“Sentetik uyarıcılar” ve “akıllı ilaçlar” performans artırmak için de kullanılıyor

Prof. Dr. Sevil Atasoy, performans artırıcı sentetik maddelerin hızla yayılması üzerine yaptığı değerlendirmede, “Sentetik uyarıcılar ve “akıllı ilaçlar” artık sadece eğlence amaçlı değil, performans artırmak için de yaygın biçimde kullanılıyor.” uyarısında bulundu.

Yeni nesil zihin güçlendiriciler ve psikoaktif maddelerin hızla yayıldığını dile getiren Prof. Dr. Atasoy, “Nootropik olarak tanıtılan zihin güçlendiriciler, sahte steroidler ve yeni psikoaktif maddeler (NPS), hem profesyonel hem amatör kullanıcılar arasında hızla yayılıyor. Bu maddeler çoğu zaman amfetamin, katinon veya sentetik kannabinoid etkisi yaratıyor ve bitkisel gıda takviyeleri gibi masum görünümlü ürünlerde gizlenebiliyor.” dedi.

Sporun temizliği tehdit altında

Doping, sporun adil rekabet ruhuna uzun süredir zarar veren bir olgu olduğuna işaret eden Prof. Dr. Atasoy, “Ancak Kurul, son yıllarda doping vakalarının artık yalnızca klasik steroidlerle değil, henüz yasaklılar listesine alınmamış yeni kimyasallarla da arttığını bildiriyor. Bu maddeler yalnızca performansı değil, toparlanma süresini de hızlandırabiliyor. Sorun şu ki, birçok ‘doğal’ sporcu takviyesi gerçekte bildirilmemiş psikoaktif maddeler içeriyor ve bu nedenle standart doping testleriyle tespit edilmeleri oldukça zor.” diye konuştu.

Doping sınıfa ve ofise de girdi

Performans artırıcıların kullanımının artık sahayı aşıp sınıf ve ofislere de girdiğini kaydeden Prof. Dr. Sevil Atasoy, “Öğrenciler ve profesyoneller, uzun süre odaklanmak ve verimliliklerini artırmak amacıyla bu sentetik uyarıcılara başvuruyor. INCB, özellikle dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ilaçlarının – amfetamin, deksamfetamin ve metilfenidat gibi – kötüye kullanılmasının yaygınlaştığını, reçetelerin kolaylaşmasının da bu durumu tetiklediğini belirtiyor.
Uzmanlara göre bu ilaçların sentetik uyarıcılarla birlikte kullanılması zehirlenme riskini artırabiliyor veya tedavi edici etkilerini ortadan kaldırabiliyor.” diye konuştu.

Dijital pazarda gizli ticaret

INCB’nin GRIDS Programı kapsamında yürütülen incelemelerin, yüzlerce çevrimiçi platformda “testosteron” adı altında satılan sentetik steroid ve opioid ürünleri tespit ettiğini de ifade eden Prof. Dr. Sevil Atasoy, “2025 yılının ilk beş ayında yalnızca İngilizce dilindeki e-ticaret sitelerinde 693 şüpheli ilan bulundu. Bu maddelerin çoğu, ‘doğal takviye’ adı altında satılıyor ve bazen opioidlerle (örneğin tramadol veya tapentadol) karıştırılarak ölümcül sonuçlar doğurabiliyor.” uyarısında da bulundu.

Uluslararası iş birliği çağrısı!

INCB’nin, son iki yılda 10 ülkeden (aralarında Brezilya, Hindistan, Meksika ve ABD de var) gelen bilgiler doğrultusunda, sahte veya yasa dışı üretilmiş performans artırıcı ürünlere ilişkin küresel bir uyarı yayımladığını dile getiren Prof. Dr. Sevil Atasoy, “Kurul, hükümetleri IONICS platformu üzerinden bu tür maddelere ilişkin el koyma bilgilerini anlık olarak paylaşmaya ve Dünya Anti-Doping Ajansı (WADA) gibi kurumlarla iş birliğini artırmaya davet ediyor.” ifadesinde bulundu.

