Türksönmez, elektrik üretimi, su dağıtımı ve endüstriyel üretim süreçleri bugün büyük ölçüde endüstriyel kontrol sistemleri (ICS), SCADA ve OT ağları üzerinden yönetildiğini belirterek, “Bu sistemler operasyonel süreçleri doğrudan kontrol ettiği için gerçekleştirilecek bir siber saldırı yalnızca veri kaybına değil, fiziksel süreçlerin kesintiye uğramasına da yol açabiliyor” diyor. Türksönmez’e göre kritik altyapılara yönelik saldırılar artık teorik bir risk olmaktan çıktı. Dünya genelinde enerji şebekelerini, petrol ve gaz tesislerini veya su arıtma sistemlerini hedef alan çok sayıda saldırı yaşanıyor. Bu saldırılar elektrik kesintileri, üretim duruşları veya fiziksel ekipman hasarı gibi sonuçlar doğurabiliyor.

Enerji ve endüstriyel sistemler en kritik hedefler

Kritik altyapıların büyük bölümü operasyonel teknoloji (OT) ortamlarında çalışıyor. Bu sistemler genellikle uzun yıllar boyunca kesintisiz çalışacak şekilde tasarlandığı için klasik BT güvenliği yaklaşımları çoğu zaman yeterli olmuyor.

Türksönmez bu noktaya dikkat çekerek şunları söylüyor: “Bir elektrik santraline, su arıtma tesisine veya enerji iletim altyapısına yönelik siber saldırı yalnızca veri ihlali anlamına gelmez. Bu tür saldırılar operasyonların durmasına, üretimin kesilmesine ve hatta fiziksel hasara yol açabilir. Bu nedenle kritik altyapı güvenliği artık ulusal güvenliğin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir.”

Siber güvenlikten siber dayanıklılığa

Artan tehdit ortamı, kritik altyapılarda yalnızca saldırıları önlemeye odaklanan klasik güvenlik yaklaşımının yeterli olmadığını gösteriyor. Uzmanlara göre kurumların artık siber dayanıklılık (cyber resilience) yaklaşımını benimsemesi gerekiyor.

Bu yaklaşım;

• saldırıları önlemeyi
• erken tespit etmeyi
• operasyonların kesintiye uğramasını engellemeyi
• saldırı sonrasında hızlı toparlanmayı

birlikte ele alıyor.

Kritik altyapıların güvenliğinde IEC 62443, NIST SP 800-82 ve ISO 27001 gibi uluslararası standartlar da giderek daha fazla önem kazanıyor.

CBERNET kritik altyapıların güvenliğini güçlendiriyor

CBERNET, kritik altyapıların siber güvenliği alanında enerji, üretim, petrol ve gaz ile su ve atık su yönetimi gibi sektörlerde faaliyet gösteriyor. Şirket; endüstriyel kontrol sistemlerinin güvenliği, risk analizi, güvenlik mimarisi tasarımı, test hizmetleri ve eğitim çalışmalarıyla kurumların siber dayanıklılığını artırmayı hedefliyor.

Türksönmez, “YEO Teknoloji ekosistemi içinde CBERNET olarak kritik altyapı güvenliğini yalnızca bir teknoloji meselesi olarak değil, iş sürekliliği ve ulusal güvenlik perspektifiyle ele alıyoruz. Enerji santrallerinden endüstriyel üretim tesislerine kadar birçok kritik sistemin siber güvenliğini sağlamak için Türkiye’de ve farklı ülkelerde projeler yürütüyoruz. Dijitalleşen altyapıların güvenliğini en baştan tasarlamak artık projelerin ayrılmaz bir parçası haline geldi” diyor.

Savaşların yeni cephesi elektrik ve su altyapıları yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye’nin performans odaklı teknoloji markalarından Monster Bilgisayar, mart ayına özel hazırladığı “Bahar Geldi, Güçlenme Zamanı” kampanyasıyla kullanıcılarına güçlü bir teknoloji deneyimi sunuyor. 1–31 Mart 2026 tarihleri arasında geçerli kampanya kapsamında laptop ve masaüstü ürünlerinde yüzde 20’ye varan indirim fırsatları teknoloji severleri bekliyor. Monster ürünleri hem çevrim içi mağazada hem de Monster deneyim mağazalarında avantajlı ödeme seçenekleriyle kullanıcılarla buluşuyor.  

Bahar kampanyasıyla performanslı sistemlere avantajlı erişim

Monster’ın mart ayına özel hazırladığı kampanya, yüksek performanslı bir oyun bilgisayarına sahip olmak isteyenler için önemli avantajlar sağlıyor. Kampanya kapsamında Monster ürünleri, seçili bankaların kredi kartlarıyla peşin fiyatına 12 taksite varan ödeme seçenekleri ile sunuluyor. Banka ve alışveriş tutarına göre değişen taksit seçenekleri sayesinde kullanıcılar güçlü sistemlere daha erişilebilir koşullarla sahip olabiliyor.

Akbank ve Halkbank kredi kartlarıyla herhangi bir alt limit olmadan peşin fiyatına 12 taksit fırsatı sunulurken; farklı bankaların kredi kartlarıyla belirli alışveriş tutarlarında 9 veya 12 taksit imkânı sağlanıyor. Böylece kullanıcılar ihtiyaç duydukları performanslı sistemlere bütçelerini zorlamadan ulaşabiliyor.

Gamer Pack hediyeleri ve uzun süreli kullanım avantajları

Monster kullanıcıları, mart kampanyası kapsamında yalnızca güçlü bir bilgisayara sahip olmakla kalmıyor; aynı zamanda Monster’ın sunduğu ek avantajlardan da yararlanabiliyor. Kampanya dahilinde sunulan Monster Gamer Pack hediyeleri ile kullanıcılar oyun deneyimlerini zenginleştiren çeşitli ek içeriklere erişebiliyor.

