İzmir’in kuzeyinde yer alan Gediz Deltası, Türkiye’nin ve Avrupa’nın en önemli sulak alanları arasında bulunuyor. Yaklaşık 40 bin hektarlık bu eşsiz ekosistem; başta flamingolar olmak üzere 300’den fazla kuş türüne, çok sayıda balık, sürüngen ve bitki türüne yaşam alanı sunuyor. Bu nedenle İzmir Büyükşehir Belediyesi, Gediz Deltası’nda sivrisinekle mücadeleyi doğaya zarar vermeden yürütüyor. Biyolojik mücadele yöntemleri ve dron teknolojisiyle gerçekleştirilen çalışmalarla hem halk sağlığı korunuyor hem de doğal yaşamın sürdürülebilirliği güvence altına alınıyor.

Gediz Deltası’nda öncelik doğal yaşamın korunması

İzmir Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Şube Müdürlüğü Vektör Mücadele Birimi Kimya Mühendisi ve Ekip Sorumlusu Buse Atik, Gediz Deltası’nın yalnızca İzmir’in değil, dünyanın korunması gereken önemli sulak alanlarından biri olduğunu belirterek, “İzmir; bataklıkları, kıyıları ve sazlıklarıyla çok sayıda kuş, balık ve bitki türüne yaşam alanı sunuyor. Bu ekosistemin en önemli parçalarından biri olan Gediz Deltası, yaklaşık 40 bin hektarlık büyüklüğüyle hem ulusal hem de uluslararası düzeyde koruma altındaki bir Ramsar alanı. Başta flamingolar olmak üzere yüzlerce kuş türü ile çok sayıda balık, sürüngen ve bitki için hayati öneme sahip olan deltada sivrisinekle mücadele çalışmalarını da bu hassas ekosistemi koruyacak yöntemlerle yürütüyoruz” dedi.

“Sadece sivrisineği hedef alıyoruz”

İzmir Büyükşehir Belediyesi Vektör Mücadele Birimi Biyoloğu Ali Eren, Gediz Deltası’nda yürütülen sivrisinekle mücadelenin temel ilkesinin ekolojik dengeyi korumak olduğunu belirterek, “Gediz Deltası yalnızca Türkiye’nin değil, Avrupa’nın da en önemli sulak alanlarından biri. Burada yaşayan her canlının ekosistemde önemli bir rolü var. Bu nedenle kullandığımız biyolojik larvasitler yalnızca sivrisinek larvalarını hedef alıyor. Ürünler, larvalar tarafından besin olarak alındığında etkisini gösteriyor; kuşlar, balıklar, sürüngenler, diğer böcekler ve bitki örtüsü üzerinde ise herhangi bir olumsuz etki oluşturmuyor. Amacımız herhangi bir canlı türünü ortadan kaldırmak değil, insan sağlığını tehdit eden sivrisinek popülasyonunu bilimsel yöntemlerle kontrol altında tutmak” diye konuştu.

“Sivrisinek varsa bataklığı neden kurutmuyorsunuz?”

Vatandaşlardan en sık gelen sorulardan birinin “Sivrisinekler bataklıklarda ürüyorsa bu alanlar neden kurutulmuyor?” olduğunu belirten Ali Eren, bu yaklaşımın Gediz Deltası gibi koruma altındaki sulak alanlarda uygulanmasının mümkün olmadığını söyledi. Eren, “Gediz Deltası yalnızca sivrisineklerin üreme alanı değil; başta flamingolar olmak üzere yüzlerce kuş türü ile çok sayıda balık, sürüngen ve bitki türünün yaşam alanı. Bu sulak alanları kurutmak, binlerce canlının yaşam alanını yok etmek anlamına gelir. Bizim yaklaşımımız doğayı yok ederek değil, doğayı koruyarak sivrisinekle mücadele etmektir. Doğayı korudukça gelecek nesillere de daha sağlıklı ve güçlü bir yaşam alanı bırakabiliriz” ifadelerini kullandı.

Dron teknolojisiyle çevreye duyarlı mücadele

Gediz Deltası gibi geniş ve ulaşılması güç sulak alanlarda modern teknolojilerden de yararlandıklarını belirten Ali Eren, özellikle sazlık ve bataklık alanlarda dron destekli biyolojik mücadele yürüttüklerini söyledi. Eren, “İnsan gücünün ulaşmakta zorlandığı ve uçuşa elverişli alanlarda dron teknolojisini kullanıyoruz. Böylece geniş alanlarda kısa sürede etkili sonuç alırken, doğal yaşam alanlarına fiziksel müdahaleyi de en aza indiriyoruz” şeklinde konuştu.

