Kadınlarda erken menopoz, 45 yaşından önce düzenli adet görmenin sona ermesiyle başlar. Prematüre (zamansız) menopoz ise yumurtalıkların hormon üretmeyi durdurmasıyla 40 yaşından önce başlayan önemli bir sorundur. Erken ve zamansız menopoz aynı nedenlere bağlı olabilir. 45 yaşından önce meydana gelen menopoz erken olarak tanımlanırken, 40 yaşından önce hormon faaliyetinin durması zamansız menopoza işaret eder. Bu sorunlar bazen doğal olarak ortaya çıkabileceği gibi başka bir soruna bağlı olarak da tetiklenebilir. 

En önemli belirti adet düzensizliği

Hormon seviyelerinin düşmesi genellikle 45 ile 55 yaş arasındaki normal adet gören kadınları etkiler. Erken veya zamansız menopozun en belirgin belirtisi, adet dönemlerinin düzenli olmaması ya da 45 yaşından önce durmasıdır. Diğer belirtiler şunlar olabilir; 

• Sıcak basması durumu ve gece terlemesi. 
• Vajinal kuruluk. 
• Uyku bozukluğu.
• Aşırı kaygı ve ruh halindeki değişim.
• Cinsel istekte azalma.
• Cinsel ilişki sırasında ağrı.
• Konsantrasyon sorunu. 
• İdrar kaçırma.

Başlama zamanı her kadında farklı

Çoğu kadın 40’lı yaşlarında menopoza girer, ancak bu kişiden kişiye değişebilir. Menopoz döneminde kadınların; fiziksel, psikolojik, sosyal ve cinsel değişiklikler yaşaması yaşam kalitesini düşürür. Kadınların doğurganlıktan yumurtalıkların işlevini kaybetmeye başladığı dönem kademeli olarak gerçekleşir. Her kadın için menopozun başlayacağı kesin bir yaş yoktur. Menopoz dönemi genellikle kabaca yaşamın 4’üncü 10 yılında başlar ve her kadına göre bu süre değişiklik gösterebilir. Yapılan çalışmalarda menopoz döneminin 40 yaşında başlayıp 54 yaşına kadar kademeli olarak bittiği belirlenmiştir. Menopozu başlatan birçok neden olmasına rağmen, nedenlerin tüm kadınlar için geçerli olup olmadığı konusunda fikir birliği oluşmamıştır. 

Bu sorunlar menopoz nedeni

Zamansız ve erken menopoza kullanılan ilaçlar, cerrahi işlemler ve hastalıklar neden olabilir.  Şunlar erken ve zamansız menopozun sebebi olabilmektedir:

• Ailede zamansız ve erken menopoz öyküsü olan kadınların bu sorunla yüz yüze gelme olasılığı yüksektir.  
• Yapılan araştırmalarda sigara içen kadınların içmeyenlere göre menopoza 2 yıl önce girme olasılığının bulunduğunu göstermiştir. 
• Kanser nedeniyle yapılan tedavi sürecindeki kemoterapi veya pelvik radyasyon tedavilerinin çok sayıdaki kadının yumurtalıklarına zarar verdiği ve adetlerin kalıcı ya da süreli olarak kesildiği belirlenmiştir. 
• Yumurtalıkların cerrahi sonucunda alınması menopoz belirtilerinin başlamasını sağlamaktadır. Bu ameliyatın arından adet duracak ve hormon seviyesi hızla düşecektir. 
• Rahim alınması ameliyatı sonrasında bazı kadınların yumurtalıkları korunabilmektedir. Ancak adet görme ve hamile kalama mümkün olmayacaktır. Kadın menopoza girmemiş olsa bile yumurtalıklar hormon üretmeye devam edeceği için muhtemelen hemen menopoz süreci başlamaz. 
• Tiroid hastalığı ve romatoid artrit gibi bağışıklığı baskılayan otoimmün hastalıklar hormon üretimini düşürür. Normalde hastalıklarla savaşan vücudun bağışıklık sistemi, yanlışlıkla yumurtalıklara saldırabilir. 
• HIV ve AIDS ilaçlarla kontrol altına alınamadığında erken menopoza neden olabilir. 
• Eksik kromozomlarla veya kromozom sorunları olan kadınlar erken menopoza girebilir. Örneğin, Turner sendromu nedeniyle bazı kadınlar X kromozomunun tamamı veya bir kısmı olmadan doğar, yumurtalıkları doğumda normal şekilde oluşmadığı içih menopoz döneminde adet döngüleri normal olmayabilir.
• Kronik yorgunluk sendromu nedeniyle aşırı yorgunluk, halsizlik, kas ve eklem ağrıları, hafıza kaybı, baş ağrısı, gibi semptomlarla başlar. Yapılan araştırmalarda bu kadınların erken veya zamansız menopoza girme olasılığının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. 

