcıyla aynı taraftayız. Markalaşma yolunda en önemlisi yatırımcıyla kurduğumuz bu güven ilişkisi oluyor.“ ifadelerini kullandı.

Wensotwl Consultancy Kurucusu, Yatırım ve İşletme Danışmanı Özkan Alkan “Yabancı bir markanın bir yerde “ilk” olması, öncü olması çok önemli. Bunun için değerleme süreci belirleyici, değerlemeyi doğru yaparsanız ve krizlerde alınacak önlemleri önceden düşünürseniz o markayı başarıya taşırsınız.” ifadelerini kullandı. Otel Yöneticisi ve Kafa Radyo “Turizm Kafası” Programı Yapımcısı Deniz Dikkaya da “Güçlü şehirler turizm destinasyonları tanıtmada çok önemli ama aynı anda pek çok şehri tek bir Türkiye markası altında anlatmaya çalıştığınız zaman bir karmaşaya sebep olabiliyorsunuz. ITF 2025’in bu konuya hassas yaklaşmış olması çok değerli.” sözleriyle fuarın sektöre olumlu katkısına değindi.

“Muğla’da turizm noktaları arasında koordinasyon sağlamamız lazım”

Günün ikinci paneli moderatörlüğünü  Dr.Şengül Altan’ın yaptığı “Türkiye Belediyeler Birliği Oturumu” idi. Panelde konuşan Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras “Muğla sadece Bodrum, Marmaris, Fethiye’den ibaret değil. Milas da var örneğin. Milas yaklaşık 28 antik kente sahip, inanılmaz bir tarihi potansiyeli var. Bu yerlerimiz arasındaki koordinasyonu sağlamamız lazım. Bunun için Muğla Turizm Platformu’nu kurduk. 1,5 yılda belli bir yol aldık. Muğla Büyükşehir Belediyesi olarak ilk defa ulusal ve uluslar arası fuarlarda yer almaya başladık.” ifadelerini kullandı. Selçuk Belediye Başkanı Filiz Ceritoğlu Sengel de “Efes Selçuk 3,5 milyon ziyaretçi alıyor yıl içinde. Efes Selçuk yarımadanın en güneyinde olan, Kuşadası’na ve kruvaziyer gemilerine çok yakın olan bir yer. Bu destinasyonları birbirinden ayırmak asla mümkün değil.” sözleriyle turizm destinasyonlarının birbirleriyle ilişkisinin güçlenmesi gerektiğine dikkat çekti.

“Türkiye-Polonya ilişkileri umut vaat ediyor”

Son yılların yükselen turizm destinasyonlarından biri olan Polonya da özel bir panelde masaya yatırıldı. Başak Koç’un moderatörlüğünü yaptığı panelde konuşan Itaka Holdings Başkanı Mariusz Jańczuk “Polonya’daki kitle turizminin en önemli 2 destinasyonu Türkiye ve Yunanistan olmuştur. Ancak son yılarda bu yoğunluk biraz durmuş gibi. Türkiye’deki fiyatlar çok hızlı yükseliyor, bu bizim için engel haline geldi. Bütçe Doğu Avrupa turisti için önemli. Özellikle Türkiye’de Temmuz ve Ağustos aylarındaki fiyatlar epey yükseldi. Fiyatlarda bazı sınırları aştığınızda Doğu Avrupa’dan gelen turistlerin sayılarında düşüş yaşanabilir.” uyarısında bulundu. LOT Polish Airlines CEO Michal Fijol ise “Günümüzde Varşova’dan İstanbul’a 5 uçuş düzenleniyor, bu sayı eskiden 2 idi. 10 sene içinde yolcu sayısında yüzde 500’lük bir artış var. Bu da iki ülke arasındaki ilişkilerin çok büyük bir büyüme potansiyeli olduğunu gösteriyor.” sözleriyle iki ülke arasındaki turizmden yana umutlu olduğunu ifade etti.

“Erken rezervasyonu cazip kılmak için atılım yapmalıyız”

