Yeditepe Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Müdürü Düzgün Arslan, mekatronik mühendisleri ve teknikerlerinin neden ayrı ve kurumsal bir meslek odasına ihtiyaç duyduğunu anlattı.

“Mekatronik her yerde ama adı bilinmiyor”

Mekatroniğin çoğu zaman fark edilmediğini söyleyen Öğr. Gör. Düzgün Arslan, mesleğin kapsamını şöyle özetliyor:

“Mekatronik; elektrik, makine ve bilişim teknolojilerinin kesiştiği noktada duran bir alan. Bugün otomasyonla çalışan her üretim hattında, her akıllı sistemde, her dijital fabrikada mekatronik var. Ama bu çok disiplinli yapı, mesleğin kurumsal olarak temsil edilmesini zorlaştırıyor.”

Arslan’a göre dijitalleşme arttıkça mekatroniğin önemi de katlanarak artıyor. Karmaşık, birbirine bağlı ve sürekli değişen üretim süreçleri, bu disiplinler arası bilgiye her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyuyor.

“Tek çatı şart”

Yeditepe Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Müdür Yardımcısı Dr. Öğr. Üyesi Hamdullah Merdane, mekatronik mühendisleri ve teknikerlerinin bugün farklı meslek odaları ve yapılar arasında dağınık biçimde yeterince temsil edilmediğine dikkat çekiyor:

“Bu durum hem mesleki hakların korunmasını zorlaştırıyor hem de standartların oluşmasını engelliyor. Mekatronik Meslek Odası, bu meslek grubunun tek çatı altında örgütlenmesi için gerekli.”

Kurulması önerilen oda, yalnızca bir meslek örgütü değil; aynı zamanda kaliteyi, mesleki itibarı ve kamu yararını gözeten bir yapı olarak tarif ediliyor.

Meslek odası ne yapacak?

Dr. Öğr. Üyesi Hamdullah Merdane’ye göre Mekatronik Meslek Odasının temel görevleri arasında şunlar yer almalı:

• Toplum ve çevre yararını gözeten mekatronik faaliyetlerini desteklemek
• Meslek mensuplarının haklarını ve mesleki itibarını korumak
• Bilirkişilik ve denetim süreçlerine katkı sunmak
• Yasa ve yönetmelik çalışmalarında idareye ve yargıya görüş vermek
• Mekatronik hizmetlerinin kalitesini denetlemek
• Uluslararası mesleki yeterlilik ve akreditasyon süreçlerini incelemek

“Bu yapı, hem kamunun hem de meslek mensuplarının lehine olur” diyen Yeditepe Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Müdürü Düzgün Arslan, özellikle hukuki destek ve standart belirleme işlevine dikkat çekiyor.

Üyelere hukuki destek ve uzlaştırma

Önerilen modelde meslek odası, üyelerine yalnızca teknik değil hukuki destek de sunacak. Ücretsiz hukuki danışmanlık, mevzuat değişiklikleri hakkında bilgilendirme, ücret ve ihale hukuku desteği ile meslek içi uyuşmazlıklar için uzlaştırma mekanizmaları bu çerçevenin parçası.

“Meslek insanı sahada işini yapmalı. Hukuki belirsizliklerle yalnız bırakılmamalı” diyen Yeditepe Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Müdürü Düzgün Arslan, bu desteğin özellikle genç mezunlar için hayati olduğunu vurguluyor.

Sürekli eğitim vurgusu

Mekatronik alanında bilginin hızla eskidiğine işaret eden Arslan, sürekli eğitimin olmazsa olmaz olduğunu söylüyor:

“Bugün öğrendiğiniz bir teknoloji birkaç yıl içinde değişebiliyor. Meslek Odası, seminerlerden kurslara, atölyelerden teknik gezilere kadar sürekli eğitimi planlamalı ve denetlemeli.”

İş sağlığı ve güvenliği, sürdürülebilirlik, yazılım, dijital teknolojiler ve yapay zeka bu eğitimlerin öncelikli başlıkları arasında yer alıyor.

