İzmir Büyükşehir Belediyesi, küresel iklim kriziyle mücadele çalışmalarına yurttaşları da dahil etti. On binlerce İzmirli arasından şeffaf bir yöntemle belirlenen 50 kişi, “İzmir İklim İçin Yurttaş Meclisi” kapsamında beş hafta boyunca birlikte çalışarak kentin geleceğine yönelik önemli kararlar aldı. Yurttaşlar tarafından hazırlanan doğa temelli çözümleri de içeren öncelikli 10 maddelik politika önerileri; Tarihi Havagazı Fabrikası’nda düzenlenen Deneyim Paylaşımı Konferansı’nda; büyükşehir ve ilçe belediyeleri, sivil toplum kuruluşları ve akademisyenlerin katılımıyla tanıtıldı.

“Yurttaş meclisleri demokrasiyi güçlendiriyor”

Konferansın açılışında konuşan İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili Dr. Zafer Levent Yıldır, demokrasinin önemine dikkat çekti. Modern toplumların iki temel iddiası bulunduğunu ifade eden Yıldır, “Bunlardan biri geleceğin aydınlık olduğu, diğeri ise bilim ve teknolojiyle her sorunun üstesinden gelinebileceğidir” dedi. Radikal demokrasi anlayışının günümüzde yaşadığı zorluklara değinen Yıldır, “Yurttaş Meclisi benzeri çalışmaların, demokrasinin güçlenmesi için gösterilen çabaların önemli bir parçası olduğunu düşünüyorum” ifadelerini kullandı.

“Türkiye için pilot bir çalışma”

Yuva Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Erdem Vardar, yaklaşık 15 ay süren çalışma kapsamında toplumun tüm kesimlerini sürece dahil etmeyi hedeflediklerini belirtti. Vardar, “Bu projeyle hem somut çözüm önerileri geliştirdik hem de deneyim paylaşımını sağladık. Türkiye açısından pilot bir çalışma niteliği taşıyan bu süreçte, belediyelerin hangi konularda yurttaşlara danışma ihtiyacı duyduğunu da ortaya koyduk” dedi.

Katılımcı demokrasi vurgusu

Programın ikinci bölümünde “Katılımcı Demokrasi ve İklim Eylemi” başlıklı panel düzenlendi. Panelde İzmir Planlama Ajansı (İZPA) Başkanı Prof. Dr. Koray Velibeyoğlu, İstanbul Kent Konseyi Başkanı Tülin Hadi ile Yuva Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Erdem Vardar deneyimlerini paylaştı.

Rapor ve el kitabı yayımlandı

İzmir Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı’na bağlı İklim Değişikliği ve Temiz Enerji Şube Müdürlüğü’nün; Yuva Derneği ve Hukuk, Doğa ve Toplum Vakfı (HUDOTO) iş birliğiyle hayata geçirdiği projede, farklı yaş, meslek ve yaşam deneyimlerine sahip meclis üyeleri öncelikle “Isınan bir İzmir’de nasıl hayatta kalırız?” sorusuna  yanıt aradı. Uzman sunumları ve ortak tartışmalar eşliğinde gerçekleştirilen 5 oturumda; Körfez’de artan ısınma, kirlilik ve ekosistem kaybının doğa temelli çözümlerle giderilmesi, bilinçli su tüketimi ve su kaynaklarının verimli kullanımı gibi başlıklar öne çıktı. Meclis üyelerince hazırlanan öncelikli 10 öneri,  raporlaştırılarak el kitabına dönüştürüldü, uygulama aşamaları için de rehber hazırlandı. Belirlenen öneriler, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı’na dahil edilecek.

İzmir’in düşük karbonlu şehir olma hedefine katkı

İzmir Büyükşehir Belediyesi, Yuva Derneği ve HUDOTO iş birliğiyle yürütülen proje; Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından uygulanan ve Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Sivil Katılım Projesi kapsamında desteklendi. Çalışma ile İzmir’in düşük karbonlu ve iklim dirençli bir kent olma hedeflerine katkı sağlaması amaçlandı.

İzmir İklim İçin Yurttaş Meclisi’nin 10 maddelik önerileri ise şöyle:

1.İzmir Körfezi’nin korunması
Körfeze akan endüstriyel ve evsel atıkların etkin biçimde arıtılması, dip temizliğinin yapılması, kıyı alanlarının doğallaştırılması ve su altı ekosisteminin korunması sağlanmalı.

2. Su kaynaklarının korunması ve tasarruf
Yeraltı ve yüzeysel su kaynakları korunmalı, bireysel su tasarrufu alışkanlıkları teşvik edilmelidir. Deniz suyunun arıtılması gibi alternatif kaynaklara yönelik yatırımlar artırılmalı.

3. Eğitim ve farkındalık çalışmaları
Doğa temelli çözümler konusunda toplumsal farkındalık artırılmalı; okullarda, semt merkezlerinde ve dijital platformlarda eğitim programları hayata geçirilmeli. Gönüllü doğa bakım programları ve “İklim Elçileri” kampanyaları başlatılarak, sosyal medya ve kent ekranları aracılığıyla yaygın bilgilendirme yapılmalı.

