Buca Belediyesi, sürdürülebilir bir çevre ve sıfır atık vizyonu doğrultusunda anlamlı bir projeye imza atıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Buca Belediyesi iş birliğiyle düzenlenen “Bokaşi Kompostu Eğitimi”, 9 Nisan 2026 Perşembe günü saat 12.30’da Şirinyer Düğün Salonu’nda gerçekleştirilecek. Mutfak atıklarını değerli birer gübreye dönüştürmeyi amaçlayan bu anlamlı etkinlikte, katılımcılara uygulamalı eğitim verilirken aynı zamanda evlerinde kompost yapabilmeleri için ücretsiz set desteği de sağlanacak.

BAŞKAN DUMAN: “GELECEĞİ BİRLİKTE YEŞERTECEĞİZ”

Etkinlik öncesi bir açıklama yapan Buca Belediye Başkanı Görkem Duman, yerel yönetimlerin çevre konusundaki sorumluluğuna dikkat çekerek, “Doğaya olan borcumuzu ancak onu koruyarak ve atıklarımızı dönüştürerek ödeyebiliriz. Hayata geçirilecek proje ile, her mutfağı küçük birer geri dönüşüm merkezine dönüştürmeyi hedefliyoruz. Bu seferberlik, sadece çöp miktarımızı azaltmakla kalmayacak, aynı zamanda daha sağlıklı bir toprak ve daha temiz bir hava için attığımız somut bir adım olacak. Tüm komşularımızı bu dönüşümün bir parçası olmaya davet ediyorum” diye konuştu.

ÇEVRE İÇİN DÖNÜŞÜM HAREKETİ

Bokaşi yöntemi, mutfak atıklarının fermente edilerek besin değeri yüksek bir gübreye dönüştürülmesini sağlıyor. Geleneksel kompost yöntemlerine göre daha hızlı ve kokusuz olmasıyla bilinen bu sistem, evsel atıkların çöp sahalarına gitmesini engelleyerek metan gazı salınımını azaltıyor. Bu sayede hem ev ekonomisine katkı sağlanıyor hem de toprağın yapısı kimyasal kullanmadan iyileştiriliyor.

BAŞVURU DETAYLARI

Eğitime katılmak ve ücretsiz kompost setlerinden faydalanmak isteyen vatandaşların en geç 7 Nisan 2026 tarihine kadar 0538 234 55 71 numaralı telefon hattını arayarak başvuru yapmaları gerekiyor.

Buca’da ‘Bokaşi Kompostu’ eğitimi verilecek yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Atık Kumbaram” Projesi

Selçuklu Belediyesi “Atık Kumbaram” projesi ile çevre duyarlılığına katkı sağlarken vatandaşların ev ekonomisine de destek oluyor. Evinde oluşan kağıt -karton, plastik, cam ve metal atıkları kaynağında ayrı toplanarak Atık Kumbaram noktalarına getiren vatandaşların atıkları atık türüne göre tartılarak alınıyor ve atık ücretleri Atık Kumbaram kartlarına yükleniyor. Atık kumbaram kartlarında biriken TL’ler anlaşmalı marketlerde veya üye işlerinde harcanabiliyor. Proje kapsamında Bosna Hersek, Aydınlıkevler, Kılınçarslan ve Feritpaşa Mahallelerinde olmak üzere 4 farklı noktada ve özel donanımlı mobil bir araç ile haftanın 6 günü pazar yerlerinde vatandaşa hizmet veriliyor. 2022-2025 yılları arasında 13 bin 510 üye uygulamaya katıldı. Vatandaşların Atık Kumbaram Kartına toplamda 2 milyon 660 bin TL yüklenirken yaklaşık 2 bin 200 ton geri kazanılabilir atık toplandı.

“Kompost” Projesi

Organik atıkların kompost tekniği ile yeniden toprakla buluşturarak döngüsel ekonomiye katkı sağlaması amaçlanıyor. Bu kapsamda Selçuklu’da bulunan meyve -sebze hali, semt pazarları ve manav reyonu bulunan süpermarketlerden toplanan organik atıklar ile yeşil alanlarda oluşan çim ve ağaç budama atıklarından kompost üretimi yapılıyor. Bu çalışmalarla suni gübre kullanımını en aza indirilmesi hedeflenirken sulama maliyetlerini düşürmek, yeşil alan yapım ve bakım faaliyetlerindeki karbon ayak izini azaltılması amaçlanıyor. Kompost yapımı çalışmalarında 2022-2025 yılları kapsamında 4 bin 807 ton çim, 5 bin 490 ton ağaç yongası ve 6 bin 633 ton meyve sebze atığı kullanılmış ve 10 bin 310 ton kompost ürün elde edildi.

Elden Ne Gelirse” Tiyatro Oyunu  

Selçuklu’da bulunan ilkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerine çevre ve sıfır atık konularında farkındalık oluşturmak amacıyla “Elden Ne Gelirse” adlı tiyatro oyunu sahnelenerek öğrencilere sıfır atık bilinci aşılanıyor. 2023-2025 eğitim öğretim yılları arasında 98 okulun katılımı ile 32 bin 350 öğrenci tiyatroyu izledi.

“Okullar Sıfır Atık İçin Yarışıyor”  Projesi

Selçuklu Belediyesi’nin çevre bilincini artırmak amacıyla hayata geçirdiği “Okullar Sıfır Atık İçin Yarışıyor” projesi, öğrencilerin yoğun katılımıyla sürüyor. Yarışma sayesinde evlerinde atıklarını ayrıştıran öğrenciler her hafta okulun belirlediği günde atıklarını okullarına getirerek geri dönüşümün önemini öğrenirken, daha temiz bir gelecek için yarışıyor. 5 Haziran Dünya Çevre Günü kapsamında düzenlenen ödül töreninde, atık yönetimi konusunda dereceye giren okullara ‘Sıfır Atık Pikniği’ düzenlenerek, öğrencilere çevre bilincini pekiştirecek tematik hediyeler takdim ediliyor. 2025-2026 yılı kapsamında yarışma devam ediyor.  Yarışma kapsamında , 2022–2025 yılları arasında eğitim kurumlarından 750 ton atık kaynağında ayrıştırılarak döngüsel ekonomiye katkı sağlandı.

