Sigara alışkanlığı

Sigara, yumurtalıklardaki foliküllerin daha hızlı tükenmelerine yol açabiliyor. Bunun nedeni ise nikotin ve toksik maddelerin yumurtalık dokusunda hasar oluşturmaları.  2018’de yayımlanan geniş bir meta-analiz, sigara içen kadınların menopoza ortalama 2 yıl daha erken girdiğini gösteriyor. Benzer şekilde Amerikan Üreme Tıbbı Derneği de sigaranın yumurta rezervini azalttığını vurguluyor. 

Düşük vücut kitle indeksi (aşırı zayıflık)

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Cavide Ali, yağ dokusunun sadece enerji deposu değil, aynı zamanda östrojen üretimine katkı sağlayan aktif bir doku olduğunu belirterek, şu bilgileri paylaşıyor: “Çok merkezli çalışmalardaki veriler incelendiğinde, çok zayıf kadınların menopoz yaşının anlamlı şekilde daha erken olduğu görülüyor. Özellikle uzun süreli kalori kısıtlaması yumurtalık fonksiyonlarını olumsuz etkileyebiliyor.”

Kronik stres ve yoğun yaşam temposu

American Journal of Epidemiology Dergisi’nde yayımlanan bir çalışma, yüksek algılanan stres düzeyinin menopozun daha erken yaşta görülme riskini artırabileceğini gösteriyor. Modern çağın önemli bir sorunu olan kronik stres durumunda vücut sürekli “alarm halinde” kalıyor ve stres hormonu olan kortizol yükseliyor. Sürekli yüksek stres, üreme hormonlarının düzenlendiği hipotalamo-hipofizer-ovaryan aksını etkileyebiliyor. Dr. Cavide Ali, “Bu durum, hormon dengesini bozarak, yumurta rezervinin daha hızlı tükenmesine ve menopozun daha erken başlamasına zemin hazırlayabiliyor” diyor. 

Uykusuzluk 

Düzenli ve kaliteli uyku, over (yumurtalık) sağlığının korunmasında önemli bir faktörü oluşturuyor.  Dr. Cavide Ali, vücudun hormon dengesini düzenleyen biyolojik saatin uyku bozukluğundan çok ciddi etkilendiğini belirterek, “Özellikle gece salgılanan melatonin, üreme hormonlarının dengelenmesinde önemli rol oynuyor. Uykusuz kalındığında melatonin hormonu yeterince salgılanamadığı için hipotalamo-hipofizer-ovaryan aks üzerindeki düzenleyici etkisini ve yumurtalıklardaki güçlü antioksidan koruyucu rolünü tam olarak yerine getiremiyor; bu durum artmış oksidatif stres ve bozulmuş GnRH ritmi üzerinden folikül kaybını hızlandırarak menopoz sürecini öne çekebilecek bir zemin oluşturabiliyor. Ayrıca, kronik uykusuzlukta stres hormonu kortizol yükseliyor ve bu da  yumurtalıkları yöneten hormonal sistemi baskılayabiliyor” diye konuşuyor.  2018 yılında yayımlanan bir çalışma, uzun süreli uyku sorunları yaşayan kadınlarda menopozun daha erken görülebileceğini bildiriyor.  2023’te yayımlanan başka birçok merkezli çalışmada da düşük kaliteli uyku ile erken menopoz geçişi arasında anlamlı bir ilişki olduğu vurgulanıyor. 

Hatalı beslenme alışkanlıkları

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Cavide Ali, beslenme alışkanlıklarının da menopoz yaşını etkileyebilen değiştirilebilir risk faktörlerden biri olduğunu vurguluyor. Dr. Cavide Ali, sözlerine şöyle devam ediyor: “Yapılan geniş kapsamlı bir çalışmada, yağlı balık ve baklagil tüketiminin menopoz yaşını geciktirebildiği; buna karşılık rafine karbonhidrat ağırlıklı beslenmenin ise bu süreci önce çekebildiği gösterilmiş. Nurses’ Health Study adlı çalışmanın verileri de bitkisel protein ve yeterli D vitamini alımının erken menopoz riskini azalttığını ortaya koyuyor.  Antioksidanlardan zengin sebze ve meyveler, yumurtalık yaşlanmasında rol oynayan oksidatif stresi azaltarak, koruyucu etki gösterebiliyor. Buna karşılık, yüksek şekerli ve işlenmiş gıdalar ise hormonal dengeyi olumsuz etkileyebiliyor.” 

Endokrin bozucu kimyasallar (BPA, ftalatlar)

Plastiklerde bulunan bazı kimyasallar vücutta östrojen benzeri etki gösterebiliyor ve bunun sonucunda östrojen reseptörlerine bağlanarak fizyolojik geri bildirim mekanizmasını bozabiliyor. Bu yalancı östrojenik uyarı hipotalamo-hipofizer aksı baskılayıp, folikül gelişimini düzensizleştirerek, uzun vadede over rezervinin daha hızlı tükenmesine ve menopozun erkene kaymasına zemin hazırlayabiliyor. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism Dergisi’nde yayımlanan bir çalışmada, kanda yüksek düzeyde bazı çevresel toksinler bulunan kadınlarda, menopozun daha erken görülebildiği ortaya konmuş. Bu nedenle, günlük hayatta plastik kullanımını azaltmak, cam ürünlerini tercih etmek ve kimyasal maruziyeti sınırlamak büyük önem taşıyor.