4. Su tasarrufu eğitimlerinin yaygınlaştırılması
Su tasarrufu bilinci çocukluktan itibaren kazandırılmalı; çocuklar için eğitim modülleri hazırlanmalı, okullarla iş birliği içinde interaktif atölyeler düzenlenmeli.

5. İçme suyunda şeffaflık ve güven
İçme suyu analiz sonuçları düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılmalı, su okuryazarlığı eğitimleri verilmeli ve su kalitesini izleyen şeffaf bir sistem kurulmalı.

6. Yağmur suyu hasadı ve akıllı sulama
Yeni yapılarda yağmur suyu hasadı zorunlu hale getirilmeli, tarımda damla sulama ve iklim dostu sulama teknikleri teşvik edilmeli.

7. Su tüketiminin izlenmesi
Sanayi, tarım ve hayvancılıkta su ayak izi hesaplamaları yapılmalı; aşırı su tüketimi için yapay zekâ destekli bölgesel su yönetim planları oluşturulmalı.

8. Serin kent uygulamaları
Gölgeli yaya yolları, serinletici park ve meydan düzenlemeleri yaygınlaştırılmalı; kamusal alanlarda içilebilir su noktaları artırılmalı.

9. Çocuk dostu alanlar
Bisiklet yolları ve yaya güzergâhları gölgelendirilerek serinletilmeli; çocuklar için doğayla temas edebilecekleri keşif ve öğrenme alanları oluşturulmalı.

10.Ulaşımda serinlik odaklı düzenleme

Bisiklet yolları ve yaya güzergâhları gölgelendirilerek serinletilmeli; gölgelik yaya koridorları oluşturulmalı ve ana arterlerde ısıyı azaltan kaplama malzemeleri kullanılmalı.

İzmir İklim İçin Yurttaş Meclisi çalışmalarına ilişkin ayrıntılı bilgilere aşağıdaki bağlantılardan ulaşılabiliyor:

İklim politikalarında İzmirlilerin de sözü var yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, Türkiye’de bir ilki daha başlattı. Küresel iklim krizinin etkilerini azaltmak amacıyla çalışan Büyükşehir Belediyesi, yurttaşları iklim politikalarına dahil etmek ve iklim değişikliğiyle mücadelede örnek bir model oluşturdu ve İzmir İklim İçin Yurttaş Meclisi’ni hayata geçirdi.  Meclisin ilk toplantısı, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay ev sahipliğinde Tarihi Akın Pasajı’nda yapıldı. Toplantıya ayrıca; Yuva Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Erdem Vardar, İZENERJİ Yönetim Kurulu Başkanı Erhan Uzunoğlu, İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Hakan Uzun, İzmir Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı İklim Değişikliği ve Temiz Enerji Şube Müdürü Yiğit Beydağ,  bürokratlar ve İzmir İklim İçin Yurttaş Meclisi üyeleri katıldı. 

“Sorunları çözmek için uğraşıyoruz”

Yurttaş meclislerinin 2015’ten beri Avrupa’nın değişik ülkelerinde uygulandığını belirten İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, “Avrupa’daki örneklerinden çok başarılı işler olmuş. İklim krizinden tüm dünyada olduğu gibi İzmir de etkileniyor. Orman yangınları, kuraklık, deniz suyunun ısınması sadece İzmir’de yaşanmıyor. Hava sıcaklığı nedeniyle deniz suyu sıcaklığı Körfez’de tarihinin en yüksek derecesinde. 30 derecenin üzerine çıktı. Alg patlamaları, balık ölümleri, koku sorunları yaşanıyor.  Uzun yıllardır biriken sorunları çözmek için çok uğraşıyoruz” dedi.

“Siz şu anda şehri temsil ediyorsunuz”

İklim krizi ile mücadele çalışmalarında yurttaşların da fikirlerinin çok önemli olduğunu belirten Başkan Tugay, şunları söyledi:

“Yurttaşlarımızın yönetime katılmasını, kentin iklim politikalarında söz sahibi olmasını istiyoruz. Burada sadece fikir üretip bunu teorik olarak dile getirip evinize gitmeyeceksiniz. Aynı zamanda ürettiğiniz fikirleri bizden uygulamaya sokmamızı isteyeceksiniz.  Siz şu anda şehri temsil ediyorsunuz. Şehrimiz için, insanlar için, gelecek için bir şeyler yapma şansınız var. Sizlere tavsiyem; cesur olun. Lütfen rahat olun, özgür olun ve yapılması gerekeni yapın. Yurttaş Meclisi’nin başarısı, Türkiye’ye de yeni yurttaş meclislerinin kurulmasına, İzmir’de de bu işin devamıyla ilgili bir sürecin başlamasına sebep olacak.”

