Başarsoft Kurucu Ortağı ve Genel Müdür Yardımcısı Ahmet Dabanlı ise OGM ile orman yangınlarının modellemesi, simülasyonu ve yangına müdahaleyle ilgili yapay zeka destekli sistemleri içeren proje üzerine çalıştıklarına dikkat çekti. Projede, Amerika ve Kanada gibi farklı ülkelerin modellerini akademik olarak araştırdıktan sonra Türkiye’ye uyarladıklarını ifade eden Dabanlı, birçok sahadaki data ve sistemlerle entegrasyon yapıldığını kaydetti. Dabanlı, yangın riskinin yoğun olduğu yerlerde de bir model geliştirildiğini belirterek, birçok sistemin entegre edilerek meteorolojiden alınan verilerle sistemin çalıştığını anlattı.

Yangınlara müdahalede yapay zekadan destek alınacak

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Matematik Bölümü Başkanı Özgür Martin de OGM ile birlikte Koç Dijital vasıtasıyla çalıştıklarının bilgisini vererek, bu kapsamda bir yapay zeka projesine karar verildiğini dile getirdi. Projeyle, yangın risk haritası oluşturarak, bu haritayla yangın müdahale planı ve optimizasyonu amaçladıklarını vurgulayan Martin, OGM, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve Karayolları Genel Müdürlüğünden veri topladıklarını ifade etti. Martin, söz konusu verilerle yaklaşık 400’den fazla değişken belirlediklerine dikkati çekerek, “Bunları kullanarak modelleme yaptık. Bu 20 bin alt bölgede yaptığımız modellemenin sonunda hem yangın risklerini çalıştırıyoruz hem de risk ataması yapıyoruz. Saatlik ve önümüzdeki 7 gün için tahmin yapıyoruz” diye konuştu.

Takip sistemleri uçak ve helikopterlerde de kullanılıyor

Panelde konuşan HAVELSAN Sivil Havacılık Eğitim Sistemleri Program Müdürü Mustafa Kılınç ise orman yangınlarıyla mücadelede eğitim simülatörüyle, gerçek hayatta deneyimlenmekten korkulan, maliyetli hususları, çok rahat bir şekilde deneyimleyebildiklerini aktardı. Simülatörün en önemli avantajının hatadan öğrenme yapılarak bir eğitim ortamı sunması olduğuna işaret eden Kılınç, bu sayede simülatörlerin kullanımının yaygınlaştırılmasını sağladıklarını belirtti.

Arvento Mobil Sistemleri Kurucu Ortağı ve Üst Yöneticisi Özer Hıncal da araç takip sistemlerine ilişkin bilgi vererek, sistemle aracın nerede olduğunu, nerelerde ne kadar durduğunu takip ettiklerini gösterdiklerini söyledi. Birçok sektörde kullanımın söz konusu olduğunu aktaran Hıncal, sistemlerin bazılarını helikopterlerde ve uçaklarda da kullanabildiklerini ifade etti.

TUSAŞ Sistem Mühendisliği Yöneticisi Ahmet Cumhur Özcan ise insansız hava araçlarının (İHA) ve yazılım teknolojilerinin günümüzde orman yangınlarıyla mücadelenin büyük bir parçası olduğunu anlatarak, OGM ile Aksungur üzerinden iş birliği yaptıkları bilgisini paylaştı.

Etkinliğin ikinci gününde düzenlenen “Yangın Yönetimi ve Risk Farkındalığına Yönelik Toplum Tabanlı Yaklaşımlar” ile “Entegre Yangın Yönetimi İçin Yenilikçi Yaklaşımlar ve İleri Teknolojiler” panelleri de dünyaca ünlü pek çok uzman ismi bir araya getirirken, “Yeşil ve Dijital Dönüşümün Temelleri: Kritik Mineraller İçin Yeni Çağ” başlıklı panel de katılımcıların yoğun ilgiyle takip edildi.

IFIW’de orman yangınlarında teknoloji ve inovasyon kullanımının geleceği ele alındı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Proje ekibini ağırlayan Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, “Günümüzde kaynakların verimli ve sürdürülebilir şekilde kullanılması tüm insanlığın geleceği adına büyük önem taşıyor. Büyük bir enerji kaynağı potansiyeline sahip olan güneş enerjisinden de maksimum şekilde faydalanmak, hem ekonomik hem de çevresel açıdan pek çok kazanım sağlıyor.  Fen Fakültesi İstatistik Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Funda İşçioğlu ve ekibinin TÜBİTAK’tan da destek gören projesi, güneş enerjisinin üretiminde verimliliği artırmayı hedefliyor. Hocamızı ve ekibini tebrik ediyor, başarılarının devamını diliyorum” dedi.

