İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından “Sağlıklı Bir Körfez İçin Bir Adım Daha” adıyla Alsancak Tarihi Havagazı Fabrikası Kültür Merkezi’nde düzenlenen İzmir Körfez Konferansı, bu alanda söz sahibi bilim insanlarını bir araya getirdi. Akademisyenler ve yurt dışından gelen konukların yer aldığı buluşmada zararlı alg patlamaları, küresel deneyimler, İzmir Körfezi için yenilikçi çözüm önerileri masaya yatırıldı. 

2024’te yaşanan sıcaklığa dikkat çekti
Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü’nden Prof. Dr. Şükrü Turan Beşiktepe “İzmir Körfezi: Doğal Oşinografik Süreçler, İnsan Baskısı ve İklim Değişikliğinin Kesişiminde Bir Kıyı Denizi” sunumunda, körfezin sıcaklığı baskılamada önemli bir etken olduğunu ifade etti. Beşiktepe, “2023’ten başlayarak sıcaklık ciddi şekilde arttı, 2025’te normal artış eğilimine geldi, iklim araştırmacılarını çok korkuttu. 2024’te ciddi bir şey yaşadık. İzmir Körfezi’nde bunu nasıl gördük? 2024 yılı İzmir Körfezi’nde tarihsel olarak yaşadığımız en sıcak dönemdi. Körfez ısıyı tutarak daha güzel bir İzmir’de yaşatmayı başardı. Biz de ona biraz yardım edelim derim” diye konuştu.

“Körfez artık sadece kirlenmiyor, depo gibi kirleticileri tutuyor”
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Deniz Biyolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Ebru Yeşim Özkan, “İzmir Körfezi’nde Sediment Kaynaklı Kirlilik” başlığı altında yaptığı sunumda, “İzmir Körfezi artık kirlenen değil kirleticileri tutan ve riskli bir yapıya dönüşmüş durumdadır. Körfez yıllar içinde dinamik taşıma sisteminden çıkarak dev bir depo haline gelmiştir. Geçmişte taşınım baskınken günümüzde çökelim baskın ve sistem bir depo gibi çalışmaktadır diyebiliriz” dedi. Körfez kirliliğinde insan kaynağının aldığı role dikkat çeken Özkan, gerçekleştirilen analizlerden elde edilen teknik bilgileri de açıklamalarına ekledi. 

“Körfez hala ölmüş değil”
TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi’nden kıdemli araştırmacı ve deniz biyoloğu Dr. Alper Evcen ise “İzmir Körfezi’nde Kirletici Baskılar” başlığı altında önemli bilgiler verdi ve “Bir zamanlar körfez rüya gibiymiş. İnsanlar yüzüyor, kayıklar geçiyormuş. Körfezde denize girmek ne güzel bir hayal” dedi. Evcen ayrıca değerler üzerinden konuştu ve “Körfez yarı kapalı bir sistem. Baskılar var. Körfezde hayat ve nefes hala devam ediyor, ölmüş değil. Bu nefesi sürdürmek de bize ait” dedi.

“Kurbağa yok, balık yok ama su körfeze akıyor”
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Yusuf Kurucu da, “Gediz Nehri Su Kalitesi ve İzmir Körfezi’ne Kirlilik Yükü” sunumunda Gediz Nehri’nin temiz olan suyunun mesafe kat ettikçe içilebilir özelliğini kaybettiğini belirtti Kurucu, “Gediz Nehri 400 kilometre üzerinde bir yol kat ediyor. Murat Dağı’ndan pırıl pırıl bir su çıkıyor. Manisa’ya gelindiğinde içilebilir özelliği kayboluyor. Murat Dağı’ndan çıkan su Menemen’de çok kirli oluyor. Burada balık yok, kurbağa yok ve bu su körfeze ulaşıyor” dedi. Kurucu ayrıca İZSU tarafından her ay araştırmalar yapıldığını ifade ederken, “Bunları çok disiplinli olarak değerlendirmeye ihtiyacımız var. Biz tarımda da disiplin diyoruz ama körfez kesinlikle çok detaylı incelenmeyi gerektiriyor” ifadelerini kullandı. 

“Körfeze her türlü girdinin azaltılması gerekiyor”
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyoloji Bölümü – Hidrobiyoloji Ana Bilim Dalı’ndan Prof. Dr. Ergün Taşkın da “İzmir Körfezi’nin Makroflorası, Ekolojik Kalite Durumu ve Aşırı Makroalg Çoğalması” sunumunda, İzmir Körfezi’nde yapılan ilk çalışmalara dair bilgiler verdi. Geçmiş değerlendirmelere ayrı parantez açmasının ardından konuşan Taşkın iç körfezde türlerde azalma görüldüğünü aktardı. Değişkenlerin ölçülmesinin önemine ilişkin açıklama yapan Taşkın, “Körfeze ciddi bir kirlilik girdisi var. Sıcaklık da artış gösterdiğinde deniz marulları daha çok görülmeye başlanıyor. Evsel, tarımsal, endüstriyel her türlü girdinin azaltılması, fosfat ve azotun kesilmesi gerekiyor” diye konuştu. 