 “Zeki görünmek” uğruna… 

Bir zamanlar yalnızca yeraltı laboratuvarlarında üretilen sentetik maddelerin, artık “başarı” ve “verimlilik” vaadiyle meşrulaştırılmaya çalışıldığına dikkat çeken Prof. Dr. Sevil Atasoy, “Kısa vadeli dikkat veya performans artışı, uzun vadede bağımlılık, kalp-damar hastalıkları ve hatta ölüm riskiyle sonuçlanabilir. Kısacası, ‘akıllı ilaçlar’ toplumun her alanına sızarken, asıl soru şu:
Gerçekten daha zeki ve güçlü mü oluyoruz, yoksa yalnızca daha bağımlı mı?” şeklinde sözlerini tamamladı

Performans artırıcılar sahadan sınıf ve ofislere taşındı… yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Güler, toplu sözleşme sürecinin, her iki yılda bir kamu çalışanlarının mali ve sosyal haklarını belirlemek amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koordinasyonunda yürütüldüğünü hatırlatarak, bu görüşmelere kamu işveren heyeti ile yetkili konfederasyonlar ve hizmet kollarındaki sendikaların katıldığını ifade etti. 28 Temmuz 2025 tarihinde başlayan 8’inci Dönem Toplu Sözleşme görüşmeleri sürecine dair de önemli açıklamalarda bulunan Güler, “Bir yandan sendikal özgürlüğe mali yaptırım, diğer yandan ise mühendislik onurunu zedeleyen ve gölgeleyen bir adım atılmaya çalışılıyor. Kamu hizmetini değil, sendikal tekeli büyütmeyi amaçlayan bu iki maddenin toplu sözleşme tekliflerinden çıkarılması gerekiyor” dedi. 

“8’inci madde açık bir şekilde Anayasa ihlali”

Yetkili konfederasyonun teklif metninde yer alan 8’inci maddeye göre, yetkili sendikaya üye olmayan kamu çalışanlarının toplu sözleşme hükümlerinden ancak dayanışma aidatı ödeyerek yararlanabileceğini belirten Güler, bu durumun adil bir uygulama olmayacağını ifade etti. Bunun açıkça bir anayasa ihlali olduğuna dikkat çeken Güler, “Anayasal bir hak olan sendika üyeliği, bireyin özgür iradesine dayanıyor. Bu düzenlemeyle farklı sendikal tercihleri ortadan kaldırarak, kamu çalışanları tek bir seçeneğe mahkûm ediliyor. Kamu çalışanlarının özgür iradesi, mali yaptırımlarla yönlendirilmeye çalışılıyor. Bu teklif, yalnızca Anayasamıza değil, ILO’nun 87 ve 98 sayılı sözleşmelerine ve Avrupa Sosyal Şartı’na da aykırı” dedi.

“94’üncü madde mühendislik onuruna açık bir saldırı”

Teknik hizmetler sınıfına, teknik niteliği olmayan mesleklerin dâhil edilmesini öngören 94’üncü madde teklifine de tepki gösteren Güler, bu önerinin teknik kadrolara yönelik açık bir itibarsızlaştırma girişimi olduğunu vurguladı. Güler, “Teknik hizmetler sınıfını zayıflatıyor, liyakattan uzaklaşılıyor. Mühendis, mimar, tekniker ve teknisyen gibi yükseköğrenim görmüş uzman kadrolar doğrudan hedef alınıyor. Bu nedenle 94’üncü maddenin kabul edilmesi, mesleki itibarını zedeleyecek, uzmanlık gerektiren alanlarda görev yapan mühendis, mimar, tekniker ve teknisyenlerin motivasyonunu düşürecek ve kamu hizmetlerinde kalite ile liyakat ilkesini ciddi şekilde tehlikeye atacaktır” diye konuştu.

“Sendikal özgürlük pazarlık konusu olamaz”

Teknik hizmetlerin bilgiye ve sorumluluğa dayalı bir uzmanlık alanı olduğunun altını çizen Güler, açıklamalarına şöyle devam etti: “Bazı meslek gruplarının Teknik Hizmetler Sınıfı’na alınması, kamu hizmetinin niteliğini düşürecek ve teknik personelin özlük haklarında haksız rekabete neden olacak. Bu iki maddeyle mühendislerin emeği, teknik sınıfın itibarı ve kamu vicdanı yok sayılmak isteniyor. Mühendis Tek-Sen ENERJİ Sendikası olarak, kamu hizmetinin niteliğini, teknik mesleklerin onurunu ve sendikal tercih hakkını korumaya devam edeceğiz.”

