Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı Başkanı ve GEMSTONE Projesi Yürütücüsü Prof. Dr. Filiz Onat başkanlığında, Sinir Bilimi Anabilim Dalı koordinasyonunda; ACUTBAT, Acıbadem Üniversitesi Nörobilim Öğrenci Kulübü ve Sinir Bilimi Öğrenci Araştırma Grubu iş birliğiyle gerçekleşen ACU NeuroConnect sempozyumu, nörobilimde ağ temelli yaklaşımlar, gen ve hücre tedavileri, nörodejeneratif hastalıkların mekanizmaları, yapay zekâ ve büyük veri uygulamaları gibi başlıklara odaklandı. Uluslararası etkinliğin bilimsel çerçevesini şekillendiren Prof. Dr. Filiz Onat, “Bugün beyni, izole merkezlerden oluşan bir yapı gibi değil; sürekli iletişim hâlindeki dinamik bir ağ olarak ele alıyoruz. Bu bakış açısı, öğrenme, hafıza ve duygulanım bozukluklarını anlamada devrim niteliğinde” şeklinde konuştu…

ACU NeuroConnect’in bilimsel temelini oluşturan GEMSTONE Projesi, epilepsi ve Parkinson hastalıklarının nörogelişimsel mekanizmalarını sinir bilim odağında ele alırken; ileri araştırma teknolojileri, genetik ve transgenik modeller ile güçlü uluslararası iş birlikleri aracılığıyla üniversitenin nörobilim alanındaki araştırma kapasitesini ve uluslararası görünürlüğünü güçlendirmeyi amaçlıyor…

Nörobilimde son yıllarda yaşanan dönüşümü bütüncül bir bakışla değerlendiren Prof. Dr. Filiz Onat, beynin artık tek tek bölgeler üzerinden değil, etkileşim hâlindeki ağlar üzerinden ele alındığını vurgulayarak, bu yaklaşımın özellikle bilişsel süreçler ve nöropsikiyatrik bozuklukların anlaşılmasında belirleyici olduğunu ifade ediyor. Fonksiyonel görüntüleme tekniklerindeki ilerlemelerin sağlıklı ve hastalıklı beyin arasındaki farkların daha erken ve hassas biçimde saptanmasına olanak tanıdığını belirten Prof. Dr. Filiz Onat, “Yapay zekâ ve büyük veri analizlerinin nörobilime entegrasyonu çok önemli. Yapay zekâ, nörobilimin yerini alan bir araç değil; aksine insan beyninin karmaşıklığını çözebilmemiz için bize yeni bir pencere açıyor” diyor. 

Prof. Dr. Filiz Onat, nörobilimin geleceğinde kişiselleştirilmiş tedavilerin belirleyici olacağını vurgulayarak, genetik, çevresel ve nörofizyolojik verilerin birlikte değerlendirilmesinin önemini şu sözlerle ifade ediyor: 

“Artık ‘tek hastalık, tek tedavi’ anlayışından uzaklaşıyoruz. Her beynin kendine özgü bir imzası var ve biz bu imzayı okuyabildiğimiz ölçüde etkili tedaviler geliştirebileceğiz”…

Beyin Hastalıklarında Hücre ve Gen Tedavileri 

Sempozyumun önemli konuşmacılarından Lund Üniversitesi Sinir Sistemlerinde Beyin Onarımı ve Görüntüleme (Brain Repair and Imaging in Neural Systems, BRAINS) Departmanı Araştırma Yöneticisi Prof. Dr. Deniz Kırık, Parkinson hastalığına yönelik hücre ve gen tedavilerindeki güncel gelişmeleri kapsamlı biçimde ele aldı. Hücre nakline dayalı yaklaşımların son 30 yılda aşamalı olarak geliştiğini belirten Prof. Dr. Deniz Kırık, geçmişten bugüne yaşanan dönüşümü şöyle özetliyor: 

“İlk uygulamalarda primer hücreler kullanılıyordu ve en verimli sonuçlar fetüsten elde edilen dopamin hücreleriyle alınıyordu. Ancak teknik ve etik sorunlar nedeniyle, bugün odağımız kök hücre temelli yaklaşımlara kaymış durumda.”

