Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri Bölümü Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fatma Bozkurt, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığının, Nairovirüs grubuna ait bir virüsün neden olduğu, ateş ve kanama bulgularıyla seyreden ciddi bir enfeksiyon hastalığı olduğunu söyledi.

Hastalık 30 farklı kene türü tarafından taşınabiliyor

Prof. Dr. Fatma Bozkurt, şu bilgileri verdi:

“İlk kez 1944 yılında Kırım’da tanımlanan hastalık, daha sonra Kongo’da da görülmesi nedeniyle bu iki bölgenin adıyla anılmaktadır. Asya, Afrika, Orta Doğu ve Doğu Avrupa’da yaygın olarak görülen hastalık, yaklaşık 30 farklı kene türü tarafından taşınabilmektedir. Türkiye’de ilk vaka 2002 yılında tespit edilmiş olup, özellikle Karadeniz, İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinde vaka sayılarında artış gözlenmektedir.”

En yaygın bulaşma yolu: Kene ısırması

Prof. Dr. Fatma Bozkurt, hastalığın bulaşma yollarının net olduğunu ancak yalnızca kene ısırmasıyla sınırlı olmadığını belirterek şu bilgileri paylaştı:

“KKKA’nın en sık bulaşma şekli, virüsü taşıyan kenelerin insanı ısırmasıdır. Özellikle kırsal bölgelerde ve hayvancılığın yoğun olduğu alanlarda risk artmaktadır.

Enfekte hayvanlarla temas da risk oluşturuyor

Virüs taşıyan büyükbaş ve küçükbaş hayvanların kanı, dokuları veya vücut sıvılarıyla temas edilmesi hastalığın bulaşmasına neden olabilir. Hayvanlar çoğu zaman hastalığı belirti göstermeden geçirebildiği için dikkatli olunması gerekmektedir.

İnsanlar arasında da bulaşabiliyor

KKKA hastalarının kanı, vücut sıvıları veya dokularıyla doğrudan temas edilmesi durumunda hastalık insandan insana da bulaşabilmektedir. Bu nedenle sağlık çalışanlarının ve hasta yakınlarının gerekli koruyucu önlemleri alması büyük önem taşımaktadır.”

Kene ısırdığında kritik saatlere dikkat!

Kene tutunmasının ardından ortaya çıkabilecek belirtilerin yakından takip edilmesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Bozkurt, yüksek ateş ve kas ağrısı gibi şikâyetlerin ciddiye alınması gerektiğini belirtti. Prof. Dr. Bozkurt, KKKA’nın en sık görülen belirtilerini şöyle sıraladı:

• Yüksek ateş
• Şiddetli baş ağrısı
• Kas ve eklem ağrıları
• Halsizlik
• Bulantı ve kusma yer alırken, ileri evre vakalarda ciddi kanamalar da görülebilmektedir.

Prof. Dr. Bozkurt, “Kene ısırması sonrasında özellikle kuluçka süresi olan ilk 3 günlük dönem büyük önem taşımaktadır. Bu süreçte ortaya çıkan belirtiler vakit kaybetmeden değerlendirilmelidir” dedi.

Yapışan keneye kolonya dökmeyin, yakmayın

Toplumda yaygın olarak uygulanan bazı yöntemlerin ciddi riskler taşıdığına dikkat çeken Prof. Dr. Fatma Bozkurt, kenenin üzerine kolonya dökmek, sigara bastırmak ya da yakmaya çalışmak gibi müdahalelerin son derece yanlış olduğunu söyledi.

“Kene üzerine kimyasal madde dökülmesi veya yakılmaya çalışılması sırasında kene kusabilir ve taşıdığı enfekte sıvıyı insan vücuduna aktarabilir. Bu durum enfeksiyon riskini artırır” diyen Prof. Dr. Bozkurt, kenenin uygun yöntemlerle ve mümkünse sağlık kuruluşlarında çıkarılması gerektiğini vurguladı.

