Cumhuriyet Halk Partisi Konak İlçe Başkanlığı tarafından düzenlenen “Yerelden Genele, Eşitlik ve Demokrasi – Romanlar” başlıklı panele Konak Belediyesi’nin Selahattin Akçiçek Kültür Merkezi ev sahipliği yaptı. Açılış konuşmalarını CHP Aile ve Sosyal Hizmetler Gölge Bakanı Aylin Nazlıaka, Konak Belediye Başkanı Nilüfer Çınarlı Mutlu, CHP Konak İlçe Başkanı Serkan Kalmaz ve Konak Belediyesi’nin Roman Meclis Üyesi Tolga Küleş’in yaptığı panel büyük ilgi gördü. Roman yurttaşlarının sosyal, ekonomik ve siyasal hayatta karşılaştığı zorlukların konuşulduğu panelde, toplumsal eşitlik ve demokrasi vurgusu yapıldı. İki oturum halinde gerçekleşen panelin ilk bölümünde Gazeteci Yazar Gökmen Ulu moderatörlüğünde Osman Gülmez, Doç. Dr. Ozan Uştuk, Sitem Kara, Ahmet Sezer ve Cem Pekbalıkçı; ikinci bölümde ise CHP İzmir Milletvekili Prof. Yüksel Taşkın, Konak Belediyesi Meclis Üyesi Tolga Küleş ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclis Üyesi Sosyal Hizmetler, Bağımlılıkla Mücadele ve Rehabilitasyon Komisyonu Başkanı Elmas Arus yer aldı. Sanatçı Müjdat Gezen ise panele canlı bağlantı ile katıldı. Yoğun katılımla gerçekleşen paneli sivil toplum kuruluşları temsilcileri, akademisyenler, muhtarlar ve çok sayıda Roman vatandaş takip etti.

Nazlıaka: Sınıfsal ayrılıklardan kurtulmamız gerekiyor

Panelin açılışında konuşan CHP Aile ve Sosyal Hizmetler Gölge Bakanı Aylin Nazlıaka, ülkenin sınıfsal ayrılıklardan kurtulması gerektiğine dikkat çekti. Dışlayıcı değil eşitlikçi bir anlayışa ihtiyaç olduğunu belirten Nazlıaka şöyle konuştu: “Hepimiz bir gün hiç olacağız o nedenle statülerden sınıfsal ayrılıklardan kurtulmamız gerekiyor. Her birimizin insan olduğumuzu hatırlayarak dışlayıcı bir bakışla değil eşitlikçi bir anlayışla bakmamız ve birbirimize bu şekilde davranmamız gerekiyor. Romanların barınmadan eğitime, sağlıktan istihdama kadar yaşadıkları sorunları konuşacağız. Bizler sadece bir toplumsal kesimin sorunları değil Türkiye’nin sosyal adalette olan sınavını da konuşuyor olacağız. Romanlar Avrupa’da da önemli bir nüfusa sahip. Dünya üzerinde farklı ülkelerde de romanlar bulunuyor. Bu sorunları konuşurken sadece yerel bağlamda değil ulusal ve uluslararası bağlamda ne yapabileceğimizi tartışacağız. Sizlerden gelecek önerilerle, eleştirilerde bakış açımızı geliştireceğiz.”

