VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY) tarih kitaplığı, Prof. Dr. Ali Akyıldız’ın kaleme aldığı “Para Pul Oldu” adlı eserle genişlemeye devam ediyor. Osmanlı maliyesi, modernleşme süreci ve kriz dönemleri üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan Prof. Dr. Akyıldız, bu kitabında kâğıt paranın Osmanlı devlet ve toplum yapısına nasıl girdiğini ve ne tür dönüşümlere yol açtığını mercek altına alıyor. “Para Pul Oldu”, Galata bankerlerinin spekülasyonlarla kazandığı gücü, Avrupa sermayesinin Osmanlı mali sistemine doğrudan müdahalesini ve ortaya çıkan yeni finansal düzeni titizlikle inceliyor. Kalpazanlık, enflasyon ve vergilendirme gibi pek çok başlıkta kâğıt paranın serüvenini renkli ve akıcı bir dille anlatan eser, bu finansal aracın sadece ekonomik değil, aynı zamanda toplumsal ve siyasi bir mesele olduğunu ortaya koyuyor. 19. yüzyılda Osmanlı’nın sıklaşan askerî mağlubiyetleri ve büyüyen mali açıkları karşısında devlet, giderlerini karşılamak amacıyla yeni bir araç devreye soktu: Kaime, yani kâğıt para. İlk etapta %12,5 gibi yüksek faizle piyasaya sürülen kaimeler zamanla faizsiz hâle geldi; ancak karşılıksız basılan kâğıt paralar, halkın gözünde hızla değer kaybetti. Devlet ne kadar “kaime altınla eşdeğerdir” iddiasını sürdürse de piyasa kendi kurallarını koydu. Zira halk için para, “şıkırtısı işitilen bir maden parçası”ydı; kâğıt ise güven vermiyordu. Kâğıt para, Osmanlı için sadece geçici bir çözüm olmadı; modernleşme çağından Cumhuriyet Türkiye’sine uzanan yolda kalıcı ve dönüştürücü bir araç hâline geldi. Derinlemesine arşiv çalışmalarıyla hazırlanan kitap, Devlet Arşivleri ve özel koleksiyonlardan özenle seçilmiş, birçoğu ilk kez yayımlanan kâğıt para görselleriyle zenginleşiyor. Bu sayede kitap, okuyucuya yalnızca bir ekonomik tarihin değil, aynı zamanda görsel hafızanın da kapılarını aralıyor. Osmanlı’nın kâğıt para deneyimini yalnızca bir para politikası uygulaması olarak değil, aynı zamanda kriz zamanlarında kullanılan stratejik bir yönetim aracı olarak ele alan bu kapsamlı çalışma; iktisat tarihi, maliye politikası, Osmanlı modernleşmesi ve Türkiye’nin sosyoekonomik dönüşüm süreçleriyle ilgilenen tarihçiler, araştırmacılar ve meraklı okurlar için vazgeçilmez bir kaynak niteliği taşıyor.

Kitaptan:

“Özellikle Osmanlı Devleti’nin 19. yüzyıl siyasî ve iktisadî tarihinin çok iyi araştırılması ve bilinmesi gereği bir zorunluluk olarak ortaya çıkıyor. Oysa Osmanlı Devleti’nin malî ve iktisadî tarihinin gereğince, hatta biraz daha ileri giderek genel hatlarıyla bile ortaya konulmamış olduğunu ifade etmek sanırım abartı sayılmaz. Bunun nedenlerinden biri, şüphesiz son zamanlara kadar Osmanlı araştırmalarının kahir ekseriyetle siyasî tarihle sınırlı kalmış olmasıdır. Bu ifadelerden siyasî tarihin önemsiz olduğu anlamı çıkarılmamalı; bundan kasıt, tarihî olayların çok boyutluluğuna işaret etmektir. O halde bir tarihî olayın, siyasî, iktisadî, malî, idarî, hukukî ve sair boyutlarıyla beraber ele alınması gerekir. Bu bakış açısıyla Osmanlı maliyesinin kriz dönemlerinde bir finans aracı olarak başvurduğu kâğıt para uygulamalarıyla sosyal, iktisadî ve siyasî sonuçları çalışmaya esas olarak alındı. Arşiv ve arşiv dışı malzeme açısından zengin bir potansiyele sahip olmasına rağmen, konunun gereğince incelenmemiş olması şaşırtıcıdır. Konuyu birinci el kaynaklara istinaden bir bütünlük içerisinde ele alan bir çalışmaya duyulan ihtiyaç, bu eserin hazırlanmasındaki itici güç oldu. Eserde, arşiv belgeleri, literatür ve dönemin yerli ve yabancı basını mukayeseli olarak kullanıldı.”