Keneden korunmak için bu tavsiyelere kulak verin

Kene tutunmasını önlemenin en etkili yolunun doğru kıyafet seçimi olduğunu belirten Prof. Dr. Bozkurt, şu önerilerde bulundu:

• Kırsal alanlara giderken uzun kollu ve açık renkli kıyafetler tercih edilmeli.
• Pantolon paçaları çorapların içine sokulmalı.
• Otların ve çalıların yoğun olduğu bölgelerde dikkatli olunmalı.
• Açık alandan dönüşte vücut düzenli olarak kene açısından kontrol edilmeli.
• Böcek kovucu spreylerden yararlanılabilir.

Her kene KKKA taşımaz ama tedbir şart

Her kenenin Kırım Kongo Kanamalı Ateşi’ne neden olmadığını belirten Prof. Dr. Fatma Bozkurt, buna rağmen tedbirli davranmanın önemine dikkat çekti.

Özellikle tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar, çobanlar, veteriner hekimler, kırsal bölgelerde yaşayanlar ile piknik yapan ve doğa yürüyüşlerine katılan kişiler risk grubunda yer alıyor.

Prof. Dr. Bozkurt, “Kene ile temas halinde panik yapılmamalı ancak belirtiler dikkatle izlenmeli ve gerekli durumlarda sağlık kuruluşlarına başvurulmalıdır. Erken farkındalık ve doğru müdahale, hastalığın seyrinde büyük önem taşımaktadır” dedi.

Keneye karşı dikkat: Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hayati risk taşıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Hastalığın genellikle kene tutunmasından 1-3 gün sonra, en geç 10 gün içinde belirti verdiğini belirten Dr. Akman “İlk bulgular ani başlayan yüksek ateş, halsizlik, kas-eklem ağrıları, baş ağrısı, bulantı, karın ağrısı ve ishal şeklindedir. İlerleyen dönemde ciltte morluklar, burun veya diş eti kanaması, idrar ya da dışkıda kanama gibi bulgular ortaya çıkabilir. Özellikle ateşle birlikte yaygın vücut ağrısı ve kanama bulguları olan hastalarda KKKA mutlaka akla getirilmelidir” diyor. Erken tanı ve doğru tedavinin hayat kurtarıcı olduğunu vurgulayan Dr. Akman, KKKA hastalığının belirtilerini ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastalığına karşı ihmale gelmez kuralları anlattı, önemli uyarılar ve önerilerde bulundu. 

Açık alanlarda koruyucu kıyafet giyin

Piknik, kamp, doğa yürüyüşü veya tarla-bahçe işleri sırasında mümkün olduğunca uzun kollu giysiler tercih edilmeli, pantolon paçaları çorap içine sokulmalıdır. Açık renkli kıyafetler kullanılması, kenelerin daha kolay fark edilmesini sağlar. 

Kene kovucu ürünlerden yararlanın

Cilde veya kıyafetlere uygulanabilen, Sağlık Bakanlığı onaylı kene kovucu ürünler özellikle riskli bölgelerde koruyucu olabilir. Ancak bu ürünlerin kullanım talimatlarına uygun uygulanması gerekir.

 Doğadan döndükten sonra mutlaka vücut kontrolü yapın

Kene genellikle saçlı deri, kulak arkası, koltuk altı, kasık bölgesi, diz arkası gibi fark edilmesi zor alanlara tutunmakla birlikte vücudun her yerinde olabilir. Açık alandan dönüşte, kişinin hem kendisini hem de çocuklarını tüm kıyafetlerini çıkararak dikkatlice kontrol etmesi büyük önem taşır. Kene vücuttan ne kadar kısa sürede uzaklaştırılırsa hastalık riski o kadar azalır.

 Keneyi yanlış yöntemlerle çıkarmaya çalışmayın

Kenenin üzerine kolonya, sigara, sabun, deterjan veya kimyasal madde dökmek son derece yanlış bir uygulamadır. Bu uygulamalar kenenin strese girerek taşıdığı virüsü daha fazla salgılamasına neden olabilir ve bulaş riskini artırabilir. 