Gün boyunca sektörde 2025’in nasıl geçtiği ve 2026’dan beklentiler 4 farklı panelde konuşuldu. Kilit Grup Yönetim Kurulu Üyesi Tolga Kilit “Türkiye çok pahalı algısı” sezonu olumsuz etkiledi” derken, Cornelia Diamond Golf & Resort Spa Genel Müdürü Zafer Alkaya “Maliyetlerle kur makası arasında sıkışmış bir sezon yaşadık. Karlılığın tabana indiği bir noktadayız. Erken rezervasyonun son dakika rezervasyonlarına yenilmiş olması büyük tehlike. Erken rezervasyonu cazip kılmak için yeni atılımlar yapmalıyız.” ifadeleriyle turizmde daha iyi bir sezon için yapılması gerekenleri sıraladı. Erken rezervasyonda yaşanan sorunlara değinen bir diğer isim de Profesyonel Otel Yöneticileri Derneği (POYD) Başkanı Hakan Saatçioğlu idi. Saatçioğlu “Birkaç yeni açılan otelin erken rezervasyondan düşük teklif vermesi genelleme yapılmasına neden oldu ve bize zarar verdi. Bu algı doğru değil.” ifadelerini kullandı. Ela Excellence Resort CEO Korhan Alşan, Alfa kuşağının yakın zamanda turizm müşterisi haline geleceğini ancak şu andaki otelcilik deneyiminin bu kitle için yeterli olmadığını, deneyimle zenginleştirilmesi gerektiğini söyledi. Rixos Otelleri Satış ve Pazarlamadan Sorumlu Başkan Yardımcısı Murat Alpman “2025 sezonu bize Türkiye’nin nicelik değil nitelik istediğini gösterdi.” derken; Swissotel Genel Müdür Yardımcısı Utkan Gülaçtı 2025 yılının zor geçtiğini ancak bu duruma önceden hazırlıklı olduklarını belirtti. Dedeman Hotels & Resorts Yönetim Kurulu Başkanı Ergün Demiray “Her Şey Dahil” sisteminin çeşitlendirilmesi gerektiğine dikkat çekerken, Divan Otelleri Merkez Satış ve Pazarlama Direktörü Balcan Oğuz kültür ve sanatın turizme dahil edilmesinin önemine dikkat çekti, “Divan’a açılan her kapı sanata da açılıyor” sloganı ile yepyeni bir sürece adım attıklarını belirtti.

Tur operatörlerinin görüş paylaştığı panelde ilk söz alan Bentour Yönetim Kurulu Başkanı Kadir Uğur “2025’te olmaması gereken şeyleri yaşadık. Umarım 2026’da hatalarımızdan ders çıkarırız.” derken, Odentours Ürün Satın Alma Kıdemli Direktörü Egemen Tunçel “2026’nın ilk emareleri iyi başladı. Avrupa’dan yoğun bir erken rezervasyon talebi alıyoruz. 2026’ya olumlu bakıyorum, iyi geçeceğine inanıyorum.” açıklaması yaptı. Fun&Sun Türkiye Genel Müdürü Oğuz Ergül de 2026 için umutlu olduklarını ifade etti.

“İç pazarın desteklenmesi lazım”

Moderatörlüğünü TÜRSAB Bilgi Teknolojileri Medya ve İletişim Grup Başkanı Mesut Kanat’ın yaptığı panelde söz alan Jolly Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve CEO Mert Vardar “İç pazar için bir strateji çizilmesi lazım. Hükümet tarafından, TGA tarafından iç pazara yönelik kampanya ve farkındalığın artırılmasının önemli olduğunu düşünüyorum. Bizim üzerimize bir finansman maliyeti gelmeye başladı. Ön ödemeler çok öne çekilmeye başladı. Erken rezervasyon beklediğimiz gibi geçmedi. Ön ödemelerle birlikte finansman maliyeti tur operatörlerinin üstüne kaldı. Önümüzdeki yıllarda iç pazarın desteklenmesi lazım, genel pazarlama ve finansman anlamında stratejiye ihtiyacımız var.” ifadelerini kullandı.

Coral Travel Türkiye Genel Müdürü Mehmet Kamçı 2025’in bir erken rezervasyon değil son dakika rezervasyon senesi olduğunu söylerken, Setur Genel Müdür Yardımcısı Koray Küçükyılmaz “2026 yılında büyük bir satın alma gücü farklılığı olacağını düşünmüyorum. Önemli olan şey tüketiciye sunulan fiyatlar olacak” ifadelerini kullandı.
TatilBudur Genel Müdür Yardımcısı Mustafa Kemal Çabuk “Geldiğimiz yere göre bugün iyi rakamlar görüyoruz. 2026’da da 2025 referanslı bir yıl yaşayacağımızı düşünüyorum.” sözleriyle beklentisini dile getirirken; Tatil Sepeti Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Karnaval “Tüketici çok bilinçli, dijitalleşme çağında tüketicinin fiyat konusunda yanılma şansı yok, kendi için doğru fiyat içeren doğru otelleri seçebiliyor. Önemli olan tüketicinin hizmeti ne zaman aldığı değil ödemeyi ne zaman yaptığı.” dedi.

Fethiye Otelciler Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Bülent Uysal, Güney Ege Turistik Otelciler ve İşletmeciler Birliği Başkanı Cengiz Aygün, Çeşme Turistik Otelciler ve İşletmeciler Birliği Başkanı Orhan Belge, Bodrum Otelciler Derneği Başkanı Ömer Faruk Dengiz, Dalaman, Ortaca ve Köyceğiz Turizm Otelciler ve Turistik İşletmeciler Derneği Başkanı Yücel Okutur ve

Anadolu Turizm İşletmecileri Derneği Başkanı Birol Akman’ın katıldığı panelde de iç pazarın hareketlendirilmesi gerektiği mesajı verildi.