Güneş enerjisinin dünyada geniş çapta kullanılan yenilenebilir bir enerji kaynağı olduğunu dile getiren Doç. Dr. Funda İşçioğlu, “Güneş enerjisi, kurulum ve kullanım kolaylığı olmasının yanı sıra çevreyi kirletmemesi ve zararlı atık oluşturmaması gibi özelliklere sahip bir yenilenebilir enerji kaynağıdır. Güneş enerjisi, güneşin çekirdeğinde yer alan füzyon süreci ile açığa çıkan ışıma enerjisidir. Bu anlamda çok büyük bir enerji potansiyeli olan bu yenilenebilir enerji kaynağının değerlendirilmesi adına Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yapılan çalışmalar son dönemde hız kazanmıştır. Ülkeler, fosil kaynakların çevreye verdiği zararlardan kaçınmak için yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırmıştır. Bu sayede güneş enerjisinden ısı ve elektrik üretimi ile ilgili birçok araştırma yapılmakta ve kullanım yıllar geçtikçe artmaktadır. Güneş enerjisinden elektrik üretimi için birden fazla metot olmasına rağmen genel olarak eğilim, güneşten gelen ışığın doğrudan elektriğe çevrildiği fotovoltaik sistemlere yoğunlaşmıştır” dedi.

“Türkiye önemli bir güneş enerjisi potansiyeline sahip”

Türkiye’deki güneş enerjisi potansiyeline değinen Doç. Dr. İşçioğlu, “Ülkemiz, coğrafi konumu nedeniyle önemli bir güneş enerjisi potansiyeline sahiptir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından hazırlanan, Türkiye Güneş Enerjisi Potansiyeli Atlasına göre, ortalama yıllık toplam güneşlenme süresi 2 bin 741 saat olup ortalama yıllık toplam ışınım değeri 1.527,46 kWh/m2 olarak hesaplanmıştır. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre Haziran 2022 sonu itibariyle Türkiye’nin güneş enerjisine dayalı elektrik kurulu gücü 8.479,00 MW, toplam kurulu güç içerisindeki oranı yüzde 8,35 iken bu oran her gecen gün artmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye’de 11,6 milyon adet bina bulunmakta olup bu miktarın yaklaşık yüzde 87’si konut nitelikli binalardır. Türkiye’nin bina stokuna her yıl 100 binden fazla yeni bina eklenmektedir. Bu binaların çatı ve cephelerine önümüzdeki yıllarda büyük miktarlarda güneş enerjisi yatırımlarının yapılabileceği öngörülmektedir” dedi.

Güneş enerjisinin kullanım alanlarını anlatan Doç. Dr. İşçioğlu, “Sanayi, konutlar veya bireysel amaçlı kullanımlar için gerek duyulan enerji ihtiyacını, doğrudan güneşten sağlamak mümkün değildir. Bu sebeple güneş enerjisi çeşitli şekillerde dönüştürülerek kullanılabilir. Güneş enerjisinin kullanım alanları arasında, doğrudan veya dolaylı elektrik üretimi, sıcak su elde edilmesi, alan ısıtma ve soğutma, sanayi kuruluşları için proses ısı enerjisi ve sera ısıtması sayılabilir. Güneş enerjisinin kullanım alanları da dikkate alındığında özellikle ‘Fabrika Çatıları’ ülkemizde değerlendirilebilecek çatı alanlarını oluşturmaktadır. Bu anlamda da bu çalışma, Bursa’da faaliyet gösteren enerji sistemine sahip bir firmanın çatısında yer alan güneş panelleri enerji üretiminin istatistiksel güvenilirlik analizi yöntemi ile değerlendirilecek olması açısından önem arz etmektedir. Bu anlamda analiz sonuçları, fabrika çatılarına kurulma potansiyeli yüksek güneş panellerinin enerji anlamında verimliliğini kanıtlamak ve yenilenebilir enerji alanında üretilebilecek enerji potansiyelini maliyetleri de dikkate alarak firmalara gösterebilmek anlamında son derece önemlidir” diye konuştu.

“Alternatif enerji kullanımında yol haritası olacak”

Projenin detaylarından bahseden Doç. Dr. İşçioğlu, “Bu çalışmada Bursa’da faaliyet gösteren ve enerji üretim sistemine sahip bir firmada Güneş radyasyonu ile üretilen enerji arasındaki ilişki kullanılarak oluşturulmuş bir çok-durumlu sistem modellemesi dikkate alınarak güneş ışınımı yanında panel bozulma süreçlerini de devreye alan bir güvenilirlik analizi çalışması yürütülecektir. Bu çalışmada ilk olarak firmada mevcut iki tip güneş paneli kullanarak ağırlıklandırılmış bir çok-durumlu Pv sistemi için enerji üretim tahminlemesi yapılacaktır. Sonrasında ise dinamik güvenilirlik analizinde önemli olan çeşitli performans ölçülerinin hem panel bazında hem de farklı sistem yapıları bazında teorik olarak elde edilmesi üzerine çalışılacaktır. Bu performans ölçülerinin firmada mevcut panel ve Pv sistemi verileri ile değerlendirilmesi gerçekleştirilecektir. Ayrıca çalışmada son olarak firmaya, farklı tipte ve sayıda panel kurulumlarının hem sistem güvenilirliği hem de maliyet üzerindeki etkilerini gösteren bir optimizayon çalışması sunulacaktır. Çalışma ile firmaya gelecekteki enerji üretimini daha verimli yapabilmesi anlamında katkı sağlanmasının yanında ilgili bölgede faaliyet gösteren diğer firmalara alternatif bir enerji kaynağının kullanılabilmesi anlamında bir yol haritası sunacağı öngörülmektedir. Bu çalışma ile ayrıca sürdürülebilir enerji alanında güneş paneli enerji üretim verimliliğinin artırılması için yapılacak planlamalara destek sağlanmış olacaktır” dedi.

