Nipah Virüsü | En Gazete

Nipah virüsü enfeksiyonuna karşı uzman uyarısı

Cenk Şefik — Thu, 05 Feb 2026 10:05:03 +0000

Son olarak Hindistan’da görülen iki vaka ile gündeme gelen Nipah virüsünün yol açacağı olası pandemi riski konuşuluyor. İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim Badur, Dünya Sağlık Örgütü tarafından “ender görülen ciddi bir enfeksiyon” şeklinde tanımlanan Nipah virüsünün pandemiye yol açabileceği şeklindeki iddiaların abartılı bir yaklaşım olduğunu söyledi. Güney Asya ve Uzakdoğu’ya seyahat edenlerin kontamine olma olasılığı bulunan meyve suyu ya da diğer besinlerden uzak durmasını öneren Prof. Dr. Selim Badur, insanlar arası bulaşı önlemek için ise el hijyeni başta olmak üzere standart önlemlere uyulmasının önemli olduğunu söyledi.
İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim Badur, son günlerde konuşulan Nipah virüsüne ilişkin değerlendirmede bulundu.
Nipah virüsü, ilk kez 1999’da saptandı
Son yıllarda adından çok söz edilen Nipah virüsünün 30 yıla yakın bir süredir konuşulduğunu belirten Prof. Dr. Selim Badur, “İlk kez 1999 yılında Malezya’da domuz çiftlikleri çalışanlarında saptanan Nipah virüsü enfeksiyonu, insan ve hayvanlarda ciddi hastalıklara neden olabilen, yüksek ölüm oranına sahip bir enfeksiyon hastalığıdır. Hastalıkta mortalite oranı yüzde 40-75 arasında değişmektedir. Nipah virüsü, özellikle Güney ve Güneydoğu Asya ülkelerinde (Malezya, Bangladeş, Hindistan ve Filipinler) görülmektedir” diye konuştu.
Hayvanlardan insana bulaşıyor
Nipah virüsünün hayvanlardan insana bulaşan bir virüs olduğunu kaydeden Prof. Dr. Selim Badur, “Paramyxoviridae ailesinden bir RNA etkeni olan Nipah virüsü hayvanlardan insana bulaşan zoonotik bir virüstür. Meyve yarasaları ve ‘Uçan tilkiler’ denilen Pteropus türü yarasalar virüsün doğal konakçılarıdır. İnsanlar, enfekte olmuş hayvanlarla, özellikle yarasalar (Uçan tilki yarasaları gibi) ve domuzlarla doğrudan temas yoluyla veya bu hayvanların kontamine olmuş dokuları ve salgılarıyla temas ederek virüsü kapabilirler” dedi.
Kontamine olan sebze-meyve tüketimi enfeksiyona neden olabilir
Nipah virüsünün enfeksiyona yol açmasında kontamine olan sebze-meyve tüketiminin de etkili olabileceğini ifade eden Prof. Dr. Selim Badur, “Söz konusu hayvanların tükürük, idrar ve dışkıları ile kontamine ettikleri sebze-meyve gibi besinleri tüketmek de enfeksiyona neden olabilir. Örneğin 2025 yılı Eylül ayında Bangladeş’te gözlenen olgular, meyve yarasaları ile kontamine olmuş çiğ hurma suyuyla ilişkilendirilmiştir. Yarasa dışında domuz, köpek, kedi, keçi, at ve koyun gibi hayvanlar ile bulaşma olasıdır” diye konuştu.
Yakın temasla bulaşma riski olabilir
Virüsün insanlara bulaşması halinde, bu kişilerin yakın temas ile başka insanlara da etkeni bulaştırabileceğini söyleyen Prof. Dr. Selim Badur, “Enfekte bireylerin aile üyelerinde ya da bakımlarını yapan sağlık çalışanlarında bulaş bildirilmiş ise de bu tip gelişmeler çok kısıtlı sayıdadır. Nitekim Hindistan’da son olarak saptanan iki olgu, 13 Ocak 2026 tarihinde Pune Ulusal Viroloji Enstitüsü tarafından doğrulanmış olup 26 Ocak 2026 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) bildirilmiştir. Her iki vaka da hastanede görev yapan sağlık çalışanlarıdır” diye konuştu.

