Garanti BBVA tarafından ekonomi tarihi alanındaki bilgi üretimine katkı sunmak amacıyla 2025 yılında başlatılan “Garanti BBVA Ekonomi Tarihi Fonu” kapsamında fon alan projeler de etkinlikte özel bir oturumda yer aldı. Söz konusu oturumda sunulan Fatma Genç’in “Sıhhat, Terakki, İaşe: Erken Cumhuriyet’te Sıtma ve Pirinç Tartışmaları” başlıklı araştırması ile Mustafa Batman’ın “Osmanlı İstanbul’unda Devlet Vakıflarının Hukuki ve Politik Dönüşümü” başlıklı çalışması ilgiyle karşılandı.

Garanti BBVA Genel Müdür Yardımcısı ve Salt Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Ebru Taşcı Firuzbay, “Farklı disiplinlerde gerçekleştirilen akademik çalışmalar yalnızca bilgi üretmekle kalmıyor; aynı zamanda toplumsal hafızayı besliyor, eleştirel düşünceyi güçlendiriyor ve birlikte tartışma olanağını pekiştiriyor. Salt Araştırma Fonları da bu ihtiyaca yanıt veren, uzun yıllar boyunca devam etmesinden büyük mutluluk duyduğumuz bir program. Bu kapsamda başlattığımız Garanti BBVA Ekonomi Tarihi Fonu aracılığıyla yalnızca ekonomik gelişmeyi değil, sosyo-kültürel değişimi de anlamayı ve bu alana sürdürülebilir bir katkı sunmayı amaçlıyoruz. Kurucusu olduğumuz Salt’ın araştırma odaklı yaklaşımını desteklemeyi ilk günden beri bir sorumluluğumuz olarak görüyor ve adımlarımızı bu doğrultuda atıyoruz” dedi.

Salt Genel Müdürü Deniz Ova ise 19. yüzyıldan günümüze Türkiye’de kent, toplum ve ekonomi ile 1950 sonrası sanat, mimarlık, tasarım alanlarında özgün belge edinimi ve araştırmaya alan açan Salt Araştırma Fonları’nın 2013’ten beri kesintisiz devam ettiğini ve bugüne kadar toplam 88 projenin desteklendiğini belirtti. Açıklamasının devamında şu ifadelere yer verdi: “Toplumsal dönüşümleri eleştirel ve çok yönlü bakış açılarıyla değerlendirmeyi önemseyen Salt olarak, Salt Araştırma’da erişime sunulan kaynaklara ek bir fon desteğinin sürdürülmesini temel sorumluluklarımızdan biri olarak görüyor; kurucumuz Garanti BBVA’ya katkıları için teşekkür ediyoruz.”

Salt Araştırma Fonları’yla Desteklenen Araştırma Projeleri Kamuoyuyla Paylaşıldı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

AFETLERE DAYANIKLI ŞEHİRLER VİZYONU

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin son dönemdeki önemli projelerinden olan kentsel dönüşümde çalışmalarında yasal eşik aşıldı. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı iş birliğiyle yürüttüğü kentsel dönüşüm projesinde toplam 7 ilçe ve 14 bölge yer alırken, mevcut 5.732 bağımsız bölümün yüzde 82’si riskli bağımsız bölüm olarak tespit edildi. Projenin toplam maliyeti 24 milyar TL, proje değeri ise 44 milyar TL olarak öngörülüyor. 

UZLAŞILAN BÖLGELER VE BAĞIMSIZ BÖLÜM SAYILARI

Darıca ilçesi Kazım Karabekir Mahallesi 312 bağımsız bölüm, Derince ilçesi Dumlupınar Mahallesi 150 bağımsız bölüm, Gölcük ilçesi Donanma Mahallesi ise 382 bağımsız bölümden oluşuyor. Bu üç bölgedeki maliklerin olumlu yaklaşımıyla yasal süreçler hız kazanacak ve toplam 844 bağımsız bölümün dönüşümü için yol açılmış olacak.

180 AY VADE İLE YÜZDE 0,69 SABİT ORAN DESTEĞİ

Projeye, “Dünya Bankası Destekli İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi” kapsamında finansman desteği sağlanıyor. Bu destek, kentsel dönüşümdeki en büyük engellerden biri olan finansman sorununu aşmayı hedefliyor. Bu bağlamda hak sahiplerine 180 ay vade ile yüzde 0,69 sabit oran ve 3 milyon TL’ye kadar kredi imkânı sunuluyor.

HİBE DESTEKLERİNİN DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Konut ve ticari bağımsız bölümler için belirlenen hibe desteklerinin dönüşüm süreci ise sırasıyla “Talep”, “Tespit”, “Mimari Proje”, “Uzlaşma”, “Tahliye”, “Yıkım”, “İnşaat”, “Anahtar Teslimi” ve “Ödeme” aşamalarıyla ilerliyor.

Üç kritik bölgede salt çoğunluk tamam yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Umut Ceyhan Akyol’un rehberliğindeki turlarda öğrenciler, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Resim Bölümü’ne bağlı Halı Atölyesi’nin üretimlerini yakından inceleme fırsatı bulacak; kolektif çalışma, hafıza, oyun ve dayanışma gibi kavramlar üzerine tartışacaklar.

Halı Atölyesi, halı dokuma eğitimini güncel sanatla ilişkilendiren, “beraber öğrenme”ye dayalı pedagojik yaklaşımı ve herkesin katılımına açık programlarıyla gerek kurum içinde gerekse kurum dışında benzersiz bir konum edindi. 1992’de atölyeye asistan olarak atanan görsel sanatçı ve akademisyen Gülçin Aksoy (1965-2024) ile ona eşlik eden bir grup öğrenci ve yol arkadaşının önayak olduğu dinamizm, 1990’lar sonundan itibaren atölyeyi günbegün dönüştürdü. “Bir halıyı da dokuyabilirsiniz, bir fikri de” anlayışıyla şekillenen Halı, farklı kuşaklardan sanatçıların çalışmalarına, performans ve sergilere ev sahipliği yaptı; müfredat dışı ilgilere kulak veren “açık bir atölye” hâline geldi.

Bu kolektif sürecin izlerini taşıyan işleri bir araya getiren sergi, öğrencileri birlikte üretmenin ve düşünmenin yollarını keşfetmeye davet ediyor.

21 Ekim 2025 ile 24 Şubat 2026 tarihleri arasında Salt Beyoğlu’nda gerçekleştirilecek ücretsiz sergi turlarına öğrenci grubunuzla katılmak için [email protected] adresine e-posta gönderebilir veya (0212) 377 42 00 numaralı telefonu arayarak rezervasyon yaptırabilirsiniz.

90’lardan Beri Halı’dayız kapsamındaki yetişkinlere yönelik sergi turlarının ilki ise 23 Ekim Perşembe saat 18.30’da gerçekleştirilecek. Ayrıntılı bilgi için: saltonline.org.

Umut Ceyhan Akyol, lisansını Yıldız Teknik Üniversitesi Sanat Yönetimi Bölümü’nde tamamlamıştır. Aynı kurumun Müzecilik Bölümü’nde yüksek lisansına devam eden Akyol, lisans eğitimi süresince müzelerde erişilebilirlik üzerine çalışmış; çeşitli sivil toplum kuruluşlarında proje asistanlığı yapmıştır. Ayrıca YTÜ Kültür, Sanat ve Müze Komisyonu bünyesindeki YTÜ Müzesi projesinde yer almış; İstanbul Modern ile Atatürk Kültür Merkezi’nde farklı yaş gruplarına yönelik rehberli turlar ve atölye çalışmalarında görev üstlenmiştir. Kültürel miras alanında toplumsal kapsayıcılık ve erişilebilirlik konuları odağında çalışmalarını sürdürmektedir.

90’lardan Beri Halı’dayız, Spot Projects’in desteği; Türk Tuborg A.Ş., Asya International Movers, Bankerhan Hotel, Eureko Sigorta ve Jotun Boya’nın katkılarıyla gerçekleştirilmektedir.