Güneş enerjisi kullanımının potansiyelini belirleyecek projeye TÜBİTAK’tan destek yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Ege Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Aysun Baltacı’nın yürütücülüğünü yaptığı “6 Serbestlik Dereceli Mikrorobot İçin Temassız Elektromanyetik Aktüatör Sisteminin Tasarımı ve Üretimi” projesi, “TÜBİTAK 1001 – Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı” kapsamında desteklenmeye uygun bulundu. Proje kapsamında mikrorobotların sıvı ve hidrojel içerisinde kontrollü hareketleri sağlanarak tıpta ve bilimde canlı içerisinde kullanımlarının önü açılacak.

Proje ekibini tebrik eden EÜ Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, “Son beş yılda üniversitemizde oluşturduğumuz bilim iklimi ile TÜBİTAK nezdindeki başarılarımızı sürdürüyoruz. Alanlarında uzman başarılı akademisyenlerimizin projeleri desteklenmeye devam ediyor. Makine Mühendisliği Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Aysun Baltacı hocamızın yürütücülüğünü yaptığı “6 Serbestlik Dereceli Mikrorobot İçin Temassız Elektromanyetik Aktüatör Sisteminin Tasarımı ve Üretimi” projesi de desteklenen projeler arasındaki yerini aldı. Hocamızı ve ekibini gönülden tebrik ediyor, başarılarının devamını diliyorum” dedi.

“Tıpta kullanım alanı bulacağını öngörüyoruz”

Mikrorobotlar hakkında bilgi veren proje yürütücüsü Dr. Öğretim üyesi Aysun Baltacı, “Manyetik mikrorobotlar, elektromanyetik alan içerisinde kontrollü olarak yer değiştirebilen ve konumlandırılabilen cihazlardır. Hareket enerjilerini temassız olarak kontrollü manyetik alan sağlayan elektromanyetik aktüatörden (EMA) alırlar. EMA’nın sargı akımları ayarlanarak, mikrorobotun hareketini sağlayan etki kuvveti ve mikrorobotun hareket yörüngesi kontrol edilir.  Manyetik mikrorobotların konumlaması temassız olarak uzaktan sağlandığından hareket için gereken güç ünitesi ve aktüatörler üzerinde yoktur. Bu sayede mikrorobotun boyutu küçülebilmekte ve özel amaçlar için aktüatörlere yer açılabilmektedir. Bu sebeplerden dolayı hassas ortamlarda  (insan damarları, beyin, göz vb.)  kullanımları uygundur. Gelecek yıllarda sıvı ve dokular içerisinde hareket eden manyetik mikrorobotların tıpta ve bilimde canlı içerisinde belirli bir noktaya ilaç iletme, örnek alma, yüzey parçalama gibi birçok kullanım alanı olacağı öngörülmektedir. Bu sebeple son on yıl içerisinde bu konuda araştırmalar artmıştır” dedi.

“Mikrorobotun sıvı ve hidrojel içerisinde hareketi sağlanacak”

Projenin detaylarını anlatan Baltacı, “Bu çalışmada, mikrorobot, mikrorobotu üç boyutlu uzayda hareket ettirecek elektromanyetik aktüatör ve denetleyici sistemi parametrik olarak bilgisayar ortamında tasarlanacak ve üretilecek, görüntü tabanlı geri besleme yöntemleri ile manyetik mikrorobotun sıvı ve hidrojel içerisinde belirli yörüngelerde kapalı çevrim kontrollü hareketi sağlanacak. Elektromanyetik aktüatör, bilgisayar destekli tasarım ve analiz programları kullanılarak, çoklu fizik ortamında bir bütün olarak incelenip tasarlanacak. Sistemin konum kontrolünde doğrusal olmayan model öngörümlü denetleç (nonlinear model predictive controller) kullanacak. Sistemde mikrorobota ilişkin geribesleme sinyali olarak görüntü işleme sisteminden gelen konum ve oryantasyon bilgileri kullanılacak” diye konuştu.

Dr. Öğretim üyesi Aysun Baltacı’nın yürütücülüğümü yaptığı proje ekibinde; Prof. Dr. Mutlu Boztepe, Doç. Dr. Mehmet Sarıkanat,  Doç. Dr. Levent Çetin, Dr. Öğr. Üyesi Barış Oğuz Gürses bulunuyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Mikrorobotların tıpta kullanımının önünü açacak proje yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.