Türkiye’de her 4 haneden birinde en az bir yaşlı fert yaşıyor

Küresel yaşlanma süreci olarak adlandırılan “demografik dönüşüm” evresindeki Türkiye’de de nüfusun giderek yaşlanması, yaşlılığı kuşaklararası ve bütünsel bir yaklaşımla ele almanın önemine işaret ediyor. TÜİK verilerine göre* yaşlı nüfus olarak kabul edilen 65 ve daha yukarı yaştaki nüfus, 2024 yılında 2019 yılına kıyasla yüzde 20,7 artarak 9 milyon 112 bin 298 kişi oldu. Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranı ise yüzde 10,6’ya yükseldi. 

Bireylerin emeklilik döneminde yeterli tasarrufu olmazsa, büyük bir “fakir yaşlanma” sorununun kaçınılmaz olduğuna işaret eden Allianz Türkiye Hayat Sigortaları ve Bireysel Emeklilik Genel Müdür Yardımcısı Fisun Koç Doğan, birikim yapmaya olabildiğince erken yaşta başlamak ve bu birikimleri de geleceğe dair bir yatırım olarak görüp doğru yönetmek gerektiğini vurguluyor. Bireysel Emeklilik Sistemi’nin (BES) bu anlamda çok önemli bir araç olduğuna dikkat çeken Doğan, “TÜİK verilerine göre, Türkiye’de 2024 yılında hanelerin yüzde 25,3’ünde 65 yaş ve üstü en az bir yaşlı fert yaşıyor. Bu durum bakım verenler için hem finansal hem de duygusal anlamda zorlayıcı olabiliyor. Ancak bu nedenle kendi emeklilik birikimlerinden vazgeçmenin sonuçları uzun vadede çok daha maliyetli olabilir. Bu noktada, ülkemizde 22’nci yılını geride bırakan BES, kritik öneme sahip. Sistem, teşvik ve desteklerle istikrarlı bir şekilde hem ülke ekonomisine hem de katılımcılarına önemli katkılar sağlamaya, büyüyerek gelişmeye devam ediyor” dedi.

Erken yaşta sisteme dahil olmak, plan yapmak ve destek almak önemli

BES gibi uzun vadeli bireysel tasarruf mekanizmalarının yaygınlaşmasının bireylerin finansal refahı için de elzem olduğuna dikkat çeken Doğan, “Allianz Türkiye olarak geleceği için tasarruf etmek isteyenlere başlıca önerilerimiz; uzun vadeli bir planlama, emeklilik hedeflerine yönelik bir tasarruf planı, bu planı disiplinle ve kararlılıkla devam ettirmek, erken yaşlarda sisteme dahil olmak, yatırım tercihlerini de aktif olarak yönetmek ve işin uzmanlarından destek almak. Emeklilik Gözetim Merkezi’nin açıkladığı verilere göre yılın ilk yarısında sistemde yaşanan net katılımcı sayısı artışında, her 4 katılımcıdan biri Allianz Türkiye aracılığıyla sisteme giriyor.  Bu başarının arkasında köklü bir deneyim ve uzmanlık var. Allianz Finansal Danışmanlık hizmetimiz, bağımsız yatırım danışmanlarından oluşan Yatırım Komitemiz ve kapsamını sürekli genişlettiğimiz dijital hizmetlerimizle müşterilerimiz kendileri ve aileleri için kapsamlı finansal planlama çözümlerimizden diledikleri an faydalanabiliyorlar. Bazen öncelikleri yönetmek gerçekten zor olabilir, bu durumda ancak işin uzmanları geleceğinizi de güvence altına almak için bir strateji oluşturmanıza yardımcı olabilir” dedi.

‘Sandviç Kuşağı’ Emeklilik İçin Birikim Yapmakta Zorlanıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Proje ekibini makamında ağırlayarak tebrik eden EÜ Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, “Akademisyenlerimizin toplumsal sorunlara ışık tutuğu önemli projeler TÜBİTAK nezdinde desteklenmeye devam ediyor. Ege Üniversitesi olarak oluşturduğumuz bilimsel ekosistemin çıktılarını destek alan projelerimizle de görüyoruz. Bu kapsamda kabul alan projeleri ile toplumsal bir meseleye ışık tutan Doç. Dr. Pelin Önder Erol hocamız ve ekibini tebrik ediyor, çalışmalarında başarılar diliyorum” dedi.