Yazar Hakkında;

1 Aralık 1963 tarihinde Rize’de doğdu. 1985’te Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Tarih Bölümü’nden mezun oldu. 1987’de İzmir-Aydın Demiryolu konulu teziyle yüksek lisansı, 21 Temmuz 1992’de de Osmanlı Merkez Bürokrasisinde Reform (1836-1856) başlıklı teziyle doktorayı tamamladı. Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde iki yıl Uzman Yardımcısı olarak çalıştıktan sonra, 1 Şubat 1989’da Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nde Yakınçağ Tarihi Araştırma Görevlisi; 12 Ekim 1995’te Doçent; 28 Mart 2001’de ise Profesör oldu. Aynı zamanda 1997’den itibaren Türkiye Diyanet Vakfı’nın çıkardığı İslâm Ansiklopedisi’nin Türk Tarihi ve Medeniyeti Heyeti’nde müellif-redaktör olarak yer aldı. Ocak 2014’te Marmara Üniversitesi’nden emekli oldu. Hâlen İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Başkanı olarak görevini sürdürmekte olup aynı zamanda Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) asli üyesidir.

1995’te İngiltere ve İskoçya’da araştırma ve incelemeler yaptı. Temmuz-Ağustos 2000 tarihlerinde London School of Economics and Political Sciences ve School of Oriental and African Studies’de misafir öğretim üyesi olarak bulundu. Eylül 2001’de Islamic Area Studies projesi kapsamında Tokyo Üniversitesi’nde bir hafta süreyle dersler verdi. 1995’te Tanzimat Dönemi Osmanlı Merkez Teşkilâtında Reform isimli kitabıyla Türk Tarih Kurumu Teşvik Ödülü’nü aldı. 2002’de, Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi, Avrupa Bankacılar Birliği [EABH] ve Tarih Vakfı’nın ortaklaşa düzenlediği Bankacılık ve Finans Tarihi Yarışması’nda Para Pul Oldu: Osmanlı’da Kâğıt Para, Maliye ve Toplum isimli eseriyle kitap dalında birinci oldu. 2010’da ilk defa düzenlenen ve akademik çalışmaların tamamına verilen Uluslararası Halil İnalcık Tarih Ödülü’ne ve 2011’de Elginkan Vakfı tarafından düzenlenen ve yine akademik çalışmaların bütününe verilen Türk Kültürü Araştırma Ödülü’ne lâyık görüldü. Aynı sene Marmara Üniversitesi 129. Yıl Sosyal Bilimler Atıf Ödülü’nü ve 2015’te de Türk Kültürüne Hizmet Vakfı’nın beş yılda bir verdiği Türk Kültürüne Hizmet Şükran Ödülü’nü kazandı. 2001 Aydın Doğan Tarih Ödülü; 2004, 2006 ve 2008 yıllarında düzenlenen Uluslararası Bankacılık ve Finans Tarihi Yarışması ile Türk Tarih Kurumu’nun 2011 yılında 80. Kuruluş yılı münasebetiyle düzenlediği Türk Tarih Kurumu Bilim ve Teşvik Ödülleri jürilerinde yer aldı.