Mutlu: Tarafımız eşitlik

Konak Belediye Başkanı Nilüfer Çınarlı Mutlu, panelin açılışında yaptığı konuşmada, Romanların en yoğun yaşadığı ilçenin Konak olduğuna dikkat çekti. Başkan Mutlu, Konak’ta göreve geldikleri günden bu yana “Adil Kent, Eşit Yurttaşlık” ilkesiyle hareket ettiklerini ve eşitsizliklere seyirci kalmamak üzere çalışmalar yaptıklarını ifade etti. Belediyenin Roman Kültür Merkezi hizmetleri, Roman Eylem Planı, meslek edindirme kursları, okul öncesi eğitim gibi hizmetlerini anlatan Başkan Mutlu konuşmasında şu sözlere yer verdi: “23 Nisan’da bazı mahallelerimizden çocuklar gelmişti. Hem koltuğu bırakıyorsunuz, hem soruyorsunuz, ‘Sen başkan olsan ne yaparsın’ diye. Tepecik Mahallesi’nden gelen sevgili Mert, ‘Roman çocuklarına ayrımcılığı ortadan kaldırırdım’ dedi. Bu benim başkanlık dönemimde en etkilendiğim taleplerden biri. Hiç kimsenin arkada kalmadığı, herkesin kendisini eşit hissettiği; yan yana, omuz omuza yürümekte kararlı olduğumuz bir Konak’ta tüm paydaşlarımızla çalışmaya devam edeceğiz. Bugünkü toplantıyı çok önemsiyorum. Bugün, buradan çıkacak tüm öneriler, tüm kararlar, bundan sonra emin olun ki Konak Belediyesi’nin hem eylem planlarına yazılacak hem yol haritasına işlenecek. Bu mücadelede daha adil, daha kapsayıcı, daha umut dolu bir gelecek hedefliyoruz. Tarafımız eşitlik, tarafımız adalet, tarafımız birlikte yaşam.”

 Kalmaz: Konak’ta Romanların sesi daha gür çıkacak

CHP Konak İlçe Başkanı Serkan Kalmaz da eşitlik vurgusu yaparak şunları söyledi: “Roman yurttaşlarımız bu ülkenin kültürüdür, emeğidir, hafızasıdır. Yüzyıllardır eşit yurttaşlık hakkından mahrum bırakılıyorlar. Pek çok alanda sistematik bir dışlanmışlık söz konusu. Bu düzen değişmek zorunda. Biz hak temelli bir siyaseti, yukarıdan bakan değil birlikte karar alan bir anlayışı savunuyoruz. Bugün Roman vatandaşlarımız konuşacak ve biz dinleyip not alacağız. Bu mücadele sizin olduğu kadar bizim de mücadelemiz. Kimse kimliğinden dolayı geri bırakılmayacak. Konak’ta Romanların sesi daha gür çıkacak.

Küleş: Roman toplumu olarak her türlü mücadeleyi vereceğiz

Konak Belediyesi’nin Roman Meclis Üyesi Tolga Küleş de açılışta anlamlı bir konuşma yaptı. Eşitlik ve demokrasi için mücadeleyi bırakmayacaklarını söyleyen Küleş konulmasını şu cümlelerle sürdürdü: “Eşitlik ve demokrasi istiyoruz, bunun için de Roman toplumu olarak her türlü mücadeleyi vereceğiz. Roman vatandaşlarımız bu topraklarda ezilen bir halktır. Ancak bu ezilme sadece onların değil tüm toplumun sorunudur. Bizler sınıf mücadelesinin ışığında kapitalizmin ayrımcılığını ve sömürüsünü ortadan kaldırmak için buradayız.”

Taşkın: Burada bir öfke, ezilen bir toplum var

Açılış konuşmalarını ardından, Roman yurttaşların toplumsal hayatta karşılaştığı sorunları, çözüm yollarını ve yerel yönetimlerin sorumluluklarının ele alındığı panel, iki oturum halinde gerçekleştirildi. Panelde CHP İzmir Milletvekili Yüksel Taşkın’ın konuşması büyük ilgi gördü. Özeleştiri de yapan Taşkın, Roman toplumunun ezildiğini, suçun toplumsal olduğunu dile getirerek şöyle konuştu: “Suç toplumsaldır. Bir sistem gençleri cezaevinden alıkoyamıyorsa bu büyük bir başarısızlıktır. Cezaevleri, yoksul evleri olmuş. Bu bile çok şey anlatıyor. Roman toplumunda baskın duygu öfke. Ve bu öfke sonuna kadar haklı. Ancak başka bir yere kanalize olması, o insanların nefes alması gerekiyor. CHP olarak iktidara geldiğimizde toplumu değiştirmek istiyoruz. İyi niyetliyiz. Devletin kendisi araştırma yaptırmış. Türkiye’de erkeklerin eğitimde kaldığı yıl ortalama dokuz, Roman toplumunda dört yıl. Kadınlarda on yıl, Roman toplumunda iki yıl. Bu çeyrek asırdır iktidarda olan partinin açık başarısızlığıdır. Cezaevleri ağzına kadar yoksul ve Romanlarla doluysa sorumlu budur. Burada bir öfke, ezilen bir toplum var.”