Hayvan deneylerinden elde edilen olumlu sonuçların ardından klinik çalışmaların başladığını ve insan kök hücrelerinden elde edilen dopamin hücrelerinin belirli beyin bölgelerine nakline dayalı çalışmaların önümüzdeki yıllarda önemli sonuçlar verebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Deniz Kırık, “Önümüzdeki 3–5 yıl içinde, potansiyeli en yüksek hücre preparatlarının klinik kullanıma girmesini bekliyoruz. Gen tedavilerinde hedef seçimi, hastalığın evresine göre değişiyor. Erken evrede GDNF gibi nörotrofik faktörler, ileri evrelerde ise dopamin sentezine yönelik genler öne çıkıyor. Bugüne kadar örneğin Parkinson hastalığı için kullanılan gen tedavi yöntemlerinde güvenlik açısından ciddi bir sorunla karşılaşmadık” şeklinde konuşuyor. 

Nadir Hastalıklar, Yaygın Hastalıkların Tedavisine Işık Tutuyor  

University College London Nöroloji Enstitüsü, Kas Hastalıkları Departmanı’ndan Klinik Araştırmacı Dr. Rauan Kaiyrzhanov, nadir görülen nörolojik hastalıkların genetik temellerine odaklanan çalışmaların çok önemli olduğuna dikkat çekerek, “Özellikle Orta Asya ve Kafkasya popülasyonlarında akraba evliliklerinin yüksek oranda olması,  nadir genetik hastalıkların görülme sıklığını artırıyor. Yaptığımız bilimsel incelemelerde sadece 1.000 aileyi analiz ederek yaklaşık 100 potansiyel yeni hastalık geni belirledik. Bu durum, henüz keşfedilmemiş birçok hastalık mekanizması olabileceğini gösteriyor” diyor…

Nadir hastalık araştırmalarının yalnızca küçük hasta gruplarıyla sınırlı kalmadığını vurgulayan Dr. Rauan Kaiyrzhanov, bu çalışmaların yaygın hastalıkların anlaşılmasına da doğrudan katkı sunduğunu belirtiyor: “Genetik epilepsilerden ailesel hiperkolesterolemiye kadar birçok nadir hastalık çalışması, bugün milyonlarca insanı etkileyen yaygın hastalıkların tedavi yaklaşımlarını şekillendirdi.”

Dr. Rauan Kaiyrzhanov’a göre, nadir hastalık araştırmaları sayesinde, yaygın hastalıkların tedavisinde de doğrudan ilerlemeler sağlandı: “Ailesel hiperkolesterolemi çalışmaları LDL reseptörlerinin rolünü ortaya koyarak, günümüzde yaygın olarak kullanılan statinler ve PCSK9 inhibitörlerinin geliştirilmesine yol açtı. Ailesel obezite çalışmaları leptin–melanokortin yolaklarını ortaya çıkardı ve bu mekanizmalar güncel obezite tedavilerinin temelini oluşturdu. Neonatal diyabet çalışmaları KATP kanal mutasyonlarını tanımlayarak, bazı hassas tedavilerin önünü açtı ve tip 2 diyabet biyolojisine katkı sağladı. Genetik epilepsi araştırmaları, nöronal iyon kanal bozukluklarını açıklayarak hem epilepsi hem de nöropatik ağrı tedavisinde kullanılan ilaçların mekanizmalarını geliştirdi. BRCA1/2 gibi genetik kanser sendromları ise tarama, korunma ve hedefe yönelik tedavilerin geliştirilmesini sağladı”…

Genetik Testler ve Dizileme Teknolojileri Hızla Gelişiyor

Özellikle çocuklar ve yetişkinlerde görülen nadir nörolojik hastalıklar üzerinde çalıştığına değinen Dr. Rauan Kaiyrzhanov gelişimsel gecikme, epileptik ensefalopatiler, hareket bozuklukları, ALS, serebellar ataksi, Huntington hastalığı ve Parkinson alanlarında önemli bilimsel araştırmalar gerçekleştirdiklerine dikkat çekiyor. Son yıllarda bu hastalıkların genetik temelini anlamada çok önemli gelişmeler yaşandığını vurgulayan Dr. Rauan Kaiyrzhanov, “Bu alanlarda birkaç önemli ilerleme kaydedildi. Örneğin Parkinson hastalığında ‘Seed aggregation assay’ yönteminin geliştirilmesi, geç başlangıçlı serebellar ataksinin en yaygın genleri olarak FGF14 ve RFC1’in keşfi ve Huntington hastalığında ATM-130 gen tedavisinin geliştirilmesi bunlar arasında yer alıyor” şeklinde konuşuyor…

