Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Berkin Toker, son yıllarda ortopedi alanında yaşanan gelişmeler sayesinde diz problemlerinde enjeksiyon tedavilerinin yaygın olarak kullanıldığını belirterek, “Bu kapsamda en sık başvurulan uygulamalar arasında PRP (Platelet Rich Plasma) ve hyaluronik asit enjeksiyonları yer almaktadır. Bunların yanı sıra son yıllarda sıkça gündeme gelen kök hücre uygulamaları da klinik pratikte yerini almaya başlamıştır. Tıp alanındaki gelişmeler doğrultusunda yakın gelecekte bu tür enjeksiyon tedavilerinin, özellikle de kök hücre uygulamalarının klinik kullanımının daha da yaygınlaşması beklenmektedir” diyor. Bu tür enjeksiyon yöntemlerinin uygulanmasında doğru hasta seçiminin tedavinin başarısı açısından büyük önem taşıdığını vurgulayan Doç. Dr. Berkin Toker,  “Her hastanın klinik durumu, yaşı, aktivite düzeyi ve dizdeki hasarın derecesi, tedavi planının belirlenmesinde dikkate alınması gereken faktörler arasında yer almaktadır” diye konuşuyor. 

PRP (PLATELET RICH PLASMA)

Platelet Rich Plasma (PRP) yöntemi, hastanın kendi kanından elde edilen ve trombositten zengin plazmanın problemli bölgeye enjekte edilmesi esasına dayanıyor. Bu yöntemde vücudun doğal iyileşme sürecinin biyolojik olarak uyarılması hedefleniyor. Doç. Dr. Berkin Toker, PRP yönteminin ‘yeniden yapılandırma’ tedavisi olduğunu belirterek, “Yöntemde amacımız vücuttaki iltihabi süreci azaltmak, dokusal iyileşmeyi hızlandırmak ve ağrıyı hafifletmektir” diyor.  

Hangi sorunlarda başvuruluyor? PRP yöntemi en sık erken dönem kıkırdak hasarlarında, patellofemoral ağrı sendromunda, hafif ve orta dereceli diz osteoartritinde ve tendon problemlerinde (özellikle patellar tendinopati) tercih ediliyor.  Yöntemin özellikle yüklenmeye bağlı kronik diz ağrılarında ameliyatsız seçenek olarak öne çıktığını vurgulayan Doç. Dr. Berkin Toker, “Ancak yöntem ileri derecede mekanik deformite veya tam kat kıkırdak kaybında tek başına mucize değildir” bilgisini veriyor. 

Nasıl uygulanıyor? Muayene sonrası alınan kan santrifüj edilerek ayrıştırılıyor ve elde edilen materyal eklem içine veya problemli dokuya enjekte ediliyor. Genellikle 1–3 seans yeterli geliyor. İşlem 10–15 dakika sürüyor ve hastanede yatış gerektirmiyor. Hastaların aynı gün çoğunlukla hastaneden yürüyerek çıktıklarını anlatan Doç. Dr. Berkin Toker, “Hastalarımız genelde bir hafta sonra spor yapmaya başlayabilmektedirler” diyor. 

Etki süresi: Klinik etki 2–4 hafta içinde başlıyor ve maksimum fayda 6–8 hafta arasında görülüyor. Etki süresi kişiye ve patolojiye göre değişmekle birlikte ortalama 6–12 ay sürüyor. 

KÖK HÜCRE TEDAVİSİ 

Diz sorunlarında kök hücre tedavileri çoğunlukla kemik iliği veya yağ dokusundan elde edilen mezenkimal kök hücreleri içeriyor. Tedavide amaç; hasarlı kıkırdak veya yumuşak dokularda biyolojik onarımı desteklemek, inflamasyonu baskılamak ve hücrelerin onarım sürecini tetiklemek. Doç. Dr. Berkin Toker, bu yöntemin PRP’den daha kompleks ve daha ileri biyolojik bir yaklaşım olduğunu söyleyerek, “Yöntem PRP ve hyaluronik asit enjeksiyonlarına oranla daha uzun süreli koruma sağlamaktadır” bilgisini veriyor. 

Hangi sorunlarda başvuruluyor? Fokal kıkırdak defektleri, erken ve orta evre kıkırdak dejenerasyonu ve bazı menisküs yaralanmalarında destekleyici tedavi olarak kullanılabiliyor. Özellikle spor yapan ve aktif bir yaşam süren genç erişkinlerde cerrahiye alternatif veya destek olarak planlanabiliyor. Ancak ileri evre kemik deformitesi bulunan artrozda tek başına yeterli olmuyor. 

