YOĞUN DENETİM VE İLAÇLAMA

Sağlık ve Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı’na bağlı Veteriner Hizmetleri Şube Müdürlüğü ekipleri, sonbahar döneminin başlamasıyla birlikte yazlık açık alan uygulamalarını geride bırakarak kışlık mücadele programına geçti. Bu kapsamda kanalizasyon hatları, yağmur suyu kanalları, rögarlar, menfezler, bodrum suları ve kapalı drenaj sistemleri gibi sivrisineklerin kış aylarında saklanıp hayatta kalabildiği alanlarda düzenli kontroller yapılıyor. Ekipler, özellikle bu altyapı sistemlerinde barınan ergin sivrisinek popülasyonunu baskılamak için hedef odaklı ilaçlama uygulamaları gerçekleştiriyor. Böylece sivrisineklerin kış boyunca korunup ilkbaharda yeniden çoğalmasının önüne geçilerek, erken dönemden itibaren etkin kontrol sağlanıyor.

BİLİMSEL VE ÇEVREYE DUYARLI YÖNTEMLER

Veteriner Hizmetleri Şube Müdürlüğü, çalışmalarını bilimsel veriler ışığında ve çevreye duyarlı yöntemlerle sürdürüyor. DSÖ onaylı biyolojik ve kimyasal ürünler kullanılırken, ekipler kış aylarında kritik hale gelen kapalı ve gözden kaçan saklanma alanlarını tespit etmek için kapsamlı saha taramaları yapıyor.

DÖRT MEVSİM KESİNTİSİZ MÜCADELE

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, vektör mücadelesini sadece yazın artan popülasyona yönelik değil, yılın 12 ayına yayılan bir planlama ile yürütüyor. Sonbahar ve kış döneminde altyapı sistemlerinde sürdürülen ergin ve larva mücadelesi sayesinde, yaz aylarında ortaya çıkabilecek yoğunluk büyük ölçüde kontrol altına alınmış oluyor.

Sinekle mücadele sonbaharda da hız kesmiyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Değişen hava koşulları 

Sonbaharda hava basıncı dalgalanmaları, nem oranındaki değişiklikler ve aniden soğuyan hava beyin ile boyundaki damar ve sinirleri etkiliyor. Bunun sonucunda gerilim tipi baş ağrısı ile migreni tetikleyebiliyor. Beyin damarlarını daha fazla etkilediği için özellikle rüzgârlı ve yağışlı günlere dikkat etmek gerektiğini belirten Nöroloji Uzmanı Dr. Elvan Cevizci Akkılıç, “Ayrıca sonbahar aylarında günlerin kısalması ve güneş ışığına maruz kalma süresinin azalması, melatonin ile serotonin hormonlarının dengelerinin bozulması da baş ağrısını tetikleyebilmektedir” diye konuşuyor.  

Artan stres yükü 

Sonbahar okul ve iş temposunun yoğunlaştığı bir dönem. Buna bağlı olarak artan stres kortizol seviyesini yüzde 30-40 oranında yükselterek migren ve gerilim tipi baş ağrılarını tetikleyebiliyor. Dolayısıyla, meditasyon, yoga ve nefes egzersizleri gibi stres yönetimi teknikleriyle stresi kontrol altına almaya çalışın. 
Alerjik reaksiyon ve sinüzit

Sonbaharda artan polen ve tozlar alerjik reaksiyonları tetikleyebiliyor. Alerjik rinit ve alerjik rinit nedeniyle gelişen sinüzit, baş ağrısının (özellikle frontal bölgede) sıklığını yüzde 30-40 oranında artırıyor. Alerjik rinite bağlı baş ağrısını önlemek için hava durumunu ve polen raporlarını takip ederek alerjenlerin yoğun olduğu zamanlarda dışarı çıkmamaya çalışın.

Uyku kalitesinin bozulması

Sonbaharda günlerin kısalması ve hava değişiklikleri, melatonin (uyku hormonu) üretimini etkileyerek uyku kalitesinin bozulmasına, yani uyku sürecinin kesintiye uğramasına veya uyku derinliğinin azalmasına neden olabiliyor.  Nöroloji Uzmanı Dr. Elvan Cevizci Akkılıç,  kalitesiz uykunun da beyin fonksiyonlarını olumsuz etkileyerek baş ağrısını tetikleyebildiğini söylüyor.  Dr. Elvan Cevizci Akkılıç,   “Uyku eksikliği aynı zamanda kasların gevşemesini engellemekte ve boyun-omuz bölgesinde gerilime yol açmaktadır. Bu durum, gerilim tipi baş ağrılarının ortaya çıkmasını kolaylaştırmaktadır.  Baş ağrısını önlemek için her gün aynı saatte yatıp aynı saatte kalkmaya çalışılmalı. Vücut buna alışınca uyku döngüsü yeniden düzenlenecektir” bilgisini veriyor.