“Selçuklu 2. El Pazarı” Projesi

“Selçuklu 2. El Pazarı” Projesi ile doğayı korumak, israfı önlemek, evlerde ihtiyaç fazlası olan eşyaların yeniden kullanılmasını sağlamak ve aile bütçesine katkı sağlamak amaçlanıyor. Her ayın ilk Pazar günü kurulan 2. el pazarında ücretsiz stant açan vatandaşlar fincan takımları, tabaklar, giysiler, çantalar, eski kitaplar, oyuncaklar, küçük elektronik eşyalarını uygun fiyatlara satışa çıkarabiliyor. Her ayın ilk Pazar günü kurulan 2. el pazarında ücretsiz stant açmak isteyen vatandaşlar Selçuklu Belediyesi hizmet masalarına şahsen başvuru yapabiliyor.

Çevre ve Sıfır Atık Platformu Çalışmaları

Selçuklu Belediyesi  tarafından desteklenen Çevre ve Sıfır Atık Platformu sitelerde, alışveriş merkezlerinde, parklarda stantlar kurularak; ambalaj atıkları, atık piller, tekstil/giysi atıkları, atık ilaçlar, bitkisel atık yağlar, atık elektrikli elektronik eşyalar gibi atıkların, kaynağında ayrı toplanması gerektiği konusunda bilgilendirmeler yapıyor. Ayrıca çevre, sıfır atık ve iklim değişikliği ile ilgili sosyal medya hesaplarından bilgilendirmeler yapılırken belirli aralıklarla etkinlikler düzenleniyor. Öne çıkan etkinliklerden biri olan Fidan Dikim Etkinliği kapsamında Çevre Gönüllüsü Halk Ormanı’nda 2021 yılından bugüne kadar 13 bin 100 Çevre Gönüllüsü ile birlikte toplam 14 bin 100 fidan dikimi yapıldı.

“Doğa İçin Adım Atıyoruz” Projesi

Temiz mahalle, Temiz Selçuklu sloganıyla çevre kirliliğine dikkat çekmek ve çevre konusunda farkındalığın artırılması amacıyla 15 günde bir farklı mahallelerde Çevre Gönüllüleri ile çevre temizliği etkinliği yapılıyor. Bugüne kadar Selçuklu’nun farklı mahallelerinde toplamda bin 560 çevre gönüllüsü ile çevre temizliği etkinliği gerçekleştirildi.

“Yeşil Atölye” Projesi

Atık miktarının azaltılması, geri dönüşüm ile döngüsel ekonominin hayata geçirilmesi, yeniden kullanımın teşvik edilmesi amacıyla Yazır Mahallesi Kanyon Park içinde bir ileri dönüşüm atölyesi olan ‘’Yeşil Atölye’’ faaliyete geçirildi. İlkokul, ortaokul, lise ve üniversite öğrencilerinin yanı sıra ev Hanımlarının da katılım sağladığı atölyede haftanın belirli günlerde geri dönüşüme dikkat çeken etkinlikler düzenleniyor. Yeşil Atölye bünyesinde gerçekleştirilen atölye etkinlikleri ve SETAP kapsamında gerçekleştirilen etkinliklere bugüne kadar toplam bin 233 kişi katılım sağladı.

Selçuklu Belediyesi Çevre ve Sıfır Atık Projeleriyle Türkiye’ye Örnek Oluyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İki gün süren eğitim programında katılımcılarla bir araya gelen ekipler, organik mutfak atıklarının Bokashi yöntemiyle ev ortamında nasıl komposta dönüştürüldüğünü anlattı. 

Uygulamalı olarak yürütülen atölyelerde, evsel atıkların koku oluşturmadan fermente edilerek doğal gübreye dönüşme süreci detaylı şekilde paylaşıldı.

Program kapsamında başvuru yapan katılımcılara ücretsiz kompost setleri verildi. 

Katılımcılar, edindikleri bilgilerle hem evsel atık miktarını azaltma hem de elde ettikleri doğal gübreyi tarımsal üretimde değerlendirme imkânı kazandı.

Seferihisar Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürlüğü, ilçe genelinde sıfır atık bilincini yaygınlaştırmak ve iklim krizine karşı yerel ölçekte çözüm üretmek amacıyla çalışmalarını sürdürüyor. 

Bu kapsamda gerçekleştirilen eğitimlerle, atıkların kaynağında ayrıştırılması, geri dönüşümün artırılması ve organik atıkların ekonomiye kazandırılması hedeflendi.

Sıfır atık yaklaşımının temel unsurlarından biri olan kompost uygulamasıyla, hem çevre kirliliğinin azaltılması hem de toprak sağlığının korunması yönünde önemli bir adım atıldı. 

Atölyelere gösterilen yoğun ilgi, Seferihisar’da sürdürülebilir yaşam pratiklerine yönelik farkındalığın her geçen gün arttığını ortaya koydu.

Seferihisar Belediyesi yetkilileri, doğayla uyumlu üretim ve tüketim alışkanlıklarını teşvik eden projelerle, daha temiz bir çevre ve sürdürülebilir bir gelecek için çalışmalarının kararlılıkla devam edeceğini belirtti.

Kompost Atölyelerine yoğun ilgi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Bornova Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürlüğü’nün yürüttüğü çalışmada, kentte ortaya çıkan organik atıkların döngüsel ekonomiye kazandırılması ve sürdürülebilir kent yaşamına katkı sağlanması hedeflendi.

Kadınların üretimi, toprağın gücüyle buluştu

Eğitimi, Bornova Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürü Yüksek Çevre Mühendisi Fatma Mesutgil verdi. Kent bostanında üretim yapan kadınlar, geri dönüştürülmüş malzemelerle kendi kompost kovalarını oluştururken, kompostun oluşum sürecini ve organik atıkların doğru ayrıştırılmasını uygulamalı olarak öğrendi. Atölye sonunda üretilen kompostlar kent bostanında kullanılarak sebze ve bitkilerin doğal yöntemlerle beslenmesine katkı sundu.