Eserleri: Tanzimat Dönemi Osmanlı Merkez Teşkilâtında Reform, İstanbul 1993; Osmanlı Finans Sisteminde Dönüm Noktası: Kâğıt Para ve Sosyo-Ekonomik Etkileri, İstanbul 1996; Mümin ve Müsrif Bir Padişah Kızı: Refia Sultan, İstanbul 1998; Osmanlı Dönemi Tahvil ve Hisse Senetleri, (Türkçe-İngilizce), İstanbul 2001; Para Pul Oldu, İstanbul 2003; Osmanlı Bürokrasisi ve Modernleşme, İstanbul 2004; Anka’nın Sonbaharı: Osmanlı’da İktisadî Modernleşme ve Uluslararası Sermaye, İstanbul 2005; Haliç’te Seyrüsefer: Haliç Vapurları Şirketi, İstanbul 2007; Sürgün Sefir: Sadullah Paşa, İstanbul 2011; Namık Kemal’den Mektup Var, İstanbul 2013 (A. Özcan’la birlikte); Osmanlı Arap Coğrafyası ve Avrupa Emperyalizmi, (Z. Kurşun’la birlikte) İstanbul 2015; Mümin ve Müsrif Bir Padişah Kızı: Refia Sultan, İstanbul 2015 (Genişletilmiş Baskı); Haremin Padişahı: Valide Sultan, Haremde Hayat ve Teşkilat, İstanbul 2017 (Orta ve Büyük Boy); İlk Türk Akademisi Encümen-i Dâniş, Ankara 2018; Yapay Tarihin Esirleri, İstanbul 2018; Osmanlı Merkez Bürokrasisi, İstanbul 2018 (Gözden Geçirilmiş Yeni Baskı); Saray, Harem ve Mahrem, İstanbul 2019; Osmanlıda Ulaşımın Modernleşmesi, İstanbul 2019; Nazime, Aydın ve Dindar Bir Sultan, İstanbul 2020; Tarihçilik ve Yöntem Üzerine, İstanbul 2021; Kral Öldü Yaşasın Kral, İstanbul 2021; Yusuf İzzeddin, İkbal, İdbar, İntihar, İstanbul 2022; Mabeyn-i Hümayun, Osmanlı Saray Teşkilatının Modernleşmesi, İstanbul 2024; Şüphe, Hayri Bey’in Vefatı İntihar mı Cinayet mi?, İstanbul 2024; Adile Sultan, Müsrif, Mümin, Muin, Şair, İstanbul 2025.

KÜNYE

Yayınevi: VBKY

Kategori: Tarih

Yazar: Ali Akyıldız

Kitabın adı: Para Pul Oldu

Proje Editörü: Dr. Mehmet Yılmaz Akbulut  

Kapak ve Sayfa Uygulama: Faruk Özcan

Sayfa sayısı: 352

Kâğıt paranın hikâyesini merak edenler için benzersiz bir çalışma: “Para Pul Oldu” yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

  Gemlik Belediyesi tarafından Sosyal Yardım İşleri Kampüsünde 800 metrekarelik alanda kurulan halk market, her ay ihtiyaç sahibi bin aileye destek olmaya devam ediyor. Gemlik Belediyesi ekipleri tarafından belirlenen ihtiyaç sahibi ailelerde evin kadınına verilen halk kart ile market içerisinde bulunan çok sayıda ürün çeşidinden alışveriş yapılabiliyor.

Kart evin kadınına

  İhtiyaç sahiplerinin Gemlik Belediyesine başvurularının ardından Belediye ekipleri tarafından evine ziyaret ediliyor ve bazı kriterleri sağlayıp sağlamadığı tespit ediliyor. Bu değerlendirmeyle birlikte Gemlik Belediyesi tarafından ihtiyaç sahibi ailenin kadınına içerisinde her ay belirli miktarda bakiye yüklenen halk kart veriliyor. Bu kartla ayın herhangi bir gününde ihtiyaç sahibi vatandaş kartındaki kredi miktarı kadar alışverişini düzenli bir şekilde gerçekleştirebiliyor.

 1000 aileye toplamda 5 milyon kredi

  Halk Market her ay ilçede yaşayan bin ihtiyaç sahibi haneye hizmet veriyor. Gemlik Belediye Başkanı Mehmet Uğur Sertaslan’ın “hiçbir çocuk yatağa aç girmeyecek” mottosuyla hayata geçirdiği ve 2020 yılından bugüne vatandaşların yanında olan halk markette, yapılan puanlamaya göre ihtiyaç sahiplerine verilen karta aylık olarak  380 – 450  ve 500 kredilik bakiye yükleniyor. Halk Market, kurulduğu günden bugüne ihtiyaç sahibi ailelere yaklaşık 5 milyon kredilik alışveriş imkânı sağladı.

Başkan Sertaslan, “Bir ay değil, tüm yıl sosyal yardım yapıyoruz”

  Gemlik Belediyesi’nin kurduğu halk marketin Türkiye’de sosyal proje dalında parmakla gösterildiğini ifade eden Gemlik Belediye Başkanı Mehmet Uğur Sertaslan, marketin kurulduğu günden bugüne kadar geçen süre içerisinde her ay bin aileye hizmet verdiğini ve bu hizmet sayesinde kartlarına aylık yüklenen kredi miktarınca marketten alışveriş yapabildiğini ifade ederken, “Bu projemizin asıl amacı alan elin veren eli görmemesidir.  Halk marketten şu anda bin hanemiz faydalanıyor. Evin kadınına verdiğimiz halk kart ile her ay geniş ürün yelpazesi bulunan marketimizden alışverişlerini gerçekleştiriyor. Gemlik Belediyesi olarak sosyal yardımı bir ay değil, tüm yıl süresince yapıyoruz. İlçemizde hiçbir çocuk bundan sonrada yatağa aç girmeyecek” dedi.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Gemlik’te Paranın Geçmediği Market, İhtiyaç Sahiplerine 5 Milyon Kredilik Yardım Sağladı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Küçükçekmece Belediye Başkanı Kemal Çebi’nin açılışını yaptığı, QUDRA 2 Programı ve Alman Uluslararası İşbirliği Kurumu desteğiyle hayata geçirilen Halk Market’in açılışına, mahalle muhtarları, meclis üyeleri ve vatandaşlar katıldı.

