BÜYÜKŞEHİR’DEN ANLAMLI FARKINDALIK

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’ne özel olarak düzenlediği program, Kocaeli Kongre Merkezi’nde duygusal anlara sahne oldu. Bu kapsamda İran’da bir okula düzenlenen saldırıda yaşamını yitiren 168 çocuğun anısına hazırlanan farkındalık köşesinde, çocuklara ait eşyalar ve karanfiller yer aldı. Alana gelen vatandaşlar da bu anlamlı köşeye karanfil bırakırken, kendi getirdikleri kalem, defter, kitap, çanta, kalem kutusu ve ayakkabı gibi eşyalar bırakarak farkındalık oluşturdu.

“HER ÇOCUK İNSANLIĞIN KAYBIDIR”

Etkinlikte konuşan Anne Şehir Merkezi Begonya üyesi İklim Yenidede, savaşların en büyük mağdurunun çocuklar olduğunu vurgulayarak, “Savaşta kaybolan her çocuk aslında insanlığın kaybıdır. Savaşta çocuklar ölüyorsa insanlık ölüyor, vicdan ölüyor, duygularımız ölüyor” dedi. Yenidede, böylesine anlamlı bir farkındalık çalışmasının içinde bulunmasından dolayı Büyükşehir Belediyesi’ne teşekkür etti.

DUYGUSAL ANLAR YAŞANDI

Program kapsamında oluşturulan bu köşe, katılımcılara duygusal anlar yaşatırken, savaşların çocuklar üzerindeki yıkıcı etkisini bir kez daha hatırlattı.

Büyükşehir, savaşın masum çocuklarını unutmadı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Dezenformasyon, bilginin ya da haberin kasıtlı, bilinçli olarak çarpıtılması

Dezenformasyonun tanımına açıklık getirerek sözlerine başlayan Prof. Dr. İrvan, “Dezenformasyon, bilginin ya da haberin kasıtlı, bilinçli olarak çarpıtılması anlamına geliyor. Kriz dönemlerinde hızla yayılmasının nedeni, krizlerin belirsizlik dönemleri olmasından kaynaklanıyor.” dedi.

Belirsizlik arttıkça medyaya ve sosyal medyaya bağımlılığın da arttığını belirten Prof. Dr. İrvan, “Kişilerin kendi görüşlerine ve beklentilerine uygun bilgileri doğru kabul etme eğilimi artıyor. Buna psikolojide doğrulama önyargısı deniliyor. Yani kişi, bu bilgileri doğrulama gereksinimi duymadan kabulleniyor” ifadelerini kullandı.

Her sıcak savaş aynı zamanda propaganda savaşıdır

Savaş ve çatışma dönemlerinde doğrulama mekanizmalarının neden zayıfladığına ilişkin de Prof. Dr. İrvan, doğru bilgiye ulaşmanın bu dönemlerde son derece güçleştiğini söyledi.

X hesabında daha önce paylaştığı bir ifadeyi hatırlatan Prof. Dr. İrvan, “Her sıcak savaş aynı zamanda propaganda savaşıdır; (sosyal) medya üzerinden yürütülür. Savaşan taraflar bu savaşı sosyal medyaya da taşıyorlar. Haliyle neyin doğru neyin yanlış olduğunu, yapılan açıklamalara bakarak belirleyebilmek hiç kolay değil.” dedi.

Örnek olarak, ABD/İsrail güçlerinin İran’a yönelik saldırılarının başladığı 28 Şubat’ta ortaya atılan iddialara değinen Prof. Dr. İrvan, “ABD merkezli medyada İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in öldürüldüğüne ilişkin haberler yer alırken, İran medyası bu haberi yalanlayan yayınlar yaptı. Gerçekler elbette er ya da geç ortaya çıkıyor ancak şunu her zaman hatırlamakta yarar var. Savaşın ilk kurbanı daima gerçeklerdir.” diye konuştu.

“Mavi tik” güven algısını istismar ediyor

Sosyal medyada “mavi tikli” hesaplara duyulan güvenin nasıl oluştuğuna da değinen Prof. Dr. İrvan, özellikle X platformunda mavi tikin uzun süre “otorite sembolü” olarak algılandığını belirtti.

“Eğer bir hesap mavi tikliyse güvenilir hesap imajı yaygındı. Ancak bu özellik ücretli abonelik modeline dönüştürülünce, parayı ödeyen herkes mavi tik alabilir hale geldi” diyen Prof. Dr. İrvan, buna rağmen kullanıcı psikolojisinde güven algısının büyük ölçüde değişmediğini ifade etti.