Su, toprak ve eşitlik aynı döngüde

2026 Dünya Su Günü’nün “Su ve Cinsiyet Eşitliği” teması kapsamında atölyede, kompost uygulamalarının toprağın su tutma kapasitesini artırarak sulama ihtiyacını azalttığı vurgulandı. Bu yaklaşımın hem su tasarrufu sağladığı hem de kadınların üretim süreçlerindeki iş yükünü hafifleten önemli bir pratik olduğu ifade edildi.

Başkan Eşki: “Küçük Adımlar Büyük Dönüşümler Yaratır”

Bornova Belediye Başkanı Ömer Eşki, atölyenin yalnızca bir geri dönüşüm faaliyeti olmadığını vurgulayarak, “Atığı kaynak olarak gören bu yaklaşım, kent tarımıyla çevre bilincini buluşturuyor. Kadınların üretimde güçlenmesi, suyun ve toprağın korunmasıyla birlikte ele alındığında gerçek bir sürdürülebilirlikten söz edebiliriz. Bornova’da küçük adımlarla başlayan bu dönüşüm, kent ölçeğinde büyük bir çevre bilincine dönüşecek” dedi.

Bornova’da kompostla dönüşen kent tarımı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin organik mutfak atıklarının kaynağında ayrıştırılarak yeniden toprağa kazandırılmasını sağlayacak bokaşi (bokashi) kompost uygulamasına talep artıyor. Gönüllü hanelerin bokaşi kompost seti almak için HİM– Hemşehri İletişim Merkezi (ALO 153)  üzerinden başvurduğu projeye bir haftada yaklaşık 2 bin talep geldi. Konak’ta Kültür ve Alsancak mahalleleri ile başlayan proje Karşıyaka ve Bornova ile devam etti. Karşıyaka’da Bostanlı ve Yalı mahalleleri, Bornova’da Ergene, Erzene, EVKA 3 ve Kazım Dirik mahalleleri sakinlerine verilen eğitimin ardından kompost setleri dağıtıldı. Projeyle, evsel organik atıklar özel kovalar kullanılarak az oksijenli ortamda yararlı mikroorganizmalarla fermente edilecek ve komposta dönüşmesi sağlanacak. Çalışmayla organik atıkların çöp sahalarına gitmesinin engellenmesi, sera gazı salımının azaltılması ve toprağın zenginleştirilmesi amaçlanıyor.

“Vatandaşlarımızın olağanüstü bir ilgisi var”

Çalışmalar hakkında bilgi veren Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı Kompost Üretimi ve Geri Kazanım Şube Müdürlüğü’nde görevli ziraat yüksek mühendisi Tahsin Alp Aras, Başkan Dr. Cemil Tugay’ın talimatıyla müdürlüğün kurulduğunu belirterek “Ardından kompost setlerinin alımları yapıldı ve vatandaşlarımızdan talepler toplanmaya başlandı. Daha birinci haftada 2 bine yakın talep geldi. Vatandaşlarımızın olağanüstü bir ilgisi var” şeklinde konuştu.

“Hemşehrilerimizle beraber ortak bir yola çıkıyoruz”

Kompost Üretimi ve Geri Kazanım Şube Müdürlüğü’nde görevli ziraat yüksek mühendisi Ferdan Çiftçi ise “Bu çalışma, Cemil Başkanımızın üzerinde durduğu bir proje. Küresel iklim değişikliği ve su krizinin yaşandığı günümüzde toprak verimliliğinin artırılması ve su kapasitesinin yükseltilmesi için hemşehrilerimizle beraber ortak bir yola çıkıyoruz. Bu yolculukta beraber bu işi büyütecek ve hepimiz kazanacağız. Bu, dünya için yapacağımız çok büyük bir iyilik. İzmir kazanacak, dünya kazanacak. Şu an 10 bin kova ile yola çıkıyoruz. Proje büyüyerek devam edecek” diye konuştu.

“Kimin emeği varsa çok takdir ettim”

Ziraat mühendisleri tarafından verilen eğitimin ardından bokaşi kompost setini alan yurttaşlar uygulamadan memnun. Projenin paydaşı olmaktan duyduğu mutluluğu ifade eden Sibel Bengisu, “Müthiş bir şey; kimin emeği varsa çok takdir ettim. Bu uygulama ve bu yönetim devam ettikçe, toprağın ne kadar bereketli olduğu, ne kadar çabuk çoğaldığı çok daha çabuk kavranacak. Çok tebrik ediyorum. Gerçekten çok önemli bir adım. İnşallah devamı gelir ve sürdürülebilir, daha iyi çalışmalara vesile olur” ifadelerini kullandı.

“Böyle bir duyarlılığımız varmış ama farkında değilmişiz”

Erkin Özer, “Çok güzel, çok olumlu bir proje. Başkana çok teşekkür ederim. Böyle bir duyarlılığımız varmış ama farkında değilmişiz. Bu farkındalığı yarattığı için teşekkür ediyorum. Ayrıca katı atık toplama projesi vardı, onu da hassasiyetle takip ediyoruz. Sadece İzmir’in değil, dünyanın bu farkındalığa sahip olması lazım. İzmir’de başlamış olması bizi onurlandırıyor, gururlandırıyor. İzmir’den böyle bir proje çıkıyor diye hava atıyoruz” şeklinde konuştu.

“Topraklarımız ve sağlıklı nesiller için böyle bir proje gerekli”

Füsun Taşyılmaz ise, “Umarım toprağımıza, çevremize, doğamıza faydalı bir proje olur. Topraklarımızın beslenmesi için önemli olacağını düşünüyorum. Küresel iklim krizi var, su sıkıntımız var. Topraklarımız verimli değil. Topraklarımızın beslenmesi ve daha sağlıklı nesiller için böyle bir proje gerekli” diye konuştu.

