Diyabet: Böbrek hasarının en yaygın nedeni

Diyabet, dünya genelinde ve ülkemizde böbrek hastalıklarının en sık görülen nedeni olarak karşımıza çıkıyor. Araştırmalara göre, tip 2 diyabet hastalarının yaklaşık yüzde 30-40’ında böbrek hasarı gelişiyor. Çünkü, uzun süre yüksek seyreden kan şekeri, böbreklerin süzme birimi olan damarlarında yapısal hasara yol açarak, diyabetik nefropati gelişmesine sebep oluyor. Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar,  böbreklerdeki hasar tedavi edilmediğinde ilerleyerek diyaliz tedavisi ve böbrek nakli ihtiyacına kadar ilerleyebildiğini belirtiyor. 

Önlemek için: Diyabete bağlı böbrek hasarını önlemenin en etkili yolu; kan şekerinin hedef değerlerde tutulması, düzenli idrar ve kan tahlilleri ile hasarın erken dönemde saptanması.  Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, erken tanı ve doğru tedaviyle böbrek yetmezliği gelişiminin yıllarca geciktirilebildiğine, hatta tamamen önlenebildiğine dikkat çekiyor.

 Hipertansiyon: Böbrekleri sessizce yıpratan tehlikeKontrolsüz hipertansiyonu olan hastalarda kronik böbrek hastalığı gelişme riski 3–4 kat artıyor.  Nefroloji Uzmanı Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, ancak hipertansiyonun çok yaygın  görülmesine rağmen toplum tarafından genellikle ciddiye alınmadığı uyarısında bulunarak,   “Günümüzde her 3 erişkinden 1’i tansiyon hastasıdır. Hastaların önemli bir kısmı ya tanı almamıştır ya da tedavisini düzenli olarak sürdürmemektedir. Bu durum, hipertansiyonu böbrekler için en tehlikeli risk faktörlerinden biri haline getirmektedir. Çünkü, uzun süre yüksek seyreden tansiyon, tüm damarlarda olduğu gibi böbrek damarlarında da hasara yol açmaktadır” diye konuşuyor. Önlemek için: Düzenli kan basıncı takibi, tuz tüketiminin azaltılması ve tedavinin aksatılmaması, hipertansiyonun böbrekler üzerindeki yıkıcı etkilerini büyük ölçüde önleyebiliyor. Aşırı tuz tüketimi: Böbrek hasarını tetikleyen önemli bir etkenAşırı tuz tüketimi, böbrek sağlığını olumsuz etkileyen önlenebilir risk faktörlerinin başında geliyor. Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, Türkiye’de günlük tuz tüketiminin önerilen miktardan 3 kat daha fazla olduğunu hatırlatarak, “Tuz alımının artması, vücutta sıvı dengesinin bozulmasına ve tansiyonun yükselmesine neden olmaktadır. Bu durum, özellikle tansiyon ve böbrek hastalarında ciddi bir risk oluşturmaktadır” uyarısında bulunuyor. Deniz tuzu, kaya tuzu, Himalaya tuzu ya da rafine tuzun tamamının böbrekler üzerinde aynı zararlı etkilere sahip olduğuna işaret eden Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, “Böbrek sağlığı açısından belirleyici olan tuzun çeşidi değil, tüketilen miktarıdır. Bilimsel çalışmalar, tuz tüketiminin azaltılmasının kan basıncını düşürdüğünü ve böbrek fonksiyon kaybının ilerlemesini yavaşlattığını göstermektedir” diyor. Önlemek için: Sağlıklı kişiler, özellikle de risk grubunda olanlar için tuz kısıtlaması, böbrek sağlığının korunmasında kilit bir rol üstleniyor.  Takviye ürünler: Böbrek sağlığı için gizli tehlikeÇok sayıda bilimsel çalışmalar; vitamin, mineral, protein tozları ile kreatin gibi takviye olarak alınan ürünlerin gereksiz ve kontrolsüz kullanımının böbrek fonksiyonları üzerinde olumsuz etkiler oluşturabildiğini gösteriyor. Öyle ki takviye ürünleri kullanan kişilerin yaklaşık yüzde 10-20’sinin böbrek fonksiyon testlerinde klinik olarak anlamlı değişiklikler saptanmış. Bu ürünlerin, uzun  süreli kullanımında, sağlıklı kişilerde böbrek hasarı oluşturabildiği belirtiliyor. Bilimsel veriler, diyabet, hipertansiyon veya böbrek hastalığı olanlarda ürünlerin böbrek hasarını hızlandırdığını ortaya koyuyor. Önlemek için: Takviye ürünlerin ancak gerçek bir gereksinim varsa ve hekim önerisiyle kullanılmaları önem taşıyor. 