Prof. Dr. İrvan, “Toplumu manipüle etmek isteyen, dezenformasyon peşinde koşan hesaplar toplumun bu güven algısını istismar ediyor” dedi.

Yalan haberler 6 kat daha hızlı yayılıyor

Resmî yalanlamaların viral hale gelen yanlış bilgilerin hızını kesip kesemediğine ilişkin ise Prof. Dr. İrvan, “Resmî yalanlamaların her zaman başarılı olduğunu söylemek zor” diyerek iki temel nedene işaret etti. “Birincisi, toplumların otoritelere karşı güveni sarsılmış durumda. Otoriteler, hoşa gitmeyen doğru bilgileri de yalanlayabiliyor. İkincisi ise sosyal medya mantığı. Bir haber yalanlandıysa, bu yalanlama bile haberin daha çok yayılmasına hizmet edebiliyor.” dedi.

Science dergisinde 2018 yılında yayımlanan bir araştırmayı hatırlatan Prof. Dr. İrvan, “Bu araştırma, yalan haberlerin gerçek haberlerden 6 kat daha hızlı yayıldığını göstermişti. ‘Bu haber yanlış’ şeklindeki paylaşımların bile yayılım hızına katkı sunduğunu unutmamak gerekir.” dedi.

Algoritma doğruluğu değil etkileşimi ödüllendiriyor

X platformunun algoritmik yapısına dikkat çeken Prof. Dr. İrvan, sistemin içeriğin doğruluğunu değil, etkileşim potansiyelini öncelediğini söyledi ve “Algoritma, bir bilginin doğru olup olmadığına bakmıyor; aldığı beğeni, yorum ve yeniden paylaşım sayısını önceliyor. Bir haber ne kadar yanlışsa o kadar çok paylaşıldığı için tam da platformun sevdiği türden bir içeriğe dönüşüyor.” ifadelerini kullandı.

Etkileşim temelli gelir modelinin yanlış bilgiyi teşvik ettiğini belirten Prof. Dr. İrvan, “Benim ‘kırıntı habercileri’ diye tanımladığım bazı hesaplar, yanlış olduğu anlaşılmış haberleri sırf etkileşim almak için tekrar tekrar paylaşmaktan çekinmiyor. Bir haber ne kadar yanlışsa o kadar çok etkileşim alıyor ve gelir getiriyor.” diye konuştu.

Sosyal medyayı kapatmak paniği artırır

Kriz dönemlerinde panik ve toplumsal huzursuzluğun önlenmesi için uygulanması gereken iletişim stratejilerine de değinen Prof. Dr. İrvan, sosyal medya platformlarının yavaşlatılmasının ya da erişime engellenmesinin yanlış bir yöntem olduğunu dile getirdi ve “Halk arasında korku ve panik yayılıyor diye ilk önlem olarak sosyal medyayı yavaşlatmak ya da erişilemez hale getirmek en kötü iletişim stratejisidir. Bu uygulamalar tam da paniği artıran bir etki yapar.” dedi.

Doğru yaklaşımın hızlı ve doğru bilgilendirme olduğunu vurgulayan Prof. Dr. İrvan, “Yurttaşları doğrulanmış haber ve bilgileri paylaşmaya teşvik etmek gerekir. Doğru ve sürekli bilgilendirme yapılmazsa söylentiler ve dedikodular devreye girer, dezenformasyona kapı aralanır.” ifadelerini kullandı.

Etkileşim vermemek de bir mücadele yöntemidir

Son olarak sosyal medyada yalan haberlerle mücadelenin yollarına değinen Prof. Dr. İrvan, “Bu haberleri paylaşan hesaplara etkileşim vermemek de etkili bir yöntemdir.” dedi.

 “Kriz dönemlerinde güvenilir medya ve gazeteci hesaplarını takibe almalı, önümüze düşen haberlere daha kuşku içinde bakmalıyız.” diyen Prof. Dr. İrvan, özellikle belirsizlik dönemlerinde dijital okuryazarlığın hayati önem taşıdığını vurguladı. 