Ortaokul ve lise öğrencilerine yönelik Salt Yorumlama etkinlikleri, “90’lardan Beri Halı’dayız” kapsamındaki sergi turlarıyla devam ediyor. yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Sanatçıya dair en kapsamlı kaynak

Moni, sanatçının resimden duvar resmine, enstalasyondan performans ve happening’e çeşitlenen üretimini sanat tarihi bağlamına yerleştiriyor. Yayın projesini yürüten Sezin Romi’nin (Salt) belirttiği üzere, “2019’dan bu yana yürütülen araştırmayı yeni okuma ve yorumlamalarla zenginleştirme, performans sanatının tarihi ve farklı disiplinlerle ilişkisi üzerine çalışan araştırmacılar için de bir referans olma amacını taşıyor.”

Ali Cindoruk (KHORA) tarafından tasarlanan yayın, Moni’nin pratiği üzerinden Türkiye’de performans sanatının gelişimine dair ipuçları içeriyor ve özellikle genç sanatçılara nasıl alan açtığını vurguluyor. Aslıhan Demirtaş, Bora Gürdaş, Catherine Spencer, Sevi Bayraktar ve Suzana Marjanić’in yazılarını bir araya getiren yayında, Moni’nin Ankara’dan New York’a uzanan pratiği, bir dizi manifesto eşliğinde ürettiği işler üzerinden irdeleniyor. 

Performans sanatı tarihinden karşılaştırmalı okumalar

Bora Gürdaş, Moni’nin Türkiye sanat tarihindeki az bilinen konumunu çok yönlü ve derinlikli bir şekilde irdelerken Aslıhan Demirtaş, sanatçının Ankara’daki kamusal alanlarda icra ettiği işlerin başkentin dönüşümüyle kurduğu ilişkiyi ele alıyor. Catherine Spencer, Moni’nin buluntu nesnelere dayalı üretimlerini Allan Kaprow ve Carolee Schneemann’ın üretimleriyle karşılaştırmalı olarak inceliyor. Sevi Bayraktar, sanatçının pratiğini Türkiye’de sanat ve siyaset bağlamında değerlendirirken performans ve happening tarihine bakıyor. Suzana Marjanić ise Moni’nin işleriyle 1980’li ve 1990’lı yıllarda Hırvatistan’da yapılan performansların benzerliklerini işliyor; Group of Six Artists’in sokaktaki sergi eylemleriyle, Tomislav Gotovac’ın performanslarıyla kesişimlerini tartışıyor.

Moni tarafından yazımına 1989’da başlanan ve madde madde güncellemelerle 2025’e ulaşan bir biyografinin de sunulduğu yayında, inceleme yazılarına Sezin Romi’nin sanatçıyla yaptığı “Moni’nin Hikâyesi” başlıklı söyleşi eşlik ediyor.

“Atık objeler, kıyıdaki düşünceler, kitapta kalan kavramlar”

Moni Salim Özgilik, 1985’te Hacettepe Üniversitesi’ndeki jeoloji mühendisliği eğitimini yarıda bırakıp aynı üniversitenin Güzel Sanatlar Fakültesi’nde resim okumaya başladı. Ailesinden gelen ve “güçlü, kuvvetli, neşeli, benzersiz” anlamlarını taşıyan Moni mahlasını benimsedi. Kendi deyişiyle “atık objeler, kıyıdaki düşünceler, kitapta kalan kavramlar”dan yola çıkarak duvar resimleri, enstalasyon ve aksiyonlar ile performans ve happening’ler yaptı. Öğrenciliği döneminde üretimlerinin merkezinde bulunan Beytepe Kampüsü’nde sorgulayan, sorgulatan ve gündelik akışa müdahale eden işleriyle dikkati çekti. 

Kampüsün ardından başkentin kamuya açık alanlarında izleyicileri birer katılımcıya dönüştüren performans ve happening’leriyle adını duyurdu. Kalabalık bir alt geçitten dümdüz bir çatıya, alelade bir ağaçtan bir galeri duvarına, bütün sergilemelerinde buluntu malzemelerle yeni ve özgün bir ifade alanı inşa etmeye girişti. Uluslararası yayınları, sergileri, bienalleri kendi imkânlarıyla takip etti. Allan Kaprow, John Cage, Joseph Beuys, Christo ve Jeanne-Claude’dan etkilendi. Töbank Sanat Galerisi (Ankara ve İstanbul) gibi, davet edildiği sergi mekânlarını sokağa çevirmeye niyetliydi. Ne var ki “zamanının ötesinde” nitelenen işleri sonucu yine kendi deyişiyle “egemenlerle başı belaya girdi.” 

Kitaplardan sokaklara: Moni New York’ta

Moni 1992’de, “cebindeki 500 Amerikan doları, üç kuruşluk İngilizcesi ve kabına sığamayan sanatçı ezberiyle New York mega kentinin ortasına indi.” The City College of New York’ta sanat tarihi ve müzecilik alanında yüksek lisans eğitimi aldı. Bu yıllarda şarküteride de çalıştı, tezgâhtarlıkla da geçimini sağladı.

Studio 225 ve Wisteria Art Space gibi mekânlarda sergileri düzenlenen sanatçı, East Village’da hareket odaklı Earthdance grubuna katılarak performanslarda yer aldı. 1994-1995 yıllarında sadece üç sayı çıkarılabilmiş Yenirakı adlı Türkçe bir fanzinin kurucularından oldu. Domus, Milliyet Sanat ve Hürriyet Gösteri dergilerine yazılarıyla katkıda bulundu. New York dönemini takiben Türkiye’deki sanat ortamıyla bağları zayıflayan Moni, 2000’lerden itibaren pratiğinden uzaklaştı. 

Sanat pratiğinde yeni dönem

Salt’ın Sahnede 90’lar sergisinde (Salt Beyoğlu, 2022-2023 ve Kunstverein in Hamburg, 2024) seçili işleriyle yer alan Moni, hâlen Kaş ve Los Angeles’ta yaşıyor. Son iki yıldır yeniden üretmeye, resimler yapmaya başlayan sanatçı, “atölyede daha fazla zaman harcamaya; her yerden malzemeler almaya, toplamaya ve biriktirmeye” devam ediyor.  

“Heyecan dolu ve cesaret ürünü olarak nitelenen işlerimin gün yüzüne çıkması birçok insanı şaşırtıyor… Hâlâ hayatta olduğuma şaşıranlar, sanata yapmış olduğum katkı için beni tebrik edenler var. Bütün bunlar beni motive ediyor ve gelecek için daha fazlasını yapmaya teşvik ediyor.” —Moni Salim Özgilik 

Yayın kapsamında 22 Ekim Çarşamba günü saat 19.00’da Salt Galata’da bir söyleşi gerçekleştirilecek. Küratör, yazar ve eğitmen Vasıf Kortun‘un Moni Salim Özgilik ile bir araya geleceği etkinlikte, sanatçının Ankara’daki öğrencilik yıllarından günümüze uzanan pratiği ele alınacak. Ayrıntılı bilgi için: saltonline.org.

Salt, performans sanatçısı Moni’nin 40 yıl öncesine uzanan pratiğini kitaplaştırdı. yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Herkese açık ve ücretsiz program, 7 Ekim Salı saat 18.30’da Salt Galata’da mimarlık tarihçisi ve akademisyen Bülent Batuman’ın “Kamusal Mekân ve Politika: İşgal, İktidar, Gündelik Hayat” başlıklı konuşmasıyla başlayacak. Batuman, konuşmasında gündelik hayatın özgürce var olduğu ve politikleşme potansiyelinin somutlaştığı yer olarak kamusal alana odaklanacak. Özellikle son on beş yılda kamusal mekânın politik niteliğine ilişkin dönüşümleri tartışacak.

11 Ekim Cumartesi saat 14.00’te ise Salt’tan Orkun Dayıoğlu’nun yürütücülüğünde bir kent yürüyüşü düzenlenecek. Program, 1940’lı yıllarda İstanbul’un en büyük kamusal alanlarından biri olarak gündeme gelen Maçka Parkı’nda gerçekleştirilecek. Günümüze kadar birçok mimari ve politik kararın yansımalarının okunduğu bir mekân olarak öne çıkan parkın farklı işlevlerle kullanıldığı dönemler ile geçirdiği dönüşümler irdelenecek.