Obezite: Böbreklere de yük oluyor

Dünyada ve ülkemizde adeta salgın boyutuna ulaşan obezitede, böbrek hastalığı 1.5-2 kat daha sık görülüyor. Her 5 kiloluk artış kronik böbrek yetmezliği riskini yüzde  20-30 oranında yükseltiyor.  Bunun nedeni ise obezitenin böbreklere hem doğrudan aşırı filtre yükü ve yağ birikimi yoluyla hem de dolaylı olarak hipertansiyon, insülin direnci ve inflamasyon üzerinden zarar vermesi. Önlemek için: Sağlıklı beslenmek ve ideal kilo aralığında olmak böbrek sağlığını korumanın temel adımlarını oluşturuyor. Ağrı kesici ilaçlar: Kontrolsüz kullanımı çok riskliÇok yaygın kullanılan ve kolayca ulaşılan ilaçlar olan ağrı kesiciler böbrek dolaşımını sağlayan mekanizmalar üzerine etki ederek hem akut hem de kronik böbrek yetmezliğine neden olabiliyor. Çok kısa süre kullanımı bile son dönem böbrek yetmezliğiyle sonuçlanabiliyor. Kontrolsüz alınması sağlıklı kişiler için bile sakıncalıyken, özellikle böbrek yetmezliği riski yüksek olan hipertansiyon ve diyabet hastalarında  daha büyük tehdit oluşturuyor. Önlemek için: Gerekli olduğu durumlarda, hekim kontrolünde, uygun doz ve sürede kullanılması böbrek hasarını önlüyor.  Sigara: Böbrek damarlarında hasar oluşturuyor

Sigara dumanında bulunan nikotin, karbon monoksit ve ağır metaller, tüm damarlarda olduğu gibi, böbrek damarlarında da işlev bozukluğuna yol açabiliyor. Bu maddeler doğrudan böbrek dokusuna ulaşarak hücresel düzeyde de hasara neden olabiliyor. Bunların yanı sıra vücutta iltihabi yanıtı artıran ve oksidatif stresi tetikleyen bir etki oluşturabiliyor. Bilimsel çalışmalar, bu faktörlerin etkisiyle sigara içen kişilerde kronik böbrek hastalığı gelişme riskinin içmeyenlere göre daha yüksek olduğunu gösteriyor. Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, “Özellikle diyabet ve hipertansiyon gibi ek risk faktörleri olan hastalarda sigaranın böbrekler üzerindeki olumsuz etkisi daha belirgin hale gelmektedir ve son dönem böbrek yetmezliği gelişimi hızlanmaktadır” diyor. 

Önlemek için: Sigaraya hiç başlanmaması, kullanılıyorsa hemen bırakılması böbrek sağlığında büyük önem taşıyor. 

Vitamin, protein ve kreatin takviyeleri böbrekleri yorabiliyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Yeni Yüzyıl Üniversitesi Gaziosmanpaşa Hastanesi Dahiliye bölümünden, Dr. Öğr. Üyesi Şeref Kamil Basmacıoğlu ‘bilinçsiz kullanılan vitamin takviyeleri’ hakkında dikkat edilmesi gerekenleri anlattı.

Sağlıklı beslenmek öncelik olmalı.

Bizlerin üzerine düşen öncelikle sağlıklı bir diyet yapmaktır. Vücudunuzun ihtiyaç duyduğu besinleri aldığından gerçekten emin olmak istiyorsanız, sağlıklı bir diyetle başlayın, meyveler, sebzeler ve kepekli tahıllar dahil olmak üzere bitki bazlı gıdaların yanı sıra orta miktarda yağsız protein ve süt ürünleri ağırlıklı bir diyet anlamına gelir.  Mümkün olduğunda, işlenmiş yiyecekler yerine gerçek yiyecekler yiyin ve şekeri ve doymuş yağları minimumda tutulmalıdır. Bu emilimle ilgili bir probleminiz yoksa besin seçiciliğiniz yoksa ülkemizde mevsiminde yeterli meyve -sebze ile beslenmek, yeterli protein almakla mümkündür. Bu arada hedef yaş ve yaşımıza göre ihtiyacımız olan mikro besinlerin karşılanmasıdır. Yeterince, demir, kalsiyum, D vitamini, B12 vitamini içeren tek yönlü olmayan bir beslenme programı uygulamalıyız.  

Bu vitamin takviyesi almamak anlamına gelmez.  Sağlıklı bir diyetin genel sağlığınız için çok daha önemli ve etkili olduğu anlamına gelir. Sonuçta bunlar vitamin takviyeleri, vitamin ikameleri değil. Amaç sağlıklı bir diyetin yerini almak değil, onu desteklemektir. En popüler takviye seçeneklerinden biri multivitamindir ve birçok kişi onu beslenme için tek adres olarak görür. Sağlıklı bir diyet izlemiyorsanız ve planlamıyorsanız, muhtemelen bir multivitamin takviyesi ile başlamak istersiniz. Zaten dengeli bir diyet yerseniz, multivitamin almanın gerçek sağlık yararlarını görmezsiniz.