Menopozu hızlandıran en önemli 3 neden! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Menopoz adet kanamasının olmadığı zamana deniyor. Menopoz belirtilerinin genellikle menopozdan 8-10 yıl önce yani 35 yaşlarında başlayabildiğine dikkat çeken Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Nuri Ceydeli, “Yumurtalıklar bu aşama içerisinde giderek daha az östrojen hormonu üretir. Perimenopoz, yumurtalıklardan yumurta salınımı durana kadar, yani menopoz aşamasına kadar sürer. Menopoz aşamasına yaklaştıkça östrojen seviyelerindeki düşüş daha hızlı olur. Bu aşamada ya da bu aşamanın bitmesine yakın bazı kadınlarda menopoz belirtileri gözlenebilir, ancak adet döngüsü yaşanır ve hamile kalınabilir” dedi.

Menopoz belirtileri 10 yıl sürebilir

Menopoz belirtilerinin şiddetinin ve süresinin kişiden kişiye değişebildiğine dikkat çeken Dr. Nuri Ceydeli, “Bazı kadınlar dönem dönem belirti gösterirken bazıları ise 10 yıl gibi uzun süreler boyunca semptomları yaşamaya devam edebiliyor. Vücuda yayılan ani sıcak basmaları, geceleri terleme ya da üşüme, vajinal kuruluk, sık sık idrara çıkma isteği, uykuya dalmada güçlük, ani duygusal değişiklikler, göz ağız ve ciltte kuruluk, göğüslerde hassasiyet, adet olurken şişkinlik ve yorgunluk, kalp çarpıntısı, baş ağrısı, kas ve eklemlerde ağrılar, cinsel isteksizlik, kilo alımı, saçların incelmesi veya dökülmesi menopoz belirtileri arasında yer alıyor. Bu belirtilerin yanı sıra zamanla vücuttaki kıllar da çoğalabilir. Bunun nedeni östrojen hormonunun, testosteron hormonundan daha düşük seviyelerde olmasıdır. Bu tür belirtilere sahip olan kadınlar bir sağlık uzmanına başvurmalı” önerisinde bulundu.

Menopoz tedavisi kişiden kişiye farklılık gösterir

Doktor tarafından 12 ay boyunca art arda adet olmayan bir kadına menopoz tanısı konulabildiğini paylaşan Dr. Nuri Ceydeli, “Genellikle herhangi bir teste ihtiyaç yoktur, ancak bazı durumlarda kan testi yapılarak bazı hormonların seviyeleri izlenebilir” dedi. 

Menopozun, yaşlılık ile gelen doğal bir süreç olduğu için çoğu durumda herhangi bir tedaviye ihtiyaç duymadığını hatırlatan Dr. Nuri Ceydeli, “Yapılabilecek tedaviler menopoz belirtilerini azaltmaya yöneliktir. Hormon tedavisi ve hormonal olmayan tedaviler vardır. Hormonal olmayan tedavilerde bazı düşük dozdaki antidepresanlar ve belirtileri azaltabilen diğer ilaçlar bulunur. Her bireyin ihtiyacı farklı olduğu için kişiye en uygun tedavi yöntemi ancak doktorla konuşarak belirlenir” açıklamasında bulundu. 

Menopoz sonrası kemik ve koroner arter hastalıkları görülebilir

Menopoza girdikten sonra bazı durumlara ya da hastalıklara yakalanma olasılığının arttığının altını çizen Dr. Nuri Ceydeli, “Bu risk genetik, menopoz öncesi sağlık veya yaşam tarzı gibi pek çok faktöre bağlıdır. Menopoz gelişince osteoporoz yani kemik hastalığı ve koroner arter hastalığı riski artabilir” dedi.

Menopoz dönemi için kadınlara tavsiyeler

Menopoza giren bir kadının yaşamında değişikliklere gitmesinin önerildiğini söyleyen Dr. Nuri Ceydeli, kadınlara menopoz sonrası için şu tavsiyelerde bulundu: 