“İnisiyatif almalıyız”

İklim krizi ile ilgili Birleşmiş Milletler çatısı altında yüzlerce ülkeden binlerce bilim insanının bir araya geldiği IPCC kuruluşunun yayınladığı raporlara dikkat çeken Başkan Tugay, “Bundan iki yıl kadar önce okuduğum o rapor ‘2027 yılına kadar, eğer karbon emisyonu artışı durmazsa o dakikadan sonra bozulmanın geriye dönme ihtimali yok’ diyordu. O zamanlar önümüzde 3-5 sene var diyordum, şimdi iki sene var. Bazı şeyler imkansız gibi görünüyor ama aslında imkanlı. Hep birlikte çalışmalıyız. Yurttaşlarımız da inisiyatif almalı” diyerek sözlerini tamamladı.

Beydağ:  Bu meclis yalnızca bir proje değil

Meclisin yapacağı çalışmalar hakkında bilgiler veren İzmir Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı İklim Değişikliği ve Temiz Enerji Şube Müdürü Yiğit Beydağ, “Amacımız iklim değişikliğinin, kentimize etkileri karşısında siz değerli yurttaşlarımızın doğrudan söz sahibi olmalarını sağlamak ve katılım süreçlerini güçlendirmek. Bu meclis yalnızca bir proje değil, İzmir’de demokrasiyi ve katılımcılığı güçlendiren örnek bir girişim olma özelliği de taşıyor” şeklinde konuştu. 

Vardar: Hepimize yol gösterecek olan bu salondaki dayanışma

Yuva Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Erdem Vardar, “Dayanışmanın, birlikte düşünmenin ve ortak aklın bize yeniden yol göstereceğini biliyorum. Biz yalnızca kaygımızı ifade etmeye gelmedik, sadece eleştirmek için bir arada değiliz. Bugün bizler İzmir’in yurttaşları olarak çözümün bir parçası olmak için yan yana geldik. Gelecek kaygısını, doğa sevgisini, yaşanabilir bir İzmir özlemini paylaşıyoruz. Belki çocuklarımız imbatı bizim gibi solusun diye, belki torunlarımız çınar ağaçlarının gölgesinde oynayabilsin diye, belki de bu güzel kentin dağında kekik kokusu hiç eksilmesin diye. Buradan çıkacak her öneri İzmir’in geleceğine bırakılacak iz olacak. İzmir bize hem kaybolmayı hem de yeniden yolu bulmayı öğreten şehir. Bugünden sonra iklim meselesinde de hepimize yol gösterecek olan bu salondaki dayanışma olacak” dedi.

“30 tane elle tutulur öneri yayınlayacağız”

Vardar, konuşmaların ardından süreci anlatan bir sunum gerçekleştirdi. Vardar, “Toplantıların sonunda 30 elle tutulur öneri yayınlayacağız. Bu öneriler İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin İklim Eylem Planı’na ve 2030 Karbonnötr İzmir hedefleri doğrultusunda hazırladığı stratejik planlara entegre edilecek. Genel anlamda belediyenin iklim çalışmalarında kullanılacak. Cesur olmamız, özgür olmamız çok önemli. Buradaki bütün sözler anonim kalacak. Gönül rahatlığıyla karşı çıkabilirsiniz, daha kuvvetli destek verebilirsiniz. Bütün amacımız burada sadece eleştirmek değil çözüm öneri getirmek” diye konuştu.

50 kişiden oluşuyor

50 bin İzmirliye SMS yoluyla davet gönderildi. Projede yer almak isteyen 442 kişinin başvurusu alındı. Başvuru yapan yurttaşlar arasında yaş, cinsiyet, ilçe, eğitim durumu, meslek grubu ve iklim değişikliğine dair kaygı düzeyi gibi veriler dikkate alındı. İzmir’in demografik yapısını temsil edecek şekilde seçilen 50 asil üye “Isınan bir İzmir’de nasıl hayatta kalırız?” sorusuna birlikte yanıt arayacak. İklim Yurttaş Meclisi, toplam beş oturum düzenleyecek. İlk toplantının ardından sırayla; 21 Eylül, 5 Ekim, 19 Ekim ve 2 Kasım tarihlerinde toplanacak. Meclis, her oturumda farklı konuları ele alarak, çözüm odaklı grup çalışmaları yürütecek. Beş oturumun sonunda yurttaşlar tarafından geliştirilen öneriler, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı’na (SECAP) entegre edilecek. Böylece yurttaşların talep, deneyim ve çözüm önerileri, doğrudan kent politikalarına yansıyacak.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, YUVA Derneği ve HUDOTO Vakfı ortaklığında yürütülen, Avrupa Birliği (AB) tarafından finanse edilip Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından desteklenen “İzmir İklim İçin Yurttaş Meclisi”, Sivil Katılım Hibe Programı kapsamında destekleniyor. 15 ay sürecek  proje, İzmir’in düşük karbonlu ve iklim dirençli bir şehir olma hedeflerine katkı sağlayacak.

İklim politikalarında İzmirliler de söz sahibi olacak yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.