Bunun yanı sıra Monster’ın sunduğu 4 yıl garanti ve kullanıcı deneyimini uzun vadede destekleyen ömür boyu bakım hizmeti sayesinde Monster kullanıcıları, yalnızca bugünün değil geleceğin performans ihtiyaçlarını da karşılayan bir teknoloji yatırımına sahip oluyor.

Güçlü donanım, kesintisiz oyun deneyimi

Monster’ın performans odaklı bilgisayarları; güçlü ekran kartları, yüksek yenileme hızına sahip ekranları ve gelişmiş soğutma çözümleriyle uzun süreli kullanımda dahi yüksek performans sunuyor. Bu sayede oyuncular rekabetçi oyunlarda daha akıcı bir deneyim yaşarken, içerik üreticileri de yüksek işlem gücü gerektiren projelerini daha verimli şekilde gerçekleştirebiliyor.

Günümüzde oyun yalnızca bir eğlence aracı olmanın ötesinde; yaratıcılığı, stratejik düşünmeyi ve dijital yetkinlikleri geliştiren önemli bir alan haline geliyor. Monster, “Bahar Geldi, Güçlenme Zamanı” kampanyasıyla performans, erişilebilirlik ve kullanıcı deneyimini bir araya getirerek teknoloji tutkunlarına güçlü bir başlangıç sunmayı hedefliyor.

Monster’dan mart ayına özel yüzde 20’ye varan indirimler kullanıcıları bekliyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

GÜSOD üyesi şirketlerin, karmaşık güvenlik ihtiyaçlarına sahip stratejik lokasyonlarda teknolojik çözümleriyle güvenlik hizmetlerini en üst seviyeye taşıdığının altın çizen GÜSOD Başkanı Turgay ŞAHAN, “Bu teknolojik çözümlerin başında biyometrik sistemler (yüz tanıma ve benzeri) yapay zeka destekli şüpheli durum analizleri ve olağan dışı durumların tespiti bulunuyor. Bu sistemler sayesinde böylesine kritik bir dönemde özel güvenlik görevlilerinin genel kolluğa destek ve yardımcı olması büyük önem taşıyor.” dedi.

GÜSOD üyelerinin teknolojiyi yakından takip ettiklerini belirten Turgay ŞAHAN, “Üyelerimiz, son teknoloji kamera sistemleri, video analitik yazılımları, x-ray, metal kapı dedektörleri, kişi sayaç yoğunluk tespit sistemleri, parmak izi tarayıcıları, yüz tanıma sistemleri ve iris tarama gibi güvenlik çözümleri sunuyor. Önümüzdeki dönemde, sektördeki teknolojik donanımlarla birlikte özellikle yapay zekâ başta olmak üzere drone kullanımı ve biyometrik güvenlik sistemlerinin ön planda olacağını düşünüyoruz. Bu nedenle de yapay zekâ ve makine öğrenimi gibi teknolojilerin sektörümüzde daha fazla benimsenmesi gerekiyor. Bu paralelde, özel güvenlik hizmetlerinde yapay zekaya dayalı mühendislik faaliyetleri, yeni nesil güvenlik teknolojileriyle bütünleşmiş güvenlik uygulamalarının kullanımının teşviğine yönelik yasal düzenlemeler yapılarak, bu yönde kullanılacak teknolojilerin eğitimlere eklenmesi gerektiğini düşünmekteyiz.” şeklinde konuştu. 

Özel güvenlik görevlilerinin nitelikli bir eğitimden geçmeleri gerekiyor

Turgay ŞAHAN, “Önümüzdeki yıllarda gelişmiş alarm ve algılama sistemleri, gürültü filtreleme yetenekleri, daha hassas sensörleri ve hızlı tepki süreleriyle öne çıkma potansiyeline sahip. Tüm bu faktörlerin üye şirketlerimiz aracılığıyla sektörümüzde ağırlıklı olarak kullanılmasıyla birlikte, daha etkili ve güçlü bir güvenlik altyapısı oluşturulacağına inanıyoruz. Ancak, bu teknolojik gelişmelerin başarıyla uygulanması için güvenlik profesyonellerinin eğitilmiş olmaları ve gizlilik konularına özen göstermeleri gerekiyor. Bu nedenle sektörümüzün en büyük kaynağı olan özel güvenlik görevlilerinin nitelikli bir hizmet verebilmeleri için alacakları eğitimlerin içine bu konuların da dahil edilmesi gerekiyor.” açıklamasını yaptı.

Biyometrik sistemlerin kullanımı sayesinde yılbaşı ve takip eden günlerde çok sayıda şüpheli şahıs tespit edildi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İzmit Belediyesi, Akıllı Park Uygulaması kapsamında çalışmalara Alikahya Hasan Bitmez Parkı ile başladı. Turgut Mustafa Pehlivan Parkı ve Sabri Yalım Parkı’nda güvenlik kamerası sistemleri aktif şekilde hizmet verirken, Sabri Yalım Parkı’nda ücretsiz WiFi erişimi de sağlanıyor. Vatandaşlar, “İzmitBelediyesiÜcretsizİnternet” ağı üzerinden şifresiz olarak internete bağlanabiliyor. Ücretsiz internet hizmeti parklara ek olarak Leyla Atakan ve Çetin Emeç kütüphanelerinde, Gülümse Kafelerde de kullanıma açık. Kırsal mahallelerde ise pandemi döneminde hayata geçirilen uydu destekli KöyNet internet hizmeti kesintisiz biçimde devam ediyor.

KAMERA SİSTEMLERİ YAYGINLAŞIYOR

Akıllı Park Uygulaması kapsamında güvenlik altyapısı kent genelinde genişletilmeye devam ediyor. Bu doğrultuda Hacı Hızır ve Veli Ahmet mahallelerinde, Kertil Tekke Mahalle Konağı çevresinde yer alan iki ayrı parka güvenlik kamerası sistemleri kurularak aktif hale getirildi. Kurulan kameralar sayesinde parklar anlık olarak izlenirken, kamusal alanlarda güvenliğin artırılması ve olası olumsuzlukların önüne geçilmesi amaçlanıyor.