ITF 2025, San TSG Genel Müdür Yardımcısı Oytun Türkoğlu ve köşe yazarı ve şarkıcı Ömür Gedik’in katıldığı “Türk Turizmi Bir Dünya Markası” paneli ile sona erdi.

Turizmciler 2026’dan umutlu! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

• Düşük karbon salınımlı iş modellerine yaptıkları yatırımları artıran yöneticiler, tüketicilerin bu sürdürülebilir iş modelleri içerisinde daha fazla harcama yapmaya gönüllü olacağı konusunda kuşkulu.
• Yöneticiler emisyonları azaltma konusunda diğerlerinden önde olduğuna inanıyor, ancak önümüzdeki birkaç sene içinde karbonsuzlaşma hızının azalmasını bekliyor.
• Şirketler 2023’te sermayelerinin yaklaşık dörtte birini, çoğu düşük karbon emisyonlu teknolojilere odaklanan ve büyümekte olan iş modellerine dağıtacaklarını tahmin ediyorlar.
• Ankete katılanlar, düşük karbon emisyonlu iş modellerine aktarılacak sermayeye erişim konusunda kaygılı değil, ancak söz konusu yatırımların yeterince getiri sağlayacağından emin olmaları gerekiyor.
• Armando Guastella: “Türkiye sürdürülebilirlik maratonunda önemli bir rol üstlenebilir.”

23 Haziran 2023 — Bain & Company tarafından enerji geçişi konusunda yıllık olarak gerçekleştirilen anketlerden üçüncüsüyle ilgili sonuçlar açıklandı. Anket, yöneticilerin düşük karbon salınımlı iş modellerine yaptıkları yatırımları artırdığını, tüketicilerin ise daha fazla harcama yapmaya gönüllü olacaklarına ise kuşkuyla yaklaştıklarını gösteriyor.

Ankete katılan petrol, gaz, kamu hizmetleri, kimyasallar, madencilik ve endüstriyel tarım sektörlerinden yöneticiler, enerji ve doğal kaynaklar alanındaki dönüşümde ön saflarda yer alıyor. İklim değişikliği ve şiddetli hava şartları konusunda kaygılar artarken söz konusu yöneticiler, global ölçekte enerjinin, besinlerin ve diğer birçok önemli materyalin üretimini ve tüketimini değiştirmenin yanı sıra, işletmelerini ayakta tutabilme görevini üstleniyor.

Bain’in 2022 raporu, yöneticilerin karbon azaltım çalışmaları ile işletmelerinin ekonomik gerçekliklerini dengede tutarken gitgide artan bir karmaşıklık ve düzensiz geçiş ile baş ettiğini ortaya koymuştu. Yeni çalışma, aradan geçen bir yılda, jeopolitik konjonktürün söz konusu karmaşıklığı daha da artırdığını, enerji ekosisteminde dengesizliklere yol açtığını, bunun da yöneticilerin kısa vadeli bir ekonomik durgunluğun kapıda olduğu inancına katkıda bulunduğunu gösteriyor. Yöneticiler söz konusu karmaşıklığı daha düşük karbonlu bir geleceğe yönelik yönetme kabiliyetlerine hâlâ güvenmekle birlikte, küresel durumla ilgili endişe duyuyorlar.

“Türkiye sürdürülebilirlik maratonunda önemli bir rol üstlenebilir”

Sürdürülebilirliğin önemine dikkat çeken Bain & Company Türkiye Ortağı Armando Guastella konuyla ilgili görüşlerini şu sözlerle dile getirdi: “İşin temelindeki etik faktörlerin yanı sıra iş dünyası liderleri tarafından geniş çapta değer yaratmak için stratejik bir kaldıraç olarak kabul edilen sürdürülebilirliğin, artık yalnızca bir yasalarla uyumluluk meselesi veya bir itibar faktörü olarak görülmesi söz konusu değil. Aslında, karşılaşılan bazı engellere karşın Türkiye, sürdürülebilirlik dönüşümünün fırsatlarını değerlendirmek açısından oldukça iyi bir konumda. ESG tek kişilik bir oyun değil ve bu ülke, değişimi kucaklamaya hazır genç bir iş gücünün yanı sıra yüksek düzeyde dijital olgunluk ve ilgili bazı sektörlerde kilit konumdaki şampiyonların varlığından da yararlanarak bu maratonun kazanılmasında önemli bir rol üstlenebilir.”

