VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), klasik kitaplık serisine eklediği, Türk dilinin bilinen ilk sözlüğü olan “Dîvânu Lugâti’t-Türk”, ikinci baskısı ile yeniden raflarda. Kaşgarlı Mahmud’un Türk illerini dolaşarak, doğrudan kendi derlediği dil malzemesine dayanarak kaleme aldığı bu eserde sadece dil değil; halk edebiyatından mitolojiye, yer adlarından toplumsal yapıya kadar dönemin kültürel panoraması da sunuluyor. Araplara Türkçeyi öğretmek, Türkçenin zenginliğini göstermek amacıyla yazılan ve Türkçeden Arapçaya bir sözlük şeklinde düzenlenen ve yaklaşık 8000 kelimenin yer aldığı bu sözlükte her bir kelime, anlamının daha iyi kavranabilmesi için deyimlerle, atasözleriyle ve şiir örnekleriyle açıklanmış ve bu örneklerin Arapça çevirilerine de yer veriliyor. Üstelik bu değerli kaynakta, o dönemde kullanılan tıbbi bilgiler ve tedavi yöntemlerine dair notlar da yer alıyor. Kitabın en çarpıcı bölümlerinden biri ise şüphesiz, tarihin bilinen ilk “Türk dünyası haritası”. Bu harita, o çağda Türklerin yaşadığı coğrafyaları ve ilişkide oldukları toplumları gözler önüne seriyor.

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY) tarafından “Dîvânu Lugâti’t-Türk – Türk Dilinin İlk Sözlüğü” adıyla yayımlanan bu kıymetli eser, Mustafa S. Kaçalin’in günümüz Türkçesine yaptığı çeviriyle okurlara ulaşıyor. Mehmet Ölmez’in hazırladığı kapsamlı dizin ise eserin kullanımını çok daha kolay ve pratik hale getiriyor. Türkçenin tarihine ilgi duyan herkes için bu kitap, sadece bir sözlük değil; bir kültür hazinesi.

 Kitaptan:

“Gördüm ki Allah devlet güneşini Türk burçlarında doğduruyor, bütün felekleri onların hükümranlığı ile döndürüyor. Onlara Türk adını verip hükümran kılmış ve onları dönemin egemen gücü eylemiş. Dönem insanının idaresini onların eline vermiş ve onları insanların başına getirip hak yolda desteklemiş. Onlara intisap edip yollarında yürüyenleri yüceltiyor, istedikleri her şeye nail eyliyor ve yaramaz insanların eziyetinden koruyor. [O zaman anladım ki] aklı olana yaraşan, oklarına hedef olmaktan korunabilmek için bu insanların tuttuğu yolu tutmaktır. Derdini dinletebilmek ve gönüllerini kazanabilmek için ise onların dilleriyle konuşmaktan daha güzel bir yol yoktur. Bir düşman, korkusundan dolayı gelip onlara sığınınca onu güvende kılarlar. Sonra başkası da ona sığınır ve zararı giderilir. Buhara’nın sözüne güvenilir bir âliminden ve ayrıca Nîşâburlu bir âlimden duydum. Her ikisi de kendilerine ait rivayet zinciri ile şunu naklediyorlardı: Allah Resulü (s.a.v.); kıyamet alametlerini, ahir zaman karışıklıklarını ve Oğuz Türklerinin ortaya çıkacağını söylediği sırada ‘Türk dilini öğreniniz; çünkü onların uzun sürecek egemenlikleri vardır.’ buyurdu. Bu hadis doğru ise –ki sorumluluk rivayet edenlere aittir– Türk dilini öğrenmek çok gerekli bir iş olur; yok doğru değilse o zaman da akıl bunu gerektirir.”

 Yazar Hakkında;

 Kaşgarlı Mahmud, Kaşgar şehrinin güneybatısındaki Opal köyünde 1008 yılında dünyaya gelmiştir. Eğitimine Opal’de başlamış, daha sonra gençlik yıllarında Kaşgar’da yüksek sınıftan aile çocuklarının devam ettiği Medrese-i Hamîdiyye ve Medrese-i Sâciyye’de okumuştur. Medrese yıllarında zamanının klasik ilimleri yanında Arapça ve Farsça öğrenmiştir. 1057’de babası ve aile fertlerinin saraydaki suikasta kurban gitmelerinin ardından başka ülkelerde geçen uzun gezgincilik yılları sonunda geldiği Bağdat’ta, Araplara Türkçeyi öğretmek ve Türkçenin Arapça kadar zengin bir dil olduğunu göstermek maksadıyla yazdığı, Türk dilinin ilk sözlüğü Dîvânu Lugâti’t-Türk’ü tamamlayarak 1077 tarihinde halife Muktedî-Biemrillâh’ın oğlu Ebü’l-Kāsım Abdullah’a takdim etmiştir. 1080’de kendi ülkesine dönüp Opal’de kurduğu Medrese-i Mahmûdiyye’de müderrislik yaptıktan sonra doksan yedi yaşında vefat etmiştir.