 Keneye çıplak elle temas etmeyin

Kene ezilmemeli, çıplak elle tutulmamalıdır. Çünkü virüs, ezilen kenenin vücut sıvılarıyla temas sonrası da bulaşabilir. Bir cımbız veya kene kartı yardımıyla, kenenin vücuda girdiği en yakın noktadan (baş kısmından) tutularak tek hamlede dik bir şekilde çekilmelidir. Eğer kişi kendine güvenemiyorsa, vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalıdır.

Hayvan teması sırasında da dikkatli olun

Sadece kene değil, enfekte hayvanların kan ve vücut sıvılarıyla temas da hastalık bulaşına neden olabilir. Özellikle hayvancılıkla uğraşan kişilerin eldiven ve koruyucu ekipman kullanması büyük önem taşır.

Kene tutunmasından sonra 10 gün belirtilere dikkat edin

Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Dilara Akman, kene tutunması durumunda kişinin ateş, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı, bulantı veya kanama bulguları açısından dikkatli olması gerektiğini belirterek şöyle diyor: “Özellikle ilk 10 gün kritik önem taşır. Herhangi bir şikayet gelişmesi halinde mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Kırım Kongo Kanamalı Ateşi, tedavisi ihmal edildiğinde ağır sonuçlara yol açabilen ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Tüm tedavi yöntemlerine rağmen bazen ağır vakalar kaybedilebildiği için, korunma önlemleri kritik önem taşımaktadır. Doğru bilgi, erken farkındalık ve basit korunma yollarıyla hastalık büyük ölçüde önlenebilir.”

Yazın doğa keyfiniz kabusa dönüşmesin! Keneye dikkat! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Havaların ısınmasıyla birlikte vatandaşların sağlıklı ve daha konforlu bir yaz geçirmesi için Beylikdüzü Belediyesi ekipleri, haşerelerle mücadele kapsamında ilaçlama çalışmalarına başladı. Halk sağlığını korumak amacıyla yürütülen çalışmalar kapsamında cadde, sokak, park, bahçe ve yeşil alanlarda ilaçlamalar titizlikle yapılıyor. Aynı zamanda, vatandaşlardan gelen talepler doğrultusunda çalışmalarını yürüten ekipler; uçkun, sivrisinek ve son günlerde artış gösteren kene vakalarına karşı ilaçlamalar yapıyor.

“Talepler doğrultusunda park ve bahçelerde kene ilaçlamaları yapıyoruz”

Beylikdüzü Belediyesi ilaçlama ekipleri, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ilaçlama hizmetleri ile koordineli ve programlı bir şekilde ilçe genelinde çalışmaların gerçekleştiğini dile getiren Beylikdüzü Belediyesi Veteriner İşleri Müdürlüğü İlaçlama Şefi İsmail Şengül, “Mahallelerimizde programlı bir şekilde, yaklaşık 4 – 5 ekip çalışarak ilaçlama yapıyoruz. Son dönemlerde artan kene vakalarına karşın Beylikdüzü’nde çok fazla vaka görülmese de vatandaşlarımızdan gelen talepler doğrultusunda park ve bahçelerde kene ilaçlamaları da yapıyoruz. İlçe halkının yaz aylarını daha rahat ve sağlıklı geçirmesi için tüm gücümüzle çalışmalarımızı sürdürüyoruz” ifadelerini kullandı.

Kene ve Haşerelerle Mücadele İçin İlaçlama Çalışmaları Başladı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Keneler hayvanlarda hastalık oluşturmuyor, sadece insanları etkiliyor!

Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığına keneler tarafından taşınan Bunyaviridae ailesine bağlı Nairovirüs grubuna ait bir virüsün neden olduğunu aktaran Dr. Dilek Leyla Mamçu, “Ateş, halsizlik, iştahsızlık, kas ağrısı, baş ağrısı, bulantı, kusma, ishal ve ağır vakalarda kanama gibi bulgular ile seyreder. Ölümlere neden olabilen zoonotik (hayvanlardan insanlara bulaşan) karakterli bir enfeksiyon hastalığıdır.” dedi.

Etken virüsün temel olarak yabani hayvanlarda ve kenelerde bulunduğunu dile getiren Mamçu, “Virüs kenelerin ısırması sonucu tavşanlara, bazı kuşlara, kemiricilere, sığır, koyun gibi çiftlik hayvanlarına bulaşabilir. Fakat keneler hayvanlarda hastalık oluşturmaz sadece insanları etkiler.” şeklinde konuştu.