Yetersiz su tüketimi

Sonbahar mevsiminde hava sıcaklığının düşmesiyle birlikte su tüketiminin azalması   dehidratasyona, yani vücudun susuz kalmasına neden olabiliyor. Dehidratasyon baş ağrılarının yüzde 20’sinde tetikleyici oluyor. Bunun sebebi  ise vücut susuz kaldığında beyin çevresindeki dokularda ve kan dolaşımında sıvının azalması. Bu durum, beyin zarlarının gerilmesine ve sinirlerin hassaslaşmasına yol açarak baş ağrısını tetikleyebiliyor. Dolayısıyla, dehidratasyona bağlı baş ağrısı riskini azaltmak için günde 2-3 litre su içmeye özen gösterin. 

Çay ve kahvenin fazla tüketilmesi 

Sonbaharda genellikle havaların soğuması ve günlerin kısalması yorgunluğa neden olabiliyor. Dolayısıyla, enerjiyi artırmak ve uyanıklığı sağlamak için kahve ile çay gibi kafein içeren içecekler daha fazla tüketiliyor. Kafein, merkezi sinir sistemi üzerinde uyarıcı olduğu için hassas kişilerde sinir sistemini gereğinden fazla uyararak baş ağrısı riskini  yüzde 10-15 oranında artırıyor. Günlük kafein alım miktarınız ortalama 300 mg olmalı. Bu miktar 3-4 fincan kahveye denk geliyor.

Beslenme düzeninin değişmesi

Yoğun iş ve okul temposuyla birlikte öğün atlama, yetersiz beslenme ve hazır paket gıdayla beslenme oranları artıyor. Açlık ve karbonhidrat ağırlıklı beslenmek kan şekeri düzensizliğine ve bunun sonucunda baş ağrısına yol açabiliyor. Bu nedenle, öğün atlamamaya ve mümkün olduğunca protein ağırlıklı tencere yemeği tüketmeye özen gösterin, hazır paket gıdalardan ise uzak durmaya dikkat edin.

—————KUTU BİLGİSİ ———————–

Baş ağrısına bu yakınmalar eşlik ediyorsa, dikkat!  

Baş ağrılarının büyük çoğunluğu zararsız olsa da bazı durumlar tümör, anevrizma ve menenjit gibi ciddi sağlık sorunlarının habercisi olabiliyor. Nöroloji Uzmanı Dr. Elvan Cevizci Akkılıç, erken müdahale ve tedavinin hayat kurtarabildiğine dikkat çekerek, mutlaka hekime başvurulması gereken baş ağrısının özelliklerini şöyle özetliyor:

Ani ve şiddetli başlangıçlı olması veya dakikalar içinde zirveye ulaşması, “Hayatımın en kötü baş ağrısı” olarak tarif edilmesi.

Görme kaybı, çift görme, konuşma bozukluğu, güçsüzlük, uyuşma, denge kaybı ve bilinç bulanıklığı gibi nörolojik sorunların eşlik etmesi. 

50 yaş üstünde yeni başlayan baş ağrısı veya mevcut ağrının sıklık ile şiddetini değiştirmesi (Daha önce sıkıştırıcı tarzda olan ağrının bıçak saplanır tarzda veya şimşek çakar tarzda olması gibi)

Ateş, kilo kaybı  ve   gece terlemesi gibi sistemik sorunların yaşanması. 

Kafa travması sonrasında ortaya çıkması. 

Baş ağrısı sonbaharda artıyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

1. Mandalina

Mandalina; C vitamini ve antioksidanlardan zengin içeriğiyle bağışıklık sistemini virüslerden ve bakterilerden korumaya yardımcı olurken, vücutta stres yaratan maddeleri azaltarak da hastalıklara karşı koruma sağlar. Ancak asidik olması ve şeker içeriği nedeniyle mide hastalıkları ya da diyabeti olanlar dikkatli tüketmelidir. Mandalinayı suyunu sıkmak yerine posasıyla tüketmek gerekir. 

2. Kabak çekirdeği

Zengin vitamin ve mineral içeriğiyle hastalıklardan korunmaya katkı sağlayan kabak çekirdeği, içerisinde doğal olarak bulunan triptofan ve yüksek magnezyum sayesinde de uyku kalitesini artırarak bağışıklığı güçlendirir. Ara öğün olarak ya da salatalarınıza ekleyerek de tüketebileceğiniz kabak çekirdeğini yüksek kalori içerdiğinden dolayı aşırı tüketmemek gerekir. 