Gediz’de sivrisineğe savaş, doğaya kalkan yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İzmir’de sivrisinek ve vektörle mücadele dört mevsim kesintisiz sürdürülüyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi ekipleri, iklim değişikliğinin etkisiyle değişen üreme döngülerine karşı kent genelindeki 254 bin üreme noktasında düzenli kontrol ve ilaçlama çalışması yürüttü. Bilimsel yöntemler, biyolojik larvasitler, drone teknolojisi ve amfibik araçların kullanıldığı çalışmalarla halk sağlığının korunması hedefleniyor.
  
En kritik aşama larvalarla ilgili
İzmir’de, halk sağlığını tehdit eden sivrisinek, karasinek, hamamböceği ve kenelere karşı mücadele yılın her günü kesintisiz olarak devam ediyor. Yaklaşık 12 bin kilometrekarelik yüzölçümüne, 629 kilometrelik kıyı şeridine, Gediz, Küçük Menderes ve Bakırçay havzaları başta olmak üzere çok sayıda dere yatağına sahip kentte, vektörle mücadele çalışmaları yalnızca yaz aylarına sıkışan bir uygulama olmaktan çıkarılarak, bilimsel veriler ışığında planlanan sürekli bir halk sağlığı hizmeti olarak yürütülüyor.  
Uzmanlara göre sivrisineklerle mücadelede en kritik aşamayı ise erişkin sivrisineklerin değil, larvaların hedef alındığı mücadele oluşturuyor. Bu nedenle ekipler, kış ayları dahil olmak üzere üreme alanlarında düzenli tespit, kontrol ve biyolojik kökenli larvasit uygulamaları gerçekleştiriyor.  

254 bin üreme noktası tek tek takip ediliyor
İzmir genelinde tespit edilen yaklaşık 254 bin üreme noktası, Coğrafi Bilgi Sistemi altyapısına entegre edilerek düzenli olarak kontrol altında tutuluyor. Çöp konteynerlerinden rögarlara, yağmur suyu mazgallarından foseptiklere, süs havuzlarından inşaat alanlarına, metro hatlarından dere yataklarına kadar sivrisineklerin üreyebileceği tüm alanlar kayıt altına alınmış durumda.  
Bu kapsamda ekipler tarafından düzenli olarak kontrol edilen alanlar arasında 1200 kilometrelik açık yağmur suyu mazgal sistemi, 4 bin 483 kilometrelik kanalizasyon hattı, 115 bin 356 kanalizasyon bacası, 31 bin süs havuzu, 45 bin foseptik, 47 bin 800 PTT menholü, eski lastikler, bidonlar ve geçici su birikintileri, toplam uzunluğu 1220 kilometreyi bulan 346 dere yatağı bulunuyor.  

Sulak alanlarda drone ve amfibik araçlarla mücadele
İzmir’in geniş sulak alanları da vektör mücadelesinin en önemli çalışma sahaları arasında yer alıyor. Özellikle Gediz Deltası’nın 149 kilometrekarelik alanı, Küçük Menderes Deltası’nın 136 kilometrekarelik bölümü ve Bakırçay Havzası’nın 30 kilometrekarelik sulak alanları özel ekipler tarafından düzenli olarak taranıyor. Ayrıca, İzmir Kuş Cenneti’nin 149 kilometrekarelik tescilli sulak alanı da özel çalışma programları kapsamında ilaçlanıyor. Teknolojik imkanların da etkin biçimde kullanıldığı çalışmalarda, 2025 yılında yalnızca bir drone ile gerçekleştirilen uygulamalara 2026 yılında dört yeni dron daha eklendi. Böylece dron sayısı beşe çıkarılırken, sulak alanlarda bugüne kadar toplam 135,3 hektarlık alanda ilaçlama gerçekleştirildi. Ayrıca iki amfibik araç da bataklık ve ulaşılması güç sulak alanlarda aktif olarak görev yapıyor.  

Dev ekip sahada
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin vektörle mücadele çalışmalarında 373 personel, 85 hizmet aracı, 99 kombine ilaçlama cihazı, 2 amfibik araç ve 5 dron görev yapıyor. Kent genelindeki 1298 mahallede sivrisinek, karasinek, hamamböceği ve kenelerin üreme alanları düzenli olarak denetleniyor ve tüm uygulamalar dijital sisteme işleniyor.  
Tanımlanan tüm üreme alanları, kullanılan biyolojik ürünlerin kalıcılık sürelerine göre 14 ila 21 günlük periyotlarla ilaçlanıyor. Özellikle haziran, temmuz ve ağustos aylarında çalışma sıklığı artırılarak müdahale aralıkları hava koşullarına bağlı olarak 14 günün altına düşürülüyor.  