Çiftlik hayvanlarının kan ve doku temasıyla da bulaşabiliyor! 

Kırım Kongo virüsünün insanlara temel olarak, virüs taşıyan kenenin ısırması ile bulaştığını vurgulayan Dr. Dilek Leyla Mamçu, “Bunun dışında, virüs taşıması muhtemel sığır, koyun gibi çiftlik hayvanlarının kan ve dokularıyla temasla da bulaşabilir.” dedi.

Evcil hayvanlardan ısırma-tırmalama yoluyla bulaşmanın ise mümkün olmadığını kaydeden Mamçu, kenelerin bulunduğu alanlarda çalışanlar, piknik yapanlar, avcılar, veterinerler, kasaplar ve sağlık çalışanlarının risk grubu içerisinde yer aldıklarını açıkladı.

Şiddetli vakalar ölümle sonuçlanabiliyor! 

Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi hastalığına neden olan virüsün kene ısırması ile alındığında 1-3 gün, kan/doku teması yoluyla alındığında ise 3-13 gün arasında belirtilerini göstermeye başladığına dikkat çeken Dr. Dilek Leyla Mamçu, “Hastalık belirtileri arasında; ateş, halsizlik, kas ağrısı, iştahsızlık, bulantı, kusma, ishal bulunur. Cilt ve cilt altı kanamaların dışında, diş eti kanaması, burun kanaması, mide barsak  kanaması, idrar yolu kanamaları, beyin ve batın içi kanamalar da görülebilir.” dedi.

Daha ağır seyirli olan hastalık sürecinde ise bulguların daha şiddetli olabileceğini aktaran Mamçu, şunları söyledi:

“Kanamalar daha ön planda olabilir. Şuur değişiklikleri, böbrek yetmezliği ve koma ile ölüm gelişebilir. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi hastalığının ölüm oranı yaklaşık yüzde 10 civarındadır. Hasta öyküsü, laboratuvar  ve muayene bulguları ile diğer enfeksiyonlardan ayırt edilebilir.

Hastalığın tedavisinin esasını destek tedavisi seçenekleri oluşturur. Bugün için hastalıktan korunmaya yönelik etkinliği kanıtlanmış bir aşı veya etkene sahip spesifik bir ilaç bulunmamakta. Ülkemizde hastalığa karşı aşı geliştirme çalışmaları devam etmekte.”

Vücuttaki keneye zarar vermek virüs aktarımını hızlandırabilir!

Kenenin vücuttan nasıl çıkarılması gerektiği hakkında da bilgi veren Dr. Dilek Leyla Mamçu, “Kene bir cımbızla, kenenin deriye yapıştığı yerden tutulup sağa sola oynatılarak çok yavaş hareketlerle çivi çıkarır gibi çıkarılmalı.” dedi.

Vücut üzerindeki kenelerin öldürülmemesi veya patlatılmaması gerektiğinin altını çizen Mamçu, “Keneler üzerine sigara basmak, kolonya, gaz yağı gibi maddeler dökmek kenenin kasılmasına sebep olarak vücut içeriğini kan emdiği kişiye aktarmasına sebep olacağı için vücut üzerindeki keneye herhangi bir şekilde zarar verilmemeli. Kene vücuttan çıkartıldıktan sonra, ısırık yeri su ve sabunla temizlenmeli ve daha sonra antiseptik ile silinmeli. Çıkarılamıyorsa en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı. Kene vücuttan ne kadar kısa sürede çıkarılırsa hastalık riski de o kadar azalır.” açıklamasını yaptı.

Kenelerin vücuda girmesini engellemek için önlem alınmalı!

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastalığı vakalarında, Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı verilerine göre artış olmadığını ifade eden Dr. Dilek Leyla Mamçu, “Ancak, tarla, bağ, bahçe, orman ve piknik alanları gibi kene yönünden riskli yerlere gidilirken, kenelerin vücuda girmesini engellemek maksadıyla mümkün olduğu kadar vücudu örten giysiler giyilmeli, pantolon paçaları çorapların içerisine sokulmalı ve ayrıca kenelerin elbise üzerinde rahat görülebilmesi için açık renkli kıyafetler tercih edilmeli.” dedi.