Ayrıca 6 Ekim Pazartesi günü mimar Ayla Karacabey’in (1939-2012) arşivi archives.saltresearch.org’da erişime açılacak. Salt Araştırma Mimarlık Arşivi’ne eklenen koleksiyonda, Karacabey’in mimari gözlemciliğe yaklaşımını ortaya koyan gezi fotoğrafları öne çıkıyor. Ayrıntılı bilgi için: saltonline.org.

Salt Araştırma Mimarlık Arşivi, Kalebodur tarafından desteklenmektedir.

Salt, bu yıl 6 Ekim’de kutlanacak Dünya Mimarlık Günü kapsamında bir konuşma ile kent yürüyüşü düzenliyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye’den Salt ve IFEA’nın 2016’dan bu yana dâhil olduğu, Fransa Millî Kütüphanesi’nin (BnF) Bibliothèques d’Orient [Doğu Kütüphaneleri] projesi kapsamında gerçekleşen bu iş birliğiyle erişime açılan kaynaklar, araştırmacı Murat Tülek ile IFEA’nın eski müdürlerinden akademisyen Jean-François Pérouse tarafından kataloglanıp dijitalleştirildi. Salt Araştırma Kent, Toplum ve Ekonomi Arşivi’ndeki IFEA Arşivi ile muhtelif koleksiyonlara eklenen kaynaklar arasında Düyûn-ı Umûmiye İdaresi’nin 1902-1903 tarihli raporları ile 1883-1954 yıllarında basılmış Osmanlı Türkçesi, Fransızca, Almanca, İngilizce, Arapça, Türkçe kent ve müze rehberleri, seyahatnameler, yayın ve haritalar yer alıyor.

BnF’nin dijital kütüphanesi Gallica’nın altyapısını kullanan Bibliothèques d’Orient platformu 2017 yılında kullanıma açıldı. Proje, Doğu Akdeniz coğrafyasına ait tarihsel ve kültürel belgelerin korunması ve dijital ortama aktarılarak geniş bir kullanıcı kitlesi tarafından erişilebilir olmasını hedefliyor.

Türkiye’de arkeoloji, tarih, sosyoloji, siyaset bilimi ve şehircilik alanlarında disiplinlerarası çalışmaları destekleyen bir araştırma merkezi olarak faaliyet gösteren IFEA ile Salt’ın bu iş birliği, açık erişimi ve farklı disiplinlerden araştırmacılar arasındaki etkileşimi güçlendirmeyi amaçlıyor.

Salt Araştırma Kent, Toplum ve Ekonomi Arşivi

Salt Araştırma bünyesinde derlenen ve 2 milyonun üzerinde belgeyi içeren dijital arşiv koleksiyonları sanat, mimarlık, tasarım, kent, toplum ve ekonomi alanlarını kapsar. 19. yüzyıldan bugüne Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye’de eğitim, toplumsal yaşam ve yapılı çevreye ilişkin belgeleri bir araya getiren Kent, Toplum ve Ekonomi Arşivi, coğrafyanın çok kültürlü yapısı ile toplumsal dönüşümleri ayrıntılı incelemeye imkân tanır. Fransız Anadolu Araştırmaları Enstitüsü iş birliğiyle erişime sunulan IFEA Arşivi, nadir rehber kitaplar ve muhtelif yayınların yanı sıra 1950 ile 2000 yılları arasında enstitü araştırmacılarının projeleri kapsamındaki saha çalışmalarında çektiği fotoğraflardan oluşur. Ayrıntılı bilgi için: archives.saltresearch.org.

Salt ve Fransız Anadolu Araştırmaları Enstitüsü (IFEA) iş birliğiyle Türkiye baskısı yeni kaynaklar erişime açıldı. yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye’de 1990’larda devinim kazanarak siyaset ve toplumsal hareketlerle ilişki kuran güncel sanat üretimi ve tartışmalarının akademi müfredatındaki yeri kısıtlı kaldı. Ancak köklü geleneklerine sahip çıkmak adına, özellikle İstanbul’da gitgide çeşitlenen pratiklere mesafeli duran MSGSÜ’de zamanla tek tük de olsa karşıt sesler çıkmaya başladı. Halı Atölyesi, halı dokuma eğitimini güncel sanatla ilişkilendiren, “beraber öğrenme”ye dayalı pedagojik yaklaşımı ve herkesin katılımına açık programlarıyla gerek kurum içinde gerekse kurum dışında benzersiz bir konum edindi. Akademiye içkin cinsiyetçi hiyerarşileri ve kemikleşmiş bürokrasiyi ilke ve uygulamalarıyla alaşağı eden; öğrenciyi, sanatçıyı, misafiri, kültür emekçisini aynı masa etrafında buluşturabilen ve en önemlisi, “sokağı dışlamayan” müstesna bir model yarattı. 

1976-1977 döneminde ressam ve akademisyen Özdemir Altan’ın girişimi ve teşvikiyle, ressam ve akademisyen Zekai Ormancı’nın (1949-2008) idaresinde kurulan bu uygulama atölyesi, her daim “rahat atölye” olarak etiketlendi; hatta adının çağrıştırdığı geleneksellikten ötürü hafife alındı. Bazı öğrencilerin son tercihiydi; kimisi de uygulama atölyesinde sürdüreceği üretim resim yaptığı zamandan çalmasın diye buraya yöneldi. Ne var ki bu rahatlık ilerleyen dönemde beklenmedik bir sonuç doğuracaktı. 

1992’de Halı Atölyesi’ne asistan olarak atanan görsel sanatçı ve akademisyen Gülçin Aksoy (1965-2024) ile ona eşlik eden bir grup öğrenci ve yol arkadaşının önayak olduğu dinamizm, 1990’lar sonundan itibaren atölyeyi günbegün dönüştürdü. Açığa çıkan bu sinerji, Aksoy’un hem fiziken hem de fikren açık tuttuğu atölye kapısından taşıp önce okulun koridorlarına, sonra da İstanbul’un güncel sanat ortamına yayıldı. Halı Atölyesi’nin üretim modeli, 2000’li yıllarda İstanbul’daki bağımsız sanat inisiyatifleri, feminist çevreler ve disiplinlerarası kolektiflerle kurduğu ilişkiler sayesinde çoğaldı, çeşitlendi ve genişledi.

“Bir halıyı da dokuyabilirsiniz, bir fikri de”

İplik ve dokuma, Halı Atölyesi’nde salt bir malzeme ve teknik olarak değil; aynı zamanda uzun vadeli bir düşünme ve ilişkilenme biçimi olarak varlık gösterdi. Aksoy, içine kapanık bir sanat eğitiminin uygulayıcısı olmaktansa, “Bir halıyı da dokuyabilirsiniz, bir fikri de” yaklaşımına sahip çıkarak geleneksel halı dokuma pratiğini performans ve gündelik hayatla iç içe geçirdi. Kendisiyle beraber düşünen, yorumlayan ve harekete geçen öğrencileriyle dokumanın (yatay) atkıları ve (dikey) çözgülerinden kavramsal açılımlar üretmenin, kelimelerle oynayıp sözler ve sesler türetmenin yollarını aradı. Halı, artık ders programlarına sıkışmayan, müfredat dışı ilgilere kulak veren “açık bir atölye” hâline geldi. 

Halı Atölyesi, sanat akademisinin ataletinden erkek egemen toplum yapısına, devlet aygıtlarından kurumların estetik algısına bir dolu meseleyi işledi: İnceden inceye arıza da çıkarıldı, maytap da geçildi. Gündemi takip etmekten hiç vazgeçmeyen atölyede, AtılKunst sanatçı kolektifi (2006-2013), Garip Bir Pandik 1 (Halı Atölyesi, 2011) ve Garip Bir Pandik 2 (Rumeli Han, 2012) performansları, 3/1 (Halı Atölyesi, 2013) sergisi ile fanzinlerden dikişlere nice plan ve proje, tekerrür eden meselelere tepkiden doğdu.

90’lardan Beri Halı’dayız sergisi, Halı Atölyesi’nin dillere pelesenk olmuş “Aynı yöne ayrı pedal, ayrı yöne aynı pedal” şiarından yola çıkarak atölyedeki ortak pratiklerin tarihine ve bireysel yönelimlere ışık tutuyor. Geçmişten bugüne dokunan bir topluluğun ilmeklerini sökerken kuşaklar arası bir üretim akrabalığının peşine düşüyor. 