ÇEVREYİ KİRLETENE ANINDA MÜDAHALE

Kurulan sistemler güvenliğin yanı sıra çevre denetimine de katkı sağlıyor. Akıllı Park altyapısı üzerinden atıkların takibi ve kontrolü gerçekleştiriliyor. Çevreyi kirletenler tespit edilerek gerekli idari yaptırımlar uygulanıyor. İzmit Belediyesi, Akıllı Park Uygulaması ile kamusal alanlarda güvenliği artırmayı, dijital erişimi herkes için ulaşılabilir kılmayı ve çevreyi korumayı amaçlıyor. Çalışmalar, kent genelinde planlı şekilde devam edecek.

Kaynak: (KAHA) Kapsül Haber Ajansı

İzmit’te AKILLI PARK Uygulamasıyla Parklar Daha Güvenli, İnternet Herkese Açık yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Yapay zeka davranışlarımızı ele geçirmez, ancak yanlış kullanıldığında bizi yönlendirebilir!

Yapay zekayı, ‘günümüzde hayatımıza sessizce dahil olan, ancak etkisi giderek büyüyen bir güç’ olarak tanımlayan Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir, “Biz uyurken gelişmeye devam eden, sosyal medyada gezinirken davranışlarımızdan öğrenen, sohbet ederken bile bizi dinleyen bu sistem, artık gündelik yaşamın ayrılmaz bir parçası hâline geldi.” dedi.

‘Yapay zekanın davranışlarımızı, düşüncelerimizi ve duygularımızı ele geçirmesi mümkün mü?’ sorusuna ‘hayır’ cevabını veren Demir, “Ancak mesele bu kadar basit değil. Yapay zeka, insan davranışlarına ait örüntüler üzerinden öğrenmek üzere tasarlanmış bir sistem. Asıl tartışılması gereken konu, bu sistemi hangi niyetle, kimlerin ve ne amaçla kullandığıdır. Çünkü yapay zekanın arkasındaki güç, bireylerin düşünce biçimlerini, duygularını ve davranışlarını dolaylı yoldan etkileyebilir, hatta manipülasyona açık hale getirebilir.” şeklinde konuştu.

Zekaya sahip olsa da gerçek duygulara sahip değil!

Yapay zekanın kökeninin oldukça eskiye dayandığına değinen Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir, “Süreç, 1600’lü yıllara, felsefe ve matematik tarihine kadar uzanır. Matematikçi filozof Leibniz’in dört işlem yapabilen hesap makinesini icat etmesi, ‘insan yerine bazı işleri yapabilen sistemler mümkün mü?” sorusunu da beraberinde getirdi.” dedi. 

O dönemde hesap makinesine yöneltilen ‘insanlar düşünemez hale gelecek’, ‘işler elimizden alınacak’ eleştirilerinin günümüzde yapay zeka için yapılan tartışmalarla büyük benzerlik taşıdığını aktaran Demir, şunları söyledi:

“Bugün de benzer sorular soruyoruz; ‘Hangi meslekler yok olacak? Çocuklarımız işsiz mi kalacak? İnsan emeğinin değeri azalacak mı?’. Yapay zeka, insan beyninin bilgi işleme mantığını taklit eden dijital bir sistemdir. Nasıl ki insan beyni nöronlar ve sinapslar aracılığıyla çalışıyorsa, yapay zeka da dijital sinir ağları üzerinden veri işler. Ancak kritik bir fark var; zeka var, fakat duygu yok.

Bugün yapay zeka, duyguları taklit edebilir; ancak gerçek anlamda hissedemez. Duygu üretme kapasitesi ve bu duyguların gerçekliği hala insana özgü. Son dönemde bazı yapay zeka sistemlerinin küfürlü ifadeler kullanması ya da insana benzer tepkiler vermesi, bu sistemlerin ‘insanlaştığı’ izlenimini yaratabilir. Ancak bu durum, çoğunlukla arka planda yapılan etik ve davranışsal ayar değişikliklerinin bir sonucudur. Bu noktada, ‘eğer bazı ahlaki ya da davranışsal modüller değiştirilebiliyorsa, yapay zekaya başka neler yaptırılabilir?’ sorusu önem kazanıyor.” 

Psikoterapi yapay zekaya bırakılamaz!

Günümüzde yapay zekanın, özellikle tanı ve veri analiz süreçlerinde sağlık alanında aktif olarak kullanıldığını ifade eden Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir, “Yakın gelecekte yalnızca yapay zekanın yer aldığı hastaneler gerçekçi görünmese de, uzmanların hata payını azaltan, karar destek sistemi olarak çalışan yapılar oldukça umut verici.” dedi.

Bu noktada yapay zekanın, insanın yerini alan değil; insanı destekleyen bir araç olarak değerlendirildiğinde faydalı bir rol üstlenebileceğini kaydeden Demir, “Ruh sağlığı alanında ise sınırlar çok daha net. Psikoterapi, iki insan arasındaki gerçek ve samimi bir ilişkiye dayanır. Teknikler, yöntemler ya da ekoller kadar önemli olan unsur, kurulan bağdır. Bu nedenle yapay zekanın psikoterapi yapması şu an için mümkün değil ve etik açıdan da sakıncalı. Buna rağmen, birçok insanın yapay zeka sistemlerini bir terapist gibi kullandığını görüyoruz. İnsanlar bu sistemlerle dertleşiyor, duygularını paylaşıyor ve bağ kuruyor. İşte tam bu noktada ‘parasosyal ilişki’ kavramı devreye giriyor.” açıklamasını yaptı.

