sabote | En Gazete

Uyku Kalitenizi Sessizce Sabote Eden 5 Beslenme Hatası

Cenk Şefik — Tue, 17 Mar 2026 07:33:01 +0000

Uykunun yalnızca bedenin dinlendiği pasif bir süreç olmadığını belirten Beslenme ve Diyet Uzmanı Belinda İrem Ardal, “Uyku aynı zamanda vücudun kendini onardığı, yenilediği ve bir sonraki güne hazırlandığı kritik bir biyolojik dönemdir. Uyku sırasında protein sentezi artar, gün içinde hasar gören dokular tamir edilir, öğrenilen bilgiler hafızaya kaydedilerek kalıcı hale gelir ve bağışıklık sistemi yeniden düzenlenir. Aynı zamanda büyüme hormonu salgılanır, iştahı düzenleyen hormonların dengesi sağlanır ve metabolik sistemin sağlıklı işleyişi desteklenir. Ancak pek çok kişinin zaman zaman yaşadığı uykuya dalamama, gece sık uyanma ya da sabah yorgun kalkma gibi sorunlarının ardında yalnızca stres veya yoğun yaşam temposu değil, fark edilmeden sürdürülen yanlış beslenme alışkanlıkları ve hatalı besin seçimleri de yer alabilir. Özellikle günün ilerleyen saatlerinde tüketilen bazı besinler, vücudun biyolojik ritmini etkileyerek uykuya dalış süresini uzatabilir, uyku kalitesini düşürebilir ve gece boyunca gerçekleşmesi gereken onarım süreçlerini sekteye uğratabilir” diyor.

Uykuyu İyileştiren Hayatını İyileştiriyor!

Uyku kalitesinin iyileştirilmesinin yalnızca daha iyi bir uyku anlamına gelmediğini belirten Acıbadem Life Beslenme ve Diyet Uzmanı Belinda İrem Ardal, “Kaliteli uykunun sağlanmasıyla birlikte kronik ağrıların azalabildiği, depresyon ve kaygı belirtilerinin gerileyebildiği, migren ataklarının daha seyrek görülebildiği ve metabolik sağlığın olumlu yönde etkilenebildiği gösteriliyor. Özellikle insülin direnci olan bireylerde uyku düzeninin iyileşmesiyle insülin duyarlılığının artabildiği, iştah kontrolünün dengelenebildiği ve uzun vadede tip 2 diyabet ile obezite riskinin azaltılabildiği belirtiliyor. Bu noktada beslenme alışkanlıkları kritik bir rol üstleniyor. Tüketilen besinlerin içerdiği biyoaktif bileşenler, melatonin üretiminin düzenlenmesinden gece boyunca kan şekeri dengesinin korunmasına ve beyin aktivitesinin desteklenmesine kadar pek çok mekanizma üzerinden uyku kalitesini doğrudan etkileyebiliyor” ifadelerini kullanıyor.

Uyku Kalitesini Bozan 5 Kritik Beslenme Hatası

“Uyku kalitesini etkileyen en önemli ancak çoğu zaman göz ardı edilen faktörlerden biri, gün içinde ve özellikle akşam saatlerinde yapılan beslenme tercihleridir” diyen Beslenme ve Diyet Uzmanı, uyku kalitesini doğrudan etkileyen en yaygın beslenme hatalarını sıralıyor:

Geç saatlerde kafein tüketmek: Kahve, çay ve diğer kafein içeren içecekler sinir sistemini uyararak uykuya dalış süresini uzatabilir ve derin uyku evrelerini kısaltabilir. Kafeinin uyku üzerine etkilerinin incelendiği bir çalışmada; kafein tüketiminden sonra, toplam uyku süresinde 2 saatlik azalma görüldüğü gözlemlenmiştir.
Akşam saatlerinde ağır ve geç yemek yemek: Sindirimi zor ve yüksek kalorili öğünler, gece boyunca metabolizmanın aktif kalmasına neden olarak vücudun dinlenme sürecini sekteye uğratabilir.
Rafine karbonhidrat ağırlıklı beslenmek: Yapılan çalışmalarda hem gün içinde, hem uyku öncesinde basit şeker ve rafine karbonhidrat, glikoz, fruktoz tüketen bireylerin daha yüzeysel uykuya sahip oldukları, sabah yorgun uyandıkları görülmüştür.
Uyku kalitesini destekleyen mikro besinleri yetersiz almak: Magnezyum, triptofan ve B vitaminleri gibi besin öğelerinin eksikliği, uyku düzenini sağlayan hormonların üretimini olumsuz etkileyebilir.
Düzensiz ve biyolojik ritme uygun olmayan beslenme alışkanlıkları: Gün içinde düzensiz öğün saatleri ve geç saatlerde beslenme, vücudun doğal sirkadiyen ritmini bozarak uyku kalitesini düşürebilir.