Dr. Rauan Kaiyrzhanov’a göre genetik testler ve dizileme teknolojilerinin hızla geliştiği bir çağdayız. Bu gelişmelerin nadir görülen nörolojik hastalıkların tanısına büyük katkı sağladığına dikkat çeken Dr. Rauan Kaiyrzhanov, sözlerini şöyle tamamlıyor: 

“Son yıllardaki genetik dizileme alanındaki gelişmeler, nadir hastalıkların tanı ve bakımını kesinlikle iyileştirdi. Her yıl yaklaşık 300 yeni hastalık geni tanımlanıyor. Üçüncü ve dördüncü nesil dizileme teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla, bugün çözülemeyen genetik hastalıkların da aydınlatılması ve bu hastalıkların tedavi edilebilmesi mümkün olacak”…

Acıbadem Üniversitesi NeuroConnect Sempozyumu’nda Sinir Biliminin öncü isimleri bir araya geldi… yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul Atlas Üniversitesi Vadi Kampüs’te gerçekleştirilen Nörofest 2025 nörobilim, nöroloji, beyin ve sinir  cerrahisi, genetik, biyoloji, psikiyatri, psikoloji, sanat, mühendislik ve tasarım gibi farklı alanlardan öğrencileri, araştırmacıları ve uzmanları aynı çatı altında buluşturdu.

Prof. Dr. Ersoy Kocabıçak: “Bugün beyni anlamaya çalışacağız”

Dr. Ralph A. DeFronzo Oditoryumu’nda gerçekleştirilen Mütevelli Heyeti Başkanı Dr. Yusuf Elgörmüş’ün de katıldığı açılış töreninde İstanbul Atlas Üniversitesi Rektörü, Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Ersoy Kocabıçak, “Bugün aslında bir festivalden çok beynin kendini anlamaya çalıştığımız bir etkinlik de diyebiliriz. Nörobilim dediğimiz şey aslında beynin kendini anlamaya gayret etmesi. Çok uzun zamandır hekimler ve nörobilimciler olarak beyni merak ediyoruz. Beyin nasıl bir organ, nasıl çalışıyor? Acaba beynin kapasitesini artırabilir miyiz? Kronik hastalıkları beynin frekanslarıyla tedavi edebilir miyiz? Bugün bu soruların bir kısmının cevabı var, bir kısmının cevabı yok. Aslında bu cevapları bulmak için de nörobilim var” dedi.

Yakın zamanda yapay zeka ve nöroteknoloji konusunda çok önemli gelişmeler olduğunu belirten Prof. Dr. Ersoy Kocabıçak, “Konuşma yetisini kaybetmiş  insanlar artık avatarları aracılığı ile konuşabiliyor ya da tamamen felçli olan insanlar beyin-makine birleşimleri ile artık kendi ihtiyaçlarını görebilecekler. Bunlar günbegün gelişiyor. Ya da beyne konan derin elektrotlar vasıtasıyla görsel hafızanın arttığını artık biz biliyoruz. Bunun nereye kadar gideceğini şu anda kestiremiyoruz ama bu tür çalışmalar var. Klinikte de belki bu tür çalışmalar artacak” dedi.

Prof. Dr. Ersoy Kocabıçak: “Nörobilim bütün disiplinlerin bir arada çalışması gereken bir alan”

Günümüzde artık disiplinlerin bir arada çalışmak mecburiyetinde olduğunu belirten Prof. Dr. Ersoy Kocabıçak, “Nörobilim de aslında bütün disiplinlerin bir arada çalışması gereken bir alan.  Bu anlamda da gençlere örnek olmak istiyoruz. Bu festivalde katılımcılar yeni bağlantılar kuracak, disiplinler arası düşünmeyi öğrenecek ve bilimi eğlenceli bir atmosferde deneyimleyecekler. Çünkü yeni fikirler, farklı bakışların kesiştiği ortamlarda filizlenir. Beyin, insanlığın en büyük gizemi. Bugün burada bu gizemi birlikte anlamaya, paylaşmaya geldik. Katılan, destek veren herkese teşekkür ediyorum. Nörofest, bilimi konuştuğumuz kadar hissettiğimiz bir gün olacak” dedi.