3. Kefir

Protein, kalsiyum, magnezyum ve B12 gibi önemli besin öğelerinden zengin olan kefir, bağırsak ve bağışıklık sistemini destekleyerek hastalıklardan korur. Her gün 1 bardak kefir tüketerek bağışıklık sisteminizi güçlendirmeye yardımcı olabilirsiniz. Beslenme ve Diyet Uzmanı Nilay Kayım “Meyveli kefirler şeker içerdikleri için tüketilmemelidir. Kefir içmekte zorlananlar evde bir meyve ile blenderden geçirerek tüketebilir” diyor.

4. Pırasa

Pırasa düşük kalori içermesine karşı bağışıklığı güçlendirici zengin vitamin ve mineralleriyle hastalıklardan korunmada önemli bir fayda sağlar. Ancak zengin K vitamini içeriği sebebiyle kan sulandırıcı kullananlar tüketimini sınırlandırmalıdır. 

5. Balık

Balık, vücutta iltihabi duruma neden olan maddelerin üretimini engelleyerek bağışıklık sistemini destekleyen omega-3 açısından son derece zengindir. Yetişkin bireylerin haftada 2-3 kez 250 – 350 gram balık tüketmesi önerilmektedir. Ancak yüksek civa içeriği olan balıklardan kaçınılmalıdır. Böbrek hastaları balık tüketimi konusunda doktor ve diyetisyenine danışmalıdır.

6. Yulaf

Yulafta bulunan lifler ve özellikle beta glukan, bağışıklık sistemini uyararak hastalıklara karşı koruma sağlar. İçerdiği zengin mineraller vücutta antioksidan etki oluşmasına yardımcı olurken, ferulik asit içeriği virüsün yapışma ve geçişini engelleyerek antiviral etki oluşturmaktadır. Yulafı kahvaltınıza ve ara öğününüze ekleyebilir, yulaf unu şeklinde tariflerde kullanabilirsiniz. 

7. Ispanak 

Düşük kalorisine karşı tam bir vitamin ve mineral deposu olan ıspanak bağışıklığı güçlendirirken kilo kontrolü de sağlar. Ancak yüksek oksalat içeriği sebebiyle böbrek taşı olanlar ve yüksek K vitamini içeriği sebebiyle kan sulandırıcı ilaç kullananlar tüketimini sınırlandırmalıdır. 

8. Yeşil Mercimek 

Zengin lif içeriğiyle antibakteriyel özellik gösteren yeşil mercimek tam bir antioksidan deposudur. Bitkisel protein açışından da çok iyi bir kaynaktır. Ancak fazla miktarda tüketimi gaz problemi yaratabildiğinden özellikle sindirim problemi olanlar gaz yapıcı içeriğini azaltmak için suda bekletebilir ve pişirme tamamlanırken kimyon baharatı ekleyebilirler.

9. Zencefil 

Yapılan çalışmalarda; zencefilin solunum sistemiyle ilgili hastalıklara sebep olan bazı virüslerle savaştığı gösterilmiştir. Bulantıyı azaltıp, sindirimi rahatlatan zencefil taze olarak çay, çorba ve yemeklere eklenebilir. Ancak 5 gramın üzeri yan etki oluşturmaktadır. Hamileler, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, safra kesesi hastalığı olanlar uzmana danışmalıdır.    

10. Yeşil çay 

Yeşil çay, güçlü antioksidan içeriğiyle vücut hücrelerini zararlı maddelere karşı korur ve bağışıklık sistemini güçlendirir. Beslenme ve Diyet Uzmanı Nilay Kayım “Her gün 1 fincan yeşil çay tüketmek bağışıklığı güçlendirmeye yardımcı olabilir. Ancak kafein hassasiyeti veya hipertansiyonu olanlar yeşil çay tüketmemelidir” diyor. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Sonbaharda bağışıklığı güçlendiren 10 besin yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Yeni Yüzyıl Üniversitesi Gaziosmanpaşa Hastanesi Beslenme ve Diyet Bölümünden Dyt. Benan Koç, ‘sonbaharda sağlıklı beslenmenin 10 kuralı’nı anlattı. 

Havanın erken kararmaya başlaması ve sıcaklığın yavaş yavaş azalması ile kendini yorgun, mutsuz ve depresif hissetme hali bireylerde aşırı yeme isteğine sebep olabilmektedir. Düzenli tüketilen mevsim meyve ve sebzelerinin içerdikleri, antioksidan olarak görev alan A, C ve E vitaminleri ve selenyum, magnezyum, çinko mineralleri vücut direncini artırarak bağışıklık sistemini güçlendirir ve bizleri hastalıklara karşı korur.

Hangi vitamin ve mineraller, hangi sonbahar meyve ve sebzelerinde bulunur?