Kokusuz ve pratik

Japonca’da “fermente organik madde” anlamına gelen bokaşi (bokashi) kompostu; mutfaklardan çıkan meyve ve sebze atıkları, yemek artıkları ile çay ve kahve posası gibi organik atıkların, koku, sinek ve haşere oluşturmadan kapalı kovalar içinde fermente edilmesini sağlayan çevreci bir yöntem olarak öne çıkıyor. Oksijenin sınırlı olduğu ortamda yararlı mikroorganizmalarla gerçekleşen fermantasyon süreci sayesinde organik atıklar çürümeye bırakılmadan değerlendiriliyor. Ev ortamında kolaylıkla uygulanabilen ve apartman yaşamına uygun olan sistem, günlük kullanımda pratiklik sağlıyor. Süreç sonunda elde edilen fermente ürün, toprağın yapısını iyileştiren ve besin değeri yüksek bir toprak düzenleyici olarak kullanılabiliyor. Ayrıca fermantasyon sırasında oluşan bokaşi sıvısı, seyreltilerek doğal sıvı gübre olarak değerlendirilebiliyor.

Vatandaşların kompostları İzmir Büyükşehir Belediyesi ekipleri tarafından toplanacak. Elde edilen ürünler, park, bahçe ve tarımsal alanlarda toprak iyileştirici olarak kullanılacak. İzmirliler isterlerse evde ürettikleri kompostu bahçelerine, büyük saksılara, apartman ya da site bahçelerine gömebilecek ya da yürüyüş sırasında park ve piknik alanlarında doğaya bırakabilecek.

Bokaşi kompost seti nasıl kullanılır?

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin dağıtımını yaptığı bokaşi setlerinin kullanım talimatları ise şu şekilde;

1. Musluğu contalar içte–dışta olacak şekilde kovaya takıp somunu sıkın.
2. Süzgeci yerleştirip 3–4 cm mukavva veya baskısız karton ekleyin.
3. Beyaz kâğıt, peçete, renkli viyol ve dergi kullanmayın; fazla kâğıt alt suyu geciktirir
4. 1 ölçek (50 ml) konsantreyi klorsuz suyla 1:10 seyreltip karton–mukavvayı ıslatın; ilerleyen aşamada oran 1:100 olabilir.
5. Klorsuz su kullanın; gerekirse şebeke suyunu bir gece bekletin.
6. Konsantreyi kullanım sonrası ağzı kapalı şekilde buzdolabında saklayın.
7. Atıkları küçük parçalara ayırıp günde tek sefer ekleyin, talaş serpip sıvıyla ıslatın.
8. Mikro-aerobik ortam için eklemeyi tek seferde yapın; sıvı buzdolabında 1 hafta saklanır.
9. Atıklar küçüldükçe bokaşi (bokashi) alt suyu daha hızlı oluşur.
10. Talaş ve seyreltilmiş konsantre eklenen atıkları deliksiz aparatla iyice sıkıştırın; bu fermantasyonu hızlandırır ve kokuyu önler.
11. Kimyasal işlem görmemiş odun talaşı kullanın.
12. Talaş yoksa geçici olarak baskısız karton, mukavva veya buğday kepeği tercih edilebilir.
13. Fermantasyon için atıklar havasız kalmalı; kapak sıkıca kapatılmalı ve ekleme günde tek sefer yapılmalıdır.
14. Kova, doğrudan güneş almayan bir yerde tutulmalıdır.
15. Oda sıcaklığında (yaklaşık 24 °C) mikroorganizmalar verimli çalışır ve alt su zamanında oluşur.
16. Bokaşi alt suyu 15–20 gün içinde gün aşırı alınır, klorsuz suyla 1:100 seyreltilip bitkilere iki sulamada bir verilir.
17. Rengi elma sirkesi gibi, kokusu turşu/sirke olmalıdır; kötü koku ve renk bozulma göstergesidir.
18. Kova günlük kontrol edilir; alt su buzdolabında saklanır ve bozulmuşsa kullanılmaz.
19. Sette iki kova vardır; ilk kova dolup fermantasyona girince ikinci kovayla devam edilir.
20. Dolu kova en az iki hafta kapalı, karanlık ve güneş almayan yerde bekletilir; sıvı gübre bu sürede günlük alınır.
21. Sıkıştırma kapağı kovalar arasında kullanılır; bu nedenle sette tek kapak bulunur.
22. En az 15 gün fermente olan posa, bahçe veya saksıda yaklaşık 30 cm derinliğe gömülür.
23. İki ay sonra bitki dikimine uygun hale gelir; istenirse çıkarılıp başka bir yerde kompost olarak kullanılabilir.

İzmir’de bokaşi seferberliği yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın sürdürülebilir atık yönetimi için başlattığı “Dönüşüme Evde Başla” projesi, organik atıkların dönüşümüyle devam ediyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülen proje kapsamında, evlere ücretsiz bokaşi kompost seti dağıtımı için talepler toplanmaya başladı. Proje kapsamında, evsel organik atıklar özel kovalar kullanılarak az oksijenli ortamda yararlı mikroorganizmalarla fermente edilecek ve komposta dönüştürülecek.

Evlerde oluşan yemek artıkları, yumurta kabukları, bitki ve sebze atıkları İzmir’in atık döngüsüne girmeden, hanelerde dönüştürülecek. Böylece hem kentin sera gazı salımı azaltılacak hem de daha güvenli ve besin değeri yüksek gıda üretimine katkı sağlanacak.

Tugay: Toprağı da tarımı da kurtarabiliriz

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, atık ayrıştırmanın öncelikli konularından biri olduğunu belirterek “Can çekişen toprağın kurtuluşu bizim elimizde. Depolama alanlarına ya da yakma tesislerine gönderdiğimiz çöplerin içindeki en değerli kısım olan organik atıkları doğru değerlendirerek toprağı da tarımı da kurtarabiliriz” dedi.  