Prof. Dr. Ersoy Kocabıçak: “Nörosever, beyin dostu ve bir o kadar meraklı bir kampüsüz”

Festival kapsamında düzenlenecek konferans ve etkinlikleri büyük bir merakla beklediklerini kaydeden Prof. Dr. Ersoy Kocabıçak, “Nörobilimin kurucusu Cajal, ‘İsteyen her insan kendi beyninin heykeltraşı olabilir’ diyor. Atlas Üniversitesi olarak Beyin Araştırmaları ve Yapay Zeka Uygulama Araştırma Merkezimizi kurduk. Yakın zamanda faaliyete geçecek. Gençlerimiz burada mentor hocalarıyla beraber gelip çalışmalarını yapabilirler. Biz kendimizi nörosever, beyin dostu ve bir o kadar meraklı bir kampüs olarak tanımlıyoruz ve bugün için hepimize nöronlarımızın bol ve hızlı bağlantılı, dopamini ve seratonini yüksek bir festival diliyorum” dedi.

Prof. Dr. Yasin Temel: “21. yüzyılın en çok hayatımıza dokunan bilim alanlarından biri nörobilimdir”

Maastricht Üniversitesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Yasin Temel,  Nörofest’te beyin ve sinir bilimini kutlayacaklarını belirterek “Bilim insanlarına 90’ların sonunda önümüzdeki 21. yüzyılın bilimi ne olacak diye sorulduğunda hepimizin hemfikir olduğu bir konu vardı: Bu da nörobilimdi. 21. Yüzyılın en çok hayatımıza dokunan bilim alanlarından biri nörobilimdir. Alzheimer ve Parkinson’da son derece hızlı bir artış görüyoruz. Daha uzun yaşıyoruz, uzun yaşadığımız için de daha çok nörodejenerasyonlar oluyor. Artık beyni bilgisayara bağlıyoruz. Pek çok çalışma var. O nedenle Nörofest çok önemli bir festival. Atlas Üniversitesi ailesi olarak böyle bir organizasyona liderlilk yapmanın çok önemli olduğunu düşünüyorum” dedi.

Maastricht Üniversitesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Anabilim Dalı’ndan Prof. Dr. Ali Jahanshahi, Nörofest 2025 etkinliğine katılmaktan duyduğu memnuniyeti dile getirerek nörobilim alanındaki son gelişmelerin ele alınacak olmasının katılımcılar açısından son derece faydalı olacağını söyledi.

Dr. Merve Alökten: “Nörofest bilim iletişimini destekleyen bir paylaşım ortamı yaratıyor”

Nörofest Düzenleme Komitesi Temsilcisi Dr. Merve Alökten, Nörofest’i beyni anlamaya çalışan herkesi bir araya geldiği bir paylaşım alanı şeklinde tasarladıklarını belirterek “Çünkü biliyoruz ki nörobilim sadece laboratuvarlarda yapılan deneylerden ibaret değil. Sanatla, teknolojiyle, düşünceyle ve insan hikayeleriyle iç içe bir alan. Nörofest’i planlarken amacımız nörobilimi gençlere öğrencilere, merak eden herkese tanıtmaktı. Herkesin, beyni biraz daha yakın tanıdığı, dokunduğu, sorguladığı bir gün olsun istedik. Bilimin toplumla kurulan bağla güçlndiğine inanıyoruz. Bu yönüyle Nörofest bilim iletişimini destekleyen bir paylaşım ortamı yaratmakta” dedi.

