Nilüfer Belediyesi, Türk-Yunan nüfus mübadelesinin 103. yıl dönümü kapsamında özel bir etkinliğe ev sahipliği yaptı. Bursa Lozan Mübadilleri Kültür ve Dayanışma Derneği iş birliğiyle Konak Kültürevi’nde gerçekleştirilen “Ardımızda Kalanlar” temalı konser, tarihsel süreci şarkılar aracılığıyla izleyicilere aktardı.

Programa; Nilüfer Belediye Başkanı Şadi Özdemir ve eşi Nuray Özdemir, CHP Bursa Milletvekili Hasan Öztürk, Bursa Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Mehmet Aydın Saldız, Mudanya Belediye Başkanı Deniz Dalgıç ve eşi Müge Dalgıç, Bursa Lozan Mübadilleri Kültür ve Dayanışma Derneği Başkanı Ali Korkut, CHP Nilüfer İlçe Başkanı Özgür Şahin, Nilüfer Belediyesi eski başkanı Faruk Baykal, Nilüfer Muhtarlar Derneği Başkanı Recep Bayraktar, belediye meclis üyeleri, mübadiller, siyasi parti temsilcileri ve çok sayıda sanatsever katıldı.

VEFA VE BARIŞ MESAJI

Konser öncesinde konuşan Nilüfer Belediye Başkanı Şadi Özdemir, tarihin hüzünlü ama bir o kadar da onurlu bir sayfasını birlikte anmak için toplandıklarını belirterek şunları söyledi:

“30 Ocak 1923’te imzalanan Mübadele Sözleşmesi, binlerce insanın hayatını geri dönülmez biçimde değiştirdi. Mübadele yalnızca gidenlerin değil, geride kalan evlerin, yarım kalan hayatların ve suskun hatıraların da hikâyesidir. Ardımızda kalanlar; bir anahtar, bir sandık, bir türkü, bir dil, bir koku ve kuşaklar boyunca taşınan ortak bir hafızadır. Bizler Nilüfer’de, özellikle Görükle’de, bu hafızayı yaşatmayı bir sorumluluk ve vefa borcu olarak görüyoruz. Bu anlayışla hayata geçirilen Görükle Mübadele Evi, geçmişle bugün arasında kurduğumuz en güçlü hafıza köprülerinden biridir. Bu toprakları vatan kılan, geldikleri yerlerin kültürünü buraya taşıyarak bizleri zenginleştiren tüm mübadil büyüklerimizi rahmetle anıyor; Ege’nin iki yakasında barışın ve dostluğun daim olmasını diliyorum.”

Bursa Lozan Mübadilleri Kültür ve Dayanışma Derneği Başkanı Ali Korkut da her yıl Nilüfer Belediyesi ile ortak programlar düzenleyerek bu mirası yaşattıklarını ifade etti.

“UNUTMAMALI, UNUTTURMAMALIYIZ”

CHP Bursa Milletvekili Hasan Öztürk ise, yaşananların insani boyutuna dikkat çekerek, bu büyük göçün unutulmaması ve unutturulmaması gerektiğini vurguladı. Öztürk, “Bu olay, memleketini bırakmak zorunda kalanların acılı hikâyelerini barındırıyor. Bir daha böyle acıların yaşanmamasını temenni ediyorum” dedi.

ARŞİV VURGUSU

Bursa Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Mehmet Aydın Saldız da, Anadolu’dan göç eden Rumların hikâyelerinin kayıt altına alınmasının önemine değinerek, mübadil torunlarına büyüklerinden dinledikleri anıları not etmeleri ve bunlardan bir arşiv oluşturmaları çağrısında bulundu.

Mudanya Belediye Başkanı Deniz Dalgıç ise bu alanda bir çalışma hazırlığında olduklarını belirterek, “Mübadillerin tecrübelerini aktarabilmeleri için ‘Mübadil Kentler Birliği’ ya da bir ‘Ağ’ oluşturmak istiyoruz. Böyle bir arşiv için adım atmayı planlıyoruz” dedi.