Enfeksiyon farklı tablolara yol açabilir
Nipah virüsünün yol açtığı enfeksiyonun farklı biçimlerde seyredeceğini ifade eden Prof. Dr. Selim Badur, “Nipah virüsü belirtisiz (asemptomatik) enfeksiyondan, akut solunum güçlüğü ya da ensefalit tablosu ile karakterize ve 24-48 saat içinde enfekte bireyin komaya girmesine neden olacak şekilde ağır tablolara kadar değişebilen hastalıklara yol açar. Enfekte bireylerde öncelikle ateş, baş ve kas ağrıları, kusma ve boğaz ağrısı gibi, birçok viral enfeksiyonda gözlenen belirtiler ortaya çıkar. Enkübasyon süresi 4-14 gün arasında değişir, ancak bu süre 45 güne dek uzayabilir. İyileşenlerde gündüz uyku hali ve yorgunluk hissi sıklıkla görülmektedir” dedi.
Nipah virüsü için bir aşı var mı?
Şu an için Nipah virüsü enfeksiyonlarına karşı özel bir ilaç ya da aşı bulunmadığını kaydeden Prof. Dr. Selim Badur, “Şiddetli solunum ya da sinir sistemi komplikasyonlarının tedavisinde yoğun destekleyici bakım önerilmektedir. Ribavirin kullanımının mortaliteyi azalttığını bildiren çalışmalar vardır; ayrıca Remdesivir, Favipiravir, Balapiravir ve füzyon inhibitörleri ile çalışmalar yapılmış ve kısmen olumlu sonuçlar alınmıştır” diye konuştu.
mRNA aşı çalışmaları devam ediyor
Prof. Dr. Selim Badur, son yıllarda mRNA aşısı çalışmalarının (mRNA-1215) sürdürüldüğünü; ayrıca vektör aşıları, subunit-peptid aşıları ile çalışmaların deneysel aşamada olduğunu söyledi. Prof. Dr. Selim Badur, “Henipavirüs glikoproteine karşı oluşturulan bir rekombinant insan monoklonal antikoru (m102.4), Nipah virüsü ile enfekte olan hayvanları hastalıktan korur; insanlar için uygulaması ise araştırma aşamasındadır” dedi.
Kontamine olasılığı bulunan meyve suyu ve diğer besinlerden uzak durulmalı
Prof. Dr. Selim Badur, Uzakdoğu’ya seyahat edenler için bu virüsün bir tehdit olup olmayacağı ve seyahat edenlerin alması gereken önlemlere ilişkin olarak da şunları söyledi:
“2026 yılı Ocak ayının son haftasında Hindistan’ın Batı Bengal bölgesinde Nipah virüsü salgınının bildirilmesinden sonra Asya ülkeleri havalimanları alarma geçmiş; riskli bölgelerden gelen yolcular sağlık taramalarına tabi tutulmuşlardır. Nipah virüsü olguları, Güney Asya bölgesinde hemen her yıl görülmesine rağmen, küresel çapta farkındalık düşüktür. Halk sağlığı çalışmaları, risk faktörleri ile ilintili olarak farkındalık yaratıp bilgilendirmeye, virüs ile temas olasılığını azaltacak önleyici tedbirlerin öğretilmesine ve erken olgu saptama konularına odaklanmaktadır. Kısaca kontamine olma olasılığı bulunan meyve suyu ya da diğer besinlerden uzak durulması; insanlar arası bulaşı önlemek için ise el hijyeni başta olmak üzere, standart önlemlere uyulması önemlidir.”
DSÖ’nün önerileri
DSÖ’nün sağlık çalışanlarının enfeksiyonların önlenmesi ve kontrolü için tüm hastalarda, her zaman standart önlemlerin uygulanmasını önerdiğini kaydeden Prof. Dr. Selim Badur, bu önerileri de şöyle açıkladı: “Şüpheli veya doğrulanmış Nipah virüsü enfeksiyonu vakaları tek kişilik odalara yerleştirilmelidir. DSÖ hasta bakımı sırasında; tıbbi maske, koruyucu gözlük, sıvı geçirmez önlük ve muayene eldiveni kullanımını içeren temas ve damlacık bulaşma önlemlerinin uygulanmasını önermektedir. Aerosol oluşturan işlemler sırasında ise hava yoluyla bulaşmaya yönelik önlemler alınmalı; hasta hava yolu izolasyon odasına yerleştirilmeli ve tıbbi maske yerine N95/FFP2 maske kullanılmalıdır”
“Pandemilere yol açacağı” söylemi abartılı bir yaklaşımdır
Prof. Dr. Selim Badur, sözlerini şöyle tamamladı: “Her ne kadar çeşitli yayınlarda ve özellikle yazılı basında Nipah virüsü “salgınlarından” bahsedilse de bulaş yolları dikkate alındığında, bu virüsün geniş çaplı salgınlara hatta pandemilere neden olabileceğini söylemek abartılı bir yaklaşımdır. Nipah virüsü enfeksiyonları ile ilgili en doğru tanım, ‘ender görülen ciddi bir enfeksiyon’ şeklindeki DSÖ söylevidir.”