Oturulacak yerlere de açık renkli örtü serilmesini öneren Mamçu, sözlerini şöyle tamamladı:

“Hayvanların üzerindeki keneye, hayvanların kan ve idrarına çıplak elle dokunulmamalı. Riskli alanlardan döndükten sonra kene olup olmadığını görmek için vücudun ve elbiselerin her yerine dikkatlice bakılmalı. Vücudun özellikle diz arkası, koltuk altları, kulak arkası, ense, saç dipleri ve kasıklar dâhil kontrol edilmeli ya da ettirilmeli.”

Vücudunuza kene yapışmışsa zarar vermeyin! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri Bölümü Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fatma Bozkurt, kenelerin yol açtığı Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) ve Lyme hastalıklarına erken müdahalenin önemini vurguladı.

Lyme hastalığında erken tanı önemli

Kenenin her iki hastalığın bulaş kaynağı olduğunu belirten Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Her iki hastalığın da insanlara en önemli bulaş kaynağı kenelerdir ancak hastalık farklı mikroorganizmalar tarafından meydana gelir. KKKA hastalığının etkeni virüsler iken, Lyme hastalığının etkeni bakteriler olup ikisi de ölümcül seyredebilir. Özellikle Lyme hastalığı, erken tanı ve antibiyotik tedavisiyle iyileşebilen ancak tanıda gecikme olması durumunda eklem harabiyeti, beyin ve kalp tutulumuna yol açarak kronikleşen bir hastalıktır” uyarısında bulundu.

Kenelerin çıplak elle çıkarılması ile bulaşıyor

Kene ile temasın özellikle yaz aylarında olduğunu ifade eden Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “KKKA ve Lyme hastalıkları, daha çok vücudumuza kene tutunması ile bulaşmakla birlikte kenelerin çıplak elle çıkarılması ya da ezilmesi ile, hasta insanların kan gibi vücut sıvılarına temas etmekle, mikrobu taşıyan hayvanların kanları, vücut sıvıları ve dokularına korunmasız temasla da bulaşabilir. Kene teması mevsimsel özellik gösterir. Genelde ilkbahar ve yaz aylarında görülür. Türkiye’de yazın ilk aylarında sıklıkla vakalar görülür” dedi.

Kuluçka süresi 1-14 gün arasında değişiyor

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığında kuluçka süresinin, mikrobun vücuda girmesinden sonra hastalık belirtilerinin başlamasına kadar geçen süre olduğunu belirten Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “KKKA hastalığında, virüsün bulaş yoluna bağlı olarak, virüsün alınmasını müteakip 1-14 günlük kuluçka süresi sonrası belirtiler ortaya çıkar” dedi.

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığının belirtilerine değinen Prof. Dr. Fatma Bozkurt, bunları yüksek ateş, baş ağrısı, yoğun halsizlik, kollarda ve bacaklarda şiddetli ağrı, bazen kusma, karın ağrısı veya ishal, yüzde kızarıklık olarak sıraladı. Prof. Dr. Bozkurt, ilerleyen safhada vücudun değişik yerlerinde kanamalar, gövde, kol ve bacaklarda morluklar, burun kanaması, dışkıda ve idrarda kan görülebileceği uyarısında bulundu.

Hekim takibi ve kontrolünde olunmalı

Kene teması sonrası hekim takibi ve kontrolünde olunması gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Hastalıkta erken tanı konulup semptomlara yönelik müdahale ve Ribavirin gibi antiviral tedaviler hayat kurtarıcı olmaktadır. Bu nedenle kene teması sonrası hekim takip ve kontrolünde olmak hayati önem arz etmektedir” dedi.