Çatışma yoksa gelişim de yok!

Parasosyal ilişkinin, canlı olmayan bir varlıkla canlıymış gibi kurulan tek taraflı bağı ifade ettiğini dile getiren Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir, “İlk kez televizyonun yaygınlaşmasıyla tanımlanan bu kavram, bugün yapay zeka ile yeni bir boyut kazandı.” dedi.

Gerçek bir ilişkinin çatışma, hayal kırıklığı, reddedilme ve uzlaşmayı içerdiğine dikkat çeken Demir, “Tüm bu süreçler bireyin psikolojik gelişimini destekler. Oysa yapay zeka, kullanıcıyı memnun etmeye programlıdır. Çoğunlukla onaylayan, çatışmadan kaçınan bir yapı sunar. Çatışma yoksa gelişim de yoktur. Bu durum, kısa vadede konfor ve anlaşılma hissi verse de uzun vadede bireyin sosyal bağ kurma becerisini, psikolojik dayanıklılığını, gerçek ilişkilere tahammül kapasitesini zayıflatır. Özellikle günümüzde giderek artan yalnızlık pandemisi, bu süreci daha da riskli hale getiriyor.” ifadelerini kullandı.

Yapay zeka, bizi yöneten bir otoriteye dönüştüğünde risk başlar!

Her şeyi yapay zekaya sormanın, düşünme becerilerimizi devre dışı bırakmak anlamına geldiğini vurgulayan Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir, “Beyin, kullanılmayan becerileri zamanla köreltir. Bu nedenle yapay zekayı bir ‘uzman’ gibi değil, bir stajyer gibi görmek gerekir. Söylediklerini sorgulamak, eleştirel düşünmek ve nihai kararı insan aklıyla vermek sağlıklı olan yaklaşımdır.” dedi.

Yapay zekanın hayatı kolaylaştıran, üretkenliği artıran bir araç olarak kullanıldığında değerli olduğunun altını çizen Demir, sözlerini şöyle tamamladı:

“Ancak bizi yöneten, kararlarımızı şekillendiren bir otoriteye dönüştüğünde risk başlar. Gerekirse yapay zeka detoksu yapmak, dijital sınırlar koymak ve gerçek insan ilişkilerine alan açmak, ruh sağlığımız açısından koruyucu olacaktır.”

Yapay zeka konforu psikolojik riskler barındırıyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki baskısını azaltmaya yönelik çalışmalarını sürdüren İZSU Genel Müdürlüğü, uluslararası ölçekte önemli bir projeye daha imza attı. Avrupa Birliği–Türkiye İklim Değişikliği Hibe Programı (AB-TR CCGP) kapsamında, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü (İYTE) iş birliğiyle hazırlanan “Dijital Dünyada İklim Değişikliği için Kentsel Yeraltı Suyu Sürdürülebilirliği (UGS4ClimateDW)” projesi hibe almaya hak kazandı. Toplam bütçesi 1 milyon 25 bin Euro olan proje ile yeraltı suyu kaynaklarının korunması, dijital izleme altyapısının güçlendirilmesi ve iklim değişikliğine uyum kapsamında İzmir için önemli bir adım atılması hedefleniyor.

Erdoğan: İzmir’in su güvenliğini de geleceğe taşıyoruz

İZSU Genel Müdürlüğü’nün kentin geleceğini ilgilendiren önemli bir projeye imza attığını belirten İZSU Genel Müdürü Gürkan Erdoğan, “İklim değişikliği, yeraltı suyu kaynaklarımız üzerinde her geçen gün daha fazla baskı oluşturuyor. Bu proje ile İzmir’in özellikle kıyı bölgelerindeki yeraltı sularını bilimsel verilerle izleyerek riskleri erken aşamada tespit etmeyi ve sürdürülebilir çözümler geliştirmeyi hedefliyoruz. Dijital izleme sistemleri, akıllı sensörler ve yenilenebilir enerji destekli uygulamalarla yalnızca bugünü değil, İzmir’in su güvenliğini de geleceğe taşıyoruz” dedi.

Baba: Akdeniz Havzası için örnek proje

Proje yöneticisi olarak görev yapan İYTE Uluslararası Su Kaynakları Bölüm Başkanı Prof. Dr. Alper Baba, projeye ilişkin değerlendirmesinde, “Proje kapsamında izleme sürecine yönelik yenilikçi sensör sistemleri geliştirilecek ve seçili alanlarda deniz suyu arıtımına ilişkin somut uygulamalar hayata geçirilecek. Bu yönüyle proje, yalnızca İzmir için değil, benzer iklimsel ve hidrojeolojik koşullara sahip Akdeniz Havzası ülkeleri için de örnek ve öncü bir çalışma niteliği taşıyor” diye konuştu.

Yeraltı suları dijital olarak izlenecek

Türkiye Cumhuriyeti ve Avrupa Birliği tarafından finanse edilen, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) desteğiyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen program kapsamında kabul edilen proje, İzmir’in özellikle kıyı bölgelerinde yer alan yeraltı suyu kaynaklarının iklim değişikliğine karşı daha dirençli hale getirilmesini amaçlıyor. İYTE Uluslararası Su Kaynakları Bölümü ile İZSU Genel Müdürlüğü’nün ortak başvurusuyla kabul edilen projenin, Şubat 2026’da başlaması planlanıyor.

Akıllı sensörler ve SCADA ile anlık takip

Toplam 24 ay sürecek proje kapsamında, kıyı akifer sisteminde yer alan ve deniz suyu girişimi riski taşıyan en az 30 içme ve kullanma suyu kuyusu akıllı sensörlerle izlenecek. Kuyulardan elde edilecek iletkenlik, sıcaklık, su seviyesi ve debi verileri, bulut tabanlı SCADA sistemi üzerinden anlık olarak takip edilerek analiz edilecek.