“Mühendislik Meslek Kanunu çıkarılması artık bir zorunluluk”

Teklifler arasında yer alan ve “Mühendislik Mesleğine İlişkin Düzenleme” başlığını taşıyan 134’üncü maddeye de değinen Mühendis Tek-Sen ENERJİ Genel Başkanı Mümin Güler, bu maddede kamu kurum ve kuruluşlarının görüşü alınarak bir düzenleme yapılmasının öngörüldüğünü belirtti. Söz konusu düzenlemenin, mühendis, mimar ve şehir plancılarının da dâhil olduğu Teknik Hizmetler Sınıfı personelinin mali, özlük ve emeklilik haklarına ilişkin olarak, yetkili konfederasyonun katkısıyla 2026 yılı içerisinde tamamlanmasının planladığına dikkat çeken Güler, “134’üncü madde, olumlu bir adım olsa da yetersiz kalıyor. Çünkü ısrarla talep ettiğimiz ‘Mühendislik Meslek Kanunu’na dair tek bir ifade içermiyor. Oysa ülke kalkınmasında stratejik rol üstlenen, toplumsal yaşamın her alanına katkı sunan ve büyük sorumluluklar taşıyan mühendislik mesleği, hâlen yasal statü ve mesleki güvence açısından parçalı, dağınık ve belirsiz bir yapı içinde. Mesleki yetki, görev tanımı, etik denetim, ücret ve kariyer gelişimi gibi konularda süregelen eşitsizliklerin giderilmesi için; doktorlar, avukatlar, noterler gibi diğer temel meslek gruplarında olduğu gibi, mühendislik için de özel bir ‘Mühendislik Meslek Kanunu’ çıkarılması artık bir zorunluluk haline geldi” dedi.

Mühendis Tek-Sen ENERJİ Sendikası Genel Başkanı Mümin Güler: “Yetkili Konfederasyonun teklif ettiği 8’inci ve 94’üncü maddeler yeniden gözden geçirilmeli!” yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Hem kimya sektörünün en büyük firmaları hem de temiz enerjiye yönelik yeni nesil yatırımlar da İzmir’in Kuzey aksında Aliağa, Bergama, Çandarlı, Dikili, Menemen’de kümelenmiş durumda.

Ege İhracatçı Birlikleri’nin Ekonomi Gazetesi iş birliğinde düzenlediği “Ege İhracat Buluşmaları”nın bu seferki toplantısı 18,3 milyar doları bulan yatırımlarıyla Türkiye’nin en büyük doğrudan dış yatırımcısı ve en büyük entegre endüstri grubu SOCAR Türkiye’de gerçekleşti.

Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi, “SOCAR Türkiye bugüne kadarki en büyük yatırımlarını Türkiye’nin ilk ve tek entegre petrokimya tesisi olan Petkim ve STAR Rafineri entegrasyonu ile Ege Bölgesi’nde gerçekleştirdi. Büyük sanayi yatırımlarıyla yaratılan katma değerle Ege Bölgesi’nin geldiği nokta bizleri gururlandırıyor. Dünyada bir yandan ticaret savaşları ve korumacılık önlemleri yaşanırken, pandemi nedeniyle arz, talep ve finans boyutlarıyla kendimizi bir krizin içinde bulduk. Bütün bu sürecin ardından ülkemizde yaşanan yüksek enflasyon düşük kur döngüsünde sermayelerimiz eridi. Türkiye ekonomisi son üç yılda enflasyon, faiz, kur gibi temel göstergeler de ciddi bir istikrarsızlık yaşadı.” dedi.

