VBKY’nin tarih kitaplığı, “Kuzey Kafkasya Halkları” adlı eserle genişlemeye devam ediyor.  Karadeniz’in kuzeydoğusundaki Taman Yarımadası’ndan, Hazar Denizi’nin batısındaki Apşeron Yarımadası’na kadar uzanan dağ silsilesi Kafkas Dağları olarak adlandırılır. Coğrafi ve siyasi açıdan Kuzey ve Güney olmak üzere iki ana bölgeye ayrılan Kafkasya’nın güneyinde Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan; kuzeyinde ise günümüzde Rusya Federasyonu sınırları içinde yer alan yedi özerk cumhuriyet bulunur. Sarp dağlar, derin vadiler ve geniş düzlüklerle şekillenen bu geniş coğrafya, tarih boyunca çok sayıda etnik grubun ortaya çıkmasına zemin hazırlamış; farklı diller konuşan topluluklar arasında, coğrafi koşulların da etkisiyle belirgin ayrışmalar ve özgün kültürel yapılar oluşmuştur. Bununla birlikte sosyal, siyasi ve ekonomik hareketlilik, halklar arasındaki etkileşimi artırmış ve zamanla benzer sosyokültürel yapıların gelişmesine katkı sağlamıştır. Zengin tarihî birikimi ve dil çeşitliliğiyle öne çıkan Kuzey Kafkasya’da Abhazlar, Çerkezler, Lezgiler, Avarlar, Darginler, Laklar, Çeçenler, İnguşlar, Osetler, Kumuklar, Karaçay-Malkarlar, Nogaylar, Kalmuklar, Dağ Yahudileri ve daha pek çok halk birlikte yaşamaktadır. Okan Yeşilot ve Serdar Oğuzhan Çaycıoğlu’nun editörlüğünde alanında uzman araştırmacıların makalelerinden oluşan “Kuzey Kafkasya Halkları”, bölgeyi yalnızca siyasi tarih çerçevesinde ele almakla kalmıyor; coğrafi koşulların toplumsal yapıya etkisinden kültürel ve kimlik inşasına, demografik dinamiklerden ekonomik yapılara, dil ve etnisite ilişkilerinden güncel meselelere kadar uzanan geniş ve disiplinler arası bir bakış sunuyor.

Kitaptan: 

 “Kafkasya, 16 ve 17. yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğu ile Safeviler arasında, 18. yüzyılın ortalarından itibaren Çarlık Rusya’nın da dâhil olduğu bir mücade­le sahası haline gelmiştir. 19. yüzyıldan itibaren ise artık Rusya etkili bir şekilde bölgede söz sahibi olmaya başlamıştır. Çarlık Rusya ve Sovyetler döneminde Ku­zey Kafkasya’da, siyasi, etnik, demografik, dil, din, kültür ve edebiyat alanlarında önemli değişimler yaşanmıştır. SSCB’nin dağılmasından sonra Güney Kafkasya’da Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan bağımsız cumhuriyetler olarak ortaya çıkar­ken, Kuzey Kafkasya’da ise Rusya Federasyonu’na bağlı özerk cumhuriyetler yeni sistem içerisindeki yerlerini almışlardır. Çok sayıda dilin konuşulduğu, zengin bir tarih ve kültüre sahip olan Kuzey Kafkasya’da Türk kökenli ve Kafkasya’nın yerlisi halklar yaşamaktadır. Bunlar; Ab­hazlar, Çerkezler, Lezgiler (Agullar, Rutullar, Tabasaranlar, Tsahurlar vd.), Avarlar, Darginler, Laklar (Gazikumuklar), Çeçenler, İnguşlar, Osetler, Kumuklar, Kara­çay-Malkarlılar, Nogaylar, Kalmuklar, Dağ Yahudileri vd. şeklinde zikredilebilir. Editoryal olarak hazırlanan bu eserde, Kuzey Kafkasya halkları ayrı ayrı uzmanlar tarafından kaleme alınmış ve sadece siyasi tarih açısından değil, kültür, kimlik, nüfus, ekonomi, dil ve halkların problemleri yönüyle de incelenmiştir.”

 Editörler Hakkında;

 Okan Yeşilot:

 Giresun’un Piraziz ilçesinde doğdu. İlkokulu Gökçeali’de, ortaokul ve liseyi Samsun Ladik Akpınar Öğretmen Lisesi’nde bitirdi. 1988 yılında kazandığı Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Tarih Öğretmenliği Bölümünden 1992 yılında mezun oldu. Yüksek lisansını Prof. Dr. Nesrin Sarıahmetoğlu danışmanlığında “Hacı Zeynelabidin Tagiyev’in Hayatı ve Faaliyetleri” adlı teziyle yaptı. Doktorasını Prof. Dr. Abdülkadir Donuk danışmanlığında “Hasan Melikzade Zerdabi’nin Hayatı ve Faaliyetleri” adlı teziyle tamamladı. 1995-96 yıllarında Azerbaycan Bakü Devlet Üniversitesi’nde misafir öğretim elemanı olarak bulundu. 1997-98 yıllarında Uluslararası Türk-Kazak Hoca Ahmet Yesevi Üniversitesi’nde öğretim görevliliği yaptı. 2008 yılında Marmara Üniversitesi’nde doçent unvanı aldı, 2014 yılında da aynı üniversitede profesörlüğe atandı. Hâlen Marmara Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi’nde öğretim üyesi ve Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü müdürü olarak görev yapmaktadır. Yayımlanmış kitaplarından bazıları şunlardır: Şah’ın Ülkesinde (2014), Hacı Zeynelabidin Tagiyev (2015), Ateş Çemberinde Azerbaycan (2022).

Serdar Oğuzhan Çaycıoğlu:

1986 yılında Kastamonu’da doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini orada tamamladı. 2009 yılında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü’nden mezun oldu. Yüksek lisans derecesini 2014 yılında Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü’nde alan Çaycıoğlu, doktora derecesini ise aynı enstitüde “Rusya’nın Kafkasya Siyaseti: General Paskeviç’in Başkomutanlığı Dönemi (1827-1831)” başlıklı tezle almaya hak kazandı (2018). Gürcistan ve Rusya’da yabancı dil eğitimi aldı, Rus ve Gürcü arşivlerinde araştırmalar yaptı, ulusal ve uluslararası etkinliklere katıldı. Mart 2023’ten itibaren Genel Türk Tarihi alanında doçent unvanı alan Çaycıoğlu, hâlihazırda Marmara Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi’nde öğretim üyesidir. Yayımlanmış kitaplarından bazıları şunlardır: Osmanlı İmparatorluğu’nun Lezgilerle İlişkileri (1578-1732) (İstanbul, 2025) ve Rusya’nın Kafkasya Siyaseti (Ankara, 2025) 

KÜNYE

Yayınevi: VBKY

Kitabın adı: Kuzey Kafkasya Halkları     

Editörler: Okan Yeşilot, Serdar Oğuzhan Çaycıoğlu   

Kategori: Tarih

Kapak Görseli: Faruk Özcan

Kitap Editörü: Elif Uzunağaç

Sayfa Uygulama: Yümna Sarıkaya  

Son Okuma: Ali Kılıç

Proje Editörü: Ömer Uzunağaç

Sayfa sayısı: 576

Tarih, coğrafya ve kimliğin kesişiminde: “Kuzey Kafkasya Halkları” yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Aşırı mükemmeliyetçi ya da ‘hayır’ diyemeyenlerde de olası bir sonuç

Tükenmişlik sendromunun bir çeşit psikolojik rahatsızlık olduğunu söyleyen uzmanlar bu sendromun özellikle 1970’li yıllarda Amerikalı bir psikoloğun iş ve meslek yaşantısı sonrasında geliştirdiği bir kavram olarak karşımıza çıktığı bilgisini veriyor. “Tükenmişlik sendromu günümüzde öncelikli iş, meslek hayatı ve hayatın birçok alanında karşımıza çıkabiliyor.” diyen Uzman Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz bu psikolojik rahatsızlığı “Tükenmişlik sendromu yaşayan kişiler, çevrelerine sağlayabilecekleri ya da verebilecek bir şeylerin kalmadığını hissederler. Günlük rutinlerini gerçekleştirme de zorlantı, isteksizlik, korku duyarlar. Karamsar bir bakış açısıyla birlikte sürekli bu kişilerin umutsuz hissetmesi söz konusudur. “ şeklinde tanımlıyor.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Etiler Tıp Merkezi Uzman Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz tükenmişlik sendromuyla ilgili açıklamalarda bulundu. Daha çok kimlerde görülebileceği ve hangi durumlarda tetiklenebileceğine değinen Beyaz, tükenmişilik sendromuna karşı önerilerini de sıraladı.

Bireysel kimliğin yitirilmesine yol açan zihinsel ve fiziksel tükenme durumu

Tükenmişlik Sendromu’nun kişinin ruh halini etkileyen ve sosyal hayatında kişiyi zorlayan psikolojik bir rahatsızlık olduğunu belirterek sözlerine başlayan Uzman Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “İş hayatının getirmiş olduğu sorumluluklar, kişinin kaldırabileceği yükten daha fazla olduğunda, aile konusunda baskılanan, aile içerisinde fazla sorumluluk yüklenen kişilerde, bireyin normal şartlarda kariyerinden, arkadaşlıklarından veya aile etkileşimlerinden aldığı keyif duygusunu azaltan ve bireysel kimliğin yitirilmesine yol açan bir tür zihinsel ve fiziksel tükenme durumudur.” dedi.