Dönüşüme Evde Başla projesi ile evlere dağıtılan poşetlerle ambalaj atıklarını topladıklarını belirten Tugay, “Artık bir hedefimiz daha var, organik atıklarımızı da değerlendireceğiz. Evlerde herkesin rahatlıkla yapabileceği bir kompost çalışmasını Büyükşehir olarak başlatmaya karar verdik, bu konuda sizi de bizimle çalışmaya davet etmek istiyorum. Bokaşi kompost kovalardan satın aldık. Bizimle iş birliği yapmak isteyen yurttaşlarımıza ücretsiz dağıtacağız. Kova dolduğu zaman kapılardan teslim alacağız. Bu çalışmaya katılmak isteyen hemşehrilerimizin bizi aramasını bekliyoruz. Bu konuda kent olarak daha bilinçli olacağımıza inanıyorum. Bu proje yurttaşlarımızın çabası ve katkısı ile başarılı olacaktır. Bu güzel şehrimizi hep birlikte koruyalım, hep birlikte daha yaşanabilir hale getirelim” dedi.

Talepler toplanmaya başlandı

Projeye ilk olarak Konak ilçesinin Kültür ve Alsancak mahallelerinden başlandı. Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı ekipleri, pilot bölgede sahaya inerek İzmirlilere bokaşi kompost seti hakkında ilk bilgilendirmeleri yaptı. Gönüllülük esasına dayalı yürütülecek projede, bokaşi kompost seti için vatandaşlar İzmir Büyükşehir Belediyesi Alo 153 Hemşehri İletişim Merkezi (HİM) üzerinden başvuru yapabilecek.

Toprak iyileştirici olarak kullanacak

İzmirliler, evde ürettikleri kompostu bahçelerine, büyük saksılara, apartman ya da site bahçelerine gömebilecek; bahçesi olanlara hediye edebilecek ya da yürüyüş sırasında park ve piknik alanlarında doğaya bırakabilecek. Kendi imkânlarıyla değerlendirmek istemeyen vatandaşların kompostları ise İzmir Büyükşehir Belediyesi ekipleri tarafından toplanacak. Elde edilen ürünler, park, bahçe ve tarımsal alanlarda toprak iyileştirici olarak kullanılacak.

Kokusuz ve pratik
Bokaşi kompostu; mutfaklardan çıkan meyve ve sebze atıkları, yemek artıkları ile çay ve kahve posası gibi organik atıkların, koku, sinek ve haşere oluşturmadan kapalı kovalar içinde fermente edilmesini sağlayan çevreci bir yöntem olarak öne çıkıyor. Oksijenin sınırlı olduğu ortamda yararlı mikroorganizmalarla gerçekleşen fermantasyon süreci sayesinde organik atıklar çürümeye bırakılmadan değerlendiriliyor.

Ev ortamında kolaylıkla uygulanabilen ve apartman yaşamına uygun olan sistem, günlük kullanımda pratiklik sağlıyor. Süreç sonunda elde edilen fermente ürün, toprağın yapısını iyileştiren ve besin değeri yüksek bir toprak düzenleyici olarak kullanılabiliyor. Ayrıca fermantasyon sırasında oluşan bokaşi sıvısı, seyreltilerek doğal sıvı gübre olarak değerlendirilebiliyor.

Bokaşi ne demek?

Japonca’da “fermente organik madde” anlamına gelir. Geleneksel komposttan farklı olarak bu yöntemde yiyecek atıkları oksijensiz ortamda özel mikroorganizmalarla fermente edilir.

Bokaşi kompost, organik atıkları koku ve böcek oluşturmadan değerlendirir, sera gazını azaltır. Evde uygulanabilir, kolay ve düşük maliyetlidir. Toprağın yapısını, mikrobiyel aktivitesini ve su tutma kapasitesini iyileştirir. Yavaş salınımlı gübre gibi çalışarak besinleri bitkilere hazırlar. Hastalık ve zararlıları baskılar, kimyasal kalıntıları azaltır. Daha verimli, güvenli ve besin değeri yüksek gıda üretimini destekler.

Organik atıklar evde bokaşi ile dönüşecek yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Çevre vizyonuyla gelecek nesillere temiz bir çevre bırakma amacıyla çalışan Selçuklu Belediyesi 2022 yılında kurduğu kompost üretim tesisinde 10 bin 310 ton kompost üretti.

Selçuklu Belediyesi, çevreye duyarlı ve sürdürülebilir belediyecilik anlayışı doğrultusunda hayata geçirdiği çalışmalarla örnek olmaya devam ediyor. 2022 yılında Selçuklu Belediye Başkanı Ahmet Pekyatırmacı’nın öncülüğünde başlatılan kompost üretim çalışmalarıyla organik atıklar ekonomiye ve çevreye kazandırılıyor. Bu örnek proje gelecek nesillere de örnek oluyor. Bu çerçevede Uluslararası Mevlana Anadolu İmam Hatip Lisesi botanik kulübü öğrencilerini ağırlayan tesiste yetkilikler, öğrencilere kompost üretimini baştan sona anlattı.  

Başta pazar yerleri olmak üzere çim biçme ve ağaç budama işlemlerinin ardından kalan atıklar önce toplanıyor, daha sonra yapılan işlemlerin ardından üretilen kompostlardan organik gübre elde ediliyor. Selçuklu Belediyesi Park Bahçeler Müdürlüğü ile İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürlüğü ekiplerinin işbirliğinde gerçekleşen çalışmalarda yıl boyunca 3 bin ton kompost üretimi gerçekleştirilirken 2022 yılında üretime başlayan tesis bugüne kadar 10 bin 310 ton kompost üretimi gerçekleştirdi.

Kompost üretim tesisi yenilikçi uygulamalar da geliştiriyor

Yenilikçi uygulamaların da yapıldığı tesiste üretilen kompost sıcaklığıyla oluşturulan serada deneme bitki üretimi de gerçekleştiriliyor.  

