“Her plastik aynı değildir”

Geleneksel petrol türevi plastikler doğada yüzlerce yıl varlığını sürdürebilirken, oksobozunur plastikler parçalanma sürecinde mikroplastik oluşturarak ekosistem üzerinde kalıcı etkiler oluşturuyor. Günümüzde okyanuslarda biriken milyonlarca ton mikroplastik ve insanların haftalık ortalama plastik maruziyeti, sorunun ne kadar ciddi boyutlara ulaştığını açıkça gösteriyor. Buna karşın, nişasta temelli biyopolimerler gibi yeni nesil malzemeler uygun koşullar altında 90–180 gün içinde biyolojik olarak çözünebiliyor; mikroplastik oluşturmuyor ve yenilenebilir kaynaklardan elde edildikleri için karbon ayak izinin düşürülmesine katkı sağlıyor. Bu çerçevede sektör temsilcileri, plastik konusundaki tartışmaların artık petrol bazlı plastikler, oksobozunur plastikler ve biyoplastikler arasındaki farklar üzerinden ele alınması gerektiğine dikkat çekiyor.

“Aynı sepete konması teknik bir hata”

Biyobozunur malzemelerin petrol bazlı plastiklerle aynı sepete konmasını ‘teknik bir hata’ olarak değerlendiren Çomu, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: “Planlanan yeni yönetmelik, çevresel etkilerin azaltılması açısından oldukça önemli ve yerinde bir adımdır. Çevresel etki profilleri farklı olan malzemelerin aynı kapsamda değerlendirilmesi, bazı teknolojik çözümlerin gelişimini sınırlayabilir. Biyoplastikler, petrol bazlı tek kullanımlık plastiklerin yerine geçebilecek en güçlü ve en çevre dostu alternatiflerden biridir.”

Avrupa yaklaşımı: ayrıştır, teşvik et

Avrupa Birliği’nde yürürlüğe giren Packaging and Packaging Waste Regulation ile biyoplastikler ilk kez net bir yasal çerçevede tanımlanıyor. Biyobozunur ve kompostlanabilir malzemeler belirli kriterlere göre sınıflandırılıyor ve kullanım alanlarına göre yönlendiriliyor. Özellikle organik atıklarla birlikte toplanabilen ambalajlar, gıda ile temas eden ürünler ve geri dönüşümün zor olduğu alanlarda biyoplastik çözümler teşvik ediliyor. Bu yaklaşım sayesinde hem çevresel etkiler azaltılıyor hem de döngüsel ekonomi hedefleri destekleniyor. 

Biyobozunur ve kompostlanabilir ambalajların ne anlama geldiğini belirleyen EN 13432 standardı ise bu süreçte önemli bir referans noktası olarak öne çıkıyor. Türkiye’de petrol bazlı plastikler, oksobozunur plastikler ve bu standarda uygun gerçek biyobozunur malzemelerin net bir şekilde birbirinden ayrılması gerekiyor. Burada temel fark, malzemenin uygun koşullar altında tamamen doğaya geri dönebilme özelliği gösteriyor olması. Bu nedenle düzenlemeye uyumlu ve sertifikalı biyoplastiklerin ayrı bir kategori olarak ele alınması ve yerli üretimi destekleyecek teşviklerin geliştirilmesi büyük önem taşıyor.

“Sunar NP olarak, yerli üretimi ve ekonomik sürdürülebilirliği destekliyoruz”

Türkiye, nişasta bazlı hammaddeleri ve güçlü üretim altyapısıyla biyoplastik alanında önemli bir potansiyele sahip. Sunar Yatırım bünyesinde faaliyet gösteren Sunar NP, 2014 yılında başlattığı Ar-Ge çalışmalarıyla Türkiye’de nişasta bazlı biyopolimer üretimini hayata geçiren ilk şirket. Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Mustafa Nuri Çomu, “Biyoplastik, plastik kullanımına sadece bir alternatif değil; doğru malzemenin geleceğe uyarlanmış halidir. Sunar NP olarak, doğaya geri dönebilen biyopolimerlerimizle çevresel etkiyi azaltırken, yerli üretimi ve ekonomik sürdürülebilirliği de destekliyoruz. Türkiye’de biyoplastiklerin doğru politikalarla teşvik edilmesi hem çevrenin korunmasına katkı sağlar hem de sanayide katma değer yaratır. Aynı zamanda ithal petrokimya bağımlılığını azaltır ve ülkemizi uluslararası alanda daha güçlü bir konuma taşır” ifadelerini kullandı.  Bu açıdan bakıldığında biyoplastikler, yalnızca çevresel değil; aynı zamanda ekonomik ve stratejik bir fırsat alanı olarak öne çıkıyor.