EZGİLERLE TARİHE YOLCULUK

Konuşmaların ardından sahne alan Özlem Doğuş Varlı (vokal), Ersen Varlı (bağlama), Nikos Andrikos (lavta ve vokal), İlberk Kaya (keman), Umut Balta (duduk ve kaval); mübadil kentlerin ruhunu yansıtan eserleri seslendirdi. Ege’nin iki yakasından ortak ezgilerin harmanlandığı repertuvar, izleyicilere duygusal ve tarihsel bir yolculuk sundu

Mübadelenin 103. yılı Nilüfer’de ezgilerle anıldı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Konak Belediyesi, 103 yıl önce Ege’nin iki yakasının büyük bir acıyı paylaştığı, mübadillerin yerinden, yurdundan ayrılıp karşı kıyıda yeniden hayata tutunduğu Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi anısına unutulmaz bir anma programı düzenledi. Dr. Selahattin Akçiçek Kültür Merkezi Avni Anıl Sahnesi’nde gerçekleştirilen anma etkinliğine Konak Belediye Başkanı Nilüfer Çınarlı Mutlu ev sahipliği yaparken, anma programına Rumeli, Balkan ve Ada Türkleri Dernek ve Federasyon başkan ve yöneticileri, CHP Konak İlçe Yöneticileri, muhtarlar, mübadil çocukları ve torunları ile çok sayıda vatandaş katıldı. Rumeli ve mübadele türkülerinin yanı sıra geleneksel ve modern dansla harmanlanan gecede Tuna Kültür ve Sanat Derneği (TUNADER) Rebetiko Müzik Grubu sahne aldı. Yönetmenliğini Nuri Dengiz’in, koordinatörlüğünü Çiğdem Sabuncuoğlu’nun üstlendiği konserde Onur Dağlı’nın dans performansı da büyük alkış topladı.

Mutlu: Hep birlikte el ele, omuz omuza, çok güzel bir yaşam inşa ettiler

Programın açılış konuşmasını yapan Konak Belediye Başkanı Nilüfer Çınarlı Mutlu, kendisinin de Yunanistan Serez’den göçen bir mübadil ailesinden geldiğini söyledi. 103 yıl sonra, o yolculuğu, suyun öte yakasından müzik ve dansla hep birlikte bir kez daha hissedeceklerini ifade eden Başkan Mutlu şöyle konuştu: “Bugün suyun öte yakasından gelen sizlerle buluşmak, burada 103 yıl sonra bir arada olmak, büyüklerimizin yolculuğunu hatırlamak, onların bir bavula sığdırdığı ömürlerini, geride bıraktıkları evlerini, mahallelerini, mezarlarını, komşularını birlikte anmak benim için çok kıymetli. Onlara çok şey borçlu olduğumuzu düşünüyorum. Benim ailem de 103 yıl önce Yunanistan Serez’den geldi. Yaşadıkları gerçekten büyük bir travma. Ama hepsi geldikten sonra İzmir’de ve Anadolu’nun farklı yerlerinde yaşama tutundu. Hayata tekrar sıfırdan başladılar. Yeniden evlerini, işlerini, mahallelerini, dostluklarını kurdular. Ne mutlu ki barış içinde hep birlikte İzmir’de ve Türkiye’de el ele, omuz omuza, çok güzel bir yaşam inşa ettiler. Konak bugün, kültürel olarak bu kadar zenginse bunda mübadillerin çok rolü var. Gelenlerin getirdikleri, kültürleri, gelenekleri, alışkanlıkları, mutfakları, yemekleri, her şeyiyle Konak’ı ve İzmir’i çok zenginleştirdiklerine inanıyorum.”