 KÜNYE

Yayınevi: VBKY

Kategori: Klasik

Yazar: Kaşgarlı Mahmud

Kitabın adı: Dîvânu Lugâti’t-Türk: Türk Dilinin İlk Sözlüğü

Editör: Prof. Dr. Mehmet Ölmez  

Çeviri: Mustafa S. Kaçalin

Sayfa sayısı: 976

Türk dilinin ilk sözlüğü “Dîvânu Lugâti’t-Türk” yeniden okurla buluşuyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Boğaziçi Üniversitesi Çeviribilim Bölümü lisans öğrencileri Abdullah Sadık Kuralay, Betül Mulbay ve Ahmet Ergün’ün liderliğinde geliştirilen çok dilli deprem sözlüğü, deprem bölgesinde iletişim için kullanılabilecek temel ifadeler ile arama kurtarma ve ilk yardım gibi alanlardaki terimleri bir araya getirecek. Bu sayede bölgede faaliyet gösteren yabancı arama-kurtarma ekipleri ile gönüllüler arasında iletişim problemlerinin asgari seviyeye indirilmesi hedefleniyor. 30 dile ulaşan veri tabanının mobil uygulamaya dönüştürülmesi için de çalışmalar sürerken, sözlüğün, sel ve yangın gibi diğer afetleri de kapsayacak şekilde geliştirilmesi düşünülüyor.

“AFET BÖLGESİNDEKİ İLETİŞİM PROBLEMLERİNİ GİDERMEK İSTEDİK”

Projenin fikir sahibi Çeviribilim Bölümü Üçüncü Sınıf Öğrencisi Abdullah Sadık Kuralay, Kahramanmaraş depremlerinin ardından bölgede insan hayatı kurtarmak için neler yapabileceğini düşünerek “Deprem Sözlüğü” projesinin ortaya çıktığını anlatıyor:

 “İlk depremin ardından sahadaki çalışmalara nasıl bir fayda sağlayabileceğimi düşünmeye başladım. Bu süreçte bölgeye giden birçok uluslararası ekibin iletişim konusunda problem yaşadığını ve çevirmen ihtiyacı olduğunu duyuyorduk. Olağanüstü gelişen bir durum olduğu için doğal olarak sahaya ulaşan gönüllü çevirmenlerin birçoğu profesyonel alan tecrübesine sahip değildi. Bu nedenle terim bilgisi açısından sorun teşkil edebilecek bir eksiklik vardı. Ben de alanımdaki bilgi birikiminden faydalanarak deprem sonrasında orada görev alacak çevirmenlerin ihtiyaç duyacağı kilit terimlerin yer aldığı bir afet yönetimi sözlüğünün çok faydalı olacağını düşündüm. Bu yaklaşımla sözlüğümüzü hazırlamak için ekibimizi gönüllü ve istekli arkadaşlarımızla kısa sürede kurduk. Çalışmanın ikinci gününden itibaren dünyanın farklı bölgelerinden gönüllü çevirmenler çağrımıza cevap verdi ve çeşitli dillerde aldığımız destek ile çalışmalarımızı hızlandırdık.”

Deprem sözlüğünü geliştirme sürecinde çalışan Boğaziçi Üniversitesi Çeviribilim ve Batı Dilleri ve Edebiyatları Üçüncü Sınıf Öğrencisi Ahmet Ergün ise kısa bir zamanda yaklaşık 30 dile ulaştıkları bilgisini paylaşıyor. Bunun için yoğun mesai harcadıklarını belirten Ergün, “Bu çalışma ortaya çıktıktan sonra kısa sürede hem dil sayısı hem de yer alan terimlerin kapsayıcılığı konusunda hızlı hareket etmemiz gerekiyordu. Ben ve arkadaşlarım İngilizce ve İspanyolca dillerine hâkim olsak da diğer diller için en doğruyu bulmanın gayretini gösterdik. Şimdi 30 dile yaklaştık ve çalışmamızın daha kapsayıcı olması için araştırmayı sürdürüyoruz.” diyor. 

 “AFET TERİMLERİ SÖZLÜĞÜNE DÖNÜŞTÜRMEYİ PLANLIYORUZ” 

Ekip üyesi Boğaziçi Üniversitesi Çeviribilim Bölümü İkinci Sınıf Öğrencisi Betül Mulbay da terimcenin her aşamasını titizlikle yürütüldüğünü, yeni eklenecek terimlerin bölümden akademisyenlerin de içinde olduğu bir terminoloji grubunun onayından geçirilerek ve sahadaki çevirmenlerden durum bilgisi alınarak özenle seçildiğini belirtiyor.