Şu anki döviz kuru ihracat artışını yavaşlatıyor

Başkan Eskinazi, “İhracata dayalı bir büyüme hedefliyorsak, mevcut döviz kurları bu büyümeye destek olmalı. Döviz kurları üzerindeki baskı kademeli kaldırılırsa ihracat hedeflerine ulaşır hatta üzerine çıkarız. Yatırım yapılması için yeni kolaylıklar yeni destekler getirilmesi gerekiyor. Yabancı alıcılar Türkiye’den stabil bir ekonomi bekliyor. Bizim için öncelikli adım kurda ve fiyatlarda istikrar sağlanmasıdır.  Türkiye’nin rekabetçi olabilmesi için 2024 yılında yeni yatırımlar yapması gerekiyor. Sanayicilerimiz gerçekten zorlu günler geçiriyor. Üretim maliyetleri yüksek, krediler pahalı, finansman bulmak zor.  Fiyatlar o kadar değişken hale geldi ki, uzun vadeli fiyat veremiyorsunuz. Şu anki döviz kuru ihracat artışını yavaşlatıyor. Türkiye kaybettiği döviz kuru avantajını geri kazandığı takdirde 2025’in ortalarından itibaren önümüzü daha rahat görürüz.” diye konuştu.

Almanya, artık ABD ve Çin’e karşı zemin kaybetmiş durumda

Jak Eskinazi, “Pandemide tedarik zincirlerinin hasar görmesi, ardından Rusya-Ukrayna savaşı ile birlikte yaşanan “energy crunch” birçok ülkenin iş modelini kalıcı şekilde olumsuz etkiledi.  Dünyada enerji yoğun sektörlerde yaşanan ve diğer sektörlere de sirayet eden sanayisizleşme süreci sonucunda sanayi üretimi geriledi. Dünyanın en gelişmiş kimya kompleksi olan Almanya, artık ABD ve Çin’e karşı zemin kaybetmiş durumda. Almanya’da kimya sanayi üretimi son 2 yılda yüzde 23 azaldı. Hacim açısından ise Çin, kimya endüstrisinde ana rolü oynuyor.” dedi.

Dünyanın en büyük kimya şirketleri arasında 103’üncü sırada Petkim yer alıyor

Ege Bölgesi, 2023 yılında Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan faaliyet illeri ihracat istatistiklerine göre 42,6 milyar dolarlık ihracata imza attığına değinen Başkan Eskinazi sözlerine şöyle devam etti.:

“Ege İhracatçı Birlikleri ise 2023 yılında 18 milyar 259 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi. İstanbul Sanayi Odası’nın açıkladığı en büyük 500 sanayi kuruluşunun 131 tanesi Ege Bölgesi’nde faaliyet gösteriyor. Türkiye’nin ilk 1000 ihracatçı listesinde 160 Egeli ihracatçı yer alıyor. SOCAR Türkiye, hem Ege İhracatçı Birlikleri üyeleri arasında en fazla ihracat yapan firmalar arasında ilk sıralarda hem de kimya sektöründe de ihracat şampiyonluğuyla güçlü konumunu sürdürüyor. Dünyanın en büyük kimya şirketleri arasında 103’üncü sırada Petkim yer alıyor.”

Ege Bölgesi’nin kimyevi maddeler ihracatı 6 milyar doları aşıyor

Başkan Eskinazi, Türkiye’de ihracat 27 sektörde kayda alınırken, Ege İhracatçı Birlikleri çatısı altında 12 ihracatçı birliği bulunduğunu vurguladı.

“EİB’de birliği olmayan ancak ihracatta güçlü olan sektörler var. Özellikle İzmir sektörel çeşitliliğin ve zenginliğin zirvede olduğu bir şehir. EİB’de temsil edilmeyen sektörler içinde ihracatta en güçlü olan sektör Kimya sektörü. Ege İhracatçı Birlikleri bünyesinde Kimyevi Maddeler ve Mamulleri İhracatçıları Birliği olmadığı için üretimini ve ihracatını Ege Bölgesi’nde yapmasına rağmen ihracatını İstanbul ve Mersin’den kayda aldıran Ege Bölgesi firmalarının ihracat rakamları da eklendiğinde Ege Bölgesi’nin kimyevi maddeler ihracatı 6 milyar doları aşıyor.” 

Ege Bölgesi’nde kimya sektöründe irili ufaklı ihracat yapan 3 bin 200 firma olduğunun altını çizen Jak Eskinazi, Ege İhracatçı Birlikleri olarak yaklaşık 10 yıldan fazla süredir Ege Kimyevi Maddeler ve Mamulleri İhracatçıları Birliği’nin kurulması için çaba gösterdiklerine değindi.