Güneş enerjili tuzdan arındırma üniteleri

Proje kapsamında ayrıca uygun alanlarda pilot ölçekli tuzdan arındırma üniteleri kurulacak. Güneş enerjisiyle çalışacak bu sistemler sayesinde, deniz suyu girişimi riski bulunan alanlarda yeraltı suyu kalitesinin korunmasına yönelik somut uygulamalar hayata geçirilecek. Pilot uygulamalardan elde edilecek sonuçların olumlu olması halinde, sistemlerin İzmir genelinde farklı noktalara yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Yeraltı sularında dijital dönem başlıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

“Diş hekimliğinde en fazla teşhis ve röntgen görüntüleme alanlarında yapay zekâ yazılımları kullanılıyor. Hastalarımızdan aldığımız diş röntgenlerini bu sistemler tarafından incelenerek hekimin gözünden kaçabilecek çürükler, kök ucu lezyonları vb. hastalıkları çok hızlı şekilde doğru ve güvenilir şekilde tespit edilebiliyor. Yapay zekâ destekli sistemler avantaj da sağlıyor. İnsan faktöründen kaynaklanan yorgunluk, dikkat dağınıklığı gibi etkenlerle hata payı oluşabilir. Her bir röntgenin dikkatlice incelenmesi zaman alır. Yapay zekâ, diş röntgenlerini saniyeler içinde analiz ediyor ve hekime bulguları hızlıca sunuyor, bu da muayene süresini kısaltıyor. Özellikle diş röntgenlerinde, insan gözünün zor seçtiği erken aşamadaki lezyonları, çürükleri ve kemik kayıplarını saniyeler içinde tespit edebilir. Teşhiste en büyük farkı burada yaratıyor.”

“İdeal yolu ve süreyi hesaplıyor”

Yapay zekâyı kullanan yazılımlarla çalıştıklarını belirten Prof. Dr. Yüzbaşıoğlu, “Fakültemizde Bilgisayar Destekli Tasarım/Bilgisayar Destekli Üretim sistemlerimizde, yapay zekâyı kullanan yazılımlar kullanıyoruz. Bu yazılımlar, ağız içinden taradığımız diş ölçülerine göre kron, köprü veya inley/onley dolguların tasarımını otomatikleştirerek hassasiyeti artırıyor. Ortodonti kliniğimizde, hastamızın çene ve diş yapılarını analiz eden yapay zekâ yazılımı, hastaların dişlerinin nasıl hareket edeceğini, ideal yolu ve süreyi hesaplayarak tedavi planlamasında hekime destek oluyor” diyor.

“Öğrenciler dijital çağın gerektirdiği yeteneklerle hazırlanıyorlar

“Yapay zekâ geleceğin diş hekimlerini yetiştirme şeklini kökten değiştiriyor. Yapay zekâ kullanan diş hekimleri kullanmayanlara göre birkaç adım önde olacaklar” diyen Prof. Dr. Yüzbaşıoğlu, şöyle devam ediyor: 

“Öğrenciler artık sadece teorik bilgi değil, dijital planlama yazılımlarını ve yapay zekâ destekli teşhis araçlarını kullanmayı öğrenerek kliniğe daha donanımlı ve dijital çağın gerektirdiği yeteneklerle hazırlanıyorlar.”

“Yüze ve gülüşe en uyumlu diş şekillerini öneriyor

Yapay zekâ teknolojilerinin dijital diş hekimliğine entegrasyonu hakkında da konuşan Yüzbaşıoğlu, “Dijital diş hekimliğinde ağız içi tarayıcılar, CAD/CAM vb. teknolojiler zaten veriye yani bilgiye dayalıydı. Yapay zekanın entegrasyonu ise bu süreçleri hız, hassasiyet ve öngörü açısından üst seviyeye taşıdık” diyerek bunun hasta memnuniyetine etkilerini ise şöyle özetledi:

“Bu entegrasyon tasarım ve üretim sürelerinin kısalttı. Yapay zekanın hassasiyeti sayesinde kron veya protezlerin ağza tam oturma oranı da artmış oldu. Ayrıca yapay zekâ estetik parametreleri analiz ederek yüze ve gülüşe en uyumlu diş şekillerini öneriyor. Bu da hasta memnuniyetini doğrudan artırıyor. Ayrıca şunu da belirtmeliyim, bizim temel yaklaşımımız, hasta mahremiyetini en üst düzeyde korumaktır. Bu tür sistemleri kullanırken, verilerin ulusal ve uluslararası veri güvenliği standartlarına ve yerel mevzuatlar uygunluğunu kesinlikle uyuyoruz.”

“Yapay zekâ diş hekimliğini dönüştürecek”

Yapay zekânın diş hekimliğini dönüştüreceğini de belirten Prof. Dr. Yüzbaşıoğlu, şu bilgileri veriyor:

“Önümüzdeki 5–10 yılda yapay zekâ, diş hekimliğini geri dönüşümsüz bir şekilde kökten dönüştürecek. Günümüzde hekimin eski hastalarından elde ettiği tecrübelerini hastalarına uyguladığı ancak tedavi sonuçlarının öngörülebilirliğinin net olmadığı bir dönemden, daha öngörülebilir tedavi sonuçları alacağımız zamanlara geçiyoruz. Hekimler yapay zekâ teknolojilerinin yardımıyla daha tedavi başlangıcında tedavi süreçlerinde nelerle karşılaşabileceğini, ne gibi işlemler yapabileceğini ve nihai sonucu hastası ile tedaviye başlamadan görebilecek, tartışabilecektir. Hekim sadece teşhis koyan, dolgu yapan, diş çeken veya protez yapan değil, yapay zekanın kendisine verdiği analizleri değerlendiren, kişiselleştirilmiş tedavi planları oluşturan ve en önemlisi hasta iletişimi ve etik kararlar veren bir yöneticiye dönüşecek. Hekim, yapay zekanın asistanı değil, yapay zekâ hekimin süper asistanı olacak.”