Romanların sesi Konak’tan yükseldi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Aynı zamanda CHP’den 28. Dönem İstanbul 2. Bölge Milletvekili Aday Adayı olan Bahattin Turnalı, 8 Nisan Dünya Romanlar Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, Avrupa’daki gibi azınlık değil Türk milletinin bir parçası olan Romanların asla çözülmeyen 6 temel sorunu hakkında şu bilgileri verdi:

AYRIMCILIK

Romanlara karşı ihtiyati bir hoşgörü ve sınırlı bir kabullenme eğilimi bulunmaktadır. Romanlar, müzisyenlik, eğlence ve ucuz işgücü gibi alanlarda kabullenici bir tutumla karşılaşırken; evlilik ve komşuluk gibi pratiklerde Roman olmayanların barikatıyla karşılaşmaktadırlar. Hemen hemen her bir romanın sevip, aşık olup kavuşamama hikayesi vardır. Ve hatta bu bazen evlilikleri bile bitiren hikayelerdir.

Romanlara karşı sergilenecek hoşgörü ve kabullenici tutum onların sisteme dahil olmasına, toplumla bütünleşmesine, dolayısıyla eşit şartlarda yaşamasına yol açar. Fakat bu ‘hoşgörü’ kelimesi tehlikeli bir kelimedir. Özellikle roman meselesine hoşgörüyle değil hak temelli bakılması daha doğrudur ve mücadeleyi buna göre kurgulamak gerekir. Ayrımcılık, dışlama ve ötekileştirme gibi mekanizmalar onların toplumsal yaşamda marjinal bir konuma itilmelerine yol açmaktadır. Bu dışlanmayı anayasal hak ve güvencelerle koruma altına almalıyız.

EĞİTİM

Bazı ilköğretim okulları hâlâ ‘okul aile birliği üyeleri, çocuklarına kötü örnek olur ya da zarar verir diye Roman çocukları okulda istemiyor’ gerekçesi ile Roman çocukların kayıtlarını yapmamak için direniyor. Kayıtları yapılan “şanslı” çocuklarsa her olayda ilk suçlananlar ve yargısız infaz edilenler, bazen de okula gelmezse tüm derslerden geçirileceğinin garantisi verilenler de oluyorlar.

Romanların maruz kaldıkları önyargılar, ayrımcılık, şiddet ve sosyal dışlama ile mücadele için okul çağı nüfusunun okullaşma oranlarının arttırılması, Milli Eğitim Bakanlığı, uluslararası kuruluşlar ve sivil toplum örgütleri, nezdinde yapılacak politika önerileri ile okullaşma ve okullaşmadan sonra bu süreç sürekli kontrol edilmeli ve koruma altına alınmalıdır.

SAĞLIK

Romanların yarısından fazlası sosyal güvenceye sahip değil. Çocuk ölümü deneyimi Romanlarda fazladır. Roman kadınlar, Roman olmayan kadınlara göre daha erken çocuk sahibi olmuş, daha çok doğurmuş, daha fazla düşük yapmış ve daha az ve daha geç doğum öncesi bakım hizmeti almaktadır. Buna göre roman kadınları bedenen daha çabuk yıpranıp konforlu bir yaşam sürme olasılıkları daha düşük olmaktadır. 