• Diyet: Bazı durumlarda belirtileri azaltabilmek için tüketilen yiyecek ve içeceklere dikkat edilmesi gerekebilir. Günlük tüketilen kafein miktarını sınırlayarak ve baharatlı besinlerden uzak durarak belirtilerin şiddetini azaltmayı deneyebilirsiniz.
• Tetikleyicilerden kaçınmak: Sürekli sıcak basması yaşıyorsanız, bulunduğunuz ortamı serin tutmaya çalışabilirsiniz. Aynı zamanda kat kat giyinmeyi ve sigarayı bırakmayı deneyebilirsiniz. Kilo vermeniz de sıcak basmalarını önlemek için iyi bir yol olabilir.
• Egzersiz: Egzersiz yapmak, geceleri daha rahat bir uyku çekmenizi sağlar. Bu yüzden uykuya dalmada güçlük çeken hastalara önerilir. Yorucu egzersizler yerine yoga gibi ruh halini düzeltecek seçenekleri değerlendirebilirsiniz.
• Reçeteli ilaçlar: Yaşanan belirtilerin hafifleyebilmesi için doktorunuz bazı ilaçlar yazabilir. Örneğin vajinal kuruluk yaşıyorsanız buna uygun bir krem reçete edilebilir. Aynı zamanda sıcak basmalarını önleyebilecek ilaçlar da vardır. Belirtilerinizi uzman doktorunuzla paylaşarak, daha etkili çözümler elde edebilirsiniz.
• Başkalarıyla konuşmak: Menopoza giren diğer kişilerle konuşmak, sizi rahatlatabilir. Konuşmak sadece duygularınızı başkalarının anlamasına değil, aynı zamanda bilmediğiniz noktaları da öğrenmenize yardımcı olabilir.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Menopozu rahat atlatmanın 5 yolu yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Soğuk iklimler ve ağır koşullarda yaşayan kadınlar menopoza daha erken girebiliyor

Menopoz sözcüğü Yunanca “mens (ay”) ve “pause (durmak)” sözcüklerinden türemiştir. Hormonal değişikliklerle birlikte kadının hayatında yepyeni bir dönem başlamaktadır. Menopoz dönemi kadınlar için tıpkı bebeklik, ergenlik gibi hayatın doğal bir evresidir ve bir hastalık olarak görülmemelidir. Menopoza hangi yaşta girileceğinin temel belirleyicisi genetik olmakla birlikte; ırk, beslenme düzeni, sigara ve alkol tüketimi, doğum kontrol hapı kullanımı,  doğurganlık durumu, uzun emzirme dönemi, adetlerin düzensiz oluşu, travmalar, deprem gibi doğal afetler, göç yaşanması menopoz dönemini hızlandırabilir. Bunun yanı sıra, kırsal bölgede, soğuk iklimlerde ve ağır koşullarda yaşayan kadınlarda menopoz yaşı daha erkendir. Genel sağlık durumu, radyoterapi, kemoterapi ve cerrahi durumlar menopozu tetikleyebilir.

Menopoz dönemini sağlıklı ve mutlu geçirmek mümkün

Hormonlardaki azalmalar sadece adet ve doğurganlıkla ilgili değil, tüm vücudu etkileyen bir süreçtir. Menopozal dönemde yoğun ateş basmalarının yanı sıra, yorgunluk, halsizlik, beyin sisi, ateş basmaları, terleme, uyku bozuklukları, duygu durumu değişiklikleri, cinsellik, kalp damar sağlığı ve endokrinolojik bazı problemler meydana gelir. Bu dönemi en sağlıklı ve mutlu şekilde sürdürmek için alınabilecek bazı önlemler, kadının hayatında çok büyük değişiklikler yaratır. 

• Beslenme değişiklikleri, 
• Egzersiz, 
• Stresten kurtulma/gevşeme,
• Çevresel toksinlerden uzak durma ile birlikte hastalara verilecek bazı destek tedaviler, 
• Uygun hastalarda kullanılan biyoeşdeğer hormon tedavisi bu dönemin sorunsuz atlatılmasına yardımcı olabilir. 

Bu önlemler ayrıca kemik kırıkları, bilişsel fonksiyonlarda bozukluk, Alzheimer, kalp hastalıklarına karşı da koruma sağlayabilir.

Lazer tedavileri meponoz döneminde fayda sağlıyor

Menopoz döneminde vajinal kuruluk, yanma, sık idrar yolu enfeksiyonları, idrar kaçırma ve cinsel istekte azalma belirtileri sıktır. Bu sorunlar için kullanılan vajinal lazer, vajina duvarında kontrollü ısı hasarı yaratarak, alttan gelen taze hücreleri uyarır ve vajinanın yenilenmesini sağlar. Lazer ile cilt altında bulunan bağ dokusu uyarılmakta, kolajen ve elastin üretimi artmaktadır. Tamamen ağrısızdır, anestezi veya hastaneye yatış gerektirmez. PRP (plateletten zengin plazma) hastanın kendi kanından elde edilerek vajinaya enjekte edilir ve dokuları yenilenmeye yardımcı olur. Ayrıca kullanılan bazı vajinal kremler ile tedavi güçlendirilir.

Düzenli muayeneler menopoz döneminde de devam etmeli

Menopoz dönemi şikayetlerinin doktorla paylaşılması ve semptomlardan bahsedilmesi gerekmektedir. Ayrıca düzenli olarak jinekolojik muayene ve ultrason, smear test, mamografi, meme ultrasonu, tam kan sayımı, tiroid ve karaciğer fonksiyon testlerini içeren sağlık kontrolleri mutlaka yaptırılmalıdır. Aşırı ve sık adet görme, ilişki sonrası lekelenme veya kanaması devam etme durumunda veya kesilmeyen uzun süreli adet görülmesi durumlarında mutlaka jinekolog muayenesi gereklidir.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Menopozu En Sağlıklı Şekilde Yaşamak için Altın Öneriler yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.