mikroplastikler | En Gazete

Mikroplastikler Bebek Sahibi Olma Şansını Düşürebilir

Cenk Şefik — Thu, 29 Jan 2026 07:53:05 +0000

Günlük yaşamımızın her alanında yer alan mikroplastikler yalnızca çevreyi değil, insan sağlığını da ciddi oranda etkiliyor. Mikroplastikler hastalıklara davetiye çıkarmakla kalmayıp, aynı zamanda üreme sağlığını da tehdit edebiliyor ve bu durumun ilerleyen dönemlerde bebek sahibi olmanın önündeki engellerden biri olabileceği düşünülüyor. Bu konuda kişisel ve toplumsal önlemlerin alınması büyük önem taşırken, kısırlık sorunu yaşayan çiftlerin vakit kaybetmeden uzman yardımı alması öneriliyor. Memorial Ataşehir Hastanesi Tüp Bebek Merkezi’nden Prof. Dr. Ebru Çöğendez, mikroplastiklerin üreme sağlığına etkisi hakkında bilgi verdi ve bebek sahibi olmak isteyen çiftlere önemli tavsiyelerde bulundu.

İçtiğimiz su ve tükettiğimiz gıdalar mikroplastik tehlikesi altında

Mikroplastikler, 5 milimetreden küçük plastik parçacıklar olarak tanımlanmaktadır. Büyük plastik atıkların zamanla ufalanması ya da kozmetik ürünler, tekstil lifleri, gıda ambalajları gibi yaygın kullanımlardan kaynaklanan bu parçacıklar, yaşamımızın her alanına sızmayı başarmış durumdadır. Çevresel bir sorun olarak yıllardır tartışılan mikroplastiklerin etkisi, insan sağlığına yönelik taşıdığı büyük risklerle artık yalnızca bir çevre meselesi olmaktan çıkmıştır.

Bilimsel çalışmalar, tükettiğimiz yiyeceklerden soluduğumuz havaya kadar her ortamdan mikroplastik alabileceğimizi göstermektedir. Bu parçacıklar, kan dolaşımına karışarak karaciğer, böbrek, beyin ve özellikle hormon dengesi açısından hassas dokularda birikme eğilimi gösterir. Bu durum, üreme sistemi üzerinde ciddi tehditler oluşturabilmektedir. Her ne kadar mikroplastiklerin uzun vadeli etkileri üzerine yapılan araştırmalar henüz başlangıç aşamasında olsa da bilim insanları maruziyet arttıkça riskin de büyüdüğü konusunda hemfikir durumdadır.

Düşük yumurta kalitesi ve doğurganlık sorunları sık görülüyor

Mikroplastiklerin kadın üreme sağlığı üzerindeki olası etkileri giderek daha dikkat çekici hâle gelmektedir. Yapılan araştırmalar, mikroplastiklerin hormonal dengesizliğe yol açabileceğini saptamıştır. Bu durum adet düzensizlikleri, düşük yumurta kalitesi ve doğurganlık sorunları gibi ciddi sonuçlara neden olabilmektedir. Üstelik mikroplastiklerin taşıdığı toksik kimyasallar, östrojeni taklit ederek hormonal sistemde daha büyük tahribatlara sebep olabilmektedir.

Erkeklerde sperm kalitesi de olumsuz etkilenebilir

Mikroplastik maruziyetinin erkek üreme sağlığına olan zararları da olabilmektedir. Sperm sayısı ve hareketliliği üzerinde olumsuz etkileri bulunan mikroplastiklerin, testis dokusunda birikerek Sperm DNA’sında hasar ve erkek kaynaklı kısırlık oranlarında artış gibi sonuçlara yol açabileceği düşünülmektedir. Erkek üreme sağlığının geri dönüşü olmayan zararlarla karşı karşıya kalma riski, mikroplastiklerin göz ardı edilemeyecek bir tehdit olduğunu açıkça göstermektedir.

Tüp bebek tedavisine başlarken yaşam tarzınızı da düzenleyin

Mikroplastiklerin üreme sağlığı üzerindeki negatif etkileri, tüp bebek tedavilerinin önemini daha da artırmış durumdadır. Mikroplastiklerin yumurta ve sperm kalitesini düşürmesi riski, çocuk sahibi olmak isteyen birçok çiftin yardımcı üreme tedavilerine başvurmasına yol açmaktadır. Uzmanlar, tüp bebek tedavisinden önce çevresel toksinlerden kaçınılmasının başarı oranını artırabileceğinin altını çizmektedir. Bu nedenle mikroplastiklere karşı alınabilecek koruyucu önlemler, üreme sağlığı üzerinde olumlu bir etki yapabilir.

