Yemeklerde, salatalarda tatlandırıcı olarak veya salamura gibi koruyucu olarak kullanılan sirkenin tarihi yaklaşık 10 bin yıl öncesine dayanıyor. Antibakteriyel özelliği, antioksidan aktivitesi, kan basıncını düşürmesi, anti-diyabetik ve ağırlık kontrolüne olan etkisi ile sağlığa birçok olumlu etkisi bulunan sirke, farklı çeşitlerde yapılabiliyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi Meslek Fabrikası Özdere Kurs Merkezi, sirkenin yapımı için özel bir atölye düzenledi. 15 katılımcıyla yapılan atölyede, Gümöz Kadın Kooperatifi ve Turuncu Eller Tarımsal Kalkınma Kooperatifi’nde yer alan Sevilay Feyizoğlu tarafından kapsamlı bir eğitim verildi. Elma, limon, portakal, zencefil ve ayva ile sirke yapımını öğreten Feyizoğlu, sirkenin faydalarını da aktardı. 

Isparta gülünden, Meksika biberinden sirke yapıyor
Sevilay Feyizoğlu, “Kooperatiflerimiz için üç-dört çeşit yapıyorum. Bireysel olarak da 60’ın üzerinde sirke çeşidim var. Isparta gülü, Meksika biberi, kekik, biberiye, ıhlamur, ada çayı, ananas gibi sirke çeşitleri örnek olarak sayılabilir. Ben sirkenin çok faydasını gördüm. Hiçbir yerde sirke yapımı konusunda eğitim verilmediği için kendim araştırarak öğrendim. Daha sonra çevrimiçi eğitimlere katıldım. Deneyerek öğrendim. Turuncu Eller Tarımsal Kalkınma Kooperatifi’ne Cemil Tugay başkanımız gelmişti. Ona sirke yapımından bahsedince böyle bir atölye düzenlemeyi teklif etti. Böylelikle atölyemizi düzenledik. Bugün eğitime, yapımı en kolay sirke olan elmadan başladık. Hangi ürünlerle sirke yapılabileceğini ve sirkenin faydalarını anlattım” dedi. 

“Evde sirke kurmaya başlayacağız”
Atölyeye katılanlardan Aysun Önal, Meslek Fabrikası’ndaki eğitimleri sürekli takip ettiğini belirterek “Mümkün olduğu kadar bana uygun olan veya kendimi değiştirebileceğim bütün kurslara katılmaya çalışıyorum. Sirke yapımını daha önce merak ettim ama cesaret edip başlayamamıştım. Atölye yapılacağını öğrendiğimde hemen katılmak istedim. Hocamız çok güzel bilgiler veriyor. Başarılı olacağımıza inanıyorum. En doğalı, en güzeli evde yaptığınız sirkedir. Hocamızın 60 çeşit sirke yaptığını duymak bizi çok heyecanlandırdı. Eve gider gitmez hemen sirke kurmaya başlayacağız” diye konuştu. 

“Çiftçiler için mandalina sirkesini öğreneceğim”
Katılımcılar arasında Seferihisarlı çiftçilerin katma değerli ürün elde etmesi için mandalina sirkesi yapmayı öğrenmek isteyenler de vardı. Fatih Oktay, Seferihisar Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürlüğü çalışanı olarak bu atölyeye katıldığını belirterek “İlçemizin tarımı mandalinaya dayalı. Bu sezon, mandalinanın satışında ve tüketiminde düşüklük yaşıyoruz. Çiftçimiz bu konuda mağdur. Çiftçimizin yaşadığı mağduriyeti giderebilmek adına tüccarın almadığı mandalinayı farklı alanlarda nasıl değerlendirebiliriz diye araştırıyoruz. Bu yüzden sirke yapımı atölyesine gelmek istedik. Niyetimiz, çiftçimize ek bir gelir olarak mandalinadan sirke yapımını sağlayıp çiftçiye destek vermek. Alternatifleri değerlendirmek adına saha çalışması yapmış oluyoruz” sözlerine yer verdi. 

“Doğal yiyecekleri değerlendirmek çok kıymetli”
Atölyeye katılan Şükran Barut isimli katılımcı, “İzmir Büyükşehir Belediyesi Meslek Fabrikası’nın açtığı kursları takip ediyorum. Sirke atölyesinin açılacağını öğrenince katılmak istedim. Sirkeyi evde yapıyoruz ama burada bilimsel olarak nasıl yaparız, bunun püf noktaları nelerdir, bunları öğreniyoruz. Kapitalist düzen her şeyi satın almamızı istiyor. Ancak evde organik yiyecekler yapmak, doğal yiyecekleri değerlendirmek çok kıymetli” ifadelerini kullandı.

Meslek Fabrikası’nda sirke yapımının inceliklerini öğrendiler yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Konuşmacı Prof. Dr. İhsan Yaşa, sirkenin binlerce yıllık yolculuğunu kültürel, tarihsel ve bilimsel yönleriyle anlattı. Prof. Dr. Yaşa, “Medeniyet kadar eski bir geçmişe sahip olan sirke, binlerce yıldır insanlar tarafından farklı amaçlarla kullanılmış; çeşitli tat ve renklerde üretilen sirkeler her dönemde sofralarda kendine yer bulmuştur” diyerek sirkenin insanlık tarihindeki köklü yerini vurguladı. Sirkenin bilinen en eski izlerinin M.Ö. 3000’lere, Mezopotamya’ya kadar uzandığını belirten Prof. Dr. Yaşa, antik çağlardan günümüze farklı toplumlarda sirkenin kullanım örneklerini paylaşarak koruyucu, tıbbi ve gastronomik işlevlerinin zaman içinde nasıl çeşitlendiğini aktardı.

“Sirke geniş bir ticari hacme sahip”

Sirke üretiminin mikrobiyal yönüne değinen Prof. Dr. Yaşa, “Sirkenin birincil mikrobiyal metabolizma ürünü olarak en geniş ticari hacme sahip fermantasyon ürünlerinden biri olduğu şüphesizdir” dedi. Günümüzde hızla gelişen genom teknolojilerinin önemine değinen Prof. Dr. Yaşa, “Günümüzde genom dizileme teknolojileri öylesine hızla gelişti ki, artık bir organizmanın ne yapabildiğini ve biyolojik potansiyelini anlamak için tüm genomunun analiz edilmesi adeta altın standart haline geldi” diye konuştu.

Etkinlik, Prof. Dr. Yaşa’nın yürütücüsü olduğu TÜBİTAK 1002-A kapsamında desteklenen “Yerli asetik asit bakterisi (AAB) izolatlarının karşılaştırmalı genomik analizleri ile endüstride kullanım potansiyellerinin araştırılması” başlıklı projenin sosyo-kültürel çıktılarından biri olarak düzenlendi. Proje kapsamında yerli AAB suşlarının genomik kapasiteleri, endüstriyel sirke üretimindeki rolleri ve sürdürülebilir üretim potansiyelleri araştırıldı.

Konuşmaların ardından Doç. Dr. Dilek Maktal Canko, katılımcılara Teşekkür Belgesi takdim etti.

EÜ Etnografya Müzesinde “Sirkenin Mucitleri ve Sirke Kültürü” Söyleşisi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.