Prof. Dr. Süleyman İrvan: “Savaşın ilk kurbanı daima gerçeklerdir!” yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Savaş muhabirliği yapan bir çiftin, Irak’taki travmatik deneyimlerinin ardından Brooklyn’deki evlerinde hayata tutunma çabalarını ve değişen medya düzenini çarpıcı bir dille ele alan “Öylece Durur Zaman”, 10 Aralık 2025 tarihinde Müze Gazhane Prof. Dr. Sevda Şener Sahnesi’nde ilk gösterimini yapıyor.

Oyunun Konusu:

Sarah 40’lı yaşlarının başında bir basın fotoğrafçısıdır, uzun yıllar başta Ortadoğu olmak üzere pek çok savaş bölgesinde çalışmıştır. Sarah Irak’ta bulunduğu sırada çok yakınında patlayan bir bomba sonucu yaralanmış, kısa bir tedavinin ardından ülkesine dönmüştür. Şimdi uzun zamandır ayrı kaldığı evinde erkek arkadaşı James ile beraberdir. Her şeyin yolundaymış gibi devam ettiği birkaç günün sonunda çiftin görmezden gelmeye çalıştığı sorunlar gün yüzüne çıkmaya, ilişkilerini biçimlendirmeye başlar.

Oyun, Pulitzer ödüllü yazar Donald Marguiles tarafından kaleme alınmıştır. Oyunda, çevresindeki gelişmelere duyarsız bir topluma eleştirinin yanı sıra bireylerin iç hesaplaşmaları da taze tutulmakta, pek çok konuda seyircinin de kendini sorgulaması sağlanmaktadır.

Oyunda Fotoğrafçının Objektifinin Ardındaki Soğukkanlılık ile İnsani Müdahale Arzusu Arasındaki Çatışma Sahneye Taşınıyor

Oyunun yönetmeni Mehmet Ergen “Öylece Durur Zaman”ı şöyle anlatıyor:

“Savaş fotoğrafçısının yaşadığı ikilem üzerine kurulu bir oyunun önemi hem tanıklığın etik yükünü hem de bu tanıklığın sanatsal bir forma büründüğünde kazandığı tarihsel hafızayı görünür kılmasından gelir. Susan Sontag’ın “Fotoğraf, olup bitenlerle aramıza hem mesafe koyar hem de bizi onlarla yüzleşmeye zorlar” sözünü hatırlatırcasına, oyunda fotoğrafçının objektifinin ardındaki soğukkanlılık ile insani müdahale arzusu arasındaki çatışma sahneye taşınır.

Kameranın işi hayatı kaydetmek; değiştirmek değil….

Fotoğrafçıların kadraja girip beğenmedikleri şeyleri değiştirmelerini bekleyemezsin. Bizim işimiz gerçeği yakalamak, yeniden sahnelemek değil. (1. Perde, 2. Sahne)

Bu oyun, gerçeğin belgesele özgü donukluğundan sıyrılıp sahnede yeniden kurulduğu bir alan yaratarak, “görüntülerin yalnızca yakalanmadığını, aynı zamanda yeniden üretildiğini” savunan kuramsal yaklaşımları da canlı biçimde doğrular. Savaş anlarında çekilen fotoğrafların kitaplarda derlendiği, müzelerde sergilendiği ve hatta video oyunlarına ilham verdiği düşünüldüğünde, oyundaki her sahne, görüntülerin nasıl kültürel bir hafızaya dönüştüğünü gösteren birer prova niteliği taşır. Bu bağlamda eser, belgesel gerçekliğin kurgusal alanda yeniden anlam kazanmasına ilişkin estetik tartışmalara sahnede, ete kemiğe bürünmüş bir örnek sunar. Dahası, Türkiye’nin hemen yanı başında yıllardır süren çatışmaların varlığı, oyunun yalnızca evrensel bir meseleye değil, aynı zamanda coğrafi ve duygusal olarak bize çok yakın bir yaraya dokunduğunu hissettirir.”

Dekor tasarımını Barış Dinçel’in, kostüm tasarımını Ahsen Nur Yaman’ın, ışık tasarımını Fatih Mehmet Haroğlu’nun, efekt tasarımını Metin Küçükyılmaz’ın, görüntü tasarımını Emre Turgaylı’nın yaptığı, fotoğraflarını Ahmet Çelikbaş’ın çektiği oyunda Mert Tanık, Murat Coşkuner, Pervin Bağdat, Sevil Akı rol alıyor.

Oyun, 10-13 Aralık 2025 tarihleri arasında Müze Gazhane Prof. Dr. Sevda Şener Sahnesi’nde.