Başkan Pekyatırmacı: “ Çevre vizyonuyla Selçuklu’yu daha yeşil bir geleceğe taşıyoruz”

Selçuklu Belediyesi olarak çevreyi koruyan, doğal kaynakları verimli kullanan ve gelecek nesillere daha yaşanabilir bir şehir bırakmayı hedefleyen projeleri hayata geçirmeye devam ediyoruz. Kendi faaliyetlerimizden kaynaklanan organik atıkları kompost gübreye dönüştürerek hem atık miktarını azaltıyor hem de yeşil alanlarımızda doğal ve sağlıklı bir kullanım sağlıyoruz. 2025 yılı boyunca 3 bin ton kompost üretimi gerçekleştirdik 2022 yılında faaliyetlerine başlayan tesisimizde bugüne kadar 10 bin 310 ton üretim yaparak önemli bir başarı elde ettik. Bu çalışma, sıfır atık vizyonumuzun somut bir göstergesidir. Ayrıca gençlerimizin, öğrencilerimizin bu tesisleri ziyaret ederek süreci yerinde görmeleri, çevre bilincinin erken yaşta kazanılması açısından son derece kıymetlidir. Selçuklu Belediyesi olarak sürdürülebilir çevre politikalarımızı kararlılıkla sürdürmeye devam edeceğiz.” şeklinde konuştu.

Uluslararası Mevlana Anadolu İmam Hatip Lisesi öğrencileri kompost üretimi ile ilgili gözlem yaptıkları gezide bilgi veren yetkililere ve örnek uygulama nedeniyle Selçuklu Belediyesi’ne teşekkür ettiler.

Öğrenciler Selçuklu Belediyesi Kompost Üretim Tesisi’ni ziyaret etti yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul Okan Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü Başkanı Doç. Dr. İlkay Gök gıda atıklarının, küresel ölçekte hem çevresel hem de ekonomik açıdan ciddi sonuçlara yol açtığını anlatıyor: “Gıda ve Tarım Örgütü’ne (FAO) göre 2013 yılında gıda atıkları 1,3 milyon tonu aştı. Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre 2022-2024 yılları arasında gıda israfının 1,05 milyar tona ulaştığı belirtildi. TÜİK verilerine göre 2021’de ülkemizde toplam 18,2 milyon ton gıda, çöpe atıldı. Türkiye’de 2021’de yıllık kişi başı üretilen evsel katı atık miktarı ise 340 kilogramdı. 2016 verilerine göre gıda israfı yılda 23,7 Mt CO2 eşdeğeri sera gazı emisyonuna neden olmuş”.

Küresel sera gazı emisyonlarının, %8-10’u gıda israfı kaynaklı

Doç. Dr. Gök gıda atıklarının yalnızca ekonomik kayıplara sebep olmadığını, aynı zamanda üretim, işleme, taşıma ve bertaraf süreçlerinde önemli miktarda sera gazı emisyonuna yol açarak karbon ayak izini artırdığını belirtiyor. “Tarımsal üretim aşamasında kullanılan gübreler, su, enerji ve iş gücü gibi kaynaklar; ürünlerin atılması halinde boşa gider. Bu kaynakların kullanımı sırasında ortaya çıkan karbon salımları, sera gazı emisyonlarını oluşturur. Gıda kaybı ve israfı, küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık %8-10’una denk geliyor. Çöplüklere gönderilen organik atıklar, küresel ısınma potansiyeli açısından büyük tehdit”.

Doç. Dr. Gök, FAO verilerine göre, gıda atıkları nedeniyle yılda yaklaşık 3.3 milyar ton karbondioksit eşdeğeri sera gazının atmosfere salındığını ifade ederken, gıda atıklarının azaltılmasının, karbon ayak izinin düşürülmesi açısından stratejik öneme sahip olduğunu söylüyor: “Çöplüklere giden gıda atıkları oksijensiz ortamda hızla çürüyüp metan salıyor. Metan, karbondioksite göre 28 kat daha güçlü bir sera gazı. Yani yemekler tabağınıza gelene kadar suyu, toprağı, emeği, enerjiyi tüketiyor.”

“Kompost ise bu hikâyeyi tersine çeviriyor” diyor Doç. Dr. İlkay Gök. Atığın toprağın besinine dönüştüğünü, çöpe giden organik maddeyi azaltıp metan oluşumunu kestiğini, toprağın karbon tutma kapasitesini yükselttiğini belirtiyor. 

İstanbul Okan Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü’nde sürdürülebilir kampüs çalışmaları kapsamında gastronomi mutfaklarında oluşan sebze-meyve kabukları, kahve telvesi, yumurta kabukları gibi organik atıklar kompost kabinlerinde toplanıyor. Ardından kompost alanında uygun karbon-azot dengesiyle toprakla buluşturuluyor. Elde edilen kompost, kampüs içi yeşil alanlarda kullanılıyor. Böylece atıklar kontrollü bir süreçle toprağa geri kazandırılıyor.

Doç. Dr. Gök “Atıksız mutfak yaklaşımı, yalnızca gıda israfını azaltmakla kalmaz; aynı zamanda enerji ve su tüketimini düşürerek çevresel yükü hafifletir” diyor. 

“Kompostu, mutfak kültürünün doğal bir parçası haline getirmek istiyoruz”

Doç. Dr. Gök “Öğrencilerimizle birlikte Gıda ve Gastronomide Sürdürülebilirlik ve Tarladan Sofraya Tarım Uygulamaları Dersleri kapsamında kompost sürecini sahada takip ediyor, ayrıştırmadan dönüşüme kadar tüm adımları öğreniyor ve uyguluyoruz. Amacımız, kompostu teorik bir kavram olmaktan çıkarıp, mutfak kültürünün doğal bir parçası haline getirmek. Çünkü kompost hem gezegene hem işletme hesabına iyi geliyor. Bugünün öğrencileri yarının şefleri, işletmecileri ve gıda girişimcileri. Onlar sadece çevreyi korumuyorlar; işin kalitesini, maliyet verimliliğini ve sektörün itibarını da yukarı çekiyorlar. Onların sürdürülebilirlik refleksi kazanması, sadece çevresel bir kazanım değil, aynı zamanda sektörün geleceğine karşı etik bir sorumluluk” diyerek çalışmanın faydasını özetliyor.

Tarladan Sofraya Tarım Uygulamaları Dersi ile sürdürülebilir kampüs

İstanbul Okan Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü’nün, yeşil kampüs hedefi kapsamında bir çalışması daha bulunuyor. İstanbul Okan Üniversitesi Tuzla Kampüsü’nde, Tarladan Sofraya Tarım Uygulamaları Dersi’nde öğrenciler gastronomi tarlasına meyve-sebze ekiyor. Yetiştirdikleri meyve ve sebzeleri kullanarak yemek hazırlıyor. Ders kapsamında organik tarım, sebze ve meyve yetiştiriciliği, toprak özelliklerini öğreniyor. Sürdürülebilir bir yaşam için tarımın önemini, uygulamalı olarak görüyor. 