Hormon seviyeleri kontrol edilmeli

Zamansız veya erken menopozun tedavisi için düşük seviyelerdeki hormonları yerine koymak için kullanılan kombine doğum kontrol hapı veya hormon replasman tedavisi önemlidir. Ancak bazı kanser türlerinin varlığı, mesela bazı meme kanseri türleri, hormon tedavisi alınmasına engeldir. Her şeyden önce dengeli ve düzenli beslenmenin yanı sıra durağan değil hareketli yaşam tarzı, belirtileri azaltmaya ve sağlıklı kalmaya yardımcı olacaktır. Özellikle yaşam tarzı değişikliklerini deneyen kadınların bu süreci daha sağlıklı geçirdiği belirlenmiştir. 

Erken ve Zamansız Menopoza Girdiyseniz Bu Uyarıları Dikkate Alın! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

 Osmangazi Kent Konseyi Kadın Meclisi tarafından Panorama 1326 Fetih Müzesi’nde düzenlenen Kadın Sağlığı Paneline katılan kadınlar menopoz dönemi ve öncesinde yaşadığı sorunlarla nasıl başa çıkabileceği konusunda Uzman Diyetisyen ve Fizyoterapist Sümeyye Şükran Özkeleş ve Kadın Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Fatma Serra Sezer’den bilgiler edindi.

“Menopoz döneminde iltihaplanmayı azaltmak için fermente ürünlerin tüketimi arttırılmalı”

Menopoz döneminde kadınların akol, süt, hormonlu gıdalar, rafine şeker, beyaz ekmek ve basit karbonhidratlar uzuk durması gerektiği ifade eden Uzman Diyetisyen ve Fizyoterapist Sümeyye Şükran Özkeleş, “Bugün kadınlarda sıkça rastladığımız  organ sarkması, idrar kaçırma, pelvik taban problemleri, konularında fizyoterapi ve beslenme konularına değineceğiz. Bu konuda saha çalışmalarına devam edeceğiz. Bugün kadınlarımıza pelvik taban egzersizleri, beslenmelerinde nelere dikkat etmeleri gerekir günlük hayata nasıl adapte edebilirler bu durumlarla yaşadığı sorunlarla nasıl başa çıkabilirler bunlardan bahsederek pratik çözümler sunacağız. Kafein ve çok baharat kullanımı idrar kaçırmayı tetikleyen bir durum

menopoz döneminde iltihaplanmayı azaltmak için dikkat edilmesi gereken konular var bu dönemde fermente ürünlerin tüketimi arttırılmalı, fitoöstrojenlere yer verimeli, iltihaplanmayı azaltacak üzüm, yeşilçay, zencefil ve zerdeçal gibi besinler kullanılmalı, sağlıklı protein ve omega 3 alımını kadınlara menopoz öncesi ve menopoz döneminde artırmalarını öneriyoruz.  Menopoz döneminde kadınlar şunları yapmasın akol, süt, hormonlu gıdalar, rafine şeker, beyaz ekmek ve basit karbonhidratları kullanmasın. Bu dönemde kadınlar bol bol egzersiz yapsınlar, kemik erimesi olmasın diye de vitamin takviyelerini ve düzenli vitamin ve mineral kontrollerini  yaptırsınlar” dedi.