 “Yapay zekâ dersleri çağın gerekliliği olarak verilmeli”

Hekimlerin yapay zekâya güvenmesi ve bu teknolojileri benimsemesi konusundaki engellere de değinen Profesör, “Hekimler, yapay zekanın karar verme süreçlerini tam olarak anlamadıklarında veya sistemin sunduğu verilerin tıbbi ve hukuki sorumluluğunu kimin alacağı net olmadığında güvenmekte zorlanabilirler. Ayrıca genç hekimler veya küçük klinik sahipleri için ileri yapay zekâ sistemlerine yatırım yapmak caydırıcı olabilir” diyor.

Eğitim müfredatlarının da yenilenmesi gerektiğinin altını çizen Yüzbaşıoğlu, “Fakültelerimiz öğrencilerine ‘Dijital Diş Hekimliği’ ve ‘Yapay Zekâ Uygulamaları’ derslerini bir seçenek olarak değil çağın gerekliliği olarak vermelidir” diyor.

“Yeni yapay zekâ uygulamalarının geliştirilmesine yatırım yapılmalı”

Yeni yapay zekâ uygulamalarının geliştirilmesine yatırım yapılması gerektiğini belirten Yüzbaşıoğlu, şunları söylüyor:

“Yerli yapay zekâ çözümlerimiz ülkemizde bulunuyor. Ancak yeni yapay zekâ uygulamalarının geliştirilmesine yatırım yapılmalı ve bu sistemlerin kliniklerle entegrasyonu sağlanmalı. Hekimlere üniversiteler veya Diş Hekimleri Odaları tarafından organize edilen eğitimler ve bu tür sistemlerin kiralama seçenekleri sunulmalı. Bunun için üniversitelerimiz sektörle ortak AR-GE projeleri yürütmeli.”

Yapay Zekâ Diş Hekimliğinde Devrim Yaratıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), 2019 yılı itibarıyla başlayan raylı sistem hamlesine hız kesmeden devam ediyor. İBB’nin kendi işletmesindeki metro, tramvay ve füniküler hatları ile Marmaray dahil 2018’de günlük 2,7 milyon olan yolculuk sayısı, 2025 yılında 4 milyona ulaşarak tarihi bir artış sağlandı. Böylece raylı sistemin toplu ulaşımdaki payı 2018’de yüzde 35,5 iken 2025’te yüzde 42,9’a yükseldi.
DURDURULAN HATLAR HAYATA DÖNDÜRÜLDÜ

İBB, 2019’da göreve geldiğinde kent genelinde yapımı durdurulmuş metro hatlarını devraldı. Bu hatlar, finansman sorunlarının yanı sıra, uygulanabilir nitelikte ve detayda projeleri olmayan, pek çoğunda idari şantiyesi dahi kurulmamış hatlardı. Ekrem İmamoğlu’nun raylı sistemler vizyonuyla birlikte, finansman sorunları ve bazı teknik ve sözleşmesel problemler nedeniyle ilerleyemeyen tüm bu projeler, yapılan tasarım revizyonları, çözülen sözleşmesel problemler ve finansman yaratılarak aşama aşama hayata geçirildi. 

İBB Genel Sekreter Yardımcısı Doç. Dr. Pelin Alpkökin, “2019’da göreve geldiğimizde yapımı devam eden raylı sistem hatlarının birçoğunun durduğunu, bir kısmında ise ufak tefek işlerin yapıldığını gördük. Bu hatlar için gerekli olan metro, tramvay ve füniküler araç üretimleri de neredeyse tamamen durmuştu. İlk olarak acil önlem alınması gereken, projelendirilmesi gereken işlerimizi sıraladık. Sonra hepsini tek tek masaya yatırdık ve kollarımızı sıvayarak tüm süreci başlattık” dedi. 

Bu kapsamda durdurulan hatların çoğu yeniden çalışır hale getirildi; tünel, istasyon ve elektromekanik imalatlar yeniden hız kazandı, finansman yetersizliğinden dolayı hiç başlayamamış araç temin işleri de gerekli finans kaynağı yaratılarak yeniden başlatıldı. 

2019’DAN BU YANA 65 KM AÇILDI

İBB, 2019’dan itibaren raylı sistemler için yaklaşık 2,5 Milyar Euro kaynak bularak, 65,1 km’lik raylı sistem hattını hizmete açtı. Buna Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın yapımını tamamlayıp, işletmesi için İBB’ye devrettiği ve 13,5 milyar TL olan, tüm yapım bedelinin 2 yıldan kısa sürede İBB’den kesildiği 3 metro hattı da dahil edildiği zaman 87,1 km hattı hizmete alınmış oldu.

Bu yeni hatların devreye alınması, İBB’nin raylı sistem vizyonunun somut bir yansıması olarak İstanbul ulaşımında önemli bir kapasite artışı sağladı. Bu hatlar, açılış tarihleri, uzunlukları ve etaplarıyla birlikte şu şekilde sıralanıyor: 

• 28.10.2020: Kabataş – Mecidiyeköy – Mahmutbey Metro Hattı’nın ilk etabı (18 km)
• 01.01.2021: Eminönü – Alibeyköy Tramvay Hattı’nın ilk etabı (9 km) 
• 29.05.2021: Ataköy – İkitelli Metro Hattı’nın ilk etabı (2,1 km)
• 28.10.2022: Rumeli Hisarüstü – Aşiyan Füniküler Hattı (0,8 km)
• 02.01.2023: Kabataş – Mecidiyeköy – Mahmutbey Metro Hattı’nın ikinci etabı (2 km)
• 06.01.2023: Dudullu – Bostancı Metro Hattı (14,3 km)
• 30.08.2023: Eminönü – Alibeyköy Tramvay Hattı’nın ikinci etabı (1,1 km)
• 16.03.2024: Çekmeköy – Sancaktepe – Sultanbeyli Metro Hattı ilk etabı (6,5 km)
• 18.03.2024: Ataköy – İkitelli Metro Hattı’nın tamamı (11,3 km)

Bu hatların açılmasıyla birlikte İBB’nin işletmesindeki hat uzunluğu 2025 itibarıyla 244,3 km, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından işletilen hatlarla birlikte toplam 380,7 km’ye ulaşmış oldu. 