Nasıl uygulanıyor? Hastadan alınan kemik iliği aspiratı veya yağ dokusu özel işlemlerden geçirilerek konsantre ediliyor. Ardından, genellikle ameliyathane şartlarında eklem içine veya lezyon bölgesine enjekte ediliyor. İşlem 30 – 45 dakikada tamamlanıyor. 

Etki süresi: Kök hücre tedavisinin etkisi PRP yöntemine göre daha geç başlıyor ve genellikle 4–8 hafta içinde hissediliyor. Maksimum biyolojik etki 3–6 ayda ortaya çıkıyor ve uygun hasta grubunda 1–2 yıl sürüyor. Sıklıkla 2–3 hafta içinde spora dönüş mümkün olabiliyor.

HYALURONİK ASİT 

Hyaluronik asit, diz eklem sıvısının doğal bir bileşenidir. Osteoartrit ve yoğun yüklenmeye bağlı durumlarda bu sıvının kalitesi ve kayganlık özelliği azalıyor. Eklem içine uygulanan hyaluronik asit, adeta “eklem yağı” görevi görerek kayganlığı artırıyor ve mekanik sürtünmeyi azaltıyor.  Bu yöntemde ağrının azaltılması, eklem hareketinin artırılması ve performans kapasitesinin yükseltilmesi amaçlanıyor.  

Nasıl uygulanıyor? Hyaluronik asit poliklinik şartlarında eklem içine enjeksiyon şeklinde uygulanıyor. Tek doz veya 3 dozluk kürler halinde planlanabiliyor. Uygun hastalarda PRP enjeksiyonuyla birlikte veya ek enjeksiyon olarak da yapılabiliyor. İşlem genellikle 15 dakika sürüyor ve hastalar aynı gün normal yaşamlarına dönebiliyor. Çoğu hasta 2–3 gün içinde spor hayatına başlayabiliyor. 

Hangi durumlarda başvuruluyor? Özellikle hafif, orta ve ileri dereceli diz kireçlenmesi, kondromalazi patella ve yüklenmeye bağlı eklem ağrılarında tercih ediliyor. Mekanik sürtünmenin ön planda olduğu durumlarda ağrının hafiflemesi konusunda oldukça etkili sonuçlar alınıyor. Ancak ileri evre kıkırdak kaybında sınırlı etki gösteriyor.

Etki süresi: Bu yöntemin etkisi 1–3 hafta içinde hissediliyor ve ortalama 6–9 ay sürebiliyor. Bazı hastalarda yıllık tekrar enjeksiyonları planlanabiliyor. 

Sporda yanlış hareket diz hasarlarına neden olabiliyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Dünyada en sık görülen eklem ağrısı sebeplerinden biri kıkırdak aşınması halk arasındaki tabiri ile kireçlenmedir.  Eklem ağrısı nüfusun yaşlanması, obezitedeki artış ve hareketin azalması gibi etkenlere bağlı olarak da giderek daha fazla hastada görülmektedir. Özellikle hastalığın ilerleyen aşamalarında yarattığı hareket kısıtlılığı nedeniyle kişilerin yaşam kalitesinin ciddi şekilde etkilendiğini söyleyen Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Gökhan Meriç, kıkırdak aşınmasının erken aşamalardaki hastalarda kök hücre uygulaması ile etkili sonuçlar alınabildiğini söyledi. 

Diz ekleminde ağrı, şişlik, eklemden ses gelmesi ve hareket kısıtlılığı ile giden ve ilerleyici bir hastalık olan kıkırdak dokusunda hasarlanma, toplumda yaygın bilinen adıyla kireçlenme, ülkemizde ve dünyada en sık görülen eklem rahatsızlıkların da başında geliyor. 2020 yılında Amerika’da yapılan bir araştırmada 2030 yılında kıkırdak hasarının dördüncü önde gelen sakatlık nedeni olacağının öngörüldüğünü belirten Prof. Dr. Gökhan Meriç, sorunun önemine dikkat çekti. 

HAREKET ÖZGÜRLÜĞÜN SINIRLIYOR

Diz kıkırdak hasarının 45 yaş üstü yetişkinlerin yüzde 19’unu ve 60 yaş üstü kişilerin de yüzde 37’sini etkilediğini hatırlatan Yeditepe Üniversitesi Kozyatağı Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı Prof. Dr. Gökhan Meriç, bu durumun özellikle 60 yaş üstü kişilerin hayat kalitesini ciddi olarak etkilediğini anlattı.Yarattığı hareket kısıtlılığı nedeniyle genç yaşta erken kıkırdak hasarı tedavi edilmediği taktirde zamanla ilerleyerek şikayetlerin gün içinde devamlı hale gelmesine sebep olabildiğini  belirten Prof. Dr. Meriç, kıkırdak hasarının erken evrelerinde kök hücre tedavilerinden etkili sonuçlar alınabildiğini anlattı. 