Stajda Almanya modeli önerisi

Meslek Odasının bir diğer önemli rolü ise eğitimle sanayi arasındaki köprü olmak. Arslan, özellikle zorunlu staj ve işyeri eğitimi konusunda Almanya örneğini hatırlatıyor:

“Almanya’da mesleki yeterlilik ve staj standartlarını meslek odaları belirler. Bizde de staj verecek işletmelerin belli kriterleri karşılaması ve bunun denetlenmesi gerekir.”

Bu kapsamda staj verecek işletmelerde yetkin eğitici bulunması, uygun ekipman olması ve eğitim sonunda raporlama yapılması öneriliyor.

“Geleceğin mesleği kurumsal zemine kavuşmalı”

Düzgün Arslan’a göre mekatronik, geleceğin değil bugünün mesleği. Ancak bu gücün sürdürülebilir olması için kurumsal bir yapıya ihtiyaç var.

“Mekatronik Meslek Odası, yalnızca bir talep değil, sanayinin ve eğitimin ortak ihtiyacıdır. Bu meslek sahipsiz kalmamalı.”

Dijital Fabrikanın Görünmez Gücü: Mekatronik yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı’na bağlı bir araç herhangi bir olaya müdahale için yola çıktığında, sadece bir itfaiye ekibi değil görünmeyen bir çok kahraman da o hikayenin bir parçası oluyor. Olanca hızıyla olay yerine giden itfaiye araçlarının sağlam ve güvenli şekilde çalışmasını sağlayan teknik personel de bu kahramanlar arasında. İzmir Büyükşehir Belediyesi Makine İkmal, Bakım ve Onarım Dairesi Başkanlığı’na bağlı Mekatronik Şube Müdürlüğü Atölyesi bu anlamda çok önemli bir rol üstleniyor. Atölye Formeni Mustafa Okkan ve 14 kişilik ekibi, İzmir İtfaiyesi’nin arkasındaki görünmeyen güç. Onlar, her gün elleri yağ içinde ama yürekleri gururla çarpan işinin ehli ustalar. Kendi ifadeleriyle görevleri, itfaiye araçlarının “hayatını kurtarmak.”

Belediyenin öz kaynakları ile bakım

Atölye Formeni Mustafa Okkan, İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı envanterindeki tüm araç, gerecin bakım ve onarımını yaptıklarını söylüyor. İtfaiye araçlarının periyodik bakımlarını düzenli olarak gerçekleştirdiklerini anlatan Okkan, “Afetlerde sahaya gidip teknik destek veriyoruz. Biz de olağanüstü durumlarda itfaiyecilerle birlikte hareket ediyoruz” dedi. Bu atölyede yapılan her işlem, aslında bir hayatın daha güvence altına alınmasını sağlıyor. Okkan, “Araçların yazlık, kışlık tüm bakımlarını yapıyoruz. Arızaları gideriyoruz. İtfaiye araçlarının yüzde 91’inin bakımını kendi atölyemizde yapıyoruz. Dışarıya yaptırmak çok maliyetli olurdu. Biz belediyemizin öz kaynaklarıyla bu işi yapıyoruz” diyor.

“Atölyemiz bu araçların hastanesi”

Atölyenin adeta bu araçların hastanesi gibi çalıştığına dikkat çeken Mustafa Okkan, şunları söyledi: “Onlar insanları kurtarıyor, biz de onların hayatını kurtarıyoruz. Örneğin bir aracın bir kediyi kurtardığı anı görmek bile mutluluk verici. O küçücük canın kurtulduğunu görmek, bütün emeğimize değiyor.”

İtfaiye araçlarının bakım üssü: Mekatronik Atölyesi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Ege Üniversitesi (EÜ) Ege Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Engin, Mekatronik Programı mezunlarının; robot teknolojisi kullanan işletmelerden otomotiv endüstrisine, savunma sanayiden havacılık ve sağlık sektörüne kadar birçok alanda istihdam edildiğini söyledi. 