Mikroplastiklere maruz kalmayı tamamen engellemek mümkün olmasa da; zararlı plastiklerin kullanımından kaçınmak, doğal içerikli ürünler tercih etmek, sağlıklı beslenmeye özen göstermek bizi hem daha sağlıklı bir birey olma yolunda destekleyecek hem de gelecek nesillerin güvenli bir dünyada yaşama şansını artıracaktır.

Mikroplastikler Bebek Sahibi Olma Şansını Düşürebilir yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Mikroplastikler içme suyunda hatta sofra tuzunda bile bulunuyor

Cenk Şefik — Mon, 20 Nov 2023 21:03:16 +0000

Mikroplastikler içme suyunda hatta sofra tuzunda bile bulunuyor

İnsan tükürüğünde, saçında ve dışkısında mikroplastikler bulunuyor

Plastiklerin biyolojik olarak kolayca parçalanamayan petrol türevlerinden yapıldığını kaydeden uzmanlar, plastiklerin artık dünyadaki tüm okyanuslarda bulunduğunu, deniz memelileri ve kuş türlerinin plastik parçaları tükettiğini söylüyor. Mikroplastiklerin çeşitli içeceklerde, içme suyunda (şişelenmiş su musluk suyundan daha fazla mikroplastik içerir) ve hatta sofra tuzunda bile bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Nilgün Tekkeşin, “İnsan tükürüğünde, saçında ve dışkısında mikroplastiklerin bulunması, hepimizin bu plastik parçalara düzenli olarak maruz kaldığımızı gösteriyor.” dedi.

Üsküdar Üniversitesi Tıp Fakültesi (İngilizce) Tıbbi Biyokimya Bölümünden Prof. Dr. Nilgün Tekkeşin, mikroplastikler konusunu değerlendirdi.

Mikroplastiklerin, kullanımlarındaki gelişmelerle birlikte kişisel bakım, kozmetik ve temizlik ürünlerinin ayrılmaz bir parçası haline geldiğini ve yerel bir çevre kirliliği kaynağı olarak ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Nilgün Tekkeşin, şöyle devam etti:

“Şu anki çevrenize baktığınızda plastik görmeniz muhtemeldir. Plastik ürünlerin üretimi ve kullanımı, plastik imalatının yaygınlaştığı 1950’li yıllardan bu yana önemli ölçüde arttı. Plastikler hafif, dayanıklı ve ucuzdur ve bu özellikleri onları ev eşyalarımızın, ambalaj malzemelerimizin ve diğer günlük eşyalarımızın kullanışlı bir bileşeni haline getirir. Şu anda dünya çapında her yıl 320 milyon tondan fazla plastik üretiliyor. Bu ürünlerin yarısı tek kullanımlık ambalajlara yönelik üretiliyor. Plastik ürünlerin yalnızca küçük bir kısmı geri dönüştürüldüğü için çoğu plastik ürün atık olarak atılıyor.”

Bazı kuş türleri civcivlerine plastik parçalar bile yediriyor

Plastiklerin biyolojik olarak kolayca parçalanamayan petrol türevlerinden yapıldığını kaydeden Prof. Dr. Nilgün Tekkeşin, “Bu, atılan plastik ürünlerin hızlı bir şekilde parçalanmak yerine çöplüklerde, okyanuslarda ve diğer ortamlarda birikip kalıcı hale döndüğü anlamına gelir. Plastikler artık dünyadaki tüm okyanuslarda bulunuyor. Deniz memelileri ve kuş türlerinin plastik parçaları tükettiği biliniyor, hatta bazı kuş türleri civcivlerine plastik parçalar bile yediriyor.” dedi.

Nanoplastik de var

Bugün okyanuslarda 50 trilyon kadar plastik parçası bulunduğunu belirten Prof. Dr. Nilgün Tekkeşin, şunları anlattı:

“Her yıl nehirlerden okyanuslara 5 milyon ton plastik taşınıyor. Plastik ürünler deniz ortamlarına girdiğinde UV radyasyonuna, rüzgarlara ve dalga akıntılarından kaynaklanan fiziksel aşınmaya maruz kalır. Bu kuvvetler plastik ürünlerin daha küçük parçalara bölünmesini teşvik eder. Bu parçalara boyutlarına göre mikroplastik veya nanoplastik adı verilmektedir. Genel olarak mikroplastikler, uzunluğu 5 milimetreden kısa olan plastik parçalardır; nanoplastikler ise uzunluğu 1 mikrondan kısa olan daha küçük parçalardır.”