Öğrencilerden Mutfakta Yeşil Dönüşüm yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın sürdürülebilir bir kent için başlattığı atık yönetim planlaması kapsamında park ve bahçelerdeki yeşil atıklar da kompost gübreye dönüştürülerek yeniden doğaya kazandırılıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi Park ve Bahçeler Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında, budama artığı, çim kalıntıları, yeşil atıklar, atölyelerden çıkan talaş atıkları gibi doğal atıklar ekipler tarafından toplanıyor. Toplanan atıklar, daire başkanlığının Bornova’daki yerleşkesine getirilerek kompost üretimi için hazırlanıyor. Hazırlanan doğal materyal, İzmir Doğal Yaşam Parkı’ndan getirilen hayvansal gübre ile birleştirilip, sıcaklık, nem ve azot gibi uygun şartlar sağlanarak kompost gübreye dönüştürülüyor.

Yılda 2 buçuk milyon lira tasarruf

İzmir Büyükşehir Belediyesi, kentin doğal kaynaklarıyla dönüştürdüğü kompost gübreyi, yine kentin yeşil alanlarının doğal bir şekilde gübrelenmesi için kullanıyor. Böylelikle İzmir’in yeşil alanları, kimyasal zenginleştiriciler yerine doğal gübrelerle daha yeşil ve sağlıklı bir hale getiriliyor. Gübreler, yeşil alanların yanı sıra Tarımsal Daire Başkanlığı tarafından yangın gören şehir içindeki tarımsal alanlarda ihtiyaç halinde toprağın zenginleştirilmesi için de kullanılıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi, kendi bünyesinde ürettiği gübre ile yılda yaklaşık iki buçuk milyon liralık tasarruf sağlıyor.

Hedef yılda 4 bin metreküp kompost üretimi

İzmir Büyükşehir Belediyesi Park ve Bahçeler Dairesi Başkanlığı Ağaçlandırma Şube Müdürlüğü Peyzaj Mimarı Yağmur Altun, kompost üretirken belirli nem ve oksijenle birlikte azot ve karbon döngüsünü dikkate alarak bir karışım hazırladıklarını belirtti. Bu karışımı belirli aralıklarla karıştırdıklarını aktaran Altun, “Bu sayede kontrollü bir çürüme elde etmiş oluyoruz. Bu kontrollü çürümeyle elde ettiğimiz kompost, bizim toprağımızı zenginleştiren doğal gübre halinde geri kullanabileceğimiz materyale dönüşmüş oluyor. Belediyemizin Park ve Bahçeler Dairesi Başkanlığı bünyesinde budama atıkları, çim atıkları gibi atıklardan elde ettiğimiz materyalleri kompost alanımızda kompost üretiminde kullanıyoruz. Yılda 4 bin metreküp kompost üretimi hedefliyoruz” diye konuştu.

Süreç nasıl işliyor?

İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı, park, bahçe ve yeşil alanlardan ağaçların budanması, dal, yaprak kalıntısı ağaç parçaları, dökülen yapraklar, çim biçme artıkları  Bornova’da bulunan Park ve Bahçeler Dairesi Başkanlığı’nın yerleşkesine getiriliyor. Toplanan malzemeler bu noktada öğütülerek gübrelerde kullanıma hazır hale getiriliyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi önümüzdeki süreçte Başkan Dr. Cemil Tugay’ın ilçe belediye başkanlarına  yaptığı çağrı çerçevesinde ilçe belediyelerinden gelen atıkların da dönüşümünü sağlamayı hedefliyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi, apartmanlardan, evlerden, okullardan, kamu kurum ve kuruluşlarından, spor tesislerinden, sitelerin bahçelerinden ve kendi mülkiyetinde olmayan alanlardan çıkan yeşil atığın kompost gübreye dönüşümünü sağlamıyor.

Büyükşehir’in yeşil atıkları kompost gübreye dönüşüyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Etkinlikte standa gelen her yaştan ziyaretçilere Selçuklu Belediyesi’nin kompost üretimi anlatılırken, vatandaşların bireysel olarak evde neler yapabilecekleri konusunda da tavsiyeler verildi. Ayrıca kompostun faydası ve avantajlarıyla birlikte tarımda niçin kompost kullanılmasının gerektiği hakkında bilgilendirmeler yapılırken, ziyaretçilerin deneyimlemesi için kompost numunesi hediye edildi. Yoğun ilgi gören kompost üretim atölyesinde etkinlik boyunca Selçuklu Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürlüğü kompost üretim atölyesinde ziyaretçilere tanıtım ve bilgilendirme yapıldı.

Başkan Pekyatırmacı:“ Sıfır atıkla ilgili çalışmalarımızı her platformda anlatmaya devam edeceğiz”

Selçuklu Belediyesi’nin çevre ve sıfır atıkla ilgili yoğun mesai harcadığını ve bu konuda başarılı çalışmaların meyvelerini almaya başladıklarını ifade eden Selçuklu Belediye Başkanı Ahmet Pekyatırmacı, “Çevre ve sıfır atıkla ilgili çalışmalarımızdan bir tanesi de atıkların organik gübreye dönüştürülmesi. Ekiplerimiz bu amaç doğrultusunda pazarlardan, halden, otellerden ve alışveriş merkezlerinden topladıkları organik atıkları fidanlığımızın arkasında bulunan bölgede oluşturduğumuz kompost üretim merkezinde birleştirerek 45 gün içerisinde gübreye dönüştürüyor. Böylelikle hem şehrimizde oluşan yüksek miktarlı organik atıkların çöpe gitmesini önlemiş oluyor hem de bu organik atıklardan gübre elde ederek bunlara bir ekonomik değer kazandırmış oluyoruz. Bu çalışmalarımızı da fırsat bulduğumuz her platformda vatandaşlarımıza anlatıyoruz. Hedefimiz önümüzdeki süreçte bütün konutlarımızdan üretilen organik atıkları doğru bir şekilde kompost ünitelerine ulaştırmak ve bunları gübreye dönüştürerek doğaya kazandırmak. Selçuklu Belediyesi olarak sürdürülebilir bir çevre adına her türlü projenin içerisinde olmaya devam edeceğiz” şeklinde konuştu.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Selçuklu Belediyesi Konya Bilim Merkezi’nde düzenlenen SERAFEST etkinliğine katılarak kompost üretimi standında kompost üretimi hakkında vatandaşları bilgilendirdi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Aslanlı Havuz Parkı Yanında kurulan stantlarda Kıl Tatlı Biber, Aydın Karasu Uzun Patlıcan, Selçuk Kara Karpuz, Köy Domatesi, Kara Kavun, Topan Patlıcan, Salatalık fidelerine ve kompost gübre dağıtımına vatandaşlar yoğun ilgi gösterdi.

