Dünya Çevre Günü 

SÜT-D Başkanı Prof.Dr. Filiz Karaosmanoğlu “Birleşmiş Milletler(BM) Çevre Programı (UNEP) öncülüğünde bu yıl iklim eylemi temalı kutladığımız Dünya Çevre Günü ev sahibi  Azerbaycan’da iklim için, geleceğimiz için doğadan ilham alıyoruz ulusal temasıyla, 1-7 Haziran 2026 tarihlerindeki Türkiye Çevre Haftası’nda ise sıfır atık temasıyla etkinlikler gerçekleşiyor. Kasım 2026’da Antalya’da Uygulama, Finansman ve Adil Geçiş odağında yapılacak BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31.Taraflar Konferansı(COP31) yolumuzda Dünya Çevre Günü ayrı öneme sahip. COP31 önceliklerinde Sıfır Atık ilk sırada.” bilgisini verdi.

İklim acil sinyaline cevabımız

“Doğrudan ve dolaylı yaydığımız sera gazları emisyonuyla sebep olduğumuz sıcak hava dalgaları, eriyen buzullar, yükselen denizler, orman yangınları, eriyen buzullar, su ve kara ekosistemlerimizdeki tahribat için Dünya iklim acil sinyali veriyor. Onlarca yıldır bu sinyali duysak da cevabımız inkâr ve şüpheyle gölgelenip gecikerek, uzak tarihler  ve hedeflerle bugüne vardık. Çaresiz değiliz. Cevabımız, geri sinyalimiz iklim değişikliği mücadelesinde yenilenebilir kaynaklı enerji; şehirlerin yeniden tasarlanması; döngüsel ekonomi; yeniden ağaçlandırma gibi çözümlerle, iklim teknolojileriyle güçlenirken iklim eylemimiz ilerliyor” hususlarını belirten Prof.Karaosmanoğlu iklim eylemimizde hepimiz iklimle olan ilişkimizi yeniden şekillendirmeliyiz, hız kazanmalıyız dedi.

81 ilde 81 milyar adım

Çevrenin korunması, sürdürülebilir yaşam çevrelerinin oluşturulması, iklim değişikliği ile mücadele ve uyum konularında çevre bilincinin topluma yayılması amacıyla 1-7 Haziran’da  “Sıfır Atık” temasıyla kutlanan Türkiye Çevre Haftası’nda adımlarımız mühim. 5 Haziran’da “81 İlde 81 Milyar Adım Çevre Yürüyüşü” Kızılcahamam-Ankara’da başlarken,  “81 Milyar Adım” mobil uygulaması ile 5 Haziran’dan 6 Haziran’a kadar 24 saat içinde on bin adım atanlar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ödülleri için çekiliş hakkı kazanacak. İklim değişikliğine karşı yutak alanlarının artırılması için her ilde, bölgenin toprak yapısına ve doğa şartlarına uygun fidan seçilerek öğrencilerle toplu fidan dikimi yapılacak. Çevre Müfettişi etkinlikleri, fotoğraf yarışması, 3 Haziran Dünya Bisiklet Günü kutlamasındaki “Çevre Dostu Bir Yaşam için Bisiklet Turu” ve 4-7 Haziran günlerinde Atatürk Havalimanı’ndaki Sıfır Atık Festivali ile biricik ülkemizde değer yaratılacak vurgusunu yapan Prof.Karaosmanoğlu adımlarımızı Türkiye’miz için atalım çağrısı yaparak Dünya Çevre Günü kutlu, sürdürülebilir yaşam kültürümüzle günlerimiz  verimli, bereketli, sağlıklı ve mutlu olsun dedi.

Dünya’nın İklim Acil Sinyaline Cevabımız Güçleniyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Bebekler doğuştan düztabandır

Aslında bebekler doğuştan düztabandır. Ayak taban yağ dokusunun fazla olması nedeniyle çocuk ayakları doğuştan düztaban görünümünde olur. Yürümeye başladıktan sonra şekillenmeye başlayan ayak arkları genellikle 6-10 yaşına kadar gelişmeye devam eder. Bu nedenle tüm çocuklarda belli bir yaşa kadar düztabanlık görünen bir durumdur. Aileler genellikle çocuk yürümeye başladıktan sonra içe basma şikayeti ile ortopedi ve travmatoloji polikliniklerine başvurmaktadır. Bu nedenle ayak anatomisinin, ayak gelişiminde ki doğal seyrin iyi bilinmesi ve düztabanlığın bir hastalık mı yoksa fizyolojik bir gelişim aşaması mı olduğu ayrımı iyi yapılmalıdır.

