Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Sosyoloji Bölümü Araştırma Görevlisi Bengi Çakmak, nefret söylemi konusunu değerlendirdi.

Nefret söylemi, toplumsal düzenin korunması bakımından bir uyarı sistemi rolü üstleniyor

Nefret söylemi kavramının tek bir tanımı olmadığını belirten Sosyolog Bengi Çakmak, “Ne ifade ettiğini birbiriyle bağlantılı şu iki açıdan özetleyebiliriz; İlk olarak, nefret söylemi kavramı, ifade özgürlüğünün sınırlarıyla ilişkili düşünülür. İfade özgürlüğünün nefrete ve şiddete yol açabilecek derecede belirsizleşmesini ve esneklik göstermesini engellemek adına insan haklarına dayanarak bir sınır çizme gereği duyulur. Nefret söylemi de bu sınırın oluşturulmasına işlevsel bir katkı sunar. İkinci olarak da nefret söylemini, toplumsal düzenin korunması bakımından rol üstlenen bir faktör veya bir uyarı sistemi olarak ele alabiliriz.” dedi.

Dildeki nefret söylemi suç olaylarına yönelik uyarı niteliği taşıyor

Dilde kendini gösteren bir olgu olarak nefret söyleminin, toplumdaki güç ilişkilerini ve sorunları yansıtarak mevcut problemleri açığa çıkaracağını ve ağırlaşabilecek şiddet ve suç olaylarına yönelik bir uyarı niteliği taşıyacağını da kaydeden Çakmak, “Nefret söyleminin taşıdığı bu iki anlama paralel olarak, her tür ayrımcılık ifadesini ve bunlardan ötürü meydana gelebilecek hak ihlallerinin dildeki yansımalarını kapsayan sözlü, yazılı, görsel gibi içerikleri nefret söylemi olarak ele alabiliriz.” şeklinde bilgi verdi.

Nefret söylemini meydana getiren toplumsal dinamikler neler?

Buradan yola çıkarak, nefret söylemini meydana getiren toplumsal dinamiklerin başında ötekiyle, başka olanla, farklı veya yabancı olanla kurulan gerilimli ilişkinin sayılabileceğini aktaran Bengi Çakmak, “Bir diğer deyişle, insan hakları her ne kadar evrensel biçimde tanımlanmış olsa da toplumsal düzenleri oluşturan normlar toplumlar ve kültürler arasında değişkenlik gösterebiliyor. Bu açıdan, neyin ve kimin normal olmadığını belirleyen toplumsal dinamikler zamana ve mekâna göre farklılaşabilir. Fakat her durumda, nefret söylemini kuran faktörlerin başlıcası, normal kabul edilenin dışında kalanların birer öfke ve nefret nesnesine dönüşmesidir. Öfkenin ve nefretin sebebi, normal olmayanın toplumsal düzeni sarsacağına dair önyargı ve endişedir diyebiliriz.” dedi.

Sosyal medyanın rolü…

Sosyal medyanın, nefret söyleminin yayılmasında büyük bir rol oynadığını da dile getiren Sosyolog Çakmak, “Sosyal medya yalnızca nefret söyleminin değil her tür söylemin, bilginin, imgenin yayılmasını sağlıyor. İletişim ve haberleşme açısından geçmişte benzerini görmediğimiz cinsten geniş ölçekli, hızlı ve katılıma açık bir ortam sağlaması bakımından sosyal medya çağımızın en öne çıkan sıçramalarından biri haline geldi. Her bireyin kendi isteği doğrultusunda katılabildiği, paylaşım yapabildiği ve etki yaratabildiği bir ortamda, nefret söyleminin de kolaylıkla yer bulması ve hızla yayılması kaçınılmaz.  Yüz yüze iletişimin aksine anonimliğin, anlık iletişimin ve geçiciliğin hâkim olduğu bir ortamda kişilerin daha kayıtsız olması da sorunu büyüten nedenlerden biridir.” dedi.

Nefret söylemi uyarı niteliği de taşıyor

Nefret söyleminin bir uyarı niteliği taşıdığını da söyleyen Bengi Çakmak, “Toplumda halihazırda var olan ve belki de büyümekte olan sorunlara ayna tutar ve yaşam hakkının ihlaline dek varabilecek şiddet olaylarının sinyallerini verir. Nefret söylemiyle ifade özgürlüğü arasındaki sınırların çok hassas olduğunu bilmek ve bu sınırlar üzerine tartışabilmek önemlidir. Ancak nefret söyleminin ifade özgürlüğü adı altında geçerli görülmesi veya toplumsal normlara dayanarak normal kabul edilmesi son derece tehlikelidir.” diye anlattı.

Herhangi bir nefret söylemini hafife almamak gerekiyor

Ayrımcılık içeren şakalar, hakaretler, tehditler ve nihayetinde şiddet uygulamaları arasında fark olmakla beraber, hepsinde ortak bulunan nefret unsuru üzerinde durmak ve herhangi bir nefret söylemini hafife almamak gerektiğini de kaydeden Bengi Çakmak, “Elbette bu noktada şiddeti yalnızca kişilerin fiziksel saldırıya uğramasına indirgemiyoruz; nefretin normalleşmesi ve yayılmasıyla birlikte kişilerin rahat ve mutlu şekilde yaşamalarının önünde oluşabilecek her tür engel toplumsal bir sorun olarak ele alınmalıdır. Nefret söylemiyle mücadele edebilmek için insan haklarının evrenselliğini temel almak önemlidir.” dedi.

Nefret söylemine ve ayrımcılığa karşı durmak, herkesin var oluş hakkını savunmaktır

Nefret söylemine karşı farkındalık oluşturabilmek için ayrımcılığın ne olduğunu tartışmak ve eğitimin bir parçası haline getirmek gerektiğini de dile getiren Çakmak, “Bunun için temel koşul, sorgulayıcı ve eleştirel olmaya teşvik etmektir. Bu noktada yalnızca kurumsal bir eğitim sürecinden değil, bireylerin kendi yargılarını ve değerlerini de eleştirel biçimde gözden geçirerek kendilerini eğitmeleri önemlidir. Bireysel veya toplumsal düzeyde yeterince kabul görmeyen, azınlık veya öteki kabul edilen, anormal bulunan ve ahlaki açıdan iyi değerlendirilmeyen toplumsal grupların, kişilerin, davranış biçimlerinin neler olduğu değişkenlik gösterebilir. Nefret söylemine karşı bilinçlenmek ve ayrımcılığa karşı insan haklarını savunmak, kişilerin herkesi ve her şeyi tamamen benimsemesi demek değildir. Nefret söylemine ve ayrımcılığa karşı durmak, herkesin var oluş hakkını savunmak demektir. Bu hususa dair bir bilinçlenme, nefret söylemine ve şiddete karşı mücadelede önceliklidir.” şeklinde sözlerini tamamladı. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Toplumsal bir sorun: Nefret söylemi! Nefret söylemi, şiddet olaylarının sinyallerini de veriyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Antalya Büyükşehir Belediyesi Gençlik Kampı Eğitim Merkezi’nde, Türkiye Avrupa Vakfı tarafından, İnCele isimli kamp düzenleniyor. Sahte Haberler ve Nefret Söylemi ile Mücadele Projesi kapsamında gerçekleşen kampa katılan 25 genç farklı konulardan oluşan kapasite güçlendirme eğitimleri alacak. 

Antalya Büyükşehir Belediyesi Gençlik Kampı Eğitim Merkezi, Türkiye Avrupa Vakfı’nın düzenlediği kampa ev sahipliği yapıyor. Avrupa Birliği’nin finansmanını yaptığı Sahne Projesinin bir ayağı olan kamp; Sahte Haberler ve Nefret Söylemi ile Mücadele Projesi kapsamında gerçekleşecek. Kampta, dezenformasyon ve nefret söyleminde mücadelede erken uyarı sistemi geliştirmek, veri gazeteciliği ve bu alanlarda farkındalık yaratmakla ilgili konular ele alınacak. 

KAPASİTE GÜÇLENDİRME EĞİTİMİ

Gençlik Kampı’nda, gençlere, dezenformasyon ve nefretle mücadelede genç nüfusun katılımını arttırmak, farkındalık kazandırma ve kendi dezenformasyonla mücadele kampanyalarını oluşturma fırsatı sunulması amaçlanıyor. Gençlik Kampı Eğitim Merkezi’nde düzenlenen kampta 18-25 yaş aralığındaki 25 genç, toplumsal cinsiyet atölyesi, bilgi doğrulama, medya okuryazarlığı, dijital okuryazarlık, iklim değişikliği, nefret söylemi ve kapsayıcı dil gibi hem küresel hem de gençlerin ilgisini çeken konulardan oluşan kapasite güçlendirme eğitimleri alacak. Aynı zamanda bu konular hakkında tartışmalar yürütülüp gençlerin konu hakkındaki görüşleri alınacak. 5 gün sürecek olan kamp, 29 Kasım- 3 Aralık tarihleri arasında yapılacak. 

GENÇLER EĞİTİM VE ATÖLYELERE KATILACAK

Antalya Büyükşehir Belediyesi Gençlik Hizmetleri Şubesi Etkinlikler ve Projeler Sorumlusu Osman Karakülah, “Türkiye Avrupa Vakfı’yla işbirliği içerisinde sahte haber ve nefret söylemiyle mücadele projesinin İnCele isimli kampını gerçekleştiriyoruz. Kamp, 5 gün boyunca Antalya Büyükşehir Belediyesi Gençlik Kampı Eğitim Merkezi’nde gerçekleşecek. 25 gencimiz eğitimler alıp atölyelere katılacak. Buradaki gençlerin birçoğu Antalya’ya ilk defa geliyor. Aynı zamanda onlarla küçük bir Antalya turu yaparak şehrimizi tanıtmayı amaçlıyoruz” dedi.

“BURADA OLMAKTAN ÇOK MEMNUNUZ”

Türkiye Avrupa Vakfı’nda Eğitim Koordinatörü olarak görevli olan Elif Şahin, kamp alanının gençlere uygun tasarımı ve doğayla iç içe bir şekilde olmasının çok sevindirici olduğunu söyledi. Şahin, “Kamp alanını çok sevdik. Bu kadar büyük ve güzel bir yer beklemiyorduk. Çok fazla etkinlik alanı var. Gençlerin kendi kendine bir şey üreteceği alanlar var. Tamamen gençlere yönelik güzel bir yer. Burada gördüklerimizden ve burada olmaktan çok memnunuz. Bize bu alanı açtığı ve bu imkanları sunduğu için Antalya Büyükşehir Belediyesi’ne teşekkür ederiz” dedi. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Gençlik kampı’nda nefret söylemiyle mücadele projesi kampı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.