Sergi, 1 Mart 2026’ya dek Salt Beyoğlu’nda ziyarete açık olacak. Sergiye eşlik eden programlar, 1 Ekim Çarşamba günü Salt Beyoğlu, Kat 2’de Şiva Canbazoğlu’nun a tangible blue adlı performansı ile başlayacak. Ayrıntılı bilgi için: saltonline.org.

Sergi adı hakkında: 2009 ile 2015 yılları arasında Halı Atölyesi’nde olan sanatçı ve akademisyen Duygu Sabancılar’ın gördüğü bir rüyaya dayanan “90’lardan Beri Halı’dayız” sloganı, Gülçin Aksoy ve Halı öğrencileri tarafından bir beze dikilerek pankarta dönüştürüldü. Bu pankart ilk olarak Buradan Nereye? Kolektif Sanat Pratikleri (İstanbul Bilgi Üniversitesi, 2016) sergisinde sunuldu. 

Sergi, Spot Projects’in desteği; Türk Tuborg A.Ş., Asya International Movers, Bankerhan Hotel, Eureko Sigorta ve Jotun Boya’nın katkılarıyla gerçekleştirilmektedir.

* * *

Program: Amira Akbıyıkoğlu, Eylül Şenses, Halı Atölyesi bileşenleri

Araştırma: Betül Bolat

Sergi Tasarımı ve Prodüksiyon: Emirhan Altuner

Editör: Ezgi Yurteri 

Çeviri: Paul Osterlund, Merve Pehlivan, Nâzım Hikmet Richard Dikbaş

Video Kurgu: Metean Bars, Gizem Bayıksel

Sergi Asistanları: Yeraz Kortun, Naz Tekay, Ecem Yerman

Sergi Kurulumu: Burak Bodur, Tansu Demirel, Eray Özcan, Fiksatif, 3T Reklam

İletişim Tasarımı: Wiseslang

Teşekkürler: Halı Atölyesi’nden yolu geçen herkes

“90’lardan Beri Halı’dayız” sergisi Salt Beyoğlu’nda ziyarete açıldı. yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Erdoğan Elmas Hakkında

Erdoğan Elmas, 1938 yılında Ankara’da doğdu. 1962’de İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Mimarlık Bölümü’nden mezun oldu. Mesleğinin ilk yıllarında Turgut Cansever ile çalışan Elmas, daha sonra İTÜ Şehircilik Kürsüsü’nde asistanlık yaptı; İstanbul Belediyesi ile Turizm ve Tanıtma Bakanlığı’nda plancı ve mimar olarak görev aldı. 1968’de başladığı serbest mimarlık kariyerini 1969’dan 2005’e dek Zafer Gülçur ve Ertur Yener ile birlikte sürdürdü. Devlet Yatırım Bankası, Bayındırlık Bakanlığı, Çimento Sanayii Genel Müdürlüğü, TRT Genel Müdürlük Kompleksi, Merkez Bankası İzmir Şubesi ve Süleyman Demirel Üniversitesi, meslek hayatı boyunca 130’u aşkın mimari proje tasarlayan Elmas’ın uygulanan projeleri arasındadır. 

Salt Araştırma Mimarlık Arşivi

Salt Araştırma bünyesinde derlenen ve 2 milyonu aşkın belgeyi içeren dijital koleksiyonlar “Sanat”, “Mimarlık”, “Tasarım” ile “Kent, Toplum ve Ekonomi” alanlarını kapsar. Mimarlık Arşivi, 20. yüzyıl Türkiye’sinde mimarlık ve tasarımın gelişimine katkı sunmuş uzmanların mesleki ve kişisel arşivlerinde bulunan eskiz, çizim, yazışma, sözleşme, rapor, harita, fotoğraf, dia, ses kaydı ve video gibi 180.000 belgeyi bir araya getirir.

Salt Araştırma Mimarlık Arşivi, Kalebodur tarafından desteklenmektedir.

Mimar Erdoğan Elmas’ın tasarım ve uygulama projelerine dair belgeleri içeren arşivi Salt Araştırma’da çevrimiçi erişime açıldı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Halı Atölyesi, halı dokuma eğitimini güncel sanatla ilişkilendiren, “beraber öğrenme”ye dayalı pedagojik yaklaşımı ve herkesin katılımına açık programlarıyla gerek kurum içinde gerekse kurum dışında benzersiz bir konum edindi. Akademiye içkin cinsiyetçi hiyerarşileri ve kemikleşmiş bürokrasiyi ilke ve uygulamalarıyla alaşağı eden; öğrenciyi, sanatçıyı, misafiri, kültür emekçisini aynı masa etrafında buluşturabilen ve en önemlisi, “sokağı dışlamayan” müstesna bir model yarattı. 1992’de Halı Atölyesi’ne asistan olarak atanan görsel sanatçı ve akademisyen Gülçin Aksoy (1965-2024) ile ona eşlik eden bir grup öğrenci ve yol arkadaşının önayak olduğu dinamizm, 1990’lar sonundan itibaren atölyeyi günbegün dönüştürdü. Açığa çıkan bu sinerji, Aksoy’un hem fiziken hem de fikren açık tuttuğu atölye kapısından taşıp önce okulun koridorlarına, sonra da İstanbul’un güncel sanat ortamına yayıldı. Atölyenin üretim modeli, 2000’li yıllarda İstanbul’daki bağımsız sanat inisiyatifleri, feminist çevreler ve disiplinlerarası kolektiflerle kurduğu ilişkiler sayesinde çoğaldı, çeşitlendi ve genişledi.

“Bir halıyı da dokuyabilirsiniz, bir fikri de” yaklaşımını merkeze alan atölyedeki ortak pratiklerin tarihine ışık tutan 90’lardan Beri Halı’dayız sergisi, 19 Eylül 2025–1 Mart 2026 tarihlerinde Salt Beyoğlu’nda ziyarete açık olacak. 

Sergi, Spot Projects’in desteği; Türk Tuborg A.Ş., Bankerhan Hotel, Eureko Sigorta ve Jotun Boya’nın katkılarıyla gerçekleştirilmektedir. 

“90’lardan Beri Halı’dayız” sergisi 19 Eylül’de Salt Beyoğlu’nda açılıyor. yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Sergide çizimleri yer alan bitkiler, Anadolu’nun kendine özgü renk, doku, tat ve kokularını şekillendiren ortak mirasın tanıkları olarak sunuluyor. Seçki, iklim krizi ile tarımsal çeşitliliği tehdit eden sanayileşmiş üretim modelleri karşısında yerel bitki türlerinin taşıdığı genetik ve kültürel mirası görünür kılmayı amaçlıyor. Bu mirasın korunmasının biyoçeşitlilik ve gıda güvenliği açısından yaşamsal önemini vurguluyor.

Salt Yorumlama kapsamında sergi turları 11, 19, 22 Temmuz ve 6 Ağustos tarihlerinde gerçekleştirilecek. Ayrıca 26 Temmuz Cumartesi günü 7-11 yaş grubuna yönelik bir atölye gerçekleştirilecek. Drama eğitmeni Rojda Karaş’ın yürütücülüğündeki bu atölyede çocuklar, bitkilerin aralarındaki “sessiz” iletişimi kendi bedenleri aracılığıyla keşfe çıkacak. Ücretsiz programlar hakkında ayrıntılı bilgi ve kayıt için: saltonline.org.

Burçin Çıngay, bitki sistematiği, ekolojisi ve koruma biyolojisi alanlarında çalışan uzman biyolog. Lisansını Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Biyoloji Bölümü’nde, yüksek lisansını aynı üniversitenin Fen Bilimleri Enstitüsü’nde botanik alanında tamamladı. Edinburgh Royal Botanic Garden’da bitki tanıma ve bahçecilik eğitimi aldı. Akademik kariyerine 2008 yılında İstanbul’daki Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi’nde Herbaryum Görevlisi olarak başlayan Çıngay, 2010’dan bu yana aynı kurumda Bilim Bölümü Başkanı ve Herbaryum Küratörü olarak görev yapmaktadır. Yurt içi ve yurt dışında yayımlanmış birçok yayını bulunan Çıngay, TÜBİTAK, TAGEM ve BAP gibi kurumlar tarafından desteklenen bilimsel projelerde yer almış; çeşitli kamu kuruluşlarının yürüttüğü araştırmalara katkıda bulunmuştur. Hâlen Resimli Türkiye Florası projesinde araştırmacı ve yazar olarak görev yapmakta; 2023’ten beri Flora Araştırmaları Derneği Genel Sekreteri olarak çalışmalarını sürdürmektedir.

Anadolu’nun Bitki Mirası sergisi, Flora Araştırmaları Derneği bünyesindeki Bitki Ressamları Komitesi (BİRET) tarafından, Eureko Sigorta’nın katkılarıyla hayata geçirilmiştir.

Salt Beyoğlu’ndaki Mutfak’ta devam eden “Anadolu’nun Bitki Mirası” sergi ekibinden Burçin Çıngay’ın rehberliğindeki turlarla yorumlamaya açılıyor. yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

3 Temmuz Perşembe saat 19.00’da gösterilecek Cow [İnek], bir süt ineğinin dünyasını ve günlük yaşamını keşfe çıkıyor. 5 Temmuz Cumartesi saat 18.30’da gösterilecek Butenland, eski bir mandıracı ile hayvan hakları savunucusunun geleneksel bir çiftliği ineklerin ve diğer hayvanların meta olarak görülmeden özgürce yaşadığı bir sığınağa dönüştürmesini belgeliyor. 17 Temmuz Perşembe saat 19.00’da gösterilecek Kala Azar, evcil hayvan cesetlerini toplayan bir çift üzerinden türler arası bağları, yas ve bakım pratiklerini inceliyor.

Seçki, hem insanın farklı türler arasındaki yerini yeniden düşünmeye hem de ihtimam, empati ve ortak kırılganlığa dayalı ilişki biçimlerini tahayyül etmeye yönelik perspektifleri bir araya getiriyor. 

Joanna Zielińska ile Salt’tan Alâ Taleb tarafından hazırlanan program herkesin katılımına açık ve ücretsizdir. Hayvanların Yaşamı sergisi ve paralelindeki gösterimler ile konuşmalar 10 Ağustos’a dek Salt Beyoğlu’nda devam edecek. 

Salt Beyoğlu’ndaki “Hayvanların Yaşamı” sergisi kapsamında hazırlanan gösterim programı 3 Temmuz’da Açık Sinema’da başlıyor. yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Araştırma ve üretime yönelik bir platform oluşturmak amacıyla başlatılan programın bu yılki değerlendirme süreci, Amanda de la Garza (Yardımcı Sanat Direktörü, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía), Gilermo Zuaznabar (Baş Küratör, Museo de Bellas Artes de Bilbao), Marina Otero Verzier (Mimar-Araştırmacı), Özge Ersoy (Kıdemli Küratör, Asia Art Archive), Laura Poderoso (Yardımcı Direktör, BBVA Vakfı) ve Deniz Ova’nın (Genel Müdür, Salt) yer aldığı Seçici Kurul tarafından yürütüldü.

210 başvurunun değerlendirildiği sürecin ardından Sanatsal Araştırma Fonu kapsamında Güneş Terkol’un Layers of a Migration Story [Bir Göç Hikâyesinin Katmanları]; Üretim Fonu kapsamında ise Onur Gökmen’in Subsoil [Toprakaltı] projesi seçildi. Kurul, seçimlerle ilgili olarak şunları belirtti: “Terkol’un projesi, şiirsel ve belgesel derinliği, araştırma konusuna olan bağlılığı ve incelikli sanatsal yaklaşımıyla öne çıktı. Bilimsel ve çevresel gerçeklikleri inceleyen Gökmen’in projesi ise özenli araştırması ve sanatsal yaklaşımıyla hem güncel hem de anlamlı.” 

Güneş Terkol’un, annesi Elmira Terkol ile birlikte yürüttüğü Layers of a Migration Story, Rusya’dan Çin’e ve en nihayetinde Türkiye’ye uzanan bir göçün izini sürüyor. Yirmi yılı aşkın bir sürece yayılan görüşmeler, arşivler ve buluntu nesneler aracılığıyla geliştirilen araştırma, farklı coğrafyalarda kolektif hatırlama, dayanıklılık ve adaptasyon kavramlarını irdeliyor. Gündelik pratikler ile hafızayı taşıyan nesneler etrafında kurgulanan proje, göç sandıklarını ve barındırdıkları sembolik anlamları merkeze alıyor. Tanıklıklar, aile hikâyeleri ve çeşitli kültürel kaynakları bir araya getirerek kişisel ve toplumsal deneyimlerde saklı tarihleri su yüzüne çıkarmayı amaçlıyor.

Onur Gökmen’in Subsoil adlı projesi, Türkiye’nin çevre ve kurum tarihinde büyük ölçüde göz ardı edilmiş bir olayı ele alıyor: 1986 Çernobil faciasının ardından Karadeniz’de yetişen çayda radyoaktif kirliliğin tespit edilmesi. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’ndeki araştırmaları temel alan proje, bilimsel bulguların devlet kurumları içerisinde nasıl şekillendirildiği, bastırıldığı ya da yok sayıldığını irdeliyor. Arşiv malzemelerinin yanı sıra anlatıların yeniden inşasına odaklanarak radyasyonun doğal ve kurumsal sistemlerdeki dolaşımının izini sürüyor; çevresel zararın halk sağlığını, politikaları ve kolektif hafızayı nasıl etkileyebileceğine vurgu yapıyor.

Program kapsamında her bir sanatçıya 20.000’er Euro’luk destek sağlanacak. Araştırma çıktıları ve program kapsamında üretilen işler 2026’da Salt’ta sergilenecek.

BBVA Grubu bünyesindeki Garanti BBVA tarafından kurulan Salt, sanat, mimarlık, tasarım ile kent, toplum, ekonomi tarihi alanlarının kesişiminde araştırma, sergi, yayın, web projeleri ve kamu programları geliştiren bir kültür kurumudur. BBVA Grubu’nun sosyal sorumluluk girişimi olan BBVA Vakfı ise araştırmaya dayalı sanatsal, kültürel ve bilimsel faaliyetler aracılığıyla bilgi üretimi ve paylaşımını teşvik ederek toplumsal fayda sağlamayı amaçlar.

BBVA Vakfı iş birliğiyle düzenlenen Salt Sanatsal Araştırma ve Üretim Destek Programı’nın ikinci edisyonu kapsamında desteklenecek projeler açıklandı. yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Salt Beyoğlu’ndaki Açık Sinema’da yer alan gösterimler, 17 Haziran Salı günü saat 19.00’da Leviathan filmiyle devam ediyor. Bir zamanlar dünyanın balina avcılığı merkezi olarak ünlenmiş ve Herman Melville’in Moby Dick’ine sahne olmuş New Bedford, Massachusetts kıyılarında çekilen film, Kuzey Amerika’daki balıkçılık endüstrisinin zorlu çalışma koşullarını kayda alıyor. 19 Haziran Perşembe saat 19.00’da gösterilecek The Forgotten Space [Unutulan Alan] ise 1950’lerden itibaren liman kentlerini ve küresel lojistiği yeniden yapılandıran konteyner taşımacılığını ele alıyor. 67. Venedik Film Festivali’nin Orizzonti bölümünde Jüri Özel Ödülü’nü kazanan belgesel film, küresel ticaretin genellikle göz ardı edilen insani maliyetine dikkati çekiyor. 

21 Haziran Cumartesi saat 14.00’te gösterilecek Living Water [Yaşam Suyu], Wadi Rum Çölü’ndeki Bedevi toplulukları odağında Ürdün’de yaşanan su krizini inceliyor; büyük ölçekli tarım işletmeleri ve kentsel yapılaşmanın bölgedeki yeraltı sularına erişimi nasıl kısıtladığını gözler önüne seriyor. Aynı gün saat 16.00’da gösterilecek El botón de nácar [Sedef Düğme], Şili Patagonyası’ndaki su göçerleri ve Pinochet diktatörlüğü sırasında okyanusta kaybolan muhaliflerin hikâyesini iki sedef düğme aracılığıyla birbirine bağlıyor. Saat 18.00’de gösterilecek In Our Water [Bizim Suyumuz] ise 1980’lerde New Jersey’de yaşayan bir ailenin, kuyularına sızan zehirli kimyasallara karşı verdikleri mücadelenin izini sürüyor. Herkesin katılımına açık ve ücretsiz program hakkında ayrıntılı bilgi için: saltonline.org.

Salt’ın Bu son şansımız mı? gösterimleri, kurucusu Garanti BBVA tarafından desteklenmektedir.

“Bu son şansımız mı?” gösterim programı 21 Haziran’a dek Salt Beyoğlu’ndaki Açık Sinema’da devam ediyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Akademisyen Birkan Taş, 13 Haziran Cuma saat 17.00’de Salt Beyoğlu’ndaki Açık Sinema’da gerçekleştireceği konuşmada, asistan köpekler üzerine yürüttüğü araştırmadan hareketle insan-hayvan ayrımını türcülük ve engellilik tartışmaları ekseninde değerlendirecek. Taş, “Asistan Köpekler, Türcülük ve Sevgi Söylemini Yeniden Düşünmek” başlıklı konuşmasında asistan köpeklerle ilgili söylemlerde sıkça kullanılan “koşulsuz sevgi” anlatısının, bu hayvanların duygusal ve fiziksel emeklerinin görünmez kılınmasındaki rolünden bahsedecek. Sevgi, bağımsızlık ve türler arası ilişkiler üzerinden ortak yaşamın etik sorumluluklarını ve karşılıklı bağımlılık fikrini irdeleyecek.

Aynı gün saat 19.00’da ise akademisyen Mine Yıldırım, “İhtimam ile Şiddet Arasında: İstanbul’un Köpeklerine Dair Arşiv, Tanıklık ve Tarihyazımı” başlıklı bir konuşma yapacak. Hayvanların Yaşamı kapsamında sunulan araştırma projesinden yola çıkacak Yıldırım, 1910’daki Hayırsızada Sürgünü’nden bugüne uzanan köpeksizleştirme siyasetine, bu siyasetin karşısında gelişen ihtimam kültürüne ve bu iki karşıt gücün şekillendirdiği kent tarihine odaklanacak. İstanbul’daki sokak köpeklerinin yaşamını etkileyen tehcir, tecrit, sistematik imha, mekânsal sınırlandırmalar gibi şiddet rejimleri ile bu rejimlere karşı gelişen ve gündelik yaşamın içinden filizlenen ihtimam pratiklerini değerlendirecek. Derlediği arşiv belgeleri ışığında, şiddet ile ihtimamın birbirine değdiği, kimi zaman çatıştığı ama hep iç içe geçtiği bu uzun kentsel hikâyeyi tartışmaya açacak.

Hayvanların Yaşamı, 10 Ağustos’a dek Salt Beyoğlu’nda ziyarete açık. Umut Ceyhan Akyol’un rehberliğindeki ücretsiz sergi turları ise 7 Ağustos’a kadar devam ediyor. Ayrıntılı bilgi ve kayıt için: saltonline.org.

Hayvanların Yaşamı sergisi Hollanda Krallığı, Goethe-Institut İstanbul, Flanders State of the Art, Asya International Movers’ın desteği; Eureko Sigorta, Jotun ve Bankerhan Hotel’in katkılarıyla gerçekleştirilmektedir.

Salt Beyoğlu’ndaki “Hayvanların Yaşamı” sergisi, Türkiye ve farklı coğrafyalardan sanatçıların insan-hayvan ilişkilerini merkeze alan işlerini bir araya getiriyor. Sergi kapsamındaki etkinlikler, 13 Haziran Cuma günü akademisyen Birkan Taş ve Mine Yıldırı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

“Kapsayıcılık vizyonumuzu bu kez sanatla buluşturuyoruz”

Garanti BBVA Genel Müdür Yardımcısı Ebru Taşcı Firuzbay, “Garanti BBVA olarak, kapsayıcılığı kurum kültürümüzün temeli kabul ediyoruz. Herkesin eşit fırsatlara sahip olduğu bir dünya için çalışıyoruz. Sosyal etki odaklı projelerimizle ve kurum içi uygulamalarımızla kapsayıcılığı güçlendirmek önceliklerimiz arasında. Bu vizyonumuzu bu kez sanatla buluşturarak, Salt Galata’da hayata geçen ‘Kapsayıcı Deneyim’ projesiyle kültür sanatın da herkes için erişilebilir olmasına katkı sunmayı amaçladık. Haliç’in ve Salt Galata’nın hikayesini herkes için erişilebilir kılan bu deneyim durağının, sanatın birleştirici gücüyle oldukça olumlu bir etki bırakacağından şüphemiz yok. Kapsayıcılığın daha adil bir geleceğin temeli olduğu inancıyla çalışmaya devam ediyor, projede emeği geçen tüm ekip arkadaşlarımı yürekten kutluyorum” dedi.

Kapsayıcı tasarım ve çok duyulu deneyim

Ziyaretçiler, Haliç manzarasını 2,5 boyutlu rölyef kabartmalar ve seçilen altı mimari yapının 2D detaylarıyla deneyimliyor. Bu yapıların gerçek materyalleri, stanttaki döner tablada dokunulabilir bir zenginlik sunuyor. Salt’ın Galata binasının mimarisi ise 3D modeller ve 2D detaylarla keşfedilebiliyor. Sesli betimlemeler, braille anlatımlarla pekişirken, her iki deneyim de daha erişilebilir hale geliyor. İşitme engelli bireyler, Haliç ve Salt Galata’nın hikayesini Türk İşaret Dili’yle bir tablet üzerinden takip edebiliyor. Stantta yer alan sekiz QR kodu, üç farklı anlatım seçeneği sunuyor: Sesli betimleme, otizmli ve Down sendromlu bireyler için rahat anlaşılır içerikler ve çocuklar için hikâyeleştirilmiş, oyunlaştırılmış anlatımlar.

Garanti BBVA ve kurucusu olduğu Salt, Kapsayıcı Deneyim Durağı’nı hayata geçirdi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Garanti BBVA tarafından kurulan Salt’ın bilgi üretimi ve paylaşımını, birlikte öğrenme ve tartışmayı desteklemek üzere 2013’ten bu yana her yıl düzenlediği Salt Araştırma Fonları, onuncu yılını geride bırakırken yeni ve özgün araştırmalara alan açmaya devam ediyor.

Salt Araştırma Fonları’yla 2023 yılında desteklenen projeler, 8 Aralık Cuma günü 14.00-18.00 saatlerinde Salt Beyoğlu, Açık Sinema’da herkesin katılımına açık bir programla tartışmaya açılıyor. Seçici Kurul üyelerinden Prof. Dr. Gülhan Balsoy (Bilgi Üniversitesi), Doç. Dr. Ayşe Erek (Kadir Has Üniversitesi) ve Doç. Dr. Bilge İmamoğlu’nun (TED Üniversitesi) moderatörlüğündeki oturumlarda araştırmacılar, çalışmalarının yöntem, süreç ve verilerine ilişkin sunumlar yapacak.

Salt bu yıl, Türkiye’de kent, toplum ve ekonomi tarihi ile 1950’ler sonrası sanat, mimarlık ve tasarım alanlarına odaklı 98 başvuru arasından seçilen altı projeye fon sağladı. Disiplinlerarası ve çok yönlü yaklaşımları öne çıkan ve toplumsal hafızaya katkıda bulunan çalışmalara yönelik olan Salt Araştırma Fonları’yla 2013’ten bu yana toplam 74 proje desteklendi. 2023 yılı proje sunumlarına ve ilk on yılda desteklenen araştırmaların çıktılarına ilişkin ayrıntılı bilgi için: saltonline.org.

Salt kurucusu ve daimî destekçisi Garanti BBVA’ya teşekkür eder. 

SALT ARAŞTIRMA FONLARI 2023 SUNUMLARI

8 Aralık Cuma, 14.00-18.00

Salt Beyoğlu, Açık Sinema

14.00 Açılış: Deniz Ova ve Lorans Tanatar Baruh (Salt)

14.05-14.50 1. Oturum – Moderatör: Gülhan Balsoy

Mustafa Emir Küçük sunumu: “Kentte Hayvan Emeği: Dersaadet Tramvay Şirketi’nin Atları”

Boğaziçi Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü’nde doktora adayı ve araştırma görevlisi olan Mustafa Emir Küçük, 1871-1914 yıllarında Dersaadet Tramvay Şirketi bünyesindeki atların yaşam alanlarını ve salgın hastalıklarla hem sayıları hem de görünürlükleri giderek artan atların İstanbullular ile etkileşimini inceliyor.