“İzmir’de 1961-1981 yılları arasında doğanlar incelendi”

Proje hakkında bilgi veren Doç. Dr. Önder Erol, “Demografik geçiş sürecinin sonuna yaklaşmış olan ülkemizde hem doğurganlığın düşüşü hem de ömrün uzaması nüfusun yaşlanmasına ve aynı aileden birçok kuşağın bir arada uzun yıllar hayatta olmalarına neden oluyor. Bu bağlamda özellikle hem yaşlı ebeveyni hem de çocuğunun, torunun talepleri arasında sıkışıp kalan kuşaklar, demografik geçişi daha önce tecrübe etmiş olan batıdaki literatürde ‘sandviç kuşağı’ olarak tanımlanıyor. Günümüz literatüründe sandviç kuşağının içinde yer aldığı kuşak, yaşları nedeniyle X kuşağı (1961-1981 yılları arasında doğanlar) olarak kabul ediliyor. Proje ile İzmir örneği üzerinden böyle bir kuşağın İzmir’deki X kuşağı kadınlarının arasında da var olup olmadığı ve şayet böyle bir kuşaktan bahsedebiliyor isek sandviç kuşağına atfedilen ‘ambivalansın’ yani hem dayanışma hem de çatışmanın mevcut olduğu durumda deneyimlenen ikili duygu düzeyinin tespit edilmesi ve ambivalansın nasıl deneyimlendiğinin ortaya konulmasını amaçlıyoruz” dedi.       

“Her 10 kadından 8’i hem yaşlısına hem de çocuğuna bakıyor”

Proje bulgularına değinen Doç. Dr. Önder Erol, “Hem nicel hem de nitel yönteme dayanan araştırma kapsamında İzmir’de yaşayan ve yaşları 42 ila 62 arasında değişen 420 kadınla anket ve 20 kadınla derinlemesine görüşme yapıldı. Alan araştırmasından elde edilen bulgular, aynı anda hem yaşlısına hem de çocuğuna, torununa bakım vermesi nedeniyle sandviç kuşağı nitelemesine uygun olan kadınların X kuşağı kadınları içinde yüzde 80 yaygınlığa ulaştığını gördük. Bir başka deyişle adı geçen yaş grubu içinde her 10 kadından 8’i aynı anda hem yaşlısına hem de çocuğuna bakım desteği veriyor. Kendinden daha yaşlı ve daha genç iki kuşak arasında sandviç olmuş bu kuşağın kadınlarının ambivalans düzeyleri ise 5 üzerinden 3 olarak tespit edilmiş olup, özellikle bakıma muhtaç yaşlısı olan ve yaşlısına sürekli bakım veren kadınların ambivalans düzeyinin oldukça yüksek olduğu görüldü. Evli olan sandviç kuşağı kadınlarının daha düşük düzeyde ambivalans deneyimlemeleri dikkat çekici bulgular arasındadır” dedi.

Sandviç kuşağı kadınlarının ambivalansla başa çıkma stratejilerine de değinen  Doç. Dr. Önder Erol, “Ambivalansla başa çıkmada bulguların da ortaya koyduğu biçimde en büyük destekçi olarak görülen eşlerin varlığının bunda etkili olduğu düşünülüyor. Yine bu kadınlar içinden tam zamanlı bir işte çalışan kadınların farklı rollerin icrasında zorlandıklarına dair ifadeleri ve yetersiz hissetme deneyimleri ön planda olsa da ambivalans düzeylerinin diğer kadınlara göre daha düşük olduğunu gördük. Yine araştırma bulgularında sandviç kuşağı kadınlarının ambivalansla başa çıkma stratejileri arasında; sosyalleşmek, kitap okumak, televizyon seyretmek, ibadet ve istirahat etmek yer alırken; beklentileri sorgulandığında ise kendisiyle ilgilenebilmenin, terapi almanın, seyahat etmenin ve yaşam standartlarını yükseltmenin ambivalans düzeylerini potansiyel olarak düşürebileceğini ifade ettikleri sonucuna ulaştık” diye konuştu.

Farklı üniversitelerden akademisyenlerin işbirliğinde hazırlandı

Projenin araştırmacıları arasında İzmir Demokrasi Üniversitesinden Doç. Dr. Hande Şahin, Ankara Üniversitesinden Doç. Dr. Burcu Özdemir Ocaklı ve Türk Hava Kurumu Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Dr. Banu Sarıbay yer alıyor. Ayrıca, Ege Üniversitesi doktora öğrencisi Arş. Gör. Begüm Demirkol ve yüksek lisans öğrencisi Zeynep Gizem Eskici ise projede bursiyer olarak görev alıyor. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Sosyal bilimcilerden “sandviç kuşağına” yönelik önemli araştırma yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.