“Ticaret Bakanlığımızın 2024 yılı başında kamuoyu ile paylaşmaya başladığı; faaliyet illerine göre ihracat istatistiklerine göre İzmir, 2023 yılında 23 milyar 794 milyon dolar ihracat gerçekleştirdi. Bu ihracata en büyük katkıyı 5,8 milyar dolarla kimya sektörü gerçekleştirdi.”

İzmir’in Kuzey aksı temiz enerji imalatında merkez olacak

Başkan Eskinazi, “Hem kimya sektörünün en büyük firmaları hem de temiz enerjiye yönelik yeni nesil yatırımlar İzmir’in Kuzey aksında Aliağa, Bergama, Çandarlı, Dikili, Menemen’de kümelenmiş durumda. İzmir’in Kuzey aksının çok yakında temiz enerji imalatında merkez olacağını net bir şekilde söyleyebiliriz. Türkiye’de İhracatçı Birlikleri arasında sürdürülebilirlikte öncü Ege İhracatçı Birlikleri olarak temiz enerji sektörünün daha güçlü bir şekilde temsili için Türkiye’nin ilk Temiz Enerji Ekipman ve Hizmet İhracatçıları Birliği’nin kurulması girişimlerimize de devam ediyoruz. Türkiye’nin rekabetçi olabilmesi için önümüzdeki süreçte yeni yatırımlar yapması gerekiyor. Yeni yatırımlarla ihracat hedeflerimize ulaşacağımıza inanıyoruz.” dedi

Türk Eximbank olarak 2024 yılında ihracatımıza 50 milyar dolar destek sağlamayı hedefliyoruz

Türk Eximbank Ege Bölge Müdürü Gülom Timurhan, “2023 yıl sonu itibarıyla ihracatçılarımıza 19,6 milyar dolar kredi desteği sağladık. Aynı zamanda ülkemizin en büyük alacak sigortası kuruluşu olarak 2023 yıl sonu itibarıyla sigortaladığımız vadeli ihracat alacakları tutarı 22,4 milyar dolardır. Böylece ülkemiz ihracatına sağladığımız destek 2023 yılında toplamda 42 milyar dolara ulaşmıştır. 2024 yılı ilk 4 ayda ise 7,3 milyar dolar kredi, 7,6 milyar dolar sigorta olmak üzere ülkemiz ihracatına toplam 14,9 milyar dolar destek sağladık. Asya Altyapı Yatırım Bankası’ndan halihazırda sağladığımız 100 milyon dolar tutarındaki 10 yıl vadeli kredi işlemi ile Japon İhracat ve Yatırım Sigortası (NEXI), Dünya Bankası, Asya Altyapı Yatırım Bankası, ICIEC gibi uluslarüstü kurumların garantileri/sigortaları altında sağlanacak kaynaklar ile ihracatçılarımızın karbon dönüşümü süreçlerinin desteklenmesi, yeşil yatırımların desteklenmesi, yeşil ürün üreticilerinin desteklenmesi, KOBİ’lerin finansmanı, kadın girişimcilerin ve kadın istihdamının desteklenmesi gibi birçok alanda ihracatçılarımıza sunduğumuz desteği artıracağız. Bu kapsamda sağlanacak olan 1,7 milyar dolar uzun vadeli kaynağın 1,4 milyar dolar tutarındaki kısmı doğrudan ihracatçılarımızın yeşil dönüşümlerini finanse etmek amacıyla temin edilmiştir. Bankamızın sermayesi 2023 yılı başında 13,8 milyar TL iken şuan 35,7 milyar TL’ye ulaşmıştır. Türk Eximbank olarak 2024 yılında ihracatımıza 50 milyar dolar destek sağlamayı hedefliyoruz.” diye konuştu.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Ege Bölgesi’nin kimyevi maddeler ihracatı 6 milyar doları aşıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Endokrin sisteminin işlevini bozarak sağlığımızı olumsuz etkileyen maddeler endokrin bozucu olarak tanımlanıyor. Hormonları taklit ederek veya hormonların işleyişini engelleyerek etki gösteren endokrin bozucuların aynı zamanda vücudumuzda yağ dokusunda uzun süre depolanabildiği bilgisini veren Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Çocuk Endokrinoloji Uzmanı Doç. Dr. Elif Sağsak, gebelikte anneden de bebeğe geçerek bebeği de olumsuz etkileyebileceğini söyledi. 