Ayça Yüksel sunumu: “Çay Tarımında Tekniğin Dönüşümü ve İş Birliği İlişkilerinin Sınırları”

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde doktora adayı olan Ayça Yüksel, 1959’da Artvin’de kurulan ve yerel iş birliği ilişkilerinin bir parçası olan Hopa Tarımsal Kalkınma Kooperatifi’nin toplumsal ilişkileri, Hemşin kültürünü ve ekolojiyi şekillendirmedeki rolüne odaklanıyor. Çay bitkisinin üretim ve işleme sürecinde kullanılan alet ve makinelerin dönüşümleri üzerinden, yaşanan krizleri etnografik bir yöntemle irdeliyor.

14.50-15.10 Soru-Cevap

15.25-16.10 2. Oturum – Moderatör: Ayşe Erek

Sevi Bayraktar sunumu: “1960’lardan 1980’lere Toplumsal Hareketler Performans Arşivi”

Köln Müzik ve Dans Üniversitesi (HfMT) Dans Çalışmaları Bölümü’nde öğretim üyesi olan Sevi Bayraktar, iki darbenin etkisi altındaki İstanbul’da cereyan eden toplumsal hareketlerin eylem repertuvarı içerisinde sanatın ve sanatsal performatif araçların neler olduğu, nasıl kullanıldığı, ne tür etkiler yarattığı ve nasıl aktarıldığını disiplinlerarası bir yaklaşımla inceliyor. Salt Araştırma arşivlerine eleştirel ve eylemsel performans merceğinden bakarak çapraz referanslı bir veri tabanı oluşturmayı amaçlıyor.

Büşra Sokur sunumu: “Yenilikçi Sanat Arayışında Bir ‘Serbest Kürsü’: Yeditepeli Ressamlar ve Yazarlar (Yeditepe Dergisi 1950-1960)”

Yıldız Teknik Üniversitesi Sanat ve Tasarım Doktora Programı’nda eğitimine devam eden Büşra Sokur, Yeditepe Dergisi’nin ilk on yılı (1950-1960) odağında ressam ve edebiyatçı dostlukları ile ortamlarına bakarak kolektif düşünce ve sanat iklimini irdeliyor. Sanatsal ifade bakımından iki disiplin arasındaki ortaklıklar ve ayrılıkları tespit ederek “yeni” sanat anlayışlarını değerlendiriyor.

16.10-16.30 Soru-Cevap

16.45-17.30 3. Oturum – Moderatör: Bilge İmamoğlu

Ozan Torun sunumu: “Saraydan Sonra, Otelden Önce: Şeref Stadı Havuzu ve Çırağan’da 50 Yaz (1937-1986)”

VKV Sadberk Hanım Müzesi’nde çalışan Ozan Torun, Ekim 1937’den Eylül 1986’ya İstanbul’da su sporlarının, yüzme deneyimlerinin ve yaz eğlencelerinin mekânı Çırağan’daki Şeref Stadı Havuzu’nun kentsel hafızadaki yerini belgeler ve tanıklıklar ışığında inceliyor. Böylece kentin 1980’lerde yok olmuş kamusal alanlarından birinin hikâyesini belgeselleştiriyor. 

Suzan Pektaş ve Öykü Önal sunumu: “Madde ve Reaksiyon: 20. Yüzyılda Hızla Sönen Bir Kent İdeali ve Balya Madeni”

Fotoğraf ve video sanatçısı Suzan Pektaş ile Sabancı Üniversitesi Görsel İletişim Tasarımı ve Görsel Sanatlar Bölümü’nde yüksek lisans öğrencisi olan Öykü Önal, 20. yüzyıl başında Balıkesir’in Balya ilçesinde yabancı sermayeyle sürdürülen ve 1939’da sonlandırılan madencilik faaliyetinin, ilçenin doğasını, ekonomisini, toplumsal yapısını nasıl dönüştürdüğünü eleştirel bir bakış ile ele alıyor. Sanat pratiği üzerinden Balya belleğinin izini süren araştırmacılar, emek ve sömürü kavramlarını yerel ve küresel ölçekte okumalara imkân sağlayacak şekilde irdeliyor.

17.30-17.50 Soru-Cevap

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Salt Araştırma Fonları’yla 2023 yılında desteklenen projeler, 8 Aralık Cuma günü Salt Beyoğlu’nda gerçekleşecek sunumlarla tartışmaya açılıyor. yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Garanti BBVA tarafından kurulan Salt’ın 2013’ten bu yana kesintisiz olarak sürdürdüğü Salt Araştırma Fonları’nın onuncu yılında bir dizi program düzenleniyor. Konuşmalar ve Salt Blog’da yayımlanan yazılar aracılığıyla, 2013-2022 yıllarında desteklenen araştırmaların çıktıları yıl boyunca yeniden değerlendirmeye açılıyor. 

2013 yılında desteklenen araştırmacılardan İdil Çetin’in konuşması, 27 Eylül Çarşamba günü saat 18.30’da Salt Galata, Atölye II-III’te gerçekleştirilecek. Çetin, “Erken Cumhuriyet Yıllarının Görsellik Rejiminde Mustafa Kemal Atatürk Fotoğrafları” başlıklı konuşmasında, Osmanlı basınından Cumhuriyet basınına Atatürk fotoğraflarının ne sıklıkla ve hangi vesilelerle dolaşıma girdiğini irdeleyecek. Atatürk imgesinin erken Cumhuriyet dönemi görsellik rejiminin düzenli bir parçası hâline gelmesini, ülkenin liderinin Cumhuriyet tarihini farklı açılardan besleyecek binlerce fotoğrafının çekilmiş olmasını ve bu görüntülerden hareketle bir imgenin nasıl sabitlendiğini ele alacak.

Salt Araştırma Fonları’nın onuncu yıl programı kapsamında Salt Blog’da yayımlanan içerikler arasında Nora Tataryan’ın “Osmanlı İmparatorluğu’nun Son Döneminde Bir Kültürel Üretim Mekânı Olarak Salon”, Efe Murad ile Emirhan Eringen’in “Kayıp Avangart: Yüksel Pazarkaya Stuttgart Somut Şiir Okulunda”, Tuğçe Tezer’in “Antakya’nın tarihini adımlamak: Depremden sonra ‘Antakya Yürünebilir Kent Tarihi Rehberi’” ve Derya Acuner’in “Kafesin İki Tarafı: Atatürk Orman Çiftliği Hayvanat Bahçesi’nin Hafızası” başlıklı yazıları yer alıyor. Erken Cumhuriyet İstanbul’unda kültürel miras ile kentsel hafıza ilişkisini inceleyen Ümit Fırat Açıkgöz’ün Temmuz ayında gerçekleştirilen konuşması ise Salt’ın YouTube kanalında izlenebilir. Herkesin katılımına açık program dâhilindeki diğer konuşmalara ilişkin ayrıntılı bilgi saltonline.org ve Salt’ın sosyal medya kanallarında duyurulacak.

İdil Çetin, doktorasını Galatasaray Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümü’nde “İktidarın Görsel Repertuarı: Lider Kültünün İnşasında Mustafa Kemal Atatürk Fotoğrafları (1912-1950)” başlıklı teziyle tamamladı. TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi’nde çeşitli dersler verdi. Eylül 2022’den itibaren Oslo Üniversitesi Felsefe, Klasik Bilimler, Sanat ve Düşünce Tarihi Bölümü’nde Marie Skłodowska-Curie doktora sonrası araştırmacı olan Çetin, fotoğrafın Osmanlı İmparatorluğu’na gelişinin ardından Ermeniler ve Türklerin bu yeni aygıtla nasıl ilişkilendiğini karşılaştırmalı olarak incelediği bir araştırma projesi yürütüyor. Çalışmaları, fotoğraf tarihi, görsel kültür ve arşiv araştırmalarına odaklanıyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Salt Araştırma Fonları’nın Onuncu Yılı Kapsamında Hazırlanan Programlar Devam Ediyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Baralar, devre kesiciler, topraklama ayırıcılar, akım trafoları ve gaz yalıtımlı baralar gibi elektriğin iletimi için gerekli yardımcı bileşenleri ve bağlantı bileşenlerini bir arada bulunduran çok fonksiyonlu bir ekipman olan şalt tesisi, entegre dağıtıcının boyutlarını önemli ölçüde azaltmasının yanı sıra işletme konforunu ve güvenirliğini de artırıyor. 