Balık ölümleri ele alındı
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Ana Bilim Dalı’ndan Prof. Dr. Hilal Aydın ise “İzmir Körfezi’nde Dinoflagellat Kistlerinin Dağılımı” sunumunda, tarihi süreçlerde İzmir Körfezi’nde balık ölümlerine değindi. Kalıcı kistleri ayrıca ele alan Aydın, oksijen, sıcaklık gibi çevresel değişkenlerin de öneme vurgu yaptı. 

“Derelerden gelen bir yük var”
Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi’nden Dr. Levent Yurga, İzmir Körfezi’nde Fitoplankton Tür Dağılımı konusunda sunum yaptı. İzmir Körfezi’nde canlı türlerinin arttığını ifade eden Yurga, “İzmir Körfezi’ne müsilaj salgılayan türlere yoğunlaştım. Bu türlerin sayısı 7 ama bunlar müsilaj oluşturmuyor. İzmir Körfezi’nde aslında bir riskimiz var, görürsek şaşırmayacağım. Daha önce imkansız diyordum. Derelerden gelen bir yük var. Bana göre bir numaralı çözüm, derelere akan kirliliğin azaltılması” dedi.

Balık ölümleri ticareti de etkiledi
Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi’nden Doç. Dr. Ertan Dağlı, İzmir Körfezi’ndeki makroomurgasızlar hakkında bilgilendirmede bulundu. Dağlı, nüfus arttıkça sıkıntıların tekrar gündeme geldiğini kaydetti. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi’nden Prof. Dr. Zafer Tosunoğlu, İzmir Körfezi balıkçılığına genel bakış konulu sunum yaptı. 1982 yılında Güzelyalı – Bostanlı hattının içinde kalan, sonrasında ise İnciraltı – Bostanlı arasında kalan iç körfezde avlanmanın yasak olduğunu söyleyen Tosunoğlu, körfezde yaşanan balık ölümlerinin balık ticaretini de etkilediğini ifade etti. Tosunoğlu, sürdürülebilir balıkçılığa geçilmesi gerektiğinin altını çizdi. 

“Bir plastik kapanı içindeyiz” 
Oturumda son olarak Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi’nden Prof. Dr. Ülgen Aytan,  “Körfezde görünmeyen tehlike: Mikroplastiklerin mikroalg dinamikleri üzerindeki olası etkileri” konusunda sunum yaptı. Plastik kirliliğinin en hızlı büyüyen tehdit olduğunu kaydeden Aytan, “İçimiz çok fazla senaryo ile dolu. Bir plastik kapanı içindeyiz. En çok maruz kalan biziz” diye konuştu. Aytan, “Her geçen gün körfezde mikroplastik çalışmaları artıyor. Yapabileceğimiz en önemli şey, mümkün olduğunca plastiği kaynağından azaltmak” dedi. 

İzmir Körfezi’ne bilimsel bakış yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ı ziyaret eden Japon turizm delegasyonunun önderliğini, önceki yıllarda İzmir’e gelerek, İzmir Büyükşehir Belediyesi, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının da desteği ile İnciraltı’nda kıyı temizliği konusunda Guiness Dünya Rekoru denemesi yapan  Japon Smart Hotel Solutions Başkanı ve CEO’su Hirotaka Takashiho üstlendi. Ziyarette ayrıca, Smart Hotel Solutions Sekreteri Kentaro Miyauchi, Tokyo Kıyı ve Liman İşletmeleri Ofisi Hükümet Yetkilisi Nozomu Uehara, LandBrains Girişim Temsilcisi Chikashi Saito, İzmir Ekonomi Üniversitesi, Ekotam Tasarım Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü, Endüstriyel Tasarım Bölüm Başkanı Dr. A. Can Özcan ve İzmir Büyükşehir Belediyesi bürokratları yer aldı. Japonya Kara, Altyapı, Ulaştırma ve Turizm Bakanlığı, Japonya Turizm Ajansı, Uluslararası Turizm Bölümü, Kıdemli Yetkili Hajime Ohno ve Japonya İstanbul Başkonsolosluğu, Ekonomi Konsolosu Yutaka Machida da internet bağlantısı üzerinden görüşmeye katıldı.

Tugay: Denizler bütün dünyanın ortak mirası

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, konuşmasına Körfez temizliği konusuna değinerek başladı. Başkan Tugay, şu ifadeleri kullandı: “Denizlerin temizliği, iklim değişikliğiyle birlikte, sürdürülebilirlik açısından insanlığın en önemli meselelerinden biri. Herkesin farkında olması gereken temel gerçek şu: Denizler, tüm dünyanın ortak mirası. İçinde bulunduğumuz yüzyılda -özellikle 2025 yılı itibarıyla- insanların, yaşamlarını çevreye zarar vermeden sürdürmeyi öğrenmeleri gerekiyor. Bu durum, hem kıyı bölgeleri hem de iç kesimler için geçerli. Ancak, deniz kıyısında yaşayan toplumların sorumluluğu çok daha fazla. Kenarında yoğun yerleşimin bulunduğu körfezler ve koylar, ciddi bir çevresel tehdit altında. İzmir’de, binlerce yıl boyunca Körfez’e dökülen 33 dere ve çevresinde yaşayan insanların yarattığı kirlilik, bugün önemli bir birikmiş çevre sorunu oluşturmuş durumda. İzmir’in toplam nüfusu 4,5 milyon civarında ve bunun yaklaşık 3 milyonu Körfez kıyısında yaşıyor. Bu durum, doğal olarak çevresel risklerin artmasına yol açıyor. Bizim önümüzde iki temel görev var; birincisi, mevcut kirliliği ortadan kaldırmak; ikincisi ise yeni kirliliğin oluşmasını önleyecek kalıcı tedbirleri hayata geçirmek.”