Bu maddelerin özellikle çocuklarımızın sağlığı açısından son derece önemli olduğunun altını çizen Doç. Dr. Sağsak, son yıllarda giderek artan oranlarda maruz kalınan endokrin bozucuların çocuklarda erken ergenliğin nedenlerinden biri olarak gösterildiğini söyledi. 

ENDOKRİN BOZUCULAR ERGENLİK SÜRECİNİ NASIL ETKİLİYOR?

Doç. Dr. Elif Sağsak’ın verdiği bilgiye göre, endokrin bozucular doğal ve sentetik olarak 2 gruba ayrılıyor. Doğal endokrin bozucuların başında doğada bulunan, doğal hormon yapısındaki gıdalar olan fitoöstrojenler geliyor. Sentetik grup için de endüstriyel temizlik malzemeleri, fitalatlar ve tarım ilaçları (pestisitler) yer alıyor. Endokrin bozucuların ergenlik sürecini nasıl etkilediği konusunda Doç. Dr. Sağsak şu bilgileri verdi: “Endokrin bozucular vücudumuzda beyin veya üreme organlarındaki hormon reseptörlerini etkileyerek ergenliğin daha erken başlamasına veya kızlarda ergenliği taklit eden izole meme büyümesine neden olabiliyor. Daha nadir olarak gecikmiş ergenliğe de neden olabiliyor. Yapılan çalışmalarda günde iki kez kırmızı et yiyen, yoğun trafiğin olduğu anayol kenarında yaşayan, tütün dumanına maruz kalan kızlarda ergenlik yaşının daha düşük olduğu gösterilmiş. Başka bir çalışmada daha erken adet gören kızların idrarında daha ileri yaşta adet gören kızlara göre endokrin bozucular daha fazla tespit edilmiş. Aynı zamanda östrojenik etkileri olan endokrin bozucular erkekler çocuklarda da jinekomastiye yani meme büyümesine de yol açabiliyor.”

BU ÜRÜNLERİN FAZLA KULLANIMI MARUZİYETİ ARTIRIYOR

Uzun süre fitoöstrojenler içeren ürünlerin tüketimi ile vücutta östrojen benzeri bir etki görüldüğünü söyleyen Doç. Dr. Sağsak, “Fitoöstrojenler doğada bazı besinlerin içinde bulunur. Bunların başında soya ürünleri, keten tohumu, adaçayı, meyan kökü, ısırgan otu gelir. Fitoöstrojenler aynı zamanda çilek, kızılcık, ahududu gibi meyvelerde de bulunur. Bu meyvelerin yıl boyu, mevsimi dışında, günde 1 porsiyondan fazla tüketimi sonucunda da vücutta östrojen benzeri etki görülebilir. Bunun yanında çoğu bitki çayları ve besin takviyeleri içinde de bu maddeler yaygın olarak bulunmaktadır. Bitki çaylarının da çocukların beslenmelerinde yeri olmadığını hatırlatan Doç. Dr. Sağsak, sözlerine şöyle devam etti: “Tek tük, tadımlık tüketilen bitki çayları değil ama özellikle aylarca düzenli içilen, adaçayı, ısırgan otu içeren bitki çayları yine östrojenik etkiler göstererek çocuklarımızda erken ergenliğe neden olabilir.”