AKKUYU NÜKLEER A.Ş. Genel Müdür Birinci Yardımcısı ve NGS Yapı İşleri Direktörü Sergey Butckikh, konuyla ilgili yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Entegre şalt tesisinin montajına başlanması, Akkuyu NGS projesi için önemli bir olaydır. Nükleer santralin dört güç ünitesini aynı anda inşa ederken bir yandan da elektrik temin sürecinde yer alacak ekipmanların kurulumunu yapıyoruz. Entegre şalt tesisinin gaz yalıtımlı olduğunu belirtmekte fayda var. Bu ekipman yüksek yangın güvenliği düzeyine de sahiptir çünkü gaz yalıtımı olası bir yangın durumunda alevlerin yayılmasını engellemektedir. Tesisin montajı tamamlandıktan sonra Akkuyu NGS elektroteknik sisteminin başlatma ve ayarlama işlerine başlayacağız. Bu etap, bizi birinci güç ünitesindeki başlatma ve ayarlama çalışmalarına bir adım daha yakınlaştıracak.”

Türkiye’nin ilk nükleer güç santrali olan Akkuyu NGS, tam kapasitesine ulaştıktan sonra Türkiye’nin elektrik ihtiyacının %10’unu tek başına karşılayacak. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Akkuyu NGS’de Elektrik Şalt Tesisinin Montajına Başlandı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye’de kültür faaliyetlerini desteklemek ve bilgi üretimine katkıda bulunmak amacıyla Garanti BBVA tarafından kurulan Salt, 6 Şubat depremlerinin ardından programlarını erteleme kararı alarak, farklı kültür kurumları ve sivil toplum aktörlerinin ihtiyaçlarına yönelik alan açmak üzere çalışmalarını yeniden kurguladı. 

Bu süreçte kurum, Salt Galata’daki atölye mekânlarını, depremden etkilenen insanlarla dayanışmak, bölgedeki koşulları iyileştirebilmek veya bölgenin hafızasını korumak ve geleceğine dair fikirler üretmek amacıyla bir araya gelen ve faaliyetlerini sürdürebilmek için mekân ihtiyacı duyan çeşitli sivil toplum aktörlerinin kullanımına açtı. Mart ayında Herkes İçin Mimarlık Derneği’nin Kahramanmaraş’ta inşa edeceği Afet Sonrası Topluluk Merkezi projesinin tasarım çalışmalarını paylaştığı forum programı ile kent çalışmaları kooperatifi Urban.koop’un “Deprem Sonrası Geçici Barınma Yerleşimleri Tasarım Rehberi” çalıştayına ev sahipliği yaptı. 13-16 Nisan tarihlerinde ise Salt Galata’da, 38 güncel sanat galerisinden 200’ü aşkın sanatçıyı bir araya getiren “Sanat ile Eğitime Destek” sergi projesine yer verilecek. Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı’nın (TEGV) yürüttüğü yardım kampanyası kapsamında sunulan bu proje aracılığıyla, depremden etkilenen çocukların temel eğitim ihtiyaçlarının karşılanması hedefleniyor. Ayrıca Mayıs-Ağustos aylarında Salt Beyoğlu’ndaki Forum alanında, Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü öğretim üyeleri iş birliğiyle, depremlere bağlı mekânsal risklerin ele alınacağı, bu bağlamda yapıların ve geleceğin kentlerinin nasıl tasarlanabileceğini irdeleyen bir sergi projesi planlanıyor.

Aynı zamanda mekân ihtiyacı olan üniversite ve eğitim kurumlarıyla çeşitli iş birlikleri yapan Salt’ın, 2023 yılı boyunca Beyoğlu ve Galata yapılarında gerçekleştireceği projeler arasında kent kültürü, mimarlık tarihi ve eğitim alanlarına yoğunlaşan sergi ve kamu programlarının yanı sıra Cumhuriyet’in 100. yılı ile eş zamanlı bir konuşma dizisi yer alıyor. 

Başka Kayda Rastlanmadı:

Reşad Ekrem Koçu ve İstanbul Ansiklopedisi Arşivi

Salt’ın Kadir Has Üniversitesi ortaklığında yürüttüğü İstanbul Ansiklopedisi Arşivi çalışmaları kapsamında, tarihçi ve romancı Reşad Ekrem Koçu’nun (1905-1975) yarım kalmış İstanbul Ansiklopedisi’nin basılı ciltleri ile birlikte binlerce belge dijital ortama aktarılarak çevrimiçi erişime açılacak. 24 Mayıs–29 Ekim tarihlerinde Salt Galata’da gerçekleştirilecek Başka Kayda Rastlanmadı: Reşad Ekrem Koçu ve İstanbul Ansiklopedisi Arşivi sergisi, yayımlanmamış ciltlerin yanı sıra Koçu’nun derlediği notlara ışık tutarak 20. yüzyıl İstanbul’una farklı bir bakış açısı getirmeyi amaçlıyor. 

Handan Börüteçene Sergisi

Sonbaharda ise Salt Beyoğlu’nda, sanatçı Handan Börüteçene’nin otuz yılı aşkın sanat pratiğini yansıtan geniş bir seçki yer alacak. 12 Ekim 2023–25 Şubat 2024 tarihlerinde gerçekleştirilmesi planlanan sergi; heykel, enstalasyon, fotoğraf ve metinlerinde Türkiye’nin kültür mirasıyla umulmadık bağlantılar kuran Börüteçene’nin sanat üretimine kapsamlı bir bakış sunacak. 

Türkiye’de Mimarlık Eğitimi Tarihi Üzerine

22 Kasım 2023–31 Mart 2024 tarihlerinde Salt Galata’da, Uğur Tanyeli ve Arzu Erdem’in küratörlüğünde gerçekleştirilecek sergi, Türkiye’de mimarlık eğitiminin iki yüzyılını ve üniversitelerdeki gündelik yaşamın seyrini ele alacak. Okulların fiziksel çevresi, öğretim üyeleri ve öğrenci hayatı, çalışma koşulları, ülkedeki mimari üretime yapılan katkılar, yaşanan çalkantı ve huzursuzluklar ile açılım imkânlarının görselleştirilerek irdelenmesi amaçlanıyor. 

Cumhuriyet’in 100. Yılı

Salt, Cumhuriyet’in kuruluşunun 100. yılı kapsamında bağımsız araştırmacıların katkılarıyla bir dizi etkinlik gerçekleştirecek. 20. yüzyıl Türkiye’sinde eğitim, sanat, mimarlık, tasarım, toplum ve ekonomi alanlarındaki gelişmelerin ele alınacağı konuşma dizisi ile film programına, Salt Blog’da yayımlanacak bir yazı serisi eşlik edecek.

Salt Araştırma

2013’ten bu yana altmışın üzerinde projeyle bilgi üretimi ve paylaşımını, birlikte öğrenme ve tartışmayı destekleyen Salt Araştırma Fonları, 10. yılında da yeni ve özgün araştırmalara alan açmaya devam edecek. Bu kapsamda ilk on yılda desteklenen projelerden bir seçki, araştırmacıların katkılarıyla hazırlanan bir konuşma serisi ve yazı dizisiyle genişletilerek yeniden ele alınacak. Salt’ın 1950 sonrası Türkiye’de sanat odaklı araştırmaları kapsamında ise Özer Kabaş, İpek Duben ve Gürel Yontan arşivlerinin dijitalleştirme çalışmalarının tamamlanarak çevrimiçi erişime açılması planlanıyor. 

Kamu Programları 

2023’te eş zamanlı olarak düzenlenecek diğer projeler arasında Perşembe Sineması, Bu son şansımız mı? gösterimleri ve Kış Bahçesi etkinliklerinin yanı sıra söyleşi, atölye, gösterim ve konuşma programları yer alıyor. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Salt 2023 Programlarını Güncelledi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.