Uyku Kaynağı Besinler

Melatonin ve Serotonin kaynakları: Uyku kalitesini destekleyen en önemli biyolojik mekanizmalardan birinin melatonin hormonu olduğunu belirten Acıbadem Life Beslenme ve Diyet Uzmanı Belinda İrem Ardal, “Vücudun doğal ritmini düzenleyen melatonin hormonudur. Melatonin, mutluluk ve denge hormonu olarak bilinen serotoninden, serotonin ise triptofan adlı bir amino asitten sentezlenir. Bu nedenle, günlük beslenmede bu biyolojik döngüyü destekleyen besinlere yer vermek, daha kolay uykuya dalmayı ve gece boyunca kesintisiz bir uyku sürecini destekleyebilir. Et, balık, yumurta, kemik suyu, nohut ve susam gibi protein kaynakları, bu süreci destekleyerek uyku kalitesinin artmasına katkı sağlayabilir. Bununla birlikte çilek, nar, kivi, badem, ceviz, brokoli ve mantar gibi melatonin içeriği yüksek besinler, antioksidan etkileri ve biyolojik ritim üzerindeki düzenleyici rolleri sayesinde uyku düzeninin korunmasına yardımcı olabilir” diyor.
Vitamin kaynakları: Serotonin ve melatonin metabolizmasının sağlıklı şekilde devam edebilmesi için folik asit ile B3 ve B6 vitaminlerinin de kritik rol oynadığını ifade eden Beslenme ve Diyet Uzmanı Belinda İrem Ardal, “Yeşil yapraklı sebzeler, baklagiller, yumurta, balık, kabak çekirdeği, kuruyemişler ve muz gibi besinler, sinir sistemi ve hormon dengesi üzerinden uyku kalitesini destekleyen önemli mikro besin öğeleri içerir. Aynı şekilde magnezyum eksikliği, melatonin üretimini olumsuz etkileyerek uyku bölünmelerine neden olabilir. Yeşillikler, tohumlar, balık, meyveler ve aromatik bitkiler magnezyum açısından zengin kaynaklar arasında yer alır” diyor.
Amino asit kaynakları: Bazı amino asitlerin uyku kalitesi üzerinde doğrudan etkili olduğunu belirten Beslenme ve Diyet Uzmanı Belinda İrem Ardal, “Arjinin, büyüme hormonunun salgılanmasını destekleyerek gece boyunca gerçekleşen onarım süreçlerine katkı sağlarken; kırmızı et, balık, yumurta ve baklagiller bu amino asidin önemli kaynaklarıdır. Glisin ise sinir sistemini sakinleştirici etkisiyle uykuya geçişi kolaylaştırabilir ve daha derin bir uyku sürecini destekleyebilir” ifadelerini kullanıyor.

“Bunların yanı sıra mor ve koyu renkli meyve ve sebzelerde bulunan antosiyanin gibi güçlü antioksidanlar ile maydanoz, kereviz, nane ve turunçgillerde bulunan apigenin gibi flavonoidler, hücresel düzeyde koruyucu etkiler göstererek uyku kalitesini artırmaya katkı sağlayabilir” diyen Acıbadem Life Beslenme ve Diyet Uzmanı Belinda İrem Ardal bu bileşenlerin düzenli olarak beslenmeye eklenmesinin biyolojik ritmi desteklediğini ve vücudun gece boyunca kendini daha etkin şekilde yenilemesine yardımcı olabileceğini belirtiyor.