Çevreye yayılan sayısız mikroplastik kaynağı var olduğunu ifade eden Prof. Dr. Nilgün Tekkeşin, bunları şöyle sıraladı:

-“Araba ve kamyon lastiği parçaları

-Giysi lifleri (makinede yıkama sırasında dökülen)

-Makyaj malzemeleri

-Su şişeleri

-Plastik poşetler…”

Mikroplastikler neden bir sorun?

Küçük boyutları nedeniyle mikroplastiklerin havada kolayca yayılabildiğini, ortamda birikebildiğini ve tespit edilmesinin zor olabildiğini dile getiren Prof. Dr. Nilgün Tekkeşin, şunları kaydetti:

“Mikroplastikler çeşitli içeceklerde, içme suyunda (şişelenmiş su, musluk suyundan daha fazla mikroplastik içerir) ve hatta sofra tuzunda bile bulunur. Midye ve istiridye gibi filtreyle beslenenler, deniz suyunda asılı olan mikroplastikleri tüketebilir ve mikroplastikler birçok deniz ürünü türünde bulunur. Mikroplastikler diş macunlarında ve diğer kozmetik ürünlerde kullanılmak üzere de üretilmektedir. ABD Kongresi, mikroplastik içeren durulanan kozmetiklerin (diş macunları, temizleyiciler) üretimini ve satışını yasaklayan ‘2015 Mikro Boncuksuz Sular Yasasını’ kabul etti. Yüz yıkama jeli ve makyaj ürünlerinde bulunan mikro boncuklar ABD’de 2015’ten beri yasaklanmıştır.”

Mikroplastikler insanlara zarar verir mi?

İnsanlar mikroplastiklerle kirlenmiş yiyecek tükettiğinde, suyu içtiğinde veya havayı soluduğunda plastik parçaların vücuda girebildiğini anlatan Prof. Dr. Nilgün Tekkeşin, “Genel olarak gıda alımı, her yıl kişi başına 52 bine kadar mikroplastik parçanın tüketilmesine neden oluyor. İnsan tükürüğünde, saçında ve dışkısında mikroplastiklerin bulunması, hepimizin bu plastik parçalara düzenli olarak maruz kaldığımızı gösteriyor.” dedi.

Bazı araştırmacıların mikroplastiklerin insan sağlığına zararlı etkileri olduğuna inandığını kaydeden Prof. Dr. Nilgün Tekkeşin, mikroplastiklerin, çevreden ağır metalleri ve haşere öldürücüler dahil olmak üzere istenmeyen kimyasalları emebildiğini, böylece insanların bu kimyasallara daha fazla maruz kalmasıyla sonuçlanabildiğini ve zehirli etkilere yol açabildiğini söyledi.

Saç köklerinden veya açık yaralardan cilde girebiliyor

Mikroplastiklerin soluma yoluyla insan akciğer dokusunda da bulunduğunu kaydeden Prof. Dr. Nilgün Tekkeşin, ayrıca ter bezlerinden, saç köklerinden veya açık yaralardan cilde girebildiğini dile getirdi. Prof. Dr. Nilgün Tekkeşin, şöyle devam etti:

“Mikroplastikler çevremizde çok yaygın olduğundan, bu parçacıklarla teması tamamen engellemek mümkün değildir. Mikroplastiklere maruz kalmaktan kaçınmak isteyen kişiler, mikroplastikleri içme suyundan çıkarmak için su filtreleme sistemlerini kullanmayı düşünmelidir; ancak bu, yiyecek veya hava gibi diğer mikroplastik parça kaynaklarına maruz kalmayı engellemez.” dedi.

Mikrodalgada plastik ürün kullanımını engellemeliyiz…

“Mikrodalgada plastik ürün kullanılmasını engellemeliyiz.” diyen Tekkeşin, araştırmacıların plastik kaplar mikrodalgada ısıtıldığında bu küçük parçacıkların büyük miktarlarda salındığını keşfettiklerini ifade etti.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Mikroplastikler içme suyunda hatta sofra tuzunda bile bulunuyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.