Mekatroniğin, son 30 yıl içinde yaşanan teknolojik gelişmelerin bir sonucu olarak ortaya çıkan ve gelişen çok disiplinli bir bilim dalı olduğunu ifade eden Doç. Dr. Engin, “Mekatronik Teknikeri; akıllı elektro-mekanik sistemlerin kurulumunu, bakımını, tamirini ve işletmesini yapan teknik elemandır. Bu sistemler, otomotiv sektöründe hava yastığı güvenlik sistemleri, ABS fren sistemleri, uzaktan kumandalı kapı kilitleri ve motor güç sistemleri denetimi gibi alanlarda kullanılırken; üretim sektöründe NC ve CNC tezgahlar, hızlı prototip üretim tezgahları ve otomatik üretim makinelerinde kendini göstermektedir. Ofis makinelerinde fotokopi makineleri, yazıcılar ve faks cihazlarında; medikal cihazlarda ise MR cihazları, artroskopik cihazlar, ultrasonik problar ve cerrahi robotlarda mekatronik sistemler aktif rol oynamaktadır. Ayrıca, havacılıkta uçuş denetim sistemleri, iniş sistemleri, kokpit kumanda ve cihazlarında, ev otomasyonunda garaj kapısı açma sistemleri, güvenlik sistemleri ve iklimlendirme denetimlerinde, ev gereçlerinde çamaşır makineleri, bulaşık makineleri ve otomatik buz makinelerinde mekatronik teknolojiler kullanılmaktadır. Tarım ve hayvancılık sektöründe de otomatik ekim ve hasat makineleri, otomatik sağım makineleri, tarım robotları ve sera otomasyonu gibi alanlarda mekatronik sistemlerin etkisi büyük” dedi.

“ Programımız güçlü laboratuvar altyapısına sahip”

Doç. Dr. Mustafa Engin, “Mekatronik programında hedefimizi gerçekleştirmek için 11 endüstri ortağı ile birlikte bir proje hazırlandı. Bu proje ile İzmir Kalkınma Ajansı’nda sağlanan destek ile teknik eğitim için yeni teknoloji cihazlarla donatılmış çağdaş laboratuvarlar kuruldu. Bunlar; Hidrolik ve Pnömatik Laboratuvarı, Robotik ve Otomasyon Laboratuvarı, Proses ve Ölçüm Laboratuvarı, Mekatronik üretim Laboratuvarıdır. Bu laboratuvarlar günümüzde Mekatronik önlisans öğrencileri, elektrik-elektronik mühendisliği, makine mühendisliği ve mekatronik mühendisliği yüksek lisans öğrencileri tarafından aktif bir şekilde kullanılmaktadır. Öğretim elemanları yeni laboratuvarların etkin kullanımı ve öğrenci danışmanlığı konularında eğitim aldı. Yerel işletmelerle sürdürülebilir ortaklıklar kuruldu” diye konuştu.  

“Güncel eğitim anlayışı”

Programın müfredatının sektörün ihtiyaçları da göz önüne alınarak geliştirildiğini ifade eden Doç. Dr. Mustafa Engin, “Endüstri ortaklarıyla iş birliği içinde yeni bir müfredat geliştirdik. Yeni müfredatta; daha fazla seçmeli ders, sosyal beceri (soft skills) dersleri, İngilizce hazırlık sınıfı, dördüncü yarıyılda haftada 3 gün iş yeri eğitimi, 30 iş günü yaz stajı, proje tabanlı öğrenme destekli teknik derslerle içerik zenginleştirildi. Sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda endüstri odaklı ve yerel işletmelerle ortaklıklar yapıldı. Böylece eğitimi staj ve işyeri deneyimleriyle birleştirildi.  Mekatronik Programında ayrıca kadınların eğitime katılması için öğrencilerin yarısının kadınlardan oluşması sağlandı” diye konuştu.

Ege Üniversitesi Mekatronik Programı, sanayiye nitelikli teknikerler kazandırıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.