Fitoöstrojenler dışında da endokrin bozuculara maruz kaldığımızı hatırlatan Doç. Dr. Elif Sağsak, sentetik grupta yer alan bu maddeler ve onlara nasıl maruz kaldığımız konusunda şu bilgileri verdi: “Bu maddeler arasında en sık fitalatlar, bisfenol (BPA) ve pestisitler ile karşılaşıyoruz. Fitalatlar, plastik malzemeleri daha yumuşak, elastik, hafif ve dayanıklı yapabilmek için kullanılır. Kozmetik ürünlerde, bebeklerin kullandığı biberon emziklerin yapımında kullanılabilir. Bisfenol A (BPA) yine plastik kaplama malzemesi olarak kullanılıyor. Bebek formülaları ve içeceklerin şişelerinde yer aldığı gibi gıda paketlerinde kullanılabiliyor. Pestisitler ise tarım ilaçları içinde bulunabiliyor. Bu şekilde sebze meyvelere veya hayvanların etlerine ve sütlerine, yumurtalarına karışabiliyor.”

ENDOKRİN BOZUCULARA MARUZİYETİMİZ AZALTMAK MÜMKÜN!

Günümüz şartları altında endokrin bozuculara maruziyeti sıfıra indirilemese de azaltmanın mümkün olduğunu söyleyen Doç. Dr.  Sağsak, bu konuda yapılabilecekleri şöyle sıraladı: 

Etiket okumak alışkanlık haline getirilme: “Bir ürün alırken içinde BPA içermediğine dikkat etmemiz gerekir. Bu nedenle etiket okumayı alışkanlık haline getirmeliyiz. Çocukların plastik ürünlerle, oyuncaklarla maruziyeti olabildiğince kısıtlanmalı. Bebeklerin kullandığı emzik ve biberonların da BPA içermediğine dikkat edilmeli.

Gıdalar plastik kaplarda saklanmamalı: Anne sütü ve mamalar, çocuklara sunduğumuz gıdalar plastik kaplarda saklanmamalı, plastik kaplarda saklanan yiyecekler özellikle mikrodalgada ısıtılmamalı, yerine seramik kaplar kullanılmalı. Plastik kap kullanıyorsak sıcak yemekle temas etmemeli ve bulaşık makinasında yıkanmamalı.

Çocuklara çelik matara tercih edilmeli: Özellikle okul mataraları için plastik ürünler kullanmamalıyız. Mümkün oldukça çelik mataralar tercih edilmeli. Kullandığımız pet şişeler çok soğuk ve sıcak ortamlarda kimyasal madde salgıladıkları için güneş ışığında bırakılmamalı veya dondurucuya konmamalı. 

Plastik ambalajlı ürün alacaksak da bu ürünlerin alt kısmında yazılan simgelere dikkat edelim. 1,2,4,5 sayıları varsa sağlık için risk taşımıyor ancak 3-6ve 7 numaraların olması sağlık açısından riskli oluşturduğu anlamına geldiği hatırlanmalı. 

Organik ürünler tercih edilmeli: Tavuk ve yumurtaların organik olmasına dikkat edilmeli.  Yumurtaların üzerindeki barkod numarası “0 organik yumurta”, “1 gezen tavuk yumurtası” olduğunu ifade eder. Bu nedenle satın aldığımız ürünlerde bu rakamların olduğundan emin olunmalı. 

Sebze ve meyveler mevsimine tüketilmeli: Sağlıklı beslenme açısından da çok önemli olan bu konuya endokrin bozuculardan korunmak için de dikkat edilmeli.  Mevsimindeki sebze ve meyveler karbonatlı suda beklettikten sonra akan suda yıkanmalı ve soyulabilecek meyve sebzelerin kabukları soyularak tüketilmeli. 

DOKTOR TAVSİYESİ OLMADAN ÇOCUKLARA BESİN TAKVİYESİ KULLANILMAMALI!

Özellikle doğal gıdaların içinde bulunabilen fitoöstrojenlerden nasıl uzak kalınabileceği konusunda da bazı önerilerde bulunan Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Çocuk Endokrinoloji Uzmanı, “Öncelikle doktor tavsiyesi olmadan besin takviyeleri kullanmamalıyız. Çünkü bu takviyelerin içinde bulunan bitkilerin östrojenik etkileri olabilir. Bu da çocuklarımızda erken ergenlik bulgularının ortaya çıkmasına neden olabilir. Boy uzatma, kilo aldırma vaadiyle önerilen çeşitli bitkisel karışımlardan da uzak durulması gerekiyor.” diye konuştu. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Endokrin Bozucu Maddeler Erken Ergenlik için de Risk Oluşturabiliyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.