HAREKETSİZLİK VE OBEZİTE KİREÇLENMEYİ DE ARTIYOR

Ülkemizde obezitedeki artış, hareketsizlik ve nüfusun yaşlanmasına paralel olarak her geçen gün daha fazla kişinin kireçlenme nedeniyle hastaneye başvurduğunu söyleyen Prof. Dr. Gökhan Meriç, “Bu hastalar arasında ağrı kesici, kilo verme ve egzersize rağmen şikayetleri devam eden hastalarımızda çeşitli eklem içi enjeksiyonlardan faydalanıyoruz” dedi. 

KÖK HÜCRE UYGULAMASI İLE ETKİLİ SONUÇLAR ALINABİLİYOR

Kıkırdak aşınmasının erken aşamalardaki hastalarda eklem içi hyaluronik asit, PRP enjeksiyonların rağmen şikayetlerin devam ettiği erken dönem kıkırdak aşınması olan hastalarda  kök hücre uygulaması ile etkili sonuçlar alınabildiğini söyleyen Prof. Dr. Gökhan Meriç, kıkırdak aşınması yanı sıra kas yırtıklarında da kök hücre uygulanabileceğini anlattı.  Kıkırdak harabiyeti nedeniyle eklem ağrısı olan ve ağrı kesicilerle veya fizik tedavi ile sonuç alınamayan hastalarda dokunun hasarlanma sürecinin yavaşlatılması, ağrı azaltılarak hareketin tekrar kazanılması amacıyla uygulanan kök hücre ile ilgili şu bilgileri verdi: “Kök hücreler vücutta başka hücrelere dönüşebilme kapasitesine sahip hücrelerdir. Vücudumuzda yağ doku, kemik iliği ve göbek kordonu kök hücre kaynaklarıdır. Kök hücreler en sık olarak kemik iliğinden ve yağ dokusundan elde edilir. Kemik iliği ve göbek yağının hücre yapısı farklı özelliklere sahiptir. Yağ dokusunda kemik iliğine göre çok daha fazla sayıda kök hücre içerir. Kök hücre yapısında ağrıdan sorumlu inflamasyonu azaltarak ağrının kesilmesini sağlayan birçok hücresel ürüne sahiptir. Kök hücre ağrının azaltılması, ödemin azaltılması, kıkırdak kaybının azaltılması ve kas hasarlanmasının iyileşmesinin hızlanmasına sağlar.”

KÖK HÜCRE UYGULAMA İŞLEMİ NASIL YAPILIR?

Kök hücre uygulamasında işlemin hazırlık aşamalarının da oldukça önemli olduğunu söyleyen Prof. Dr. Gökhan Meriç, kök hücre uygulama işlemi nasıl yapıldığı konusunda şu bilgileri verdi: 

“Vücudumuzda leğen kemiği ve göbek yağı çok sayıda kök hücrenin alınabileceği kaynaklardır ve hafif bir sedasyon ve lokal anestezi ile hastalar tamamen uyutulmadan bu dokulardan örnekler alınır. Alınan örnekler bir ayrıştırma işleminden geçerek doku içindeki kök hücreler ortaya çıkartılır.  Hazırlanan kök hücreler hasarlı bölgelere enjeksiyon ile uygulanır. Bu yöntemler ile elde edilen materyal saf kök hücre değildir bunun içinde kök hücre ile birlikte kan ürünleri, plazma denilen sıvılarda yer alır. Saf kök hücre ancak laboratuvar ortamında elde edilebilir. Saf kök hücre için hastadan alınan örnekler 1-2 hafta süren hücresel çoğaltılma işlemi sonrasında ile elde edilir bu çok daha teknik bir işlemdir. “

 “KÖK HÜCRE UYGULAMASI İLE CERRAHİ TEDAVİNİN BAŞARISI ARTTIRILMAYA ÇALIŞILIR”

“Kıkırdak hasarının kök hücre uygulamasıyla tamamen eski haline döndürmesi mümkün değildir. Ancak kıkırdak iyileşmesi ile ilgili yapılan çalışmalarda kök hücre uygulaması sonrasında çekilen MR görüntülemelerinde uygulama öncesine göre hastaların kıkırdak volümünde artış tespit edildiği gösterilmiştir” diyen Prof. Dr. Meriç, “Cerrahi müdahale gerektirecek kadar olan kıkırdak, menisküs veya kas hasarlanmalarında tek başına kök hücre uygulaması müdahalenin yerini tutmaz kök hücre cerrahinin bir alternatifi değildir. Ancak müdahale ile birlikte yapılan kök hücre uygulamalarında tedavinin başarısını arttırılması amaçlanır” şeklinde konuştu. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Eklem Ağırlarının En Sık Sebebi Kıkırdak Aşınması yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.