Prof. Dr. Yasin Temel: “Beynin çeşitli bölgelerinden kayıt ve bilgi topluyoruz”

Prof. Dr. Yasin Temel, “Beyin: Görünmez Pusula” başlıklı konferansında beynin bilinmeyen yönlerini anlattı. Prof. Dr. Yasin Temel,  günümüzde özellikle epilepsi, Tourette Sendromu, kulak çınlaması gibi beyin fonksiyonlarıyla ilgili çalışma ve araştırmaların sadece beyin cerrahisi ile değil, nöroloji ve bilgisayar mühendisliği gibi farklı disiplinlerin bir arada çalışmasıyla gerçekleştiğini belirterek “Beyne yerleştirilen elektrotlar ve EEG yöntemi sayesinde beynin çeşitli bölgelerinden kayıt alma ve bilgi toplama imkanımız artık var” dedi.

Bilim ve sanat bir arada: Art & Brain

Festivalin en ilgi çekici bölümlerinden biri olan Art & Brain oturumunda Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Armağan Uysal, Alzheimer hastalığında gerçeklik ve benlik algısını nöroestetik bir bakışla ele aldı. Doç. Dr. Armağan Uysal, Anthony Hopkins ve Olivia Colman’ın başrollerini paylaştığı Alzheimer hastası bir babanın yaşamından kesitler sunduğu 2020 yapımı “The Father” filmini hastalığın seyri ve aşamalarını inceleyerek değerlendirdi. Oturumun ardından katılımcılar, etkileşimli “NöroTest” etkinliğiyle nörobilim bilgilerini eğlenceli bir şekilde test etti.

Beyin ağlarının gücü

Prof. Dr. Aslı Demirtaş Tatlıdede, “Nöroplastisite ve Nöromodülasyon: Beyindeki Ağların Aktivitesini Dışarıdan Değiştirmek Mümkün mü?” başlıklı konuşmasında beynin esnekliğine ve yeniden yapılanma gücüne ışık tuttu. fMRI, tDCS, TMS gibi uygulamalar hakkında bilgiler veren Prof. Dr. Aslı Demirtaş Tatlıdede, beynin yoğun plastite gösteren dinamik ve değişken bir yapı olduğunu belirterek “Beyin talep ve ihtiyaca cevap verecek şekilde organize olur. Plastisite rTMS/tDCS gibi yöntemlerle dışarıdan indüklenebilir ve şebekeler modüle edilebilir. Etkilenen ağlar dışarıdan uyarılarak uzun etkili yanıt elde edilebilir. Tedavide kullanımıyla ilgili araştırmalar yoğun şekilde devam ediyor” dedi.

Atölyelerle etkileşimli deneyim

Festival boyunca düzenlenen paralel atölyelerde, katılımcılar beyni deneyimle öğrenme fırsatı buldu. İstanbul Atlas Üniversitesi’nden Dr. Burcu Gülez, “CRISPR Tasarım Atölyesi: Bir Nöronu Yeniden Programlamak – CRISPR’ın Beyindeki Gücü”; Maastricht Üniversitesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Anabilim Dalı’ndan Prof. Dr. Ali Jahanshahi, “Optogenetik Atölyesi: Neurons On and Off with Light and Chemistry Tools that Revolutionized Neuroscience”; İstanbul Üniversitesi Aziz Sancar Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü’nden Nuray Sancar ve Dr. Canan Aysel Ulusoy, “Translasyonel Nörobilim: Laboratuvardan İnsanlara”; Maastricht Üniversitesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Anabilim Dalı’ndan Dr. Berkhan Genç ve Paul Weger, “Brain–Computer Interfaces: Reconnecting the Disconnected”; Wellist Psikoloji ve Sanat Merkezi’nden Uzm. Psk. Gözde Nur Şahin ve Tasarımcı İpek Diler, “Sanat ve Farkındalık: Zihnin Deseni, Nöral Haritalar ve İçsel Bağlantılar” ve İstanbul Atlas Üniversitesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Fatma Göral, “tDCS ile Nöromodülasyon: Atlas PSYLAB’da Beyin Uyarım Deneyimi” başlıklı atölyeler gerçekleştirdi.

Öğrencilere ilham, bilime katkı

Festival, genç araştırmacıların poster sunumlarına da ev sahipliği yaptı. Günün sonunda “En İyi Poster Sunumu Ödülü” ile festival kapsamında gerçekleştirilen “NöroTest” etkinliğinde kazanan katılımcılara ödülleri takdim edildi.

Nörofest akademik dünyayla gençleri bir araya getirdi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.