Efes Tarlası Yaşam Köyü’nde atalık tohumlardan üretilen fideleri ve kompost gübreyi vatandaşlara meclis üyeleri ile birlikte dağıtan Efes Selçuk Belediye Başkanı Filiz Ceritoğlu Sengel; “Biz çok uzun yıllardan beri Efes Tarlası Yaşam Köyü’nde park bahçe atıklarından faydalanarak kompost gübrelerimizi üretiyoruz.  Kompost gübrelerimizi vatandaşlarımıza ve üreticilerimize dağıtıyoruz. Efes Tarlası Yaşam Köyü’nde atalık tohumlardan fidelerimizi üretiyor, vatandaşlarımız için çok daha sağlıklı bir üretimle çok daha sağlıklı bir gelecek sağlamaya çalışıyoruz.  Sağlıklı bir gelecek için çalışmaya, üretmeye devam edeceğiz” dedi.

Diğer yandan Efes Tarlası Yaşam Köyü’nde üreticiler için 2000 adet nektarin, elma ve kayısı fidanının dağıtımı yapıldı. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Efes Selçuk Belediyesi Efes Tarlası Yaşam Köyü’nde atalık tohumlardan ürettiği fideleri ve kompost gübreyi halk ile paylaştı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

DESTEK: 500 TON KOMPOST GÜBRE DAĞITILDI

Efes Selçuk Belediye Başkanı Filiz Ceritoğlu Sengel, Eylül ayında Gökçealan’da düzenlenen

Osmancık Üzüm Şenliği’nde çiftçilere verdiği sözü tuttu.

Belediyenin Park ve Bahçe Birimi’nde gerçekleştirilen budama çalışmalarından elde edilen

500 ton kompost gübre dağıtımını yapan Başkan Filiz Ceritoğlu Sengel, iklim krizi nedeniyle

beklediği verimi alamayan Gökçealanlı çiftçilerin yüzünü güldürdü.

ÇİFTÇİMİZE DESTEK, SEZONA BEREKET

Gökçealanlı üreticilerle bir araya gelen Başkan Ceritoğlu Sengel; “Gökçealan’da daha önce

ürettiğimiz kompost gübreyi çiftçilerimizle buluşturacağımızı söylemiştik. Gökçealan’ın

Osmancık üzümü coğrafi işaretini de aldı. Ne yazık ki geçtiğimiz sezon iklim krizi ve yüksek

tonajlı yağmur sebebiyle üzüm konusunda üreticilerimiz ciddi zarar etti. Bu yüzden çiftçimize

destek olalım dedik. Muhtarımızla birlikte bu sene ürettiğimiz bütün kompost gübreyi

çiftçilerle buluşturmaya karar verdik. Toplam 500 ton kompost gübreyi 64 üreticimizle

buluşturduk. Bu şekilde en azından verimliliklerinin artacağını ve bereketli bir sezon

geçireceklerini düşünüyoruz” dedi.

Gökçealan Köyü Muhtarı Nazmi Tabak, Gökçealanlı çiftçiler adına Belediye Başkanı Filiz

Ceritoğlu Sengel’e teşekkür etti.

GÖKÇEALANLI ÇİFTÇİ: DEMEK Kİ YALNIZ DEĞİLİZ

Efes Selçuk Belediyesi olarak çiftçilere destek olmaktan mutluluk duyduklarını ifade eden

Efes Tarlası Yaşam Köyü Koordinatörü Mustafa Kemal Özdalyan; “Geçtiğimiz sezon

Gökçealanlı üzüm üreticilerimiz maddi zarara uğradı. Bu anlamda Efes Selçuk Belediyesi

olarak Park ve Bahçeler Birimimizin yeşil atıklarından elde ettiğimiz kompost gübrelerimizi

üreticilerimize destek olmak için ücretsiz olarak dağıttık” dedi.

İklim krizinden dolayı üretimde sorun yaşadıklarını belirten Gökçealanlı çiftçi İbrahim

Bircan; “Sağ olsun belediye başkanımız bu gübreyi hediye olarak bize verdi. Daha önce

kullandık, güzel bir performans sağladı. Bunun için belediye başkanımıza çok teşekkür

ediyoruz” dedi.

Gübrenin üreticiler için önemli olduğuna değinen Gökçealanlı bir diğer çiftçi Mehmet Özgür

ise, “Ben bu gübreyi ilk defa kullanacağım ama köyde kullananlar çok. Kullananlar bundan 

memnun kaldıklarını söylediler. Toprağın organik madde ihtiyacının bu gübre sayesinde

karşılanacağına inanıyoruz” şeklinde konuştu.

Kompost gübre dağıtımından duyduğu memnuniyeti ifade eden Yusuf Ceylan, “Sosyal

belediyeciliğin bizlere verdiği nimetlerden faydalanıyoruz. Tüm yetkililere, başkanımıza,

emeği geçen herkese teşekkür ediyoruz. Demek ki yalnız değiliz” dedi.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

İklim krizinden etkilenen çiftçilere Filiz başkan’dan büyük destek: 500 ton kompost gübre dağıtıldı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.