Sıradan bir yorgunluk ya da enerji düşüklüğü ile karıştırılmamalı

Tükenmişlik sendromunun sıradan bir yorgunluk ya da enerji düşüklüğü ile karıştırılmaması gerektiğine dikkat çeken Beyaz, “Çok daha ağır ve ruhsal durumdur. Stresle başa çıkabilme ve günlük sorumluluklarını yerine getirebilme konusunda tükenmişlik sendromu yaşayan bireylerde zorlanma görülür. Ayrıca bu kişiler, çevrelerine sağlayabilecekleri ya da verebilecek bir şeylerin kalmadığını hissederler. Günlük rutinlerini gerçekleştirmede zorlantı, isteksizlik, korku duyarlar.” şeklinde konuştu.

Aşırı mükemmeliyetçi ya da ‘hayır’ diyemeyenlerde de olası bir sonuç

Kişisel faktörlerin de önemli bir etkiye sahip olduğunun altını çizen Beyaz, sözlerine şöyle devam etti:

“Yetiştirilme tarzı ve kişilik özellikleri bunlardan bir tanesi. A Tipi kişilik özellikleri dediğimiz aşırı mükemmeliyetçi, rekabetçi, hırsa sahip olma özelliği bulunan kişilerde karşımıza çıkıyor. Bunun dışında hayır demekte zorluk çeken, sınırlarını çizme noktasında sorun yaşadığını düşünen bireylerde tükenmişlik sendromu bir sonuçtur.”

Fiziksel, psikolojik ve davranışsal belirtiler ortaya çıkabiliyor

Tükenmişlik sendromunun belirtilerinin fiziksel, psikolojik ve davranışsal olarak ele alınabileceğini kaydeden Uzman Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, “Fiziksel belirtiler yorgunluk, bitkinlik, enerjisizlik, vücut ağrıları, bağırsak problemleri, kas ve eklem ağrıları, baş ağrısı, iştahta artış veya azalış, uyku düzeninin değişiyor olması, nefes alıp vermede zorlanma şeklinde karşımıza çıkabiliyor.” ifadelerini kullandı.

Psikolojik belirtiler arasında iş ve sosyal yaşantıda öfke patlamaları, ümitsizlik, çaresizlik, tatminsizlik, kişinin kendinden memnun olmayışı, özgüvensizlik, gerçekçi olmayan endişe ve şüphelerin ortaya çıkması, suçluluk ve düşmanlık hisleri olduğunu söyleyen Beyaz, davranışsal belirtileri de şöyle sıraladı:

“Davranışsal boyuttaki belirtiler arasında öfke patlamaları, kişinin sorumluluklarına karşı duyarsız olması, erteleme, öz bakımın düşüyor olması, kişinin kendisine özen göstermiyor olması gibi durumlar görülebiliyor.”

Tükenmişlik Sendromu’nun dört evresi

Tükenmişlik sendromunun dört aşaması olduğunu kaydeden Uzman Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz bu evreleri şöyle açıkladı:

“Birinci evre, sınırların zorlanması dediğimiz idealistik olarak adlandırılır. Bireyi fazla sorumluluk altına alır. Bu evre yorgunluk hissi ve enerji düşüklüğü oluşturmaya başlar. 

İkinci evre, memnuniyetsizlik dediğimiz evredir. Birey yaptığı işerin sonucundan memnun olmaz. Çaba ve zaman harcayarak gerçekleştirdiği eylemlerin beklentisini alamaz. Alamadığı zaman ise duygusal bir buhrana girmeye başlayabilir.

Üçüncü evre, umutsuzluk evresidir. Bireyin zihninden yaşadığı olumsuz durumların hep devam edeceğine yönelik düşünceler geçmeye başlar. Yanı sıra kişi artan yükü sebebiyle; sinir nöbeti, öfke krizleri, tepkisizlik, uyku bozukluğu gibi semptomlar yaşamaya başlayabilir.

Dördüncü evre, tepkisizlik evresidir. Kişinin etrafında gerçekleşen olaylara karşı tepkisini yitirmesidir. Her şeyin kötüye gideceğine yönelik düşüncelerde olduğu için sorumluluklarını yerine getirememe durumuna gelir.”

Ulaşılabilir hedefler motivasyonu arttırır

“Kişinin kendisine iyi gelecek meşguliyetlere zaman ayırarak, stresten uzaklaşıp dinleneceği, tükenmişliğinin azalacağı önemli bir adım atabilir.” diyerek tükenmişlik sendromuna karşı öneride bulunan Beyaz sözlerini şöyle tamamladı:

“Gerek bir profesyonelden gerekse aile veya arkadaş çevresinden alınacak destekler fayda sağlar. Kişinin anlaşılıyor olması, sorunlarının çözüme yönelik karşılık buluyor olması bu semptomların azalmasında büyük bir öneme sahip. Kişinin ulaşılabilir hedefler belirliyor olması, motivasyonunu arttırır.”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Bireysel kimliğin yitirilmesine yol açan zihinsel ve fiziksel bir sorun: Tükenmişlik Sendromu yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.