Lyme hastalığında vücutta lezyonlar görülüyor

Kenenin yol açtığı Lyme hastalığında vücutta lezyonların görüldüğünü belirten Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Kene temasından sonra 1-4 haftalık kuluçka dönemi sonrası, hastalığın ilk bulgusu olan Eritema Migrans (EM) denilen bir lezyon vücutta görülür. Lezyon vakaların üçte birinde, tek ve klasik boğa gözü görüntüsü şeklinde olup, diğer üçte bir vakada da birden fazla lezyon olarak görülebilir. Geri kalan vakalarda lezyon olmayıp sadece kene ısırık izi görülebilir. Lezyon görünümü merkezi soluk olup bunu çevreleyen eritemli bir halka olarak görülür.

Grip benzeri belirtiler de ortaya çıkabilir

Prof. Dr. Fatma Bozkurt, ayrıca hastaların yüzde 50’sinde ateş ve terleme, yorgunluk, baş ağrısı, miyalji (kaslarda oluşan ağrı) ve artralji (omuz, dirsek ve dizler gibi yerlerde oluşan ağrı) gibi grip benzeri belirtilerin ortaya çıkabildiğini söyledi.

Lezyonlar tedavi edilmeli

Lezyonların genellikle bir ay içinde kaybolduğunu ifade eden Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Ancak lezyonlar tedavi edilmez ise aylar- yıllar sonra deri, eklemler, kalp ve sinir sistem tutulumu gösteren kronik bir hastalığa dönüşür. Semptomatik ve tetrasiklin türevi antibiyotikler ile tedavi edilebilir” dedi.

Kene ısırığında acı hissedilmiyor

Kene ısırmasının fark edilmesinin bazen zaman alabileceğini belirten Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Kenenin salgısında anestezik (ağrı kesici) madde olduğu için insan cildine tutunurken herhangi bir ağrı hissedilmez. Bu nedenle kenenin varlığı uzun süre fark edilmeyebilir. Çoğu zaman özellikle vücut beni olanlar keneyi vücut beni olarak düşünebilir. Cilde tutunamayan kene temasında da ciltte ısırık izi olabilir” uyarısında bulundu. 

Deriye yapıştıktan sonraki 24-48 saate dikkat!

Doğada birçok kene türü olduğunu ama her birinin hastalık yapıcı mikroorganizma taşımadığını ifade eden Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Hastalık taşıyan kenelerin de insanlara bulaştırmaları için, genellikle kene deriye yapıştıktan sonra 24–48 saat boyunca insandan kan emmesi gerekir. Bu yüzden keneyi erken fark edip doğru şekilde çıkarmak bulaş riskini önemli ölçüde azaltır. Ayrıca erken tanı ve tedavi hastalık seyrini önemli ölçüde olumlu etkilediği için kene teması dikkate alınıp hekim takibine girmek gerekir” diye konuştu. 

Kene ısırmasına nasıl müdahale edilmelidir?

Kene ısırmasına doğru müdahalenin önemini vurgulayan Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Vücuda tutunan kene, en kısa sürede çıplak elle dokunmadan ele eldiven, bez ya da poşet geçirilerek veya bir pens yardımıyla deriye yakın yerden, keneyi ezmeden ve baş kısmını kopartılmadan çıkartılmalı veya çıkartılamıyorsa en yakın sağlık kuruluşuna müracaat edilmeli” diye konuştu.

Kene patlatılmamalı ve ezilmemeli

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığı riskinin olduğu bölgelerde keneyi saklayıp doktora göstermenin faydalı olabileceğini ifade eden Prof. Dr. Bozkurt, “Vücuda tutunmuş olan keneyi patlatmayın, ezmeyin. Üzerine alkol, deterjan, sıvı sabun, gazyağı, kolonya gibi herhangi bir kimyasal madde kesinlikle dökmeyin ve üzerine sigara bastırmayın” uyarısında bulundu.

Vücudu örten kıyafetler giyilmeli

Kene ısırmasına karşı alınacak önlemlere de değinen Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Tarla, bağ, bahçe, orman ve piknik alanları gibi kene yönünden riskli alanlara gidilirken kenelerin vücuda girmesini engellemek maksadıyla mümkün olduğu kadar vücudu örten kıyafetler tercih edilmeli, pantolon paçaları çorapların içerisine sokulmalıdır. Ayrıca kenelerin elbise üzerinde rahat görülebilmesi için açık renkli kıyafetler tercih edilmelidir. Oturulacak yerlere de açık renkli örtü serilmelidir” dedi.