A vitamini: Kırmızı et, balık, yumurta sarısı, karaciğer, yoğurt, süt, tereyağ, havuç, kabak, brokoli, ıspanak

C vitamini: Maydanoz, roka, yeşil biber, ıspanak, portakal, greyfurt, limon, kuşburnu, mandalina, kivi

E vitamini: Zeytinyağı, yağlı tohumlar, yeşil yapraklı sebzeler, brokoli, avokado, kivi, tahıllar

Mevsim geçişlerinin etkileri ile savaşmak ve sofralarınızı daha sağlıklı hale getirmek için:

1. Günde en az 5 porsiyon (en az 400 g/gün) sebze ve meyve tüketilmeli, bunlardan en az 2,5-4 porsiyonu sebze, 2-3 porsiyonu meyve olmalıdır; fakat meyve tüketiminde aşırıya kaçılmamalıdır.

Sonbahar meyveleri: İncir, hünnap, elma, ayva, portakal, mandalina, nar, mürdüm eriği, frambuaz, böğürtlen, muşmula, kuşburnu

Sonbahar sebzeleri: Brokoli, karnabahar, turpgiller, pırasa, kereviz, ıspanak, pazı, mısır, biber

2. Selenyum, magnezyum ve çinko minerallerinden zengin beslenin.

Antioksidan mineralleri içeren yumurta, deniz ürünleri, mantar, sarımsak, kuru baklagiller, avokado, muz, yeşil yapraklı sebzeler, tavuk, hindi, yağsız et gibi besinleri beslenmenizde tercih etmelisiniz.

3. Yoğurt, kefir, kombucha gibi fermente gıdaları beslenmenize ekleyin.

Yeterli ve dengeli beslenme planınıza eklediğiniz probiyotikler bağışıklık sisteminizi destekler.

4. Balık (somon, uskumru vb.), ceviz, keten tohumu gibi Omega-3 yağ asitlerinden zengin gıdaları tüketin. 

Omega-3 yağ asitlerinin antiinflamatuar etkisi bulunur ve bununla birlikte vücudun hastalıklar ile savaşmasını sağlayan bağışıklık sistemini destekler.

5. Bağışıklık sisteminizin güçlenmesi için beta glukan içeriği nedeniyle yulaf, allicin içeriği nedeniyle sarımsak, kateşin içeriği nedeniyle yeşil çayı beslenmenize ekleyin.

6. Günlük alınan posa miktarını artırın.

Günlük alınan posa miktarını artırmak, oluşan sindirim sistemi rahatsızlıklarıyla savaşmak için önem arz etmektedir. Beslenmenize tam buğday, kepek, çavdar ekmek veya kepekli makarna, salata, sebze ve meyve ekleyerek günlük aldığınız posa miktarını artırabilirsiniz.

7. Su tüketiminize dikkat edin.

Vücuda alınan toksinleri uzaklaştırmak için günde 8-12 bardak su içilmelidir.

8. Daha çok hareket edin.

Havaların soğuması bireyleri hareketsizliğe itebilir. Sağlıklı bir yaşam sürdürme amacıyla her gün en az 30 dakika orta düzeyde aktivite yapılmalıdır. Günlük yaşamınızda yapacağınız küçük değişiklikler (asansör yerine merdiven kullanmak, gideceğiniz küçük mesafelere araba ile gitmek yerine yürümek vb.) ile fiziksel aktivitenizi artırabilirsiniz.

9. Uyku düzeninize dikkat edin.

Yetersiz uyku bağışıklık sisteminin zayıflamasına yol açar, bu yüzden 7-8 saat yeteri kadar uyumak bağışıklık sistemi için çok önemlidir.

10. Mutluluk hormonunu artıran gıdaları öğünlerinizde tercih edin.

Triptofan, mevsim geçişi nedeniyle oluşabilecek uyku problemleri ve depresyona etki ederek uyku geçişine yardımcı olur, uyku kalitesini artırır ve duygu durumunu düzenler. Somon balığı, yumurta, peynir, muz, kivi, portakal, avokado, kuşburnu, kurubaklagiller, yulaf, ceviz, kaju, badem, keten tohumu iyi birer kaynağı olup öğün ve ara öğünlere eklenebilir.

BAĞIŞIKLIK GÜÇLENDİREN SMOOTHIE

**1 adet kivi veya 1 küçük boy incir veya 2-3 yemek kaşığı frambuaz

½ adet küçük muz

2 yemek kaşığı baby ıspanak

1 yemek kaşığı yulaf ve keten tohumu

½ çay kaşığı tarçın + ¼ çay kaşığı toz zencefil

1 su bardağı laktozsuz kefir

Yapılışı:

Bütün malzemeleri el blenderı veya smoothie makinası yardımıyla çektikten sonra gün içerisinde kuşluk veya ikindi ara öğününde tercih edebilirsiniz.

**Tarifte yer alan meyve seçeneğini sevdiğiniz başka bir sonbahar meyvesi ile porsiyonuna uygun şekilde değiştirebilirsiniz. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Sonbaharda Sağlıklı Beslenmenin 10 Kuralı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.