“Doğru regülasyon ile Türkiye lider konumda olabilir”

Planlanan yeni yönetmelik, çevresel etkileri azaltma açısından önemli bir adım olsa da malzemeler arasındaki ayrım konusunda geliştirilmeye açık görünüyor. Özellikle petrol bazlı tek kullanımlık plastiklerle, çevresel etkileri farklı olan biyoplastiklerin aynı kapsamda değerlendirilmesi, sürdürülebilir alternatiflerin önünü kesme riski taşır. Sunar NP, biyoplastiklerin GEKAP’tan ayrıştırılarak özel regülasyon ve teşviklerle desteklenmesini öncelikli bir strateji olarak ortaya koyuyor. Bu yaklaşım, çevresel sorumluluk ve ekonomik sürdürülebilirliği bir arada sağlayarak Türkiye’nin küresel biyoplastik pazarındaki rekabet gücünü artırıyor. Çomu konuya ilişkin açıklamasını şu sözlerle tamamladı, “Türkiye’nin COP31 sürecinde çevre ve sürdürülebilirlik alanında atacağı adımlar uluslararası ölçekte büyük önem taşıyor. Biyoplastiklerin doğru şekilde tanımlandığı ve desteklendiği bir düzenleme çerçevesi, ülkemizi bu alanda öncü konuma taşıyabilir. Bu sürecin, tüm paydaşların katkısıyla birlikte şekillendirilmesi gerektiğine inanıyoruz.”

Sektörde öne çıkan görüş ise oldukça net; sorunun kendisi plastik değil, yanlış malzeme tercihidir. Biyoplastikler, petrol bazlı tek kullanımlık plastiklere kıyasla daha temiz ve güçlü bir alternatif olarak görülürken, doğru malzemenin doğru yerde kullanılması durumunda hem çevrenin korunabileceği hem de sanayinin gelişebileceği vurgulanıyor.

Yeni tek kullanımlık plastik düzenlemesi sanayide dönüşümü başlatıyor: “Doğru malzeme ayrımı yapılırsa biyoplastikler Türkiye için stratejik fırsat” yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

“Her plastik aynı değildir”

Geleneksel petrol türevi plastikler doğada yüzlerce yıl varlığını sürdürebilirken, oksobozunur plastikler parçalanma sürecinde mikroplastik oluşturarak ekosistem üzerinde kalıcı etkiler oluşturuyor. Günümüzde okyanuslarda biriken milyonlarca ton mikroplastik ve insanların haftalık ortalama plastik maruziyeti, sorunun ne kadar ciddi boyutlara ulaştığını açıkça gösteriyor. Buna karşın, nişasta temelli biyopolimerler gibi yeni nesil malzemeler uygun koşullar altında 90–180 gün içinde biyolojik olarak çözünebiliyor; mikroplastik oluşturmuyor ve yenilenebilir kaynaklardan elde edildikleri için karbon ayak izinin düşürülmesine katkı sağlıyor. Bu çerçevede sektör temsilcileri, plastik konusundaki tartışmaların artık petrol bazlı plastikler, oksobozunur plastikler ve biyoplastikler arasındaki farklar üzerinden ele alınması gerektiğine dikkat çekiyor.

“Aynı sepete konması teknik bir hata”

Biyobozunur malzemelerin petrol bazlı plastiklerle aynı sepete konmasını ‘teknik bir hata’ olarak değerlendiren Çomu, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: “Planlanan yeni yönetmelik, çevresel etkilerin azaltılması açısından oldukça önemli ve yerinde bir adımdır. Çevresel etki profilleri farklı olan malzemelerin aynı kapsamda değerlendirilmesi, bazı teknolojik çözümlerin gelişimini sınırlayabilir. Biyoplastikler, petrol bazlı tek kullanımlık plastiklerin yerine geçebilecek en güçlü ve en çevre dostu alternatiflerden biridir.”