Kene kontrolü dikkatle yapılmalı

Kene kontrolünün dikkatle yapılması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Riskli alanlardan döndükten sonra kene olup olmadığını görmek için vücudun ve elbiselerin her yerine dikkatlice bakılmalıdır. Vücudun özellikle diz arkası, koltuk altları, kulak arkası, ense, saç dipleri ve kasıklar dâhil kontrol edilmeli ya da ettirilmelidir” tavsiyesinde bulundu.

Hasta ile temasta gerekli önlemler alınmalı

Hastalığın hayvanlarda belirti göstermeden seyretmesi nedeniyle hayvanlar sağlıklı görünse bile hastalığı bulaştırabileceği uyarısında bulunan Prof. Dr. Fatma Bozkurt, “Bu sebeple hastalığın sık olarak görüldüğü bölgelerde bulunan hayvanların kan ve idrar gibi vücut sıvılarına çıplak el ile temas edilmemelidir. Hastalığa yakalanan kişilerin kan, vücut sıvıları ve çıkartılarıyla hastalık bulaşabildiğinden, hasta ile temas eden kişiler eldiven, önlük, maske gibi gerekli korunma önlemlerini almalıdır” dedi.

Kene ısırdığında doğru müdahale nasıl olmalı? yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Yeni Yüzyıl Üniversitesi Gaziosmanpaşa Hastanesi Dermatoloji Bölümünden Uzman Dr. İhsaniye Dönmez Çiçek, yaz aylarında artış gösteren kene vakalarına karşı alınması gereken önlemler ve dikkat edilmesi gereken belirtiler hakkında önemli bilgiler verdi.

Kene Nedir?

Kene, eklem bacaklılar grubuna ait, hastalık taşıyıcılığı ile bilinen önemli bir vektördür. Dünya genelinde 900’ü aşkın türü bulunan kenelerin, Türkiye’de 30-40 türü bulunmaktadır. Üreme potansiyelleri oldukça yüksektir; bir dişi kene yumurtladığında 10.000’i aşkın yumurta bırakabilir. Konakları konusunda seçici olmayan keneler, bulabildikleri tüm sıcakkanlı hayvanlardan kan emebilir. Tek besin kaynakları kandır ve ömürleri boyunca üç kez kan emme evresine girerler. Doyduklarında toprağa düşerler ve ortalama 2-3 yıl arasında yaşayabilirler.

Bahar ve yaz aylarında aktif olan keneler, doğada bir omurgalının yaydığı karbondioksit, amonyak, vücut kokuları, titreşimler veya gölgeleri fark ederek konaklarına geçebilir. Vücuda tutunduklarında, genellikle boyun, koltuk altı gibi kıvrımlı bölgelere yerleşmeyi tercih ederler.

Kene Isırdığında Ne Olur?

İnsanı ısırdıkları anda, salgıladıkları tükürükle deriyi duyarsız hale getirirler. Ardından dikensi ağız çıkıntılarıyla deriyi keserek deri altı dokulara ulaşır ve kan emmeye başlarlar. Salgıladıkları sıvı, lokal anestezik etki gösterir; ayrıca damar genişletici ve pıhtılaşmayı önleyici maddeler içerdiği için fark edilmeden uzun süre kan emebilirler.

Risk Grupları Kimlerdir?

Kene ısırığı açısından en çok risk altında olan gruplar şunlardır:

• Tarım işçileri
• Çiftçiler
• Hayvancılıkla uğraşanlar
• Mezbaha çalışanları
• Veterinerler
• Askerler

Kenelerle Bulaşan Hastalıklar

Kene kaynaklı hastalıklar arasında en bilinenler şunlardır:

• Kırım Kongo Kanamalı Ateşi
• Lyme Hastalığı
• Akdeniz Benekli Ateşi
• Kene kaynaklı ensefalit

Kene Isırığında Görülen Reaksiyonlar

Kene ısırığı sonrası üç tür reaksiyon ortaya çıkabilir:

1. Alerjