Bütçesi, hedefi ve çıktısı bulunan ve en az iki ay süren projelerin değerlendirmeye alındığı sıralamada, toplumsal katkı alanında önemli bir rol üstlenen üniversiteler arasında Dokuz Eylül Üniversitesi ülke sıralamasında 4. sırada yer aldı.

2024 yılında 164 sosyal sorumluluk projesi gerçekleştiren DEÜ, 2025 yılında proje sayısını önemli ölçüde artırarak bu alanda 294 proje gerçekleştirdi. Üniversitenin kısa sürede elde ettiği bu artış, topluma yönelik çalışmaların kurumsal bir anlayışla ve geniş bir katılımla sürdürüldüğünü ortaya koydu.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan DEÜ Rektörü Prof. Dr. Bayram Yılmaz, üniversitelerin yalnızca eğitim ve araştırma faaliyetleriyle değil, topluma sağladıkları katkılarla da ön plana çıktığını ifade etti.

“AKADEMİK BİRİKİMİMİZİ TOPLUMLA BULUŞTURMAYI ÖNCELİKLİ SORUMLULUĞUMUZ OLARAK GÖRÜYORUZ”

DEÜ Rektörü Prof. Dr. Bayram Yılmaz yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi:

“Dokuz Eylül Üniversitesi olarak sağlık, mühendislik ve sosyal bilimler alanında fakültelerimizde, meslek yüksekokullarımızda ve enstitülerimizde yürüttüğümüz çalışmaların ve araştırmaların temelinde kamusal yararı gözetmekteyiz. Bilimsel bilgi ve akademik birikimimizi toplumun ihtiyaçlarıyla buluşturmayı öncelikli sorumluluklarımız arasında görüyoruz.”

Üniversitenin toplumsal katkı vizyonu doğrultusunda öğrenciler ve akademisyenlerin geniş katılımıyla çok sayıda proje yürütüldüğünü kaydeden Rektör Yılmaz, “Eğitimden sağlığa, çevre farkındalığından dezavantajlı gruplara yönelik destek çalışmalarına kadar birçok alanda hayata geçirilen projelerle toplumla güçlü bağlar kuruyoruz. Öğrencilerimizin sosyal sorumluluk bilinciyle yetişmesi ve akademik çalışmaların toplum yararına dönüşmesi bizim için büyük önem taşıyor,” ifadelerini kullandı.

“TOPLUMUN FARKLI KESİMLERİNE DOKUNMAYA DEVAM EDECEĞİZ”

DEÜ’nün toplumsal faydayı merkeze alan projeler üretmeye devam edeceğini vurgulayan Rektör Yılmaz, üniversitenin yerel, ulusal ve uluslararası paydaşlarla iş birliği içinde sosyal sorumluluk faaliyetlerini daha da geliştirmeyi hedeflediğini belirtti.

“Üniversitemizde yürütülen sosyal sorumluluk projeleri; akademisyenlerimizin bilgi birikimi, öğrencilerimizin dinamizmi ve kurumumuzun güçlü altyapısı sayesinde her geçen yıl daha geniş kitlelere ulaşıyor. Önümüzdeki dönemde de toplumun farklı kesimlerine dokunan, sürdürülebilir ve etkisi yüksek projeler üretmeye devam edeceğiz,” sözleriyle açıklamalarını tamamlayan Rektör Yılmaz, bu başarıda emeği bulunan tüm akademisyenlere, öğrencilere ve paydaşlara teşekkür etti.

DEÜ’den 2025’te Rekor Sayıda Sosyal Sorumluluk Projesi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

“Gönüllülük iyi olma ve iyilik yapma amacıyla gönülden verilen emektir”

Dr. Öğr. Üyesi Fatma Turan, gönüllülüğün pozitif psikoloji literatüründeki yerine dikkat çekerek, şunları söyledi:

“Gönüllülük kavramı; bir kişinin ya da bir grubun, herhangi bir sorumluluğu ve mecburiyeti olmamasına rağmen, hiçbir maddi karşılık beklemeden, topluma, bir gruba veya ihtiyaç sahibi bireylere zamanını, bilgisini, emeğini sunması olarak tanımlanmaktadır. Gönüllülük iyi olma ve iyilik yapma amacıyla gönülden verilen emektir. Bu faaliyeti gerçekleştirenlere ‘gönüllü’ denilmektedir.

Gönüllülüğün özgecilik, anlam duygusu (meaning), sosyal bağlılık (relatedness) ve öz-yeterlik mekanizmaları üzerinden iyi oluşu artırdığı görülmektedir. Yanı sıra sosyal sorumluluk projelerinde gönüllü olarak yer almanın bireylerde öz-değer ve öz-yeterliği güçlendirdiği, anlam ve amaç duygusunu derinleştirdiği, duygu düzenleme becerilerini geliştirdiği, mutluluk, şefkat, minnettarlık, aidiyet gibi pozitif duyguları artırdığı ifade edilmektedir.”

Gençler ‘Ben kimim ve dünyadaki yaşam amacım nedir?’ diye gönüllü oluyor

Dijital çağda büyüyen gençlerin gönüllülük motivasyonlarını da değerlendiren Dr. Öğr. Üyesi Fatma Turan, şu ifadeleri kullandı:

“Dijital dünyada büyüyen gençlerin gönüllülük çalışmaları noktasındaki içsel motivasyonlarını; anlam ve amaç arayışı, empati ve adalet duyarlılığı, toplumsal katkı sağlama ihtiyacı olarak ifade edebiliriz. Gençler ‘Ben kimim ve dünyadaki yaşam amacım nedir?’ sorusunu cevaplamak amacıyla gönüllülük çalışmalarına katılmaktadırlar. Ayrıca dünyadaki sosyal eşitsizlik, iklim krizi, insan ve hayvan hakları gibi konular gençlerde yoğun duygusal duyarlılık oluşturmaktadır. Yanı sıra dünyanın farklı coğrafyalarında meydana gelen doğal afetler, salgın hastalıklar, savaşlar ve göçler nedeniyle oluşan kriz dönemlerinde gençlerdeki ‘faydalı olma’ isteği daha görünür hale gelmektedir.”

Akran dayanışmasının etkisi sosyal sorumluluk projelerine katılımı artırıyor

Gönüllüğün sosyal motivasyonlarını ise ait olma ve topluluk duygusu, akran etkisi olarak anlatan Dr. Öğr. Üyesi Fatma Turan, “Olumlu yönde gelişim sağlayan dijital topluluklar gençleri harekete geçiren bir sosyal bağ oluşturmakta ve akran dayanışmasının etkisi ile sosyal sorumluluk projelerine katılım artmaktadır. Dijital dünyada büyüyen gençler sosyal sorumluluk projelerine katılım sağlayan arkadaşlarında liderlik özellikleri, iletişim becerileri, dijital içerik üretimleri, proje yönetimi gibi yetkinliklerin olumlu yönde geliştiğini görmekte, böylece gönüllülük faaliyetlerinde yer alma noktasında motivasyonları artmaktadır. Ayrıca üniversite ve iş başvurularında sosyal sorumluluk deneyimleri akranları arasında önemli bir fark yarattığı için gençler bu alanı kariyer sermayesi olarak da değerlendirmektedir.” diye konuştu.

Sosyal medya ‘göstermelik gönüllülük’ riskini de beraberinde getiriyor

Sosyal medyanın gönüllülük üzerindeki etkisine değinen Dr. Öğr. Üyesi Fatma Turan, şöyle devam etti:

“Sosyal medya gençlerin gönüllülük davranışlarını; farkındalık eşiğini düşürmek, eyleme kolay ve hızlı erişilebilirlik sağlamak, sosyal norm oluşturmak ve güçlü duygusal uyaranlar ortaya koymak suretiyle arttırabilmektedir ve bu sayede gençler yardım edecekleri kampanyaları çok daha hızlı duymakta, bağış linkleri, dijital imza kampanyaları, online eğitim projeleri gibi eylemlere daha çabuk erişilebilmektedirler. Video, kısa film, hikaye formatındaki içerikler gençlerin empati duygusunu harekete geçirerek olumlu davranışların artmasını da sağlamaktadır. Ancak sosyal medyadaki içerikler ‘göstermelik gönüllülük’  (slacktivizm) riskini de beraberinde getirmektedir. Örneğin; ‘beğen’, ‘paylaş’, ‘story at’ gibi yüzeysel davranışlar gerçek gönüllülüğün yerini alabilmekte ve beğeni, görünürlük, takipçi kazanma gibi dışsal motivasyonlar gönüllü davranışını gerçekçi olmaktan uzaklaştırmaktadır. Sosyal sorumlulukla ilgili paylaşım yapan bazı gençler ise ‘ben görevimi yaptım’ düşüncesiyle sahadaki gerçek gönüllülükten uzak kalmaktadır.”