“Dünyanın en büyük toplantılarından birini İzmir’de düzenlemeyi planlıyoruz”

Başkan Tugay kendisini ziyarete gelen Japon heyete ayrıca, Körfez’de yaşanan alg patlaması ve önümüzdeki yıl deniz temizliği alanında İzmir’de gerçekleştirilecek olan toplantı konusunda da bilgi verdi. Başkan Tugay;  “İzmir Körfezi’nin tabanında uzun yıllardır birikmiş kirli atıklar bulunuyor. Bu durum, metrelerce kalınlığa ulaşan ciddi bir kirlilik tabakası oluşturmuş durumda. Benzer sorunlar, Türkiye’de ve dünyadaki birçok kıyı bölgesinde de yaşanıyor. Bu kirliliğin temel nedenlerinden biri, havanın aşırı ısınması ve su sıcaklıklarının artması. Ortaya çıkan durum biyolojik bir sorun ve mutlaka bilimsel yöntemlerle çözülmesi gerekiyor. Şubat veya mart ayında, alg konusuna odaklanan dünyanın en önemli toplantılarından birini İzmir’de düzenlemeyi planlıyoruz ve bu doğrultuda hazırlıklarımızı sürdürüyoruz. Bu alanda bize katkı sağlayabilecek Japon bilim insanlarıyla da iletişime geçmek ve onları davet etmek isteriz” dedi.

Japonya’dan Körfez temizliği için destek

Japon turizm delegasyonu yetkilileri, Körfez temizliği için İzmir ile iş birliğine açık olduklarını ve şubat ya da mart ayında yapılması planlanan toplantıya destek verebileceklerini kaydetti. Japon yetkililer, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay ve beraberinde bulunan İzmir heyetine kıyı temizliği, turizm ve mavi yolculuk konularında sunum yaptı. Japon temsilciler, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin, üniversitelerin ve STK’ların İnciraltı kıyı temizliği Guinness Dünya Rekoru girişimi sırasında büyük destek gösterdiklerini belirterek teşekkürlerini iletti. Ayrıca deniz turizmi için Japonya kıyılarında yapılması hedeflenen mavi turlar da gündeme geldi. Başkan Tugay görüşme kapsamında, gastronomi konusunda da Japonya ile karşılıklı ilişki kurmayı değerli gördüklerini belirtti.

İzmir ile Japonya arasında Körfez temizliği için iş birliği yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İZMİT KÖRFEZİ’NDE RUTİN KONTROLLER

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak çevrenin, tarım alanlarının ve su havzalarının korunmasını sağlamak için İzmit Körfezi’nde 7/24 kontrollerine devam ediyor. Bu kapsamda İzmit Körfezi’nde kirliliğe neden olan tüm unsurlar, Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı’na bağlı denetim ekipleri tarafından büyük bir titizlikle tespit ediliyor.

KİRLİ BALAST DEŞARJI TESPİT EDİLDİ    

Büyükşehir Belediyesi’ne ait Reis Bey Kontrol Teknesi, İzmit Körfezi’nde yürüttüğü rutin kontroller sırasında Körfez ilçesindeki bir liman tesisine yanaşık halde bulunan 5.384 gross tonluk bir tankerden denize kirli balast deşarj ettiğini tespit etti. Büyükşehir ekipleri; kontrol, denetleme ve idari yaptırım kararı verme yetkisi olan Türkiye Çevre Ajansı’na (TÜÇA) gerekli numuneleri iletti. TÜÇA tarafından tespit edilen kirlilik kapsamında yasal süreç başlatıldı.

BÜYÜKŞEHİR YAPTIRIMLARA KATKI SAĞLIYOR

Büyükşehir Belediyesi, İzmit Körfezi’nde çevresel bütünlüğü korumaya yönelik çalışmalarını düzenli olarak sürdürürken, tespit edilen gemi kaynaklı kirlilikler ilgili kurumlara bildirilerek gerekli yaptırımların uygulanmasına katkı sağlıyor. Büyükşehir tarafından yapılan denetimler kapsamında, 2006-2023 yılları arasında İzmit Körfezi’nde yürütülen kontrollerde 500 adet gemi ve deniz aracına yaklaşık 181 milyon TL idari yaptırım kararı uygulandı.

Büyükşehir’den denizi kirleten gemiye suçüstü yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.