Nipah virüsü enfeksiyonuna karşı uzman uyarısı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Nipah Virüsü (Niv) ile İlgili Merak Edilenler

Cenk Şefik — Wed, 04 Feb 2026 08:09:07 +0000

Hayvanlardan insanlara bulaşan ve ciddi halk sağlığı riski taşıyan bir virüs olan Nipah virüsü (NiV), dünyada kaygı yaratmaya devam ediyor. Hindistan’da tespit edilen yeni Nipah virüsü vakaları, Asya’da da yakından izleniyor. Virüsün yayılım riskine karşı Tayland, Malezya ve Singapur gibi ülkeler, havalimanları ve sınır kapılarında tarama ve test uygulamalarını sıkılaştırdı. Bu durum yeni bir pandemi yaşanır mı sorularını akıllara getirdi. İstinye Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nuriye Taşdelen Fışgın, Nipah virüsü ile ilgili merak edilenleri yanıtladı.

“200’e yakın temaslının izlendiği bildirildi”

“Nipah virüsü, hayvanlardan insanlara bulaşan, hayvanlarda ve insanlarda asemptomatik enfeksiyondan akut solunum yolu enfeksiyonuna ve ölümcül ensefalite kadar çeşitli klinik tablolara neden olan Paramyxoviridae ailesine ait bir RNA virüsüdür” diyen Prof. Dr. Nuriye Taşdelen Fışgın,

“Nipah virüsü ilk olarak 1999 yılında Malezya’daki domuz çiftçileri arasında bir salgın olarak ortaya çıkmıştır. Daha sonra hastalık 2001 yılında Bangladeş’te de tespit edilmiş olup halen her yıl belli sayıda olgu saptanmaktadır. Hastalık ayrıca Doğu Hindistan’da da periyodik olarak ortaya çıkmaktadır. Bu yıl da Hindistan Sağlık Bakanlığı’nın açıklamalarına göre iki vakanın doğrulandığı ve yaklaşık 200’e yakın temaslının izlendiği bildirilmiştir. Pteropodidae familyasına ait meyve yarasaları (uçan tilki) özellikle de Pteropus cinsine ait türler Nipah virüsünün doğal konakçılarıdır. Meyve yarasalarında belirgin bir hastalık belirtisi yoktur. Virüslerin Afrika’daki Pteropodidae yarasalarının coğrafi dağılım alanında mevcut olabileceği biliniyor.”

“Hasta insanlar salgıları ve dışkıları ile virüsü yayabilir”

Hasta insanların salgıları ve dışkıları ile virüsü yayabileceğini belirten Fışgın, şunları söyledi:

“Nipah virusunun domuzlarda ve at, keçi, koyun, kedi ve köpek gibi diğer evcil hayvanlarda görülen salgınları ilk olarak 1999’daki Malezya salgını sırasında bildirilmiştir. Malezya’da ve Singapur’da da görülen ilk salgında, insan enfeksiyonlarının çoğu hasta domuzlarla veya onların kontamine olmuş dokularıyla doğrudan temas sonucu meydana geldiği görülmüştür. Daha sonra Bangladeş ve Hindistan’da meydana gelen salgınlarda, enfekte meyve yarasalarının idrarı veya tükürüğüyle kirlenmiş meyvelerin veya meyve ürünlerinin, örneğin çiğ hurma suyu tüketimi, enfeksiyonun en olası kaynağı olarak saptanmıştır. Ayrıca virüsün insandan insana bulaştığı özellikle de enfekte hastaların aile üyeleri ve bakıcıları arasında saptandığı bildirilmiştir. Hasta insanların salgıları ve dışkıları ile virüsü yayabileceği ve insandan insana bulaşta bunun önemli olduğu vurgulanmaktadır. Bu nedenle de sağlık çalışanları da hasta takibi açısından risk altındadır.”

