Epilepside hızlı çözüm arayışı yanlış tedaviye yol açabiliyor!

Epilepsinin, halk arasında sara hastalığı olarak bilinen ve nöroloji pratiğinde sık karşılaşılan hastalıklardan biri olduğunu ifade eden Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Nöbetlerin korkutucu olması nedeniyle hastalar genellikle tedaviden kısa sürede sonuç almak ister ve bu süreçte birçok farklı hekime başvurabilir. Oysa epilepsi hastalarının yaklaşık yüzde 70’i, uygun ilaç seçimi ve düzenli takip ile tedaviye oldukça iyi yanıt verir.” dedi.

Epilepsi tedavisinde en sık karşılaşılan sorunlardan birinin, çoklu ilaç kullanımı ve ilaçların düşük dozlarda verilmesi olduğuna işaret eden Prof. Dr. Tarlacı, “Birden fazla ilaç kullanılsa da bunların etkili dozlara ulaşmaması tedavinin başarısını azaltır. Oysa nörolojide temel prensip; tek ilaçla başlanması, ilacın etkili ve tolere edilebilen en yüksek doza kadar artırılması, yanıt alınamadığı durumlarda ise uygun bir ilacın eklenmesidir.” şeklinde konuştu.

Kişiye özel tedavinin anahtarı ilaç kan düzeylerinin ölçülmesi! 

Geçmişte ilaç dozlarının hastanın kilosuna göre hesaplanırken, günümüzde epilepsi ilaçlarının kandaki düzeyleri ölçülerek daha hassas bir tedavi planı oluşturulabildiğini aktaran Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Her epilepsi ilacının kanda bulunması gereken bir tedavi aralığı vardır. İlacın düzeyi bu aralığın altında kaldığında yeterli etki sağlanamazken, üst sınırın aşılması yan etki riskini artırır. Bu nedenle ilaç kan düzeylerinin takip edilmesi, tedavinin etkinliği açısından büyük önem taşır.” dedi.

İlaç düzeylerinin ölçülmesinin aynı zamanda kişiye özel tedavinin de temelini oluşturduğunu dile getiren Prof. Dr. Tarlacı, “Çünkü insanların bağırsak yapıları, metabolizmaları ve karaciğer fonksiyonları birbirinden farklıdır. Aynı doz ilaç, farklı kişilerde farklı kan seviyelerine ulaşabilir. Bu nedenle tedavinin bireyselleştirilmesi gerekir.” açıklamasını yaptı.

Epilepside her nöbet türü için aynı ilaç kullanılmaz! 

Tedavide karşılaşılan bir diğer sorunun ise nöbet tipine uygun ilaç seçilmemesi olduğuna vurgu yapan Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Epilepside her nöbet türü için aynı ilaç kullanılmaz.” dedi.

Ayrıca ilaç seçimi yapılırken hastanın yaşı, cinsiyeti ve yaşam planlarının da dikkate alınması gerektiğini kaydeden Prof. Dr. Tarlacı şunları söyledi.

“Özellikle doğurganlık çağındaki kadınlarda, ileride gebelik planı olabileceği göz önünde bulundurularak ilaç tercihi yapılmalıdır. Çünkü bazı epilepsi ilaçları gebelik döneminde kullanıma uygun değildir. Bunun yanı sıra epilepsi ilaçlarının yan etki profilleri de farklılık gösterir. Bazı ilaçlar dikkat dağınıklığı, uyku hali ve yorgunluğa neden olabilirken; bazıları kilo alımına, iştah artışına veya iştah kaybına yol açabilir. Kimi ilaçlar ise depresif belirtileri, öfke veya sinirliliği artırabilir. Bu nedenle ilaç seçimi yapılırken hastanın ruhsal durumu, kilosu, yaşam tarzı ve mesleği de göz önünde bulundurulmalıdır.”

Epilepsi kalıtsal olabilir ama risk sanıldığı kadar yüksek değil!

Epilepsi ile ilişkili bilinen bazı genetik özellikler olduğunu aktaran Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Özellikle bazı nöbet türleri ailelerde daha sık görülebilir.” dedi.

Ancak genel olarak epilepsi hastası bir kişinin çocuğunda epilepsi görülme olasılığının toplum ortalamasına göre yalnızca bir miktar arttığına dikkat çeken Prof. Dr. Tarlacı, “Toplumda yaklaşık yüzde 1 olan risk, epilepsi öyküsü bulunan ailelerde yüzde 2 civarına çıkabilir. Bu nedenle epilepsi hastalarının çocuklarında mutlaka epilepsi gelişeceğini söylemek doğru değildir. Öte yandan çocukluk çağında ateşli havale geçirmiş annelerin çocuklarında da ateşli havale görülme riski daha yüksektir. Ayrıca çocukluk döneminde ateşli havale geçiren kişilerde ilerleyen yıllarda epilepsi gelişme olasılığı da artmaktadır.” diye konuştu.

Epilepsi hastaları da sağlıklı gebelik geçirebilir!

Toplumda yaygın olan ‘epilepsi hastalarının çocuk sahibi olmaması gerektiği’   inanışının da yanlış olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Epilepsi hastalarına ‘gebe kalmayın’ ya da ‘çocuğunuzda mutlaka epilepsi olur’ şeklinde bir öneride bulunulmaz. Uygun ilaç düzenlemeleri ve düzenli takip ile epilepsi hastaları sağlıklı gebelikler geçirebilir ve sağlıklı çocuklar dünyaya getirebilir.” dedi.

Gebelik döneminde salgılanan progesteron hormonunun nöbetler üzerinde koruyucu etkisi bulunduğuna değinen Prof. Dr. Tarlacı, özellikle gebeliğin ilk üç ayından sonra, progesteron düzeylerindeki belirgin artış nedeniyle birçok hastada nöbet sıklığının azaldığını ve sonraki aylarda nöbetlerin daha iyi kontrol altına alınabildiğini söyledi. 

Epilepsi ilaçları kişiye özel planlanmalı! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Uzman Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, ara tatilde yapılması gerekenlere ilişkin tavsiyelerde bulundu.

İkinci döneme başlangıç için önemli bir fırsat

2022-2023 eğitim öğretim yılının ilk yarısının tamamlandığını ve yorucu bir eğitim döneminin geride kaldığını kaydeden Uzman Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Çocukların ikinci döneme güzel başlangıç yapmaları için yarıyıl tatili önemli bir fırsattır. Çocukların arada bir rahatlamaya ihtiyacı var. Çocuğunuzun notları zayıf geldiyse ona bağırıp cezalandırmak yerine nedenlerini anlamaya çalışın. Bir çocuğun ailesi tarafından olduğu gibi kabul edilmesi, çocuk açısından çok önemlidir. Çocuklar karnelerindeki zayıflar nedeniyle kaygılanmak yerine ailesinin vereceği tepki nedeniyle kaygılanırlar.” uyarısında bulundu.

Karnesi hakkında da çocuğun da görüşü alınmalı

Çocuğun sene içinde gösterdiği çabanın anne ve babası tarafından mutlaka ifade edilmesini tavsiye eden Uzman Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Karnesi hakkında onun da düşüncelerini ve duygularını ifade etmesine olanak sağlayın. Çözüm yollarını çocuğunuzla birlikte değerlendirin.” dedi.

Başarılı olduğu alanlar ön plana çıkarılmalı

Değerlendirme sırasında yapılması gerekenlere de işaret eden Uzman Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Karnede geliştirilmesi gereken dersleri hakkında konuşmadan önce yüksek olan notlarını takdir edin. Başarılı olduğu alanları da ön plana çıkarın. Kardeşiyle ya da çevredeki diğer çocuklarla kıyaslamayın. Çocuğunuzla konuşurken onu yargılamadan düşük notların nedenini bulmasına yardımcı olun. Örneğin matematik dersinde düşük not alan bir çocuğa ‘Türkçe notların konuyu anladığını gösteriyor ancak Matematik dersinde biraz zorlandığını düşünüyorum. Sen ne düşünüyorsun? Çalışma sistemini gözden geçirmek ister misin?’ diye sorabilirsiniz. Böylece çocuğunuzu yargılamak, eleştirmek yerine anladığınızı ve desteklemek istediğinizi göstermiş olursunuz.” tavsiyesinde bulundu.

Çocuk koşulsuz sevildiğini hissetmeli

Pahalı hediyelerden kaçınılması gerektiğini kaydeden Uzman Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Çocuğunuzun notları yüksek olduğu için pahalı hediyelerle ödüllendirmekten kaçının. Bu tür hediyeler, çocuğunuza onu yalnızca yüksek notlar aldığında sevdiğiniz mesajı verebilir. Çocuklar, her şeye rağmen koşulsuz sevildiğini ve ona güvenildiğini hissetmelidir.” dedi.

Ders tekrarı sonrası aktivite planlanabilir

Tatillerin çocuklar için dinlenme, tekrar enerji toplama, eğlenme, aileleriyle birlikte olma ve ders stresinden uzaklaştırma amacıyla değerlendirilmesi gerektiğini kaydeden Uzman Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Tatil dönemini hiç derslere bakmadan geçirmek yine çocuğun okula adaptasyonunu zorlaştıran bir sürece girmesine sebep olabilir. Çocukların karneleri zayıf olsa bile tatilin bir kısmında dinlenmeliler, dinlenip yeni dönem için enerji toplamaya ihtiyaçları var. Yarıyıl tatilinde çocuğu kısıtlamak yerine, eksik olduğu konuları tekrarlaması sonrasında aktivite planlaması yapılabilir.” önerisinde bulundu.

Açık havada zaman geçirin

Tatil boyunca çocukların evde boş kalmamasını tavsiye eden Uzman Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “İlgileri doğrultusunda aktiviteler planlayın. Çocuğunuzla açık havada vakit geçirin. Hava nasıl olursa olsun, çocuğunuzla yürüyüş yapın. Doğa yürüyüşleri yapın. Çocuğunuzun merak ettiği tarihi yerleri gezin. Sinema tiyatro gibi aktivitelerle keyif alarak yaratıcılıklarını geliştirebilirler.” dedi. 

Tatilde mutlaka günün planlaması yapılmalıdır

Tatil döneminde de kuralların olması gerektiğini ifade eden Uzman Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Bu tatil döneminde belki çocuklar daha geç uyumak isteyebilir. Tatil döneminde kurallarınızı çocuklarınızla konuşup biraz daha esnetebilirsiniz. Çocukların öğrendiklerini tekrar etmesi, kalıcı bir öğrenme ve akademik başarıyı sağlayacaktır. Bu sebeple tatil dönemlerinde tekrar çalışmaları yapmak önemlidir. Tatilde çocuğunuzla birlikte bir çalışma programı yapın ve günün hangi saati ders çalışacağına, ödevlerini yapacağına birlikte karar verin. Eksik kalan konuları günün belli saatlerinde desteklenebilir.” dedi. 

Teknoloji kullanımında süre birlikte belirlenmeli

Bu sönemde teknoloji kullanımının da belirli kurallarla sınırlandırılması gerektiğini ifade eden Uzman Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, “Çocuğunuzun televizyon, bilgisayar ve tablet kullanım süresini birlikte konuşarak belirleyin. Bunu yaparken yasaklama şeklinde değil ‘bugünlük buna ayırılan zaman bu kadar’ şeklinde ifade edilebilir. Arkadaşlarıyla planlar yaparak sosyalleşmesini destekleyin. Ailece kitap okuma saatleri planlayın.” diyerek tavsiyelerde bulundu. 

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

Tatil nasıl planlanmalı? yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.