RAYLI SİSTEM ARAÇ FİLOSUNDA GÜÇLÜ YENİLENME

İBB, bu süreçte bir yandan raylı sistem inşaatlarına devam ederken, diğer yandan bu hatlar için araç alımlarını da gerçekleştiriyor. Haziran 2019 – Mart 2024 döneminde toplam 176 yeni araç hizmete alındı. Devam eden tedarik süreçleriyle birlikte 278 aracın da üretimi sürüyor. Alpkökin, raylı sistem araç filosunda önümüzdeki 5 yıl içinde yüzde 50’lere kadar artış olacağını ifade etti. 

2026’DA İKİ ÖNEMLİ HAT AÇILACAK

İstanbul, 2026 yılı içinde iki yeni hatta daha kavuşacak. Çekmeköy–Sancaktepe–Sultanbeyli Metro Hattı’nın Çekmeköy–Samandıra Merkez etabı 2024 Mart’ta açılmıştı. Samandıra Merkez–Sultanbeyli bölümünde ilerleme yüzde 92 seviyesinde ve Mayıs 2026’da hizmete girmesi planlanıyor. Ümraniye–Ataşehir–Göztepe Hattı ise yüzde 90 oranında tamamlandı ve 2026 sonunda tam kapasiteyle açılacak. 

Doç. Dr. Alpkökin, İstanbul’un raylı sistem vizyonuyla ilgili önemli bilgiler de paylaştı: 

“Şu anda işletmede olan raylı sistem hattımız 380 km uzunluğunda. Sadece İBB tarafından yapımı devam eden hatları tamamladığımızda, 2029 yılında bu uzunluk 425 km’ye ulaşacak. Bakanlık tarafından inşa edilip hizmete açılacak hatlar da dahil edildiğinde ise toplam hat uzunluğu 450 km’yi aşacak. Bizim hedefimiz, önümüzdeki yıldan itibaren gerekli onay ve izinleri alarak yeni ihalelere çıkmak ve bu uzunluğu daha da artırmak. 

2029 VİZYONU: 700 KM’YE ULAŞAN RAYLI SİSTEM 

2029 sonrası için vizyonumuz ise 700 km’ye ulaşan kapsamlı bir raylı sistem ağı oluşturmak. Sefaköy-Beylikdüzü-Tüyap Metro Hattı, Üsküdar-Kadıköy-Maltepe Tramvay Hattı gibi birçok projemizin tasarımları ve fizibilite raporları tamamlanmış durumda. Ancak bu projelerin hayata geçirilebilmesi için kamu yatırım programına alınması gerekiyor ki finansmanı sağlanabilsin. Ne yazık ki, bu projeler henüz kamu yatırım programına dahil edilmedi. Örneğin, Sefaköy-Beylikdüzü-Tüyap Metro Hattı için 2022’den bu yana toplam 8 kez başvuru yaptık, ancak onaylar henüz alınamadığı için projeye başlayamıyoruz. Bunun yanı sıra, İBB olarak Esenyurt-Saadetdere Metro Hattı, Esenler Cadde Tramvayı ve ekspres metro HIZRAY gibi kritik projelerin detaylı tasarımları tamamlanmış durumda. Ayrıca, birçok yeni hattın ön tasarım ve fizibilite çalışmaları titizlikle yürütülüyor. ” 

İstanbul’da Raylı Sistemler Güçlenerek Büyüyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Güney ve Doğu Avrupa’da hibrit enerji projelerinin hızla artması, mevcut kontrol sistemlerinin hibrit altyapılara uyumunu zorunlu hale getiriyor. Geleneksel sistemler ise farklı üretim kaynaklarını ve depolama ünitelerini bütünleşik şekilde yönetme kapasitesi sunmadığında, operasyonel süreçler karmaşıklaşıyor. Farklı enerji kaynaklarının bir arada çalıştığı bu sistemlerde, üretim ve depolamanın ayrı ayrı yönetilmesi; yük dengesizlikleri, enerji kayıpları, planlanmamış duruşlar ve artan operasyonel maliyetler gibi sonuçlar doğuruyor.

Senkron Digital’in bulut tabanlı EMS çözümü, güneş, rüzgâr ve batarya depolama varlıklarını tek bir entegre platform üzerinden yöneterek bu sorunları ortadan kaldırıyor. Sistem, gerçek zamanlı veri analitiği, otomatik optimizasyon algoritmaları ve hızlı entegrasyon kabiliyeti ile hem enerji üretiminde sürekliliği hem de şebeke istikrarını güvence altına alıyor. Bu sayede işletmeciler, varlıklarını maksimum verimle çalıştırırken operasyonel risklerini en aza indirebiliyor.

Tek platform, yüksek karlılık

EMS, hızlı entegrasyon kapasitesi, gelişmiş görünürlük ve gerçek zamanlı kontrol özellikleriyle varlık sahiplerine, işletmecilere ve bağımsız enerji üreticilerine sahadaki koşullara uygun çözümler sunuyor. Sistem, mevcut altyapılara minimum müdahale ile entegre olabilen esnek yapısı sayesinde yatırımcılar için kurulum süresini kısaltırken, devreye alındığı andan itibaren üretim verilerini tek ekranda toplayıp anlamlandırıyor. Bu sayede farklı kaynaklardan gelen bilgilerin manuel olarak birleştirilmesine duyulan ihtiyaç ortadan kalkıyor ve hata riski azalıyor.