İyi seyirler…

Savaşın Silinmeyen İzlerinin Hikayesi “Öylece Durur Zaman” Seyirciyle Buluşuyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

“Savaşın Kalbinde”, 11 Kasım Çarşamba 20.00’de National Geographic’te!

Bilimin, keşfin ve hikâye anlatımının gücüne inanarak 130 yılı aşkın bir süredir dünyanın en güvenilir markalarından biri olmayı sürdüren National Geographic’in birbirinden iddialı yapımlarını D-Smart, Digiturk ve TOD, KabloTV, S Sport Plus, Tivibu ve TV+ platformlarından izleyebilirsiniz.

‘Savaşın Kalbinde’ 11 Kasım Çarşamba 20.00’de National Geographic Ekranlarında! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Ukrayna-Rusya savaşının yıkıcı etkisi İzmir Sanat’ta açılan “Chernivtsi: Zamanın Ötesinde” sergisiyle anlatıldı. Pozytyv Fotoğraf Kulübü tarafından hazırlanan ve 53 fotoğrafın yer aldığı sergi, İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili Mustafa Özuslu, Chernivtsi Belediyesi Başkan Yardımcısı Yuriy Lesyuk, Chernivtsi Belediyesi Kültür Danışmanı Inga Keyvan ve çok sayıda davetlinin katıldığı törenle açıldı. Batı Ukrayna’nın en önemli kültür merkezlerinden Chernivtsi’nde Rusya-Ukrayna savaşı sırasındaki hayatın fotoğraf karelerine yansıdığı sergi duygusal anlar yaşanmasına neden oldu.

Özuslu, “Bu dostluğu kalıcı hale getirmek istiyoruz”

Serginin açılışında konuşan İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili Mustafa Özuslu,  bu sergi ile birlikte Chernivtsi’nin zengin tarihini, direnişini ve dayanıklılığını gözler önüne seren farklı objektiflerin yansımasından bir yolculuğa çıktıklarını söyledi. Türkiye ile Ukrayna arasındaki tarihi bağların asıl malzemesinin uluslararası çıkarlar değil asla kopmayacak kültürel benzerlikler ve özdeş duygular olduğunu ifade eden Özuslu, “Bu sergi belki de sırf bu nedenle çok kıymetli. Buraya gelen heyetle, İzmir ve Ukrayna arasındaki bağların daha da güçlendirilmesi için ortak iradeyi konuştuk. Bu dostluğu kalıcı hale getirmek istiyoruz. Ancak dostluğu yaşatacak olan şey protokollerden ziyade bizim kalplerimizdeki sevgidir. Onu da burada görüyoruz. Chernivtsi ve İzmir arasındaki kültürel etkileşimi ve dayanışmayı sürdürmek adına önemli bir adım olan ‘Zamanın Ötesinde’ sergisine katkı sunan herkese teşekkür ediyorum. İki şehir arasındaki ilişkilerin daha da güçlenmesini temenni ediyorum” diye konuştu.

“Kültür her zaman insanları birleştiriyor”

Chernivtsi Belediyesi Başkan Yardımcısı Yuriy Lesyuk de İzmir’de olmaktan mutluluk duyduğunu ifade ederek, “Çok güzel bir şehir. Farklı duygular içerisindeyim. Burada genç ve modern insanlar yaşıyor. Yaşla ilgili değil. Özgür insanların yaşadığı bir şehir. Kültür her zaman insanları birleştiriyor” diye konuştu.

“Savaşa rağmen Ukraynalılar yaşamaya devam ediyor”

Chernivtsi Belediyesi Kültür Danışmanı Inga Keyvan İzmir’e ilk kez geldiğini ve çok sevdiğini belirterek, “Burada herkes çok sıcakkanlı. Chernivtsi şehrinin bir parçasını burada sergilemekten dolayı çok mutluyuz. Bu sergide yeni ve eski Chernivtsi şehrini göreceksiniz. Bu fotoğraflar bize insanların hayatının nasıl değiştiğini gösteriyor. Savaşa rağmen Ukraynalılar yaşamaya devam ediyor. İnsanlar üretmeye devam ediyor. Durmuyorlar ve durmayacaklar” dedi.

Sergi 7 Eylül Perşembe gününe kadar ziyarete açık olacak.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Savaşın etkilediği hayatlar “Chernivtsi: Zamanın Ötesinde” sergisinde yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.