Deprem ve afetler gönüllüğü dönüştürüyor

Deprem ve afet gibi kriz dönemlerinin gönüllülük hareketlerini dönüştürdüğünü vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Fatma Turan, “Kriz dönemleri gönüllülük motivasyonlarının hem artmasını hem de yeniden şekillenmesini sağlamaktadır. Böyle önemli dönemlerde bireylerin toplumsal dayanışma ihtiyacı artmaktadır. Deprem, sel, yangın gibi afetler toplumun ‘birlik olma’ düşüncesini, empati ve sorumluluk duygusunu aktifleştirmektedir.  Krizler somut ve hızlı destek ihtiyacı oluşturduğu için gençlerde ‘ihtiyacı olan kişilerin yardımına koşma ve yanında olma’ davranışını arttırmaktadır.” dedi.

Kriz dönemlerinde gönüllülük davranışının daha profesyonel hale geldiğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Fatma Turan, “Belediyeler, AFAD, sivil toplum kuruluşları gibi kurumlarla koordinasyon gerçekleşmektedir.  Kurumsal güven önem kazanmakta ve gençler şeffaf kurumları tercih etmektedirler. Özellikle doğal afetlerde travmatik deneyimler yaşayan gençler gönüllülük davranışının sürdürülebilir olması ve sosyal sorumluluk projelerinin yaygınlaşması yönünde davranış sergilemektedirler.” ifadesinde bulundu.

Dijital gönüllük sahayı destekliyor

Dijital gönüllülüğün sahadaki gönüllülüğü desteklediğini de ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Fatma Turan, şu değerlendirmede bulundu:

“Dijital gönüllülük, sahadaki gönüllülüğün yerine geçemez ama onu tamamlar ve dönüştürür. Dijital gönüllülüğün bu noktadaki olumlu etkilerini şu şekilde sıralayabiliriz. Herhangi bir nedenle evinden çıkamayan, öğrenci olan veya uzakta yaşayan gençler için erişilebilirliğin artırılmasına katkı sunabilir. Uzmanlık temelli destek sağlayarak; akademik mentorluk, çeviri, içerik üretimi gibi katkılar ile yeni gönüllülük türlerinin ortaya çıkmasına neden olabilir. Veri analizi, sosyal medya yönetimi, kampanya tasarımı gibi dijital beceriler ile saha ekiplerine destek olarak saha organizasyonunu güçlendirebilir. Dijital kampanyalar sayesinde çok daha geniş kitlelere ulaşılabilir ve bu durum bağış toplama gücünü arttırabilir.”

Saha çalışmaları daha yoğun emek gerektiriyor

Dijital gönüllülük konusunda dikkat edilmesi gereken etkilere de işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Fatma Turan, “Bu etkileri şu şekilde sıralayabiliriz. Bazı gençlerde online destek yeterlidir algısının oluşması sonucu sahadan kopma ve ayrı kalma riski ortaya çıkabilir. Dijital ortam, gerçek temasın dönüştürücü etkisini taşımayabilir ve bu durum duygusal mesafe oluşmasına neden olabilir. Saha çalışmaları daha yoğun emek gerektirirken dijital içerik daha fazla görünür olabilir; bu da emek görünürlüğünün azalmasına neden olarak motivasyonun azalmasına neden olabilir. Dünyayı güzelleştirmenin yolunun gönüllülük çalışmalarından geçtiğini belirtmek istiyorum.” şeklinde sözlerini tamamladı. 

Afetler ve iklim krizi, genç gönüllülüğünü tetikliyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.