Santral kontrol odalarındaki enerji uzmanlarının doğrudan katkısıyla geliştirilen EMS, hibrit santrallerin dinamik üretim yapısını dikkate alarak yük dengeleme, depolama optimizasyonu ve şebeke talebine anlık uyum gibi kritik işlevleri destekliyor. Gerçek zamanlı uyarı mekanizmaları sayesinde olası arızalar veya verim kayıpları önceden tespit edilerek müdahale süresi kısalıyor; bu da plansız duruşların önüne geçiyor. Performans optimizasyonu ve şebeke entegrasyonunun güçlendirilmesine odaklanan sistem, aynı zamanda enerji ticareti stratejilerinin daha verimli yönetilmesine de katkı sağlıyor. Böylece hem operasyonel maliyetler düşüyor hem de yatırımın geri dönüş süresi kısalıyor.

Hibrit projelerde entegre kontrolün önemi

Hibrit enerji projelerinin artan önemi ve entegre kontrol sistemlerine duyulan ihtiyaç üzerine değerlendirmelerde bulunan Senkron Digital Yönetici Direktörü Ali İnal, “Hibrit enerji projelerinin sayısı ve önemi artarken, kullanılan kontrol sistemlerinin bu tempoya ayak uyduramaması ciddi bir verimlilik açığı yaratıyor. Türkiye’den başlayarak Güney ve Doğu Avrupa’ya uzanan geniş bir coğrafyada, birbirinden kopuk, eski altyapıların yerine akıllı ve entegre sistemler gerekiyor. EMS çözümümüz tam olarak bu ihtiyaca yanıt veriyor. Hibrit santrallerin gerçek çalışma koşullarını esas alarak geliştirdiğimiz bu sistem, yazılımın güçlü teknik kapasitesini sahada yaratacağı somut faydalarla birleştirerek öne çıkıyor. Operatörlerin tüm varlıklarını tek noktadan yönetebilmesini sağlarken, üretim optimizasyonunu ve karar alma hızını artırıyor. Bu da hem operasyonel kârlılığı hem de enerji arz güvenliğini doğrudan destekliyor.” dedi.

Operasyonel hız ve performansa yanıt veren çözümler

Enerji sektöründe artan varlık sayısı ve hızlanan operasyonel tempo karşısında doğru karar alma ihtiyacına vurgu yapan Senkron Digital Başkan Yardımcısı Remi Ramcharan, “Sahadaki uzmanlardan aldığımız geri bildirimler çok netti: Daha fazla varlık, daha fazla veri, daha az zaman. Bu baskı altında doğru kararlar alabilmek için daha güçlü, daha hızlı ve daha güvenilir bir platforma ihtiyaç vardı. EMS, bu gerçekliği merkeze alarak tasarlandı. Gelişmiş veri analitiği ve gerçek zamanlı kontrol sayesinde kesinti sürelerini azaltıyor, performansı sürekli izleyerek proaktif iyileştirmeler yapılmasını sağlıyor. Bu çözüm, hibrit santrallerde operasyonel kontrolü hem kolay hem de stratejik bir hale getiriyor. Bizim için önemli olan, yazılımı sahadaki gerçek operasyonel senaryolarla uyumlu hale getirmek ve enerji sektörünün dönüşümüne hız kazandırmak.” dedi.

Hibrit Enerji Yönetiminde Yeni Dönem: Senkron Digital’in EMS Çözümü yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

TRAMVAY, TELEFERİK, METRO

Otogardan başlayıp Kuruçeşme’ye kadar devam eden Akçaray tramvay hattının yanı sıra Şehir Hastanesi ve Kocaeli Stadına yeni tramvay hatlarının kurulacağı Kocaeli’de Büyükşehir Belediyesi; Kartepe Derbent ile Kuzuyayla arasında da teleferik inşaatına devam ediyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütülen Darıca OSB-Gebze Metro inşaatının tamamlanmasının ardından ise metronun işletimi Büyükşehir’e devredilecek. Ulaşımda raylı sistemlerin yaygınlaştırılması için çalışmalarını yürüten Büyükşehir, Raylı Sistemler Daire Başkanlığı’nı da kurarak bu yönde önemli bir adım attı. Raylı Sistem Etüt Proje Şube Müdürlüğü, Raylı Sistemler İşletme ve İdare Şube Müdürlüğü ve Raylı Sistemler Yapım Şube Müdürlüğü adıyla kurulan müdürlükler de Raylı Sistemler Daire Başkanlığı’na bağlandı.

FATİH GÜREL KİMDİR?

1984 yılında Gölcük’te doğdu. İlk, orta ve lise eğitimini Gölcük’te tamamladı. 2016 yılında Balıkesir Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği bölümünü bitirdi. 2011 yılında Bahçeşehir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü’nde Kentsel Sistemler ve Ulaştırma Yönetimi programında Hafif Raylı Ulaşım Sisteminin Kocaeli için incelenmesi konulu tez çalışması ile Yüksek Lisansını tamamladı. Özel sektörde saha mühendisliği yaptıktan sonra 2006 yılında Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı’nda İnşaat Mühendisi olarak göreve başladı. Sırasıyla Yapı İşleri Kontrol Şube Müdürlüğü ve Yol Bakım Onarım ve Yapım Şube Müdürlüğü’nde Yapı Denetim Görevlisi, Ulaşım Dairesi Başkanlığı’na bağlı Raylı Sistemler Şube Müdürlüğü’nde ise Yapım Şefi ve son 7 yıldır da Raylı Sistemler Şube Müdürlüğü görevini yaptı. Raylı Sistemler Dairesi Başkanı Fatih Gürel evli ve 2 çocuk babası.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Kocaeli Büyükşehir’de Raylı Sistemler Daire Başkanlığı’na Gürel atandı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.