Rapordaki en dikkat çekici bulgulardan bazıları ise şöyle:

• Yöneticilerin çoğu, dünyanın tamamına kıyasla sıfır emisyon yolunda daha iyi ilerlediklerine inanmaya devam ediyor; yaklaşık üçte biri ise benzer kurumlara kıyasla daha iyi ilerlediklerine inanıyor.
• Şirketler 2023’te sermayelerinin %24’ünü yeni büyüyen iş modellerine ayıracaklarını öngörüyor. Kuzey Amerika bu konuda Avrupa’ya yetişiyor.
• Yeni düşük karbonlu yatırımlar için sermayeye erişimde büyük bir engel bulunmazken yatırımlardan getiri sağlamak zorlaşıyor. Müşterilerin çoğu, söz konusu yeni iş modellerinin yeterince desteklenmesi için çok daha fazla ödeme yapmaya gönüllü değil, bu durumda şirketler yatırımları teşvik etmek için devlet politikalarına ihtiyaç duyacak.
• Yenilenebilir kaynaklar, yapay zeka (AI) ile diğer dijital teknolojiler ve enerji depolama, 2030’a kadar sektör için en kritik teknolojiler olacak. Orta Doğu’daki yöneticiler hidrojen ve karbon yakalama konusunda iyimser, ancak diğer birçok bölgedeki yöneticiler bu teknolojilerin 2030’dan sonra daha önemli ve yaygın hale gelmeye başlayacağını düşünüyor.
• Özellikle Kuzey Amerika’da ve Orta Doğu’da ön hat çalışanları bakımından ve bütün sektörlerde mühendislik ve dijital uzmanlık alanlarında işgücü eksikliği önemli bir engel oluşturuyor.

Küresel Perspektifler

Yöneticiler önümüzdeki birkaç yılda karbonsuzlaşma hızında bir azalma bekliyor. Ancak bu yavaşlamanın ılımlı bir seyirle gerçekleşmesi bekleniyor. Karbonsuzlaşma çabaları ilerlemekle birlikte, enerji pazarlarındaki karışıklıklar nedeniyle Rusya menşeili doğal gaz eksiğini karşılamak için daha fazla kömür tüketildi. Katılımcılardan birkaçı, 2022’de yaşanan olaylar nedeniyle yatırımların tekrar kıtlığa çare bulmaya ve kısa vadede enerji maliyetlerini düşürmeye odaklanabileceğini söylüyor. Bununla birlikte, jeopolitik konjonktür dolayısıyla ülke ve şirketler daha kendine yetebilir hale gelmek istedikleri için yenilenebilir enerjiye sermaye aktarımı hızlandı.

Ankete katılanların yanıtlarının ortalaması alındığında, dünyanın sıfır karbon emisyonuna ulaşabileceği yıl olarak 2057 belirtilmeye devam ediyor. Katılımcılar emisyon azaltımlarının 2030’a kadar güncel vaatlere ulaşabilmesini, daha sonra 2057’ye kadar net sıfıra ulaşacak şekilde hızlanmasını bekliyor. Bunun olabilmesi için 2030’dan sonra birçok değişikliğin gerçekleşmesi gerekiyor. Örneğin Uluslararası Enerji Ajansının tahminlerine göre, dünyada 2050’ye kadar net sıfıra erişilebilmesi için temiz enerji yatırımlarının 2030’a kadar güncel 1 trilyon dolarlık seviyeden 4 trilyon dolara ulaşması gerekiyor. Bununla birlikte, söz konusu yatırımları yapan şirketler, bu projelerin ekonomik olarak uygulanabilir olduklarını ve fiziksel engellere (örneğin, materyallerin, işgücünün, tedarik zincirinin mevcudiyeti) rağmen gerçekleştirilebileceklerini garanti altına almak durumundalar.

Yöneticilerin yaklaşık üçte biri, diğer kuruluşlara kıyasla net sıfır hedefi yolunda daha ileride olduğuna inanıyor, üçte ikisi ise bütün dünyaya kıyasla daha hızlı ilerlediklerine inanıyor.

Beş yöneticiden dördü, projelerde kabul edilebilir getiri yaratma kabiliyetinin enerji sisteminin karbonsuzlaşması önündeki esas engeli oluşturduğunu düşünüyor. Yöneticilerin endişeleri, müşterilerin (genel geçer olmamakla birlikte, düşük karbon emisyonlu iş modellerinin ölçeklendirilmesini zorlaştıracak ölçüde) fazladan ödeme yapmaya gönülsüz yaklaşmalarından ileri geliyor. Böyle olunca yöneticiler, açığı kapatmalarına yardımcı olacak devlet politikaları ve mevzuata ilişkin destek bekliyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Enerji Dönüşümünde Son Durum 2023 Raporu: Yöneticiler yatırıma sıcak bakıyor, tüketicilerse temkinli yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.