   “Ülkemizde genel olarak sağlık okur yazarlığı çok düşük durumda”

Her ay mutlaka bir seminerlerinin olduğunu belirten Osmangazi Kent Konseyi Kadın Meclisi Başkanı Sevgi Baysal, “Her ayın 3’üncü Cumartesi günü genişletilmiş toplantımız var, mutlaka bir genişletilmiş toplantı yapıp tüm kadınları bilgilendirmek için neler yapıyoruz. Neler yapmayı planlıyoruz. Her ay mutlaka bir seminerimiz oluyor. Bu ayki seminerimizde menopoz, menopoz öncesi ve sonrası, kadınların yaşadığı durumlarla ilgili bugün diyetisyen ve fizyoterapist  arkadaşımız bizleri bilgilendirecek.

 Kadınların sağlığa ulaşımında sorunlar yaşanıyor. Ülkemizde genel olarak sağlık okur yazarlığı çok düşük durumda, kadınların bu konudaki bilgilenme ve bilinç düzeyleri ve farkındalıklarının arttırılması, her şeyin ötesinde bir koruyucu sağlık çalışması olarak bu fikir ortaya çıktı. Bizim kadın sağlığı çalışma gurubumuzun etkinliğidir. Bizim gurubumuzda doktor, hemşire ve sosyal hizmet uzmanı arkadaşlarımız var hem kamuya yönelik hem de mahallelerde kadınlara yönelik bilgilendirme ve farkındalık arttırma çalışmaları yapmaktayız” şeklinde konuştu.

  “Osmangazi’deki kadınlarla uzmanlar eşliğinde görüşüyoruz”

Osmangazi Kadınların İzinde Şehirde Eşit Adımlar diye bir proje başlattıklarını söyleyen Baysal, “Osmangazi Kent Konseyi Kadın Meclisi olarak bizler bir saha çalışması başlattık. Kentte kadınların ne istediklerini anlaya bilmek için “Osmangazi Kadınların İzinde Şehirde Eşit Adımlar” diye bir proje başlattık. Bu proje kapsamında yürütme kurulumuz 3-4 aydır, çok ciddi eğitimlerden geçti. Biz şuanda belirlediğimiz 15 mahallede 10-15 kadın arasında kadınla odak gurup çalışması denilen bir araştırma metoduyla görüşmeler yapıyoruz. Sonra Bursa Tabipler Odası’ndan bu mahallelerde hizmet veren aile ve sağlık merkezlerinde çalışan hekim ve hemşirelerle okullarda görev yapan PDR öğretmenleri, sosyal hizmet uzmanları ve psikologlarla ve benzer şekilde mülteci ve roman kadınlarla birlikte görüşmeler yapmaktayız. Bu görüşmeler sonucunda 250 kadınla uzun uzun sohbet ettik ve onların Osmangazi’deki deneyimleri, güvenlik, yoksulluk, kenti nasıl kullandıklarıyla alakalı onlarla fikir alışverişinde bulunduk. Bunun sonucunda  bir rapor ve sosyal politik analizi yapılacak. Bu rapor ilk olarak belediye başkanımız ve meclisimize sunulacak. Osmangazi Belediyesi’nin daha kadın dostu kent olması ve karar vericilerin daha eşit bir kenti oluşturabilmesi için biz bir sosyal politika kılavuzu oluşturacağız” diye konuştu.

Osmangazi’de kadınlar menopoza karşı bilgilendirildi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