“Semptomların ortaya çıkması yaklaşık 4 ila 14 gün arasında değişiyor”

Nipah virüsünün ilk belirtileriyle ilgili de bilgi veren Fışgın, şöyle konuştu:

“İnsanlarda görülen hastalık; asemptomatik enfeksiyonlardan, hafif veya şiddetli seyreden akut solunum yolu enfeksiyonlarına ve ölümcül olabilen ensefalite kadar değişmektedir. Virüs vücuda girdikten sonra semptomların ortaya çıkması yaklaşık 4 ila 14 gün arasında değişmektedir. Bazı hastalarda bu sürenin 45 güne kadar uzadığı bildirilmiştir. En sık görülen belirtiler arasında ateş, baş ağrısı, kas ağrısı, kusma ve boğaz ağrısı gibi spesifik olmayan belirtiler sayılabilir. Daha sonra hastalarda baş dönmesi, uyuşukluk, bilinç değişikliği ve nörolojik bulgular saptanabilmektedir. Hastaların bazılarında solunum yolu enfeksiyonu gelişmekte ve bu pnömoni bulguları ilerleyerek ciddi solunum yetmezliğine neden olabilmektedir. Şiddetli vakalarda ölümcül olarak tanımlanan ensefalit ve durdurulamayan nöbetler görülmekte ve hastada 24-48 saat içinde koma ortaya çıkmaktadır. Vaka ölüm oranı yüzde 40 ile yüzde 75 arasında değiştiği tahmin edilmektedir. Nipah virus enfeksiyonunun ilk belirti ve bulguları spesifik olmadığı için genellikle başlangıçta bu hastalıktan şüphe edilmez. Burada özellikle hastalığın bulunduğu bölgeye seyahat etmek önemli bir epidemiyolojik veridir. Tanıda kullanılan başlıca testler, vücut sıvılarından gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) ve enzim bağlantılı immünosorbent testi (ELISA) yoluyla antikor tespitidir. Ayrıca hücre kültürü yoluyla virüs izolasyonu da tanıda kullanılmaktadır.”

Virüse karşı alınması gereken önlemler

Şu anda Nipah virusuna karşı herhangi bir ilaç veya aşının bulunmadığını belirten Prof. Dr. Fışgın, “Şiddetli solunum ve nörolojik komplikasyonların tedavisi için yoğun destekleyici tedavi önerilmektedir” dedi. Nipah virusuna karşı herhangi bir aşı bulunmadığı için koruyucu önlemlerin ön plana çıktığını belirten Fışgın, bu virüse karşı alınması gereken önlemlerle ilgili ise şunları sıraladı:

Bu kapsamda, 1999 yılında domuz çiftliklerinde yaşanan Nipah virus salgını sırasında edinilen deneyime dayanarak, domuz çiftliklerinin uygun deterjanlarla düzenli ve kapsamlı bir şekilde temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi enfeksiyonu önlemede etkili olabilir.
Ayrıca bir salgın şüphesi varsa, hayvan barınağı derhal karantinaya alınmalıdır. İnsanlara bulaşma riskini azaltmak için enfekte hayvanların itlaf edilmesi ve cesetlerin gömülmesi veya yakılması yakından denetlenmelidir. Enfekte çiftliklerden diğer bölgelere hayvan hareketinin kısıtlanması veya yasaklanması, hastalığın yayılmasını azaltabilir.
İnsanlardaki bulaş ve enfeksiyonu azaltmak için toplumu bu konuda bilgilendirmek gerekmektedir. Risk faktörlerinin, bulaş yollarının ve hasta ile temasta alınması gereken önlemlerin anlatılması önem arz etmektedir. Hasta kişilerle yakın ve korunmasız fiziksel temastan kaçınılmalıdır. Hasta kişilere bakım verdikten veya onları ziyaret ettikten sonra düzenli olarak eller yıkanmalıdır.
Seyahat edilecek bölgelerdeki riskli durumlar tanımlanmalıdır. Özellikle bulaşmada önemli olan ve engellenmesi gereken durum yarasaların hurma özsuyuna ve diğer taze gıda ürünlerine erişimini azaltmaya odaklanmalıdır. Yeni toplanan hurma suyu kaynatılmalı ve meyveler tüketilmeden önce iyice yıkanmalı ve mümkünse soyularak tüketilmelidir.
Şüpheli veya doğrulanmış enfeksiyonu olan hastalara bakım veren sağlık çalışanları, her zaman standart enfeksiyon kontrol önlemlerini uygulamalıdır. Özellikle sağlık kuruluşlarında insandan insana bulaşma vakaları bildirildiğinden, standart önlemlere ek olarak temas ve damlacık önlemleri de alınmalıdır.
Son olarak ülkemizde bulunan yarasa türleri, virüsü taşıyan “Pteropus” (meyve yarasası) türünden farklıdır. Bu nedenle, virüsün ülkemizdeki yaban hayatında doğal bir döngü oluşturma ihtimali düşüktür. Şu ana kadar ülkemizde doğrulanmış bir Nipah virüsü vakası bulunmamaktadır. Ancak küresel seyahat hareketliliği nedeniyle “ithal vakalara” karşı hazırlıklı olunması önemlidir.

Nipah Virüsü (Niv) ile İlgili Merak Edilenler yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.