Ayak kemeri gelişmezse

Ayak kemerleri, dik yürüme mekaniğinde önemli bir unsurdur ve insanlara özgü bir durumdur. Ayak kemerlerinin oluşumu kemik, eklem ve bağ dokularının ortak gelişimi sonucunda oluşur.  Çocuklarda ayak kemerinin gelişememesi sonucunda düztabanlık bir sorun olarak ortaya çıkabilir. Bu sorun nedeniyle tedaviye gerek olmadığı düşünülse de düztabanlığın sebebi önemlidir. Erken çocukluk döneminde oluşan ayak kemeri, ilerleyen süreçte gelişmezse veya ileriki yaşlarda çökerse (düşük ayak kemeri), bu durum ağrıya neden olabilmekte ve yürümeyi olumsuz etkilemektedir. Ayağı bir arada tutan dokudaki yaralanma veya aşınma nedeniyle daha büyük çocuklarda da düztabanlık gelişebilir. Düztabanlık genetik bir sorun olarak da ortaya çıkabilir.

Düztabanlığın 2 çeşidi var

Düztabanlık farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bazı çocuklar ebeveynlerinden bu sorunu miras olarak alır. 

Esnek düztabanlık: En yaygın tiptir ve çocukluk döneminde fizyolojik bir durumdur. Ayak kemeri yüklenme ile kaybolurken parmak ucunda yükselme veya yük azaltma durumunda ayak arkının oluşmasıdır. Genellikle bağ esnekliği suçlanmakla beraber kesin nedeni bilinmemektedir. Aile öyküsü pozitiftir. Bu durum genellikle aktif şikayet yaratmazken bazı çocuklarda ayak ve ayak bilek çevresinde ağrıya neden olabilir. Ayak gelişiminin 10 yaşında kadar geliştiği düşünüldüğünde soruna bağlı olarak ortaya çıkan belirtilerin görülmemesi nedeniyle çocuklarda ileri tetkik ve egzersiz dışı tedavi gereksizdir. Ancak belirti veren çocuklarda egzersiz dışında medial ark destekli tabanlık ve ayakkabılar kullanılabileceği gibi çok nadirde olsa cerrahi gerekebilir.

Sert düztabanlık: İster ayakta ister oturur durumdayken medial ayak arkının oluşmama durumudur. Doğuştan veya sonradan kazanılmış olarak görülebilmektedir. Doğuştan nedenler arasında Aksesuar navikular kemik, tarsal koalisyon, vertikal talus (talus kemiğinin dikey olması), kazanılmış nedenler arasında ise posterior tibial tendon yetmezliği, travma ve tümörler neden olabilir. Sert düztabanlık genelde semptomatik olmaktadır.

Düztabanın sorun olduğu çocukların belirlenmesinde şu belirtiler anlamlı olabilmektedir;

1. Ayak ağrısı, özellikle topuk veya kemer bölgesinde
2. Hareketle artan ayak ağrısı
3. Ayak bileği şişmesi
4. Sıkı topuk bağları

Riski artıran nedenlere dikkat!

Bazen de genetik bir rahatsızlığın parçası olarak düztabanlık gelişebilir. Zamanla düztabanlığın riskini artırabilecek bazı faktörler vardır;

• Obezite
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Romatizmal eklem iltihabı
• Ayak veya ayak bileği yaralanmaları
• Yaşlanmanın etkisi

Erken teşhis önemli

Düztabanlık belirtilerinin çocuklarda erken fark edilmesi, tedavi sürecini hızlandırır.  Düztabanlığı olan bazı çocuklar herhangi bir rahatsızlık hissetmezken, bazı çocuklarda ise günlük aktiviteleri olumsuz etkileyecek sonuçlar ortaya çıkar. Yapılan bazı çalışmalar çocuklarda asemptomatik esnek düztabanlıkta kullanılan tabanlık ve ayakkabıların normal ayak gelişimini olumsuz yönde etkilediği görülmüştür. Bu nedenle düztabanlığın gelişimsel doğal sürecin bir parçası mı yoksa hastalık mı olduğu ayrımı yapılmalı ve gereksiz tedavilerden kaçınılmalıdır. Ancak semptomatik esnek veya sert düztabanlığın erken teşhis edilmesi, nedene yönelik ve deformite düzeltici tedavi gerekmektedir.v

Çocuklarda Düztabanlığın 4 Önemli Sinyaline Dikkat! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Akciğer kanseri belirti vermeden önlem alınmalı

Akciğerdeki doku ve hücreler kontrolsüz bir şekilde büyüyerek akciğer kanserini oluşturmaktadır. Tümör hücresi olarak da tanımlanabilen bu hücreler, hızla çoğalır ve zamanla kitlesel bir yapı oluşturur. Kanserin ilerlemesiyle birlikte kanser hücreleri, çevre doku ve organlara yayılmaktadır. Bazı vakalarda kanser hücrelerinin dolaşım sistemine karışmasıyla kanser, uzak organlara da sıçramaktadır. Metastaz olarak da tanımlanan bu durumda hastalığın tedavisi çok daha zor olmaktadır. Akciğer kanseri, genellikle belirti vermeden sessizce ilerler. Bu yüzden erken evrede fark edilmesi zordur. Akciğer kanseri belirtileri oldukça geniş bir yelpazede yer almaktadır. Hastalığın erken dönem belirtileri şöyle sıralanabilmektedir:

• Yüzde şişme
• Ses kısıklığı
• Lenf bezlerinin şişmesi
• Halsizlik ve güçsüzlük
• Yüksek ateş
• Nedeni anlaşılamayan kilo kaybı
• Parmaklarda şekil bozukluğu
• Baş dönmesi
• Yutkunma zorluğu

Kanser oluşumunun akciğerlerde başlaması, birincil (primer) akciğer kanseri olarak tanımlanırken, vücudun farklı bir yerinde oluşan fakat akciğerlere metastaz yapan akciğer kanseri türüne ise ikincil (sekonder) akciğer kanseri denir. Primer akciğer kanseri ise küçük hücreli (yulaf hücreli) akciğer kanseri ve küçük hücreli olmayan akciğer kanseri olmak üzere iki ana grupta incelenir. Primer akciğer vakalarının yaklaşık %88’i küçük hücreli olmayan grupta yer alır

Akciğer kanser taraması hastasının hayatta kalma oranını artırıyor

Akciğer kanseri taraması, belirtiler ortaya çıkmadan hastalığı erken bir aşamada bulmak için testlerin kullanıldığı bir işlemdir. Diğer kanserlerin aksine, akciğer kanseri için rutin tarama dünya çapında yaygın değildir. Ancak araştırmalar akciğer kanseri taramasının hastanın hayatta kalma oranlarını artırabileceğini göstermiştir. Akciğer kanseri, kanser türleri arasından en çok ölüme neden olan kanser türü olmaya devam etmektedir. Akciğer kanseri riski yüksek olan sigara kullanan bireyler başta olmak üzere orta yaş ve üzerindeki bireylerde düşük doz BT tarama programlarının devreye alınması hayatların kurtarılmasını sağlayabilir ve bu yıkıcı eğrinin değişmesine yardımcı olabilir. Akciğer kanseri taraması ile ilgili yapılan en büyük çalışmanın sonuçları 2011 yılında yayınlanmıştır. Bu çalışmada düşük doz BT taramalarının, göğüs röntgenlerine kıyasla akciğer kanseri kaynaklı ölüm sayısını %20 oranında azalttığı tespit edilmiştir. Belçika ve Hollanda’da 2020 yılında yapılan ikinci büyük araştırmada ise düşük doz BT taramaları yapılan yüksek riskli akciğer kanseri erkeklerde, ölümlerin %24 oranında azaldığı görülmüştür.

Tedavi planı kanserinin türü, evresine göre belirleniyor

Akciğer kanseri teşhisi için detaylı tıbbi öykü, fizik muayene, tanının kesinleştirilmesi, ayırıcı tanıdaki hastalıkların dışlanması için ek laboratuvar testleri ve radyolojik incelemeler istenir. Bu radyolojik incelemeler akciğer grafisi ve/veya BT gibi radyolojik görüntüleme işlemleri ile yapılmaktadır. Akciğer kanserinin kesin tanısı için akciğer dokusundan ve içindeki kitleden biyopsi alınır. Patolojik inceleme kanserin geliştiği hücre tipini, kanser hücrelerinin farklı patolojik yöntemlerle ayırt edici özelliklerinin tespitini sağlamaktadır. Bu şekilde hasta için en uygun tedavi yöntemi ve planı seçilebilmektedir. Akciğer kanserinin tedavisi ise akciğer kanserinin türü, evresi ve hastanın genel sağlık durumu gibi faktörlere bağlı olarak farklılık göstermektedir. Hastalığın tedavisi, immünoterapi, radyoterapi, kemoterapi ve cerrahi yöntemlerin tek başına ya da birlikte uygulanması şeklinde düzenlenmektedir.

Robotik cerrahi ile hızlı ve konforlu iyileşme süreci 

Erken teşhis edilen akciğer kanseri için en etkili tedavi cerrahi ile akciğerin tümör içeren bölümünün ve ilgili lenf bezlerinin alınmasıdır. Erken evre akciğer kanserinde uygulanan ameliyat akciğerin tümörü içeren parçasının çıkarılmasıdır. 1 cm’den küçük tümörlerde lobun alt parçası olan segmentin çıkarılması uygulanabilmektedir. Ayrıca en az 6 lenf bezinin çıkarılması da ameliyatın temel prensibidir. Bu ameliyatların tamamı 3-4 cmlik tek bir kesi veya 2 kesi ile kapalı yöntemle yapılabilmektedir. Ayrıca robotik cerrahi, akciğer kanseri operasyonlarında minimal invaziv bir yaklaşım sunarak daha hızlı iyileşme, daha az ağrı ve hastanede kısa süre kalış imkanı sağlamaktadır. 

Akciğer Kanserinin 9 Sinyaline Dikkat! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.