Dünyada herkesin çalışmaya ücretsiz ve kolay bir şekilde ulaşması için bir mobil uygulamanın geliştirildiğini söyleyen Mulbay, süreci ve ekibin gördüğü desteği şöyle özetliyor:

“Yeni eklenecek terimlerin yanı sıra ihtiyaç duyulan dillerin eklenmesinde de sahayı takip etmeye özen gösterdik. Uluslararası Konferans Çevirmenleri Derneği (AICC) başta olmak üzere RWS Group gibi kuruluşların kendi içlerinde duyurmasıyla bir anda birçok farklı ülkeden çevirmenler kendi ana dillerinde çalışmamıza destek sağlamaya başladı. Gönderdikleri geçmiş olsun mesajları ve çalışmamızla ilgili iyi dilek temennileri de bizi duygulandırdı. Ülkemizde de Türkiye Konferans Tercümanları Derneği (TKTD), Afette Rehber Çevirmenlik Organizasyonu (ARÇ) ve Çeviri Derneği gibi kurum ve kuruluşların ilgi gösterdiği terimcemizden bu kurumların sahadaki görevlileri de yararlandıklarını belirtti. Şu an çalışmamızı daha işlevsel olması için yazılım ekibi desteğiyle mobil uygulamaya dönüştürmeye çalışıyoruz. Ayrıca diğer doğal afetlerle ilgili terimleri de ekleyerek daha kapsamlı hale getirmek istiyoruz.”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Boğaziçili Öğrencilerinden Deprem Terimleri Sözlüğü: 30 Farklı Dilde Hazırlanıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Alternatif Bank’ın Engelsiz Bankacılık alanındaki yeni projesiyle ilgili görüşlerini aktaran Genel Müdür Kaan Gür, “Alternatif Bank olarak kurum kültürümüzün temel unsurlarından biri ‘insan odaklılık’. Sunduğumuz tüm hizmetlerin herkes tarafından eşitlik çerçevesinde kolaylıkla ulaşılabilmesini öncelikli hedefimiz kabul ediyoruz. Bu anlayıştan hareketle, engelli bireylerin bankacılık hizmetlerinden eşit şekilde yararlanabilmesi için, sektörümüze örnek olacak bir yola çıktık ve Engelsiz Bankacılık yaklaşımıyla bir dizi uygulamayı hayata geçirdik. Bu kapsamda en yenilikçi projelerimizden biri de, üniversite öğrencilerine yönelik düzenlediğimiz Engelsiz Bankacılık Ideathonlarının değerli bir çıktısı olan Erişilebilir Bankacılık Terimleri Sözlüğü oldu. Bugün işitme engelliler başta olmak üzere, toplumun önemli bir kısmı bankacılık terimlerini anlamada zorluklar yaşıyor. Bunun arkasında düşük finansal okuryazarlık kadar, pek çok bankacılık teriminin ne yazık ki Türk işaret dilinde tam bir karşılığının bulunmaması ya da henüz tercüme edilmemiş olması yatıyor. Bu sorunu çözmek için gerçekleştirdiğimiz çalışmamızla finansal kapsayıcılık adına önemli bir adım attığımıza inanıyorum.” diye konuştu.

Engelsiz Bankacılık çalışmalarının liderliğini yürüten Alternatif Bank Kurumsal İletişim Müdürü Levent Ulusoy ise “Yoğun bir hazırlık süreci gerektiren projemize günlük hayatta en sık kullanılan bankacılık terimlerini belirleyerek başladık. Bu terimleri işaret dili uzmanları, akademisyen ve STK temsilcilerinden oluşan kıymetli bir ekibin katkılarıyla, işaret dili, sesli betimleme ve sadeleştirilmiş metinler kullanarak kısa video içerikler haline getirdik. Bu sayede başta işitme engelliler olmak üzere, farklı engel gruplarının kolaylıkla anlayabileceği bir içerik havuzu oluşturduk. Geçen yıl 6 terim ile pilot olarak başladığımız projede şu anda 28 terime ulaştık. Bu seriyi kısa süre içinde 100’den fazla terimle zenginleştirerek, finansal kapsayıcılığa hizmet eden ve herkesin kullanımına açık bir sözlük haline getireceğiz. Amacımız Engelsiz Bankacılık alanında sadece kuralları uygulayan bir kurum olmakla yetinmeyip, sektörümüzde bir zihniyet değişimine öncü olabilmek. Bunun için de üzerimize düşeni yapmaya devam edeceğiz.” açıklamasında bulundu.

Alternatif Bank’ın Erişilebilir Bankacılık Terimleri Sözlüğü video serisinde; FAST, Havale, IBAN, KOLAS, Vadeli Hesap, Vadesiz Hesap, EFT, Banka Hesabı, Banka Kartı, BSMV, Cari Hesap, Dekont, Döviz Kuru, POS Cihazı, Ekstre, Hesap Bakiyesi, İnternet Bankacılığı, Kiralık Kasa, Konut Kredisi,  Kredi Faizi, Mevduat Faizi, Mobil Bankacılık, Para Çekme, Para Yatırma, SWIFT, Taşıt Kredisi, Valör, Virman terimleri, işaret dili, sesli betimleme ve sadeleştirilmiş metin destekli kısa filmlerle anlatılıyor. Alternatif Bank Bankacılık Terimleri Sözlüğü video serisine, Bankanın kurumsal web sitesinden ve resmi Youtube kanalından ulaşılabiliyor.

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

Alternatif Bank Erişilebilir Bankacılık Terimleri Sözlüğü Projesi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.