Avrupa yaklaşımı: ayrıştır, teşvik et

Avrupa Birliği’nde yürürlüğe giren Packaging and Packaging Waste Regulation ile biyoplastikler ilk kez net bir yasal çerçevede tanımlanıyor. Biyobozunur ve kompostlanabilir malzemeler belirli kriterlere göre sınıflandırılıyor ve kullanım alanlarına göre yönlendiriliyor. Özellikle organik atıklarla birlikte toplanabilen ambalajlar, gıda ile temas eden ürünler ve geri dönüşümün zor olduğu alanlarda biyoplastik çözümler teşvik ediliyor. Bu yaklaşım sayesinde hem çevresel etkiler azaltılıyor hem de döngüsel ekonomi hedefleri destekleniyor. 

Biyobozunur ve kompostlanabilir ambalajların ne anlama geldiğini belirleyen EN 13432 standardı ise bu süreçte önemli bir referans noktası olarak öne çıkıyor. Türkiye’de petrol bazlı plastikler, oksobozunur plastikler ve bu standarda uygun gerçek biyobozunur malzemelerin net bir şekilde birbirinden ayrılması gerekiyor. Burada temel fark, malzemenin uygun koşullar altında tamamen doğaya geri dönebilme özelliği gösteriyor olması. Bu nedenle düzenlemeye uyumlu ve sertifikalı biyoplastiklerin ayrı bir kategori olarak ele alınması ve yerli üretimi destekleyecek teşviklerin geliştirilmesi büyük önem taşıyor.

“Sunar NP olarak, yerli üretimi ve ekonomik sürdürülebilirliği destekliyoruz”

Türkiye, nişasta bazlı hammaddeleri ve güçlü üretim altyapısıyla biyoplastik alanında önemli bir potansiyele sahip. Sunar Yatırım bünyesinde faaliyet gösteren Sunar NP, 2014 yılında başlattığı Ar-Ge çalışmalarıyla Türkiye’de nişasta bazlı biyopolimer üretimini hayata geçiren ilk şirket. Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Mustafa Nuri Çomu, “Biyoplastik, plastik kullanımına sadece bir alternatif değil; doğru malzemenin geleceğe uyarlanmış halidir. Sunar NP olarak, doğaya geri dönebilen biyopolimerlerimizle çevresel etkiyi azaltırken, yerli üretimi ve ekonomik sürdürülebilirliği de destekliyoruz. Türkiye’de biyoplastiklerin doğru politikalarla teşvik edilmesi hem çevrenin korunmasına katkı sağlar hem de sanayide katma değer yaratır. Aynı zamanda ithal petrokimya bağımlılığını azaltır ve ülkemizi uluslararası alanda daha güçlü bir konuma taşır” ifadelerini kullandı.  Bu açıdan bakıldığında biyoplastikler, yalnızca çevresel değil; aynı zamanda ekonomik ve stratejik bir fırsat alanı olarak öne çıkıyor.

Yeni tek kullanımlık plastik düzenlemesi sanayide dönüşümü başlatıyor: “Doğru malzeme ayrımı yapılırsa biyoplastikler Türkiye için stratejik fırsat” yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

“Her plastik aynı değildir”

Geleneksel petrol türevi plastikler doğada yüzlerce yıl varlığını sürdürebilirken, oksobozunur plastikler parçalanma sürecinde mikroplastik oluşturarak ekosistem üzerinde kalıcı etkiler oluşturuyor. Günümüzde okyanuslarda biriken milyonlarca ton mikroplastik ve insanların haftalık ortalama plastik maruziyeti, sorunun ne kadar ciddi boyutlara ulaştığını açıkça gösteriyor. Buna karşın, nişasta temelli biyopolimerler gibi yeni nesil malzemeler uygun koşullar altında 90–180 gün içinde biyolojik olarak çözünebiliyor; mikroplastik oluşturmuyor ve yenilenebilir kaynaklardan elde edildikleri için karbon ayak izinin düşürülmesine katkı sağlıyor. Bu çerçevede sektör temsilcileri, plastik konusundaki tartışmaların artık petrol bazlı plastikler, oksobozunur plastikler ve biyoplastikler arasındaki farklar üzerinden ele alınması gerektiğine dikkat çekiyor.

“Aynı sepete konması teknik bir hata”

Biyobozunur malzemelerin petrol bazlı plastiklerle aynı sepete konmasını ‘teknik bir hata’ olarak değerlendiren Çomu, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: “Planlanan yeni yönetmelik, çevresel etkilerin azaltılması açısından oldukça önemli ve yerinde bir adımdır. Çevresel etki profilleri farklı olan malzemelerin aynı kapsamda değerlendirilmesi, bazı teknolojik çözümlerin gelişimini sınırlayabilir. Biyoplastikler, petrol bazlı tek kullanımlık plastiklerin yerine geçebilecek en güçlü ve en çevre dostu alternatiflerden biridir.”

Avrupa yaklaşımı: ayrıştır, teşvik et

Avrupa Birliği’nde yürürlüğe giren Packaging and Packaging Waste Regulation ile biyoplastikler ilk kez net bir yasal çerçevede tanımlanıyor. Biyobozunur ve kompostlanabilir malzemeler belirli kriterlere göre sınıflandırılıyor ve kullanım alanlarına göre yönlendiriliyor. Özellikle organik atıklarla birlikte toplanabilen ambalajlar, gıda ile temas eden ürünler ve geri dönüşümün zor olduğu alanlarda biyoplastik çözümler teşvik ediliyor. Bu yaklaşım sayesinde hem çevresel etkiler azaltılıyor hem de döngüsel ekonomi hedefleri destekleniyor. 

Biyobozunur ve kompostlanabilir ambalajların ne anlama geldiğini belirleyen EN 13432 standardı ise bu süreçte önemli bir referans noktası olarak öne çıkıyor. Türkiye’de petrol bazlı plastikler, oksobozunur plastikler ve bu standarda uygun gerçek biyobozunur malzemelerin net bir şekilde birbirinden ayrılması gerekiyor. Burada temel fark, malzemenin uygun koşullar altında tamamen doğaya geri dönebilme özelliği gösteriyor olması. Bu nedenle düzenlemeye uyumlu ve sertifikalı biyoplastiklerin ayrı bir kategori olarak ele alınması ve yerli üretimi destekleyecek teşviklerin geliştirilmesi büyük önem taşıyor.

“Sunar NP olarak, yerli üretimi ve ekonomik sürdürülebilirliği destekliyoruz”

Türkiye, nişasta bazlı hammaddeleri ve güçlü üretim altyapısıyla biyoplastik alanında önemli bir potansiyele sahip. Sunar Yatırım bünyesinde faaliyet gösteren Sunar NP, 2014 yılında başlattığı Ar-Ge çalışmalarıyla Türkiye’de nişasta bazlı biyopolimer üretimini hayata geçiren ilk şirket. Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Mustafa Nuri Çomu, “Biyoplastik, plastik kullanımına sadece bir alternatif değil; doğru malzemenin geleceğe uyarlanmış halidir. Sunar NP olarak, doğaya geri dönebilen biyopolimerlerimizle çevresel etkiyi azaltırken, yerli üretimi ve ekonomik sürdürülebilirliği de destekliyoruz. Türkiye’de biyoplastiklerin doğru politikalarla teşvik edilmesi hem çevrenin korunmasına katkı sağlar hem de sanayide katma değer yaratır. Aynı zamanda ithal petrokimya bağımlılığını azaltır ve ülkemizi uluslararası alanda daha güçlü bir konuma taşır” ifadelerini kullandı.  Bu açıdan bakıldığında biyoplastikler, yalnızca çevresel değil; aynı zamanda ekonomik ve stratejik bir fırsat alanı olarak öne çıkıyor.

“Doğru regülasyon ile Türkiye lider konumda olabilir”

Planlanan yeni yönetmelik, çevresel etkileri azaltma açısından önemli bir adım olsa da malzemeler arasındaki ayrım konusunda geliştirilmeye açık görünüyor. Özellikle petrol bazlı tek kullanımlık plastiklerle, çevresel etkileri farklı olan biyoplastiklerin aynı kapsamda değerlendirilmesi, sürdürülebilir alternatiflerin önünü kesme riski taşır. Sunar NP, biyoplastiklerin GEKAP’tan ayrıştırılarak özel regülasyon ve teşviklerle desteklenmesini öncelikli bir strateji olarak ortaya koyuyor. Bu yaklaşım, çevresel sorumluluk ve ekonomik sürdürülebilirliği bir arada sağlayarak Türkiye’nin küresel biyoplastik pazarındaki rekabet gücünü artırıyor. Çomu konuya ilişkin açıklamasını şu sözlerle tamamladı, “Türkiye’nin COP31 sürecinde çevre ve sürdürülebilirlik alanında atacağı adımlar uluslararası ölçekte büyük önem taşıyor. Biyoplastiklerin doğru şekilde tanımlandığı ve desteklendiği bir düzenleme çerçevesi, ülkemizi bu alanda öncü konuma taşıyabilir. Bu sürecin, tüm paydaşların katkısıyla birlikte şekillendirilmesi gerektiğine inanıyoruz.”

Sektörde öne çıkan görüş ise oldukça net; sorunun kendisi plastik değil, yanlış malzeme tercihidir. Biyoplastikler, petrol bazlı tek kullanımlık plastiklere kıyasla daha temiz ve güçlü bir alternatif olarak görülürken, doğru malzemenin doğru yerde kullanılması durumunda hem çevrenin korunabileceği hem de sanayinin gelişebileceği vurgulanıyor.

Yeni tek kullanımlık plastik düzenlemesi sanayide dönüşümü başlatıyor: “Doğru malzeme ayrımı yapılırsa biyoplastikler Türkiye için stratejik fırsat” yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Üsküdar Üniversitesi Çevre Ahlakı Platformu Başkanı Prof. Dr. İbrahim Özdemir öncülüğünde hazırlanan kapsamlı dosyada; plastik israfı, çevreci “yeşil cami” örnekleri, geri dönüşümün önemi, çevre politikaları ve özellikle İslam dünyasında giderek artan bir sorun olan plastik atık ithalatı gibi başlıklar derinlemesine inceleniyor.

Plastik kirliliği küresel bir tehdit

Dosyada, dünya genelinde plastik kullanımının azaltılmasının hedeflendiği vurgulanarak, yılda yaklaşık 11 milyon ton plastik atığın su ekosistemlerine karıştığı ve mikroplastiklerin tarım topraklarında biriktiği belirtiliyor. Plastik kirliliğinin yıllık sosyal ve çevresel maliyetinin ise 300 ila 600 milyar dolar arasında olduğu tahmin ediliyor.

Müslüman ülkelerde plastik sorunu 

Müslüman ülkelerdeki plastik kullanımının artışı, geri dönüşüm altyapısının eksikliği ve çevre bilincinin düşüklüğünün öne çıkan sorunlar arasında sıralandığı dosyada, Türkiye, Endonezya, Pakistan gibi ülkelerde özellikle nehir ve deniz kirliliğinin büyük bir tehdit oluşturduğuna dikkat çekiliyor. TÜBİTAK verilerine göre Türkiye’de Sakarya, Gediz, Ergene ve Menderes nehirlerinde kirlilik oranının yüksek seviyede olduğu belirtiliyor.

Tek kullanımlık plastiklere yasal sınırlamalar getirilmeli!

Dosyada, İslam’ın çevreye dair öğretilerine de geniş yer veriliyor: İsrafın (aşırı ve gereksiz tüketim) haram olduğu, Kur’an’da çevreye zarar vermenin “fesad” (bozgunculuk) olarak tanımlandığı ve Peygamber Efendimizin sade yaşam tarzı ile doğaya saygısının örnek alınması gerektiği vurgulanıyor. Çözüm önerileri arasında ise camilerde Cuma hutbelerinde çevre bilincinin işlenmesi, İslami vakıflar ve sivil toplum kuruluşlarının geri dönüşüm projeleri geliştirmesi, eğitim ve medya kampanyalarıyla bilincin artırılması ve tek kullanımlık plastiklere yasal sınırlamalar getirilmesi yer alıyor.

Plastik atık ithalatı

Çin’in 2018’de plastik atık ithalatını yasaklamasının ardından, birçok Batılı ülkenin plastik atıklarını Türkiye, Malezya ve Endonezya gibi Müslüman ülkelere yönlendirdiği belirtilen dosyada, yılda üretilen 370 milyon ton plastik atığın sadece %9’unun geri dönüştürülebildiği gerçeği gözler önüne seriliyor. Türkiye’nin, Almanya ve İngiltere gibi ülkelerden geri dönüşüm adı altında plastik ithal eden başlıca ülkeler arasında yer aldığı ve uzmanlara göre bu durumun çevresel bir zafiyet ve etik bir sorun teşkil ettiği ifade ediliyor.

Dosyada, Türkiye, Malezya ve Endonezya özelinde plastik atık ithalatının ve geri dönüşüm kapasitelerinin yetersizliğinin yol açtığı sorunlar detaylı verilerle sunuluyor. Greenpeace’in araştırmasına göre Türkiye’ye ithal edilen atıkların Seyhan Nehri ve Akdeniz çevresine yasa dışı şekilde bırakıldığı, 2021’de her gün 241 TIR dolusu plastik atığın Avrupa’dan Türkiye’ye girdiği bilgisi paylaşılıyor. Benzer şekilde Malezya ve Endonezya’da da geri dönüştürülemeyen atıkların doğaya kontrolsüzce bırakıldığı ve bu durumun yasa dışı ticaret, politik zafiyetler ve rüşvet sistemiyle daha da kötüleştiği vurgulanıyor. Çözüm olarak plastik ithalatına karşı daha etkili denetimler, sivil toplum kuruluşlarının çevrecilik faaliyetlerinin yaygınlaştırılması ve İslami çevre ahlakının gündeme taşınması öneriliyor.

“Mizan: Dünya ile Bir Sözleşme” kamuoyunun erişimine açılıyor

Üsküdar Üniversitesi, 5 Haziran 2025 Dünya Çevre Günü kapsamında anlamlı bir adım atıyor.

Katkı sağlayıcıları arasında yer aldığı “Mizan: Dünya ile Bir Sözleşme” adlı uluslararası çevre belgesini, dijital formatta ve ücretsiz olarak kamuoyunun erişimine açıyor.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) öncülüğünde hazırlanan ve İslam’ın çevre ahlakına dair ilkelerini günümüz ekolojik krizleriyle buluşturan güçlü bir metin olan eser, yalnızca Müslümanlar için değil, doğayla uyum içinde yaşamak isteyen herkes için bir rehber niteliğinde.

Üsküdar Üniversitesi, eseri PDF formatında ücretsiz olarak erişime sunuyor. İsteyenler kitaba  https://uuyayinlari.com/mizan-dunya-ile-bir-sozlesme linkinden ulaşabiliyor.

“Sıfır Plastik” hedefi

Üsküdar Üniversitesi, “Sıfır Plastik” hedefi doğrultusunda üç yıl önce tek kullanımlık plastik bardak kullanımını sonlandırarak “Yeşil Üniversite” vizyonunda önemli bir adım attı.

“Yeşil Camii Projesi” başlatıldı

Üniversite aynı zamanda İslam Toplumu Millî Görüş (IGMG) ile birlikte cami merkezli bir toplumsal dönüşümü hedefleyen “Yeşil Camii Projesi” ni başlattı. Prof. Dr. İbrahim Özdemir’in öncülüğünde yürütülen proje, camilerin sadece ibadet değil, aynı zamanda çevre bilincinin yayıldığı eğitim ve dayanışma merkezleri haline gelmesini amaçlıyor ve karbon nötr yaşam rehberleri ile cami binalarının enerji verimliliğinin artırılmasını hedefliyor.

Tek kullanımlık plastiklere yasal sınırlama! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.