1. Menopoza kaç yaşında girilir?
   Ortalama menopoz yaşı 45-55 aralığı olarak söylenebilir, ancak bazen daha erken veya geç yaşlarda da adet kesilebilir. 
2. Premenopoz ve menopoz arasındaki fark nedir?
   Adetten tam kesilmeden önceki döneme premenopoz denir. Bu dönemde de adet olunur, fakat uzun veya sık aralıklı kanamalar ile geçen bir dönemdir. Yumurtalıklarda az da olsa yumurtlama fonksiyonu vardır. Bu yüzden gelişen östrojen hormon eksikliği ile düzensiz adet dönemi yaşanır. Bu dönem birkaç aydan birkaç yıla kadar farklılık gösterir.
3. Vücutdaki östrojen seviyesinin azaldığına ilişkin belirtiler nelerdir?
   Öncelikle adet döneminde düzensizlikler, kanama miktarındaki değişiklikler dikkat çekicidir. Huzursuzluk, uykusuzluk, nöbetler halinde tarif edilen sıcaklık hissi, terleme, kilo alımı en sık yaşanan şikayetlerdir. Menopoz süresinin ilerlemesiyle geçen zamanda kemik erimesi (Osteoporoz), genital bölgede kuruluk, kaşıntı, idrarda yanma, idrar kaçırma, cinsel ilişkide zorlanma tarif edilen şikayetler arasındadır.
4. Sıcak basması yaşadığımı nasıl anlayabilirim? Neler yapabilirim?
   Azalan östrojen seviyeleri sıcaklık hissi, aniden gelen terleme, yüzde kızarıklık hali gibi kişiyi huzursuz, mutsuz eden duygusal stres hali yaratır. Yaşadığı ortamın sıcaklığını azaltmak, duruma uygun giyinmek, medikal tedaviye uygun menopozun ilk yıllarında olan kadınlara östrojen replasman tedavisi yapmak rahatlatabilir.
5. Menopoz kemik sağlığını nasıl etkiler?
   Östrojen hormonu cilt, kemik, mesane, rahim, kalp damar yapısını da içine alan sistemler de olumlu etkiler sağlar. Eksikliği ile beraber kemik yoğunluğunda azalma, incelme, kırıklar, boy kısalığı, bel ağrıları yaşanabilir.
6. Kalp hastalıkları ile menopoz arasında bağlantı var mı?
   İstatistiksel olarak kadınlarda kalp damar hastalıklarına rastlanma oranı menopozdan önce erkeklerden daha azdır. Bu dönem östrojen seviyesinin azalması ile menopoz döneminde kadınlar aleyhine artış gösterir.
7. Menopoz da annemle veya kız kardeşimle aynı belirtileri mi yaşarım?
   Menopoz şikayetlerinden ziyade menopoza giriş yaşı genetik yatkınlık göstermekle birlikte, şikayetler kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.
8. Hormon replasman tedavisi benim için güvenli mi?
   Menopoz döneminin getirdiği öncelikle ruhsal şikayetler nedeniyle hayat konforu bozulduysa ve nispeten erken yaşta menopoz tanısı konduysa hormon replasman tedavisi düşünülmelidir. Östrojenin ağızdan veya lokal kullanımları mevcuttur. Bu tedavi sıcak basması, terleme, uykusuzluk, genital kuruluk, idrar yaparken ve cinsel ilişkide zorlanma, kemik erimesi gibi sorunları azaltır. Tedaviye kişiye göre karar verilir. Meme kanseri, rahim kanseri, şidetli hipertansiyon, kan pıhtılaşma sorunları, tromboz, emboli hikayesi olanlarda tercih edilmez.
9. Menopozla başa çıkabilmek için hormon dışı seçenekler var mı?
   Yaşam tarzını değiştirmek, sigara içmemek, kilo vermek, egzersiz yapmak, hobiler edinmek, aile ve arkadaşlık ilişkilerini geliştirmek kişide ruhsal sıkıntıları geri plana atmakta, hafifletmekte oldukça etkili olacaktır. Fitoöstrojen olarak adlandırılan doğal östrojen kullanımları söz konusudur. Bunlar içinde isoflavinol, soya, blackcohosh bitki ekstreleri en sık bilinenlerdir, ayrıca kalsiyum, d vitamini, e vitamini, kolojen, ginseng kullanımları da tercih edilir.
10. Menopozda tehlikeli olabilecek şikayetler nelerdir?
    Menopoz döneminde vajinal kanama görülmesi, yumurtalıklarda görülen kistler, büyüyen myomlar, memede ele gelen kitle, bacak, bel ağrıları, varisler değerlendirilmelidir.
11. Menopoz döneminde hangi aralıklarla hangi kontrollerden geçmek gerekir?
    Şikayet olmasa da seneden bir kere kontrol gerekir. Bu kontrollerde pap smear, ultrasonografi, meme ultrason ve/veya mamografi yapılır, kemik dansitometri aralığı kişiye göre karar verilir.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Menopoza girdikten sonra düzenli kontrol şart! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.