“Mücadelede başarı yazın değil, kışın başlıyor”
Yetkililer, kamuoyunda yaygın olan “sivrisineklerle mücadele sadece yaz aylarında yapılır” algısının aksine, mücadelenin asıl başarısının kış döneminden itibaren sürdürülen larva kontrol çalışmalarına bağlı olduğunu vurguluyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi de bilimsel yöntemler ve teknolojik imkanlardan yararlanarak kent genelindeki vektör mücadelesini kesintisiz şekilde sürdürmeye devam ediyor.

İzmir’de sivrisineğe karşı dev mücadele yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Sulak alan ekosistemlerine yönelik farkındalık oluşturmak amacıyla her yıl 2 Şubat tarihinde kutlanan Dünya Sulak Alanlar Günü’nde, Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Jeoloji Mühendisliği Öğretim Üyesi ve Çevre Araştırma/Uygulama Merkezi (ÇEVMER) Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Melis Somay Altaş, dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Bünyesinde hem uluslararası öneme sahip Gediz Deltası içindeki İzmir Kuş Cenneti’ni, hem de çok değerli türlere ev sahipliği yapan İnciraltı Çakalburnu Lagünü’nü barındıran İzmir’in, doğal kentsel sulak alanlar açısından eşsiz bir konuma sahip olduğu ifade eden Altaş, “İzmir’in bu özelliği, dünyada çok az kentte mevcut. İzmir’de bu iki alanı koruyup sahip çıkmak hem doğal hayatı korumak adına; hem de iklim değişikliği bağlamında sürdürülebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır” dedi.

KENTİN DOĞAL BARİYERLERİ

Sulak alanlar konusunda yaklaşık 24 yıldır akademik çalışmalar yürüttünü belirten Doç. Dr. Melis Somay Altaş, doğal kentsel sulak alanların literatürde “Yeşil Süngerler” olarak tanımlandığını söyledi. Doğal kentsel sulak alanların, flora ve fauna çeşitliliğinden dolayı özellikle kentlerdeki aşırı betonlaşma ve alt yapı problemleri sebebi ile ortaya çıkan selleri önleyen doğal bir bariyer görevi gördüğünü ifade eden Altaş, “Günümüzde akıllı kentlerdeki en önemli basamak olan akıllı su yönetimi içinde doğal veya yapay kentsel sulak alanlar, bulundukları bölgenin su rejimini düzenler, doğal arıtma işlevi ile su kalitesini arttırır, bünyesindeki sulak alan bitkileri ile fazla olan yüzey suyu ve sel sularının hızlarını kesip bünyelerine hapsederler. Tüm bu özellikleri ile sulak alanlar, kentlerde sürdürülebilirlik ve geri dönüşümü sağlayan canlı bir mekanizmadırlar” diye konuştu.

KAYNAKLAR AKILCI KULLANILMALI

Kentsel sulak alanların yalnızca görsel bir şölen sunan doğal yaşam alanları oldukları için değil, kentleri sel baskınlarından, ısı adalarından ve kirlilik yükü ile gelen yüzey sularının doğal olarak arıtılmasından ötürü de çok kıymetli alanlar olduğunu söyleyen Altaş, “Araştırma üniversitesi olan Dokuz Eylül Üniversitesi’nin öncelikli alanlarından biri de iklim değişikliği ve kuraklık konularıdır. Bunlar göz önüne alındığında, özellikle büyük kentlerdeki su temini ve kullanımının, su kaynaklarının akılcı kullanımı ile mümkün olduğu açıkça ortadadır. Akılcı kullanım ise ‘Sürdürülebilirlik’ ve ‘Geri Kullanım’ ile sağlanabilmektedir” ifadelerini kullandı.

SULAK ALANLARIMIZ YOK OLMASIN

Altaş, İzmir’in ve ülkemizin su kaynaklarını korumak için akademik çalışmalarına ve projelerine devam ettiğini belirterek, “Kentsel sulak alan kavramı 2018’den bu yana dünyada konuşulmaya başlandı. Bu kapsamda kentimizin ve ülkemizin çıkarları doğrultusunda farklı platformlarda farkındalık oluşturacak faaliyetlerimizi sürdürüyoruz. Sulak alan ekosistemlerinde korunan alanların artırılması ve güçlendirilmesi gerekmektedir. Doğa için iyi olan insan için de iyidir. Sulak alanlarımız yok olmasın” açıklamasında bulundu.

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

Dünya Sulak Alanlar Günü’nde ‘Akılcı Kullanım’ Uyarısı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.