Sağlık sektöründeki özelleşmeden kaynaklı düşük gelirli Roman toplumu aslında çok kalitesiz sağlık hizmetlerinden kısmi olarak faydalanmaktadır. Kronik rahatsızlıkları araştırılmayan Romanlar, gündelik tedavilerle kendilerini avutmaktadırlar. Sağlık sektöründeki randevu sistemi sanırım bu söylediklerimizi en doğru şekilde ortaya koymaktadır.

İSTİHDAM

En önemli sorun işsizlik. Birçoğu, sadece Roman olmaktan dolayı işe alınmamaktan yakınıyor. İş konusunda talihi yaver gidenler ise çoğunlukla en vasıfsız ve düşük ücretli işlerde çalışıyor, çünkü Romanların eğitim seviyeleri ve okur-yazarlık oranları çok düşük.

Geleneksel Roman meslekleri, kayıt dışı sektörlerde yürütülmektedir. Kayıt dışı istihdam ise, Romanların hem ekonomik ve sosyal hayattan soyutlanmasına hem de yaşadıkları toplum ile bir uyum problemi yaşamasına sebep olmaktadır. 

Romanlar açısından esnek çalışma saatleri ve işveren emri altında olmama kayıt dışı istihdam avantajlı iken, emeklilik, sigorta, tazminat gibi temel işçilik haklarından yoksunluklar kayıt dışı istihdamın dezavantajları olarak saptanmıştır.

Romanlar kamu kurumlarında ise zaten istihdam edilmemektedir.

BARINMA

Romanlar, bazı semtlerde kentsel dönüşüm programları kapsamında yerleşik oldukları mahallelerin yıkılmasıyla karşı karşıya kalmaya devam etmekteler. Romanların yaşam alanlarının her geçen gün daha da daraldığı ve yoksulluğun daha da arttığı gözlenmektedir. Romanların kovulduğu yaşam alanlarına lüks yapılar inşa edilerek üst gelir grubuna pazarlanmaktadır. Mülkiyet ve tapu meseleleri, yerel yönetimlerin çözmek istemediği ya da kendilerine göre çözüm önerileri sunduğu çok önemli konular olup, Romanlar yüzyıllardır yaşadıkları yerlerde hukuki yetersizlikler ve hukuki destek alamamaktan dolayı mağdur edilmekte ve hakları gasp edilmektedir.

SOSYAL ENTEGRASYON 

Türkiye’nin Avrupa birliğine üyeliği müzakerelerinde birtakım şartlar vardı bu şartların arasında dezavantajlı grupların insan hakları kapsamında entegrasyon süreçleri madde madde konuşuldu. Bu dezavantajlı grupların içerisinde en önemli ve bizi ilgilendiren tarafından bakacak olursak, Roman topluluğunun ve göçebe topluluğunun entegrasyon konusuydu. Bu nedenle, Avrupa birliği uyum süreci müzakerelerinde Romanların şartlarının ve hayati koşullarının iyileştirilmesi ve asimile edilmeden entegre edilmesi büyük önem taşır.

Bu süreci bir takım sivil toplum kuruluşları ve kamu kurumları belli bir yere kadar getirebildiler.

Hem bütçesizlik hem ortaya konulmayan samimi plan ve programsızlık, sosyal entegrasyon sürecini temelsiz olan bir yapı gibi olduğu yere yıkmıştır. Aslında Romanların yaşamış olduğu bu bütün sorunlar aidiyet duygusu aidiyet samimiyeti içermediği için, siyasi partiler yerel yönetimler ve devlet kurumları tarafından önerilen ve ortaya konulan her şey içi boş bir şekilde sadece zaman kaybı yaratmıştır ve hala yaratmaktadır.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Romanların asla çözülmeyen kronikleşmiş 6 sorunu yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.