Farklı disiplinlerden konuların ele alındığı “Nasıl Yapmışlar?” söyleşi dizisinin bu ayki konusu, sosyoloji tarihinin köşe taşlarından Max Weber ve onun otorite anlayışı oldu. Doç. Dr. Levent Ünsaldı tarafından düzenlenen söyleşide, toplumların bir gücü neden meşru kabul ettiği ve itaat mekanizmalarının nasıl çalıştığı tartışıldı.

Söyleşide Weber’in sosyolojisindeki temel ayrımlara dikkat çeken Doç. Dr. Ünsaldı, Weber’in salt bir “otorite”den ziyade “meşru egemenlik” meselesine odaklandığını vurguladı. Ünsaldı, Weber’in insanların kaba güce neden boyun eğdiklerini değil, o gücü kullanmayı neden haklı ve yerinde gördüklerini anlamaya çalıştığını belirtti. Bu bakış açısına göre toplumlar, sadece korktukları için değil, yönetenlerin otoritesini geçerli ve doğru buldukları için de itaat etmektedir.

Konuşmasında Weber’in tanımladığı otorite tiplerini de karşılaştıran Ünsaldı; geleneksel, karizmatik ve yasal-ussal (akılcı) otorite kavramlarını detaylandırdı. Geçmiş toplumlar ile günümüz toplumları arasındaki farkı bu kavramlar üzerinden açıklayan Ünsaldı, modern toplumun en belirgin özelliğinin “yasal-ussal otorite”nin giderek baskın hale gelmesi olduğunu ifade etti.

Söyleşi, soru-cevap bölümüyle sona erdi.

Pancar Deposu’nda Max Weber sosyolojisi anlatıldı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY) insan ve toplum kitaplığı, Elyesa Koytak’ın kaleme aldığı “Kendini Yazan Habitus” ile genişlemeye devam ediyor. Cemal Süreya özelinde İkinci Yeni denilen şiir tarzının nasıl doğduğu sosyolojik açıdan inceleyen bu kitap, aynı zamanda habitus ve eser arasındaki karşılıklı şekillenme süreçlerini birlikte okumayı teklif eden yeni bir teorik zemin sunuyor. Bu kapsamlı çalışma, Süreya’nın 1950’ler boyunca yazdığı şiirlerle toplumsal deneyimi arasında mekik dokurken; şairi dönemin politik ve kültürel iklimine, diğer şairlerle girdiği ilişkilere yerleştiriyor. Mülkiye öğrencilerinin sosyal profilinden şiirdeki söz sanatlarına kadar farklı gerçeklik boyutlarını bir araya getiren kitap, toplumsal eylem olarak şiirin sosyopolitik belirlenimlere karşı kendini yazma yolu olabileceğini gösteriyor. Böylece, günümüz sosyolojisinde yaygın olan habitus kavramını da yeniden ele alarak ufuk açıcı bir inceleme ortaya koyuyor. “Şiir sosyolojik bir gözle açıklanabilir mi?”, “Yeni bir şiirin doğuşu sadece poetik tartışma ve ayrışmaların sonucu mudur?”, “Şiirin en kapalı ve öznel taraflarında toplumun etkisini nasıl görebiliriz?” gibi sorularının izini süren “Kendini Yazan Habitus”, sadece sosyal bilimcilerin ve edebiyat uzmanlarının değil, şiire ve Cemal Süreya’ya ilgi duyan herkesin ilgisini çekecek bir çalışma. 

 Kitaptan:

“Bu kitap şiirin doğuşunu insani bir seviyede incelemeyi amaç­lıyor. İnsani seviye veya düzlem, insanın her şartta ünsiyet, iliş­ki, irtibat içinde oluşuna; kendi başına olmadığına işaret eder. Sosyolojinin kökeninde bulunan socius takip eden, eşlik eden anlamına gelir. Bu nedenle insanı toplumsal açıdan görmek ona eşlik eden, irtibat hâlinde olduğu gerçeklikleri araştırmanın mer­kezine almak demektir. Şiirin doğuşunu tam olarak insan oluşla açıklamak gerektiğinde devreye giren sosyolojik açıklama, meta­fizik açıklama gibi şiiri başka bir şeyin, ilhamın açıklanamaz so­nucuna indirgemek yerine, şiire dışsal ama irtibatlı fenomenlerle şiir metni arasındaki ilişkiselliği kurmayı hedefler ve böylece, her bilimsel faaliyetin nesnesinin nasıl oluştuğunu açıklamakla mu­kayyet olmasından dolayı, bir poèmologie yahut şiirbilimi hâlini alabilir. Kısacası sosyoloji şiiri ilhamdan çok insan eseri kabul eden ve açıklayan bilimsel yollardan biri olabilir.”

Yazar Hakkında;

1989 İstanbul. Galatasaray Lisesinden mezun oldu. Sosyoloji lisans eğitimini Galatasaray Üniversitesinde, yüksek lisans eğitimini Boğaziçi Üniversitesinde tamamladı. İstanbul Medeniyet Üniversitesinde hazırladığı doktora tezi Mesleğin Dönüşümü: Hekimler ve Avukatlar adıyla kitaplaştı ve 2023’te TÜBA TESEP ödülünü kazandı. Meslekler, elitler, sosyal tabakalaşma ve eşitsizlik konularında araştırmalarını sürdürmektedir. İki şiir kitabının yanı sıra (Hicretsizlik, 2015; Bütün Nehirler Bizimdir, 2020), bir eleştiri kitabı vardır (Anlamın Kıyameti: Modern Türk Şiiri Üzerine Denemeler, 2017). Fayrap dergisinin editörlüğünü yürütmüş olan Koytak ayrıca Ezra Pound’un üç şiir kitabını tercüme etmiştir. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Sosyoloji Bölümünde görev yapmaktadır.

KÜNYE

Yayınevi: VBKY

Kategori: İnsan ve Toplum 

Yazar: Elyesa Koytak

Kitap Editörü: Muhammed Fazıl Baş

Kitabın adı: Kendini Yazan Habitus 

Proje Editörü: Mesut Bostan

Son Okuma: Büşranur Hazar  

Sayfa Uygulama ve Kapak: Yümna Sarıkaya   

Sayfa sayısı: 156

Cemal Süreya şiirinin sosyolojisi bu kitapta: “Kendini Yazan Habitus” yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.