Standart multivitaminler, çeşitli vitamin ve minerallerin önerilen günlük alımının (RDI) yüzde 100’ünü içerir. Bununla birlikte, haplar fiziksel olarak bunu yapmaktan aciz olduğundan, birkaç multivitamin vücudunuzun tüm beslenme ihtiyaçlarını içerir. Çoğu kalsiyum, demir ve magnezyumu dışarıda bırakır. Elbette vücudunuz kalsiyum ve demiri aynı anda ememez, dolayısıyla bu bileşikleri bir arada içeren bir multivitaminden fayda görmezsiniz.

Ayrıca, kanser riskinizi azaltan antioksidanlar içerdiğini iddia edenler gibi şüpheli sağlık iddialarında bulunan takviyeler anlamına gelen deneysel multivitaminlerle de karşılaşabilirsiniz. Bu eklenen bileşenlerin bazılarının gerçek bir etkisi yokken bazıları fayda sağlayabilir ama bu faydaların hangileri ne kadar kullanıldığında görüldüğü kanıtlanmamıştır, bazıları ise gerçekten zarar veriyor. Örneğin, çoğu önerilen günlük alımın 18 katı olan ve potansiyel olarak zararlı olan 400 IU’dan fazla E vitamini içerir. Fayda vermek bir tarafa fazla alınan E vitaminin erkeklerde prostat kanserini artırdığı gösterilmiştir. 

Bir multivitamin istiyorsanız, sadece standart olanı alın.

Önemli bir konu da  macunlar,  özel ballar, özel karışımlar gibi  her zaman kaçınmanız gereken içinde ne kadar hangi maddeyi içerdiğini bilmediğimiz karışımlardır. Aldığınız bir ürün hangi öğeyi ne kadarını içerdiğini söylemiyorsa onu almayınız.Yaşlandıkça özellikle  65 yaş ve üzerindekilerin çok önemli bir kısmı düzenli olarak bir multivitamin veya başka bir vitamin veya mineral takviyesi alıyor.  Bu önemli bir maliyet oluşturuyor. Beslenme uzmanlarının söylediğine göre bu paranın  meyve, sebze, kepekli tahıllar ve az yağlı süt ürünleri gibi besin değeri yüksek gıdalara harcanması daha iyi olabilir.Bireysel Vitamin Takviyelerinin FaydalarıVitaminler ve mineraller vücudunuzu çok çeşitli şekillerde destekler ve bunların çoğu birlikte çalışır. Örneğin E vitamini DNA’yı onarmaya yardımcı olurken, B12 vitamini onu oluşturmaya yardımcı olur. A vitamini, kalsiyum ve D vitamini gibi kemik sağlığını destekler.Vücudunuz bu besinlerin çoğunu yiyeceklerden alır. Bununla birlikte, B12 gibi bazılarının bulunması daha zordur. Vücudumuzun ihtiyaç duyduğu bazı besinler yalnızca hayvansal ürünlerden geldiğinden, özellikle veganlar ve vejeteryanlar için geçerlidir. İyi bir sağlık sağlamak için, bu yaşam tarzlarını seçen kişilerin takviye alması gerekir.Laboratuar çalışmaları vücudunuzdaki eksiklikleri ortaya çıkarmaya yardımcı olur, bu nedenle sağlık uzmanınızla takviyeler hakkında konuşmanız faydalı olabilir. Ayrıca, vücudunuz bazı mineralleri yalnızca belirli bir şekilde alırsanız emdiği için size en iyi uygulamalar konusunda rehberlik edebilir. Bazıları yağlarla birlikte emilmelidir, diğerleri (kalsiyum ve demir gibi) birbirine karşı koyar ve diğerleri hap veya kapsül formundayken vücudunuz tarafından emilemez.Vitamin Takviyelerinin Riskleri Var mı?Sağlıklı bir diyetin yerini hiçbir takviye alamaz. Sağlıklı bir diyetin ne olduğundan emin değilseniz, doktorunuzla konuşun. Sağlık koşullarınıza göre ihtiyacınız varsa  desteklemek için yiyeceklerin bir listesini sağlayacaktır. Ülkemizde Vitamin D eksikliği önemli bir sağlık sorunudur. Yaygın olarak  eksikliği gösterilmesine  rağmen  bilinçsizce alındığında  zehirlenmeye neden olabilir. Omega-3 yağ asitleri ve B12 vitamini gibi ihtiyacınız olan her şeyi diyetinizden alamıyorsanız, bir takviye almanız gerekebilir. Bu konuda yine, doktorunuzla konuşun. 

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

Bilinçsiz Kullanılan Vitamin Takviyeleri Yarardan Çok Zazar Vermesin! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.