Başkan Çebi: Küçükçekmecelilerin yüzünü güldürmeyi amaçlıyoruz

Başkan Kemal Çebi, “Hayatım boyunca, sosyal demokrasinin en etkili alanlarından biri olan yerel yönetimlerin sosyal adaleti sağlayıcı, toplumcu, eşitlikçi bir belediyecilik anlayışıyla ele alınması gerektiğini savundum. Bu anlamda Sosyal Market Projemiz, dayanışma ağlarının güçlendirilmesi, sürdürülebilir tüketim alışkanlıklarının kazanılması, kentte eşitlik ve kent adaletinin sağlanması için atılmış önemli bir adımdır. Sosyal Market Projesi, Küçükçekmecelilere eşit fayda sağlamak, sosyal dayanışmayı ön planda tutarak hemşerilerimizin müşterek ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik bir hizmet modeli olarak tasarlandı. Projemizin uygulanma mekânı olan Küçükçekmece Belediyesi Halk Market’ten sosyal hizmet uzmanlarımızın tespit ettiği, gerçekten ihtiyacı olan aileler alışveriş yapacak. İnsanların böyle marketlere, sosyal yardımlara ihtiyacı olmasın isterdik ama ne yazık ki ihtiyaç var.  Biz bu projeyle dayanışma içerisinde olmaya çalışıyoruz. Çocuklarımız yatağa aç girmesin, biz tok yatıyorsak onlar da tok yatsınlar istiyoruz. Bütün derdimiz budur.  Küçükçekmecelilerin yüzünü güldürmek için var gücümüzle çalışmaya devam edeceğiz ” diye konuştu.

Tanımlanan puanlarla, keyfinde ve yerinde alışveriş imkânı

Her türlü gıda ve hijyen malzemelerinin yer aldığı Halk Market’ten, ihtiyaç sahipleri, sosyal inceleme sonrası kendilerine tanımlanan kredilerle alışveriş yapacak.  İlk etapta marketten Fevzi Çakmak, Sultanmurat, Kemalpaşa, Gültepe ve Yeşilova Mahallesi’ndeki dar gelirli olduğu tespit edilen vatandaşlar faydalanacak.

Vatandaş, gıda kolisi yerine Halk Market’ten istediğini alacak

 Küçükçekmece Belediyesi, Halk Market’le birlikte dar gelirli vatandaşlara düzenli olarak verdiği gıda kolisi desteğini rafa kaldırıyor. Bunun yerine vatandaşlara, belirlenen kredi limitleri ölçüsünde, kendi ihtiyaçlarını, önceliklerini kendilerinin belirleyeceği, keyfinde ve yerinde alışveriş yapabilme imkânı sağlanıyor. İlçedeki, diğer mahallere ise yardım kolisi desteği sürecek.

Küçükçekmece Belediyesi’nin geçtiğimiz yıllarda hayata geçirdiği ve dayanışmanın gücüyle her geçen gün büyüyen Gıda Bankası çalışmalarını da Halk Market üzerinden sürdürecek.

Başvurular, Sosyal Hizmet Uzmanları tarafından inceleniyor

Küçükçekmece Belediyesi Halk Market’ten sosyal hizmet uzmanları tarafından incelemeler yapıldıktan sonra ihtiyaç sahibi olduğu tespit edilen aileler yararlanabiliyor.  Burada alışveriş yapan vatandaşların maddi durumları sıklıkla incelemeye tabii tutularak, güncelleniyor.  İhtiyaç sahibi vatandaşlar başvurularını Küçükçekmece Belediyesi Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü, 444 4 360 numaralı İletişim Merkezi, Çözüm Merkezi veya sosyal medya kanalları üzerinden gerçekleştirebilir.

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

Küçükçekmece’de Bir İlk Paranın Değil, Sevgi VE Dayanışmasının Geçtiği Tek Market: Halk Market yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.