Uyku Kalitenizi Sessizce Sabote Eden 5 Beslenme Hatası yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Travmatik bellek hayatı sabote ediyor!

Cenk Şefik — Tue, 23 Dec 2025 16:34:59 +0000

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Gül Eryılmaz, travmatik anıların günlük yaşamı, ilişkileri ve ruh sağlığını nasıl etkilediğine dair açıklamalarda bulundu.

Travmatik anılar geçmiş olarak kodlanamaz; tetiklendiğinde beyin olayı yeniden yaşar!

Yaşanan travmatik bir olayın kişi üzerinde psikolojik, sosyal, bedensel birçok etkisi olabileceğini ifade eden Prof. Dr. Gül Eryılmaz, “Bunlardan en önemlisi de bellek üzerine olan etkisidir.” dedi.

Travmatik bir olay yaşama, böyle bir olaya şahit olmanın özellikle duygusal bellekte işlenmeden kalacağını kaydeden Prof. Dr. Eryılmaz, “Yani güncel bilgilerimizin belleği olan hipokampüs (beynin hafıza merkezi), olayları işlerken zaman damgası vurur. ‘Bu 10 yıl önceydi’ der. Bu bilgi beynin duygu üretiminde ve davranış yönetiminde önemlidir. Duygu yükü yüksek olaylar yani travma sonrası bilgi hipokampüste işlenemez ve örtük bellekte kalır. Yani herhangi bir durum, nesne geçmişi hatırlattığında sanki bugün olmuş gibi beyin yeniden bu olayı yaşar. Neredeyse hatırlamaz yeniden yaşar.” şeklinde konuştu.

Travmatik bellek, kişinin hem kendisiyle hem de dünyayla ilişkisini bozar!

Travmatik belleğin kişilerde hangi belirtilere neden olduğuna değinen Prof. Dr. Gül Eryılmaz, “Günlük yaşantılar sırasında aşırı tepkili olmak, tahammülsüzlük, sese duyarlılık, zil çalsa zıplamak, kendi ya da dünya hakkında olumsuz düşüncelerde artış, sebepsiz anksiyete atakları, bedensel yakınmalar, sebebi bulunamamış ağrı bozuklukları, olumsuz ilişkilerden ayrılamama, sürekli kendini sabote etme, dikkat ya da bellek sorunları gibi belirtiler görülür.” dedi.

Bu durumun kişinin günlük yaşamını olumsuz etkilediğine vurgu yapan Prof. Dr. Eryılmaz, “Günlük yaşamda kişinin işlevselliğinde bozulma olacaktır. Kişiler arası ilişkilerde bozulma, depresif yakınmalar ya da sürekli hep aynı hataları yapma gibi kendine ya da dünyaya yabancılaşma olabilir.” ifadelerini kullandı.

Duygusallık travmatik belleğin bir belirtisi olabilir!

Posttravmatik stres bozukluğunun (PTSD) travma sonrası gelişen bir psikiyatrik hastalık olduğunu ifade eden Prof. Dr. Eryılmaz, “PTSB’de de travmatik bellek vardır.” dedi.

Travmatik belleğin; travmanın özel tedavisi, EMDR (bir psikoterapi çeşidi), gerekirse ilaç tedavileri ile tedavi edildiğini anlatan Prof. Dr. Gül Eryılmaz, sözlerini şöyle tamamladı:

“Çocukluk çağında yaşanan travmatik olaylar sonrası duygusal biri olarak kendini tanımlamak… Kişi kendisini ‘duygusal tepkiler veririm, hep duygum ön plandadır, bu nedenle hiç aklımı kullanmam’ dediği noktada duygusallık aslında travmatik belleğin bir belirtisi olabilir.”

Travmatik bellek hayatı sabote ediyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Eski İngiliz Büyükelçi Murray: İsrail, İran’a ABD ile müzakereleri sabote etmek için saldırdı

Cenk Şefik — Wed, 18 Jun 2025 09:26:03 +0000

İngiltere’nin Özbekistan eski büyükelçisi ve insan hakları savunucusu Craig Murray yaptığı açıklamada, ‘’İsrail’in İran’a yönelik saldırısı, diplomatik çabaları bilinçli olarak sabote eden bir eylem ve uluslararası hukukun açık bir ihlalidir.’’ dedi.

Murray, “Barış görüşmeleri devam ederken saldırı düzenlemek kesinlikle uç bir ihanet eylemidir. Bu yasadışıdır. Hatırladığım kadarıyla, Cenevre Sözleşmesi’nin Altıncı Protokolü bu tür eylemleri yasaklamaktadır. Nükleer tesislere yönelik saldırılar, zaten başlı başına uluslararası hukukun ihlalidir ve hedefin ne olduğu yönündeki gerekçelendirmeler bu saldırıları daha az değil, aksine daha da yasadışı kılar.” ifadelerini kullandı.

Eski Büyükelçi, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun askeri tırmanışı, davaları geciktirmek de dahil olmak üzere siyasi amaçlarla kasıtlı olarak kullandığını belirterek, “Netanyahu savaşı siyasi hayatta kalmak ve kendisini demir parmaklıklar ardına koyabilecek davaları ertelemek için kullanıyor.” dedi.

Murray ayrıca, İran’a yönelik saldırıların, Gazze’deki soykırımın ve İsrail’in Lübnan, Suriye ve Irak topraklarına düzenli olarak gerçekleştirdiği saldırıların gölgesinde yaşandığını hatırlattı.

İran ve ABD, Umman aracılığıyla İran’ın nükleer dosyası hakkında beş tur dolaylı görüşme gerçekleştirmiş, bunların sonuncusu 23 Mayıs’ta Roma’da gerçekleşmişti.

Bu görüşmenin ardından İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Umman’ın önerdiği mekanizmaların görüşmelerde ilerleme sağlanmasının önündeki engelleri kaldırmaya yardımcı olabileceğini belirtmiş, böyle bir ilerlemenin bir iki tur içinde mümkün olabileceğini ifade etmişti. Ancak, asıl engel İran’ın uranyum zenginleştirme yeteneği konusuydu.

Neler olmuştu?

İsrail 13 Haziran gecesi, İran’ın geri dönüşü olmayan bir eşiğe yaklaştığını öne sürdüğü gizli bir askeri nükleer program yürüttüğü iddiasıyla askeri bir operasyon başlatmıştı. Hava bombardımanları ve sabotaj gruplarının saldırıları sonucunda, İran’daki nükleer tesisler, üst düzey generaller, önde gelen nükleer fizikçiler, hava üsleri, hava savunma sistemleri ve karadan karaya füzeler hedef alınmıştı.

İran, nükleer programında askeri bir bileşen bulunduğu iddialarını reddederek, saldırılara füze salvoları ve insansız hava araçlarıyla karşılık vermiş, Tahran’ın hedefinde, İsrail’in askeri ve askeri-sanayi tesisleri yer almıştı. Her iki tarafın saldırılarında da sivil yerleşimlerin hedef alınması ve sivil kayıpların sayısının artması ise endişe yaratıyor.

İsrail, İran’ın düzenlediği saldırılarda 20’den fazla kişinin hayatını kaybettiğini, 600’den fazla kişinin ise yaralandığını bildirmişti.

İran Sağlık Bakanlığı verilerine göre, ülkede 220’den fazla kişi yaşamını yitirdiği, en az bin 800 kişi yaralandığı belirtilmişti. İran’ın Rusya Büyükelçisi Kazem Celali ise yaklaşık 300 sivilin hayatını kaybettiğini açıklamıştı.

İsrail ve İran, her gün karşılıklı olarak birçok kez saldırı düzenlemeye devam ediyor. İsrail yetkilileri, İran’ın nükleer programı tamamen ortadan kaldırılana kadar operasyonları sürdüreceklerini belirtirken; Tahran ise, İsrail bombardımanları durdurulana kadar İsrail’i vurmakla tehdit ediyor.

Kaynak: TR Sputnik

Eski İngiliz Büyükelçi Murray: İsrail, İran’a ABD ile müzakereleri sabote etmek için saldırdı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.