Özkardeşler: Mübadiller çok çalışarak örnek bireyler oldular

Gültepe Makedonya Göçmenleri Kültür ve Dayanışma Derneği Başkanı ve Konak Belediye Meclis Üyesi Birol Özkardeşler de bir konuşma yaparak, verdiği destekten ötürü Başkan Mutlu’ya teşekkürlerini iletti. Özkardeşler, mübadelenin bir travma yarattığımı ama mübadillerin çok çalışarak örnek olduklarını belirterek şunları söyledi: “Konak’ta mübadele unutulmuyor, her zaman hatırlanıyor. Bir mübadil belediye başkanımız var; Konak Belediye Başkanımız. Ne zaman Rumeli, Balkan ve Ada Türkleri desek tüm imkanlarını seferber ediyor. Anılarını, hatıralarını, mezarlarını ve vatan bildikleri topraklarını mübadiller maalesef bir daha geri dönüp görme imkanı bulamadılar. Mübadele sosyal, ekonomik, siyasi ve psikolojik olarak çok büyük bir travmaydı. Bu konuda cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, mübadeleyle Anavatan Türkiye’ye gelen hemşehrilerimizin sıkıntılarını çözmek, acılarını dindirmek için genç Türkiye Cumhuriyeti’nin tüm imkanlarını seferber etti. Mübadiller de göç ettikleri, yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin yükselmesi, yücelmesi ve daha iyi yerlere gelmesi konusunda çok çalıştılar ve örnek bireyler oldular. Atatürk’ün dediği gibi Evladı Fatihanlar kaybedilen toprakların aziz hatıralarıdır.”

Peynirci: Unutabileceğimiz şeyler değil

Eşrefpaşa Giritliler Derneği Başkanı ve Konak Belediyesi Meclis Üyesi Ali Peynirci ise mübadelenin asla unutulmayacağını dile getirerek, “Mübadele’nin 103’üncü yılında tekrar bir aradayız. Yaşananları unutmamak adına, hatırlamak adına… Oradan tahta bavullarla gelen büyüklerimiz bir hayatı bırakıp yeni bir hayata geldiler. Çok büyük zorluklarla geldiler. Unutabileceğimiz şeyler değil” diye konuştu.

Mübadelede yaşanan acılar müzikle dile geldi

Açılış konuşmalarının ardından TUNADER Rebetiko Müzik Grubu sahneye çıkarak her iki kıyıda yaşananların etkileyici hikayesini anlatan türküleri seslendirdi. Onur Dağlı’nın dans performansı ise geceye hem renk hem de anlam kattı. Konseri izlemeye gelenler Rumeli türkülerine ve mübadeleyi anlatan eserlere eşlik ederken duygu dolu anlar yaşadı. Gecenin sonunda sanatçılara teşekkür plaketi takdim eden Başkan Nilüfer Çınarlı Mutlu, Senden Başka (Milisse Mou) şarkısını koroyla birlikte söyledi. 

Mübadelenin 103. yılında iki yakanın ezgileri Konak’ta yankılandı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Bu topraklara gelen mübadillerin, yanlarında yalnızca eşyalarını değil; kültürlerini, emeklerini, dayanışma duygularını ve hayata tutunma iradelerini de getirdiklerini hatırlatan Başkan Mesut Ergin, ‘’Bugün açılışını gerçekleştirdiğimiz Mübadele Anı Materyal Sergisi, işte bu hafızayı canlı tutmak için hazırlandı. Sergimizde yer alan her fotoğraf, her belge ve her obje; bir ailenin, bir yolculuğun, bir hayatta kalma mücadelesinin sessiz tanığıdır. Bizler biliyoruz ki geçmişi unutan toplumlar, geleceğini sağlam kuramaz. Bu nedenle bu sergi yalnızca bir anma değil; aynı zamanda ortak belleğimize sahip çıkma çağrısıdır. Acıyı hatırlarken, dayanışmayı da hatırlamak; ayrılığı anarken, birlikte yaşam kültürünü güçlendirmektir. Sergimizde ikram edilecek mübadil lezzetleri ise, kültürün yalnızca sözcüklerle değil, tatlarla, kokularla ve paylaşımla da yaşatıldığını bize hatırlatıyor. Bu anlamlı serginin hazırlanmasında emeği geçen herkese teşekkür ediyor, geçmişten bugüne bu kentin belleğine katkı sunan tüm mübadil ailelerimizi saygıyla anıyorum. Katılımınız için hepinize teşekkür ediyor, Mübadele Anı Materyal Sergisi’nin hayırlı olmasını diliyorum’’ diye konuştu.

Açılışa katılanlar, mübadil ailelerin yaşamlarına tanıklık eden görseller ve arşiv materyalleri aracılığıyla geçmişe yolculuk yaptı. Zorunlu göçün acıları, umutları ve yeni bir hayata tutunma çabaları sergi boyunca hissedildi. Etkinlik kapsamında yapılan paylaşımlarda, mübadelenin yalnızca bir tarihsel olgu değil, kuşaktan kuşağa aktarılan ortak bir hafıza olduğu vurgulandı. Programın sonunda ise mübadil mutfağından örnekler sunularak katılımcılar aynı sofrada buluştu; anılar tazelendi, dayanışma duygusu pekişti. Sergi, mübadelenin toplumsal bellekteki yerini hatırlatmayı ve bu büyük göçün insan hikâyelerini gelecek kuşaklara aktarmayı amaçlıyor.

103 Yıldır Dinmeyen Bir Hikâye: Mübadele’nin İzleri Ayvalık’ta yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi’nin 103. yıl dönümü, Mudanya Belediyesi tarafından “Aynı Evden, Ayrı Dünyalara” temasıyla düzenlenen kapsamlı etkinliklerle Mudanya’da anıldı. Anma programı, mübadil kentlerin belediye başkanlarını buluşturdu, mübadelenin kent hafızasında bıraktığı izleri ve ortak geleceğe dair sorumlulukları konuşuldu.

Türkiye ve Yunanistan arasında 30 Ocak 1923’te imzalanan Türk-Yunan Nüfus Mübadelesine İlişkin Sözleşme ve Protokolü’nün yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen ve Mudanya Belediye Başkanı Deniz Dalgıç’ın ev sahipliği etkinliklere, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey, Kuşadası Belediye Başkanı Ömer Günel,  Nilüfer Belediye Başkanı Şadi Özdemir, siyasi parti temsilcileri, mübadil dernekleri, akademisyenler ve vatandaşlar katıldı.

Mütareke Müze Evi önünde düzenlenen törende, Lozan Mübadilleri Vakfı ile Türkiye’deki mübadil kuruluşları tarafından imzalanan 103. Yıl Bildirisi okundu, ardından göç yollarında yaşamını yitirenler anısına denize kırmızı karanfiller bırakıldı. Program kapsamında düzenlenen “Mübadeleyle Yüzleşen Kentler” başlıklı panelde ise, mübadil nüfusla şekillenmiş kentlerin belediye başkanları bir araya geldi.

DALGIÇ’TAN MÜBADİL KENTLER BİRLİĞİ ÖNERİSİ

Başkanlar oturumundatoplumsal hafızanın korunmasının önemini anlatan Mudanya Belediye Başkanı Deniz Dalgıç, Türkiye’den göç eden mübadillerin yaşamlarına dair pek çok veriyi kayıt altına aldığını, buna karşın sözlü tarih alanında önemli bir eksiklik bulunduğunu ifade etti. Dalgıç, bu eksikliğin ancak ortak bir çabayla giderilebileceğini vurguladı.

Somut ve kalıcı adımlar atılması gerektiğini belirten Dalgıç, mübadil kentler arasında kurumsal bir iş birliği zemini oluşturulması önerisini dile getirerek, Mübadil Kentler Ağı ya da Mübadil Kentler Birliği kurulmasının önemine işaret etti. Dalgıç, bu yapı aracılığıyla düzenli buluşmalar ve ortak projeler geliştirilebileceğini belirterek, ortak hafızanın canlandırılması, sözlü tarihin yazılı ve somut hale getirilmesinin gelecek kuşaklar açısından kritik olduğunu, farklı kentlerdeki küçük bir bilginin bile başka bir kentteki hikayeyi tamamlayabileceğini ifade etti.

BOZBEY: “ATATÜRK EN BÜYÜK GÖÇMENDİR”
Bir mübadil torunu olduğunu ve dedelerinin 450 yıl sonra ata topraklarına döndüğünü anlatan Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey, mübadil derneklerinden; anıları, hatıraları ve yaşanmışlıkları yazılı olarak ellerinde bulundurmalarını istedi. Kendisinin de bir muhacir olduğunu ifade eden Bozbey, şöyle konuştu:

“Mustafa Kemal Atatürk bizim en büyük mübadil göçmenimizdir. Atatürk şunu söylemiş, ‘Nerede bir Yörük çadırı görsem duman tüttüğünü de gördüğümde Cumhuriyet emin ellerdedir…’ Mübadillerin bu ülkeye bakışı bu. Aslında Mustafa Kemal Atatürk bunu çok net biçimde bilenlerdendir.”

GÜNEL: “MUDANYA’DA EVİMDE GİBİ HİSSETTİM”
Mübadil kökenleri olan bir kentten, mübadil kökenleri olan bir kente geldiğini ve çok sıcak bir misafirperverlikle karşılaştığını söyleyen Kuşadası Belediye Başkanı Ömer Günel de “Sanki Kuşadası’ndaymışım gibi bir hisse kapıldım” dedi.

Mübadil göçü alan ve yoğun mübadil kökeni olan bir kentin belediye başkanı olarak olabildiğince o duyguları paylaşmaya çalıştığını ifade eden Günel, “Yaşadığımız kentin insanlarının duygularını, hissiyatını, kökenlerini bilmezsek o kentte doğru yönetemeyeceğimizi düşündüğüm için bir Yörük olarak mübadil duygularını da samimiyetle paylaşıyorum” ifadelerini kullandı.

“Mübadele Kültürü” başlıklı oturumda konuşma yapan, Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ayşegül İnginar Kemaloğlu, yazar Saba Altınsay ve araştırmacı, tarihçi-yazar Raif Kaplanoğlu ise sözlü tarih alanında gerçekleştirdiği çalışmaları aktardı.

Etkinlikler dahilinde, Mudanya Belediyesi Tiyatro Topluluğu göç edenlerin yaşadığı zorlukları Girit Mahallesi’nde düzenlediği bir performansla canlandırdı. Program çerçevesinde, mübadillerin anısına hazırlanan “1900’lü Yılların Başlarında Girit” isimli fotoğraf sergisi de Cumhuriyet Galerisi’nde açıldı.

Mübadil Kentlerin Başkanları Mudanya’da Buluştu yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

APİKAM, 2026’nın ilk Kent Söyleşisini “Mübadil Hayatlar” oturumuyla 30 Ocak Cuma saat 18.00’de düzenliyor. 1923 yılında Türkiye ile Yunanistan arasında yapılan mübadele anlaşmasının 103’üncü yıl dönümünde APİKAM Konferans Salonu’nda yapılacak söyleşinin konukları; Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Nuri Adıyeke ve İzmir Büyükşehir Belediyesi’nde sosyolog olarak görev yapan Dr. Mert Kaya olacak. Söyleşinin moderatörlüğünü ise APİKAM Müdürü Dr. Serhan Kemal Saygı yapacak.

Mübadeleye katılamayanlar da konuşulacak

Dr. Nuri Adıyeke, “Mübadele İle Göçen Dil: Girit Türklerinde Anadil Bellek İlişkisi” başlığıyla konuşma yapacak. Adıyeke, mübadeleyle Girit’ten Türkiye’ye gelenlerin dil ve kültür bağlamında yaşadıkları sorunlar üzerinde duracak. Dr. Mert Kaya ise mübadele sürecinde yaşanan sorunlara farklı bir pencereden bakarak “Mübadelenin (1923-24) Belleği: Müslümanlaş(tırıl)mış Rumlar’da Bellek ve Kimlik İlişkisi” doktora tezi odağında “Mübadelenin Öteki Belleği: Kalanlar” başlıklı bir konuşma yapacak. Mert Kaya, “Anadolu’dan zorunlu göçü talep edilen fakat bir şekilde Mübadeleye katıl(a)mayan ve zaman içerisinde Müslümanlaş(tırıl)an Rumlar” hakkında bilgi sunacak.

APİKAM’da Kent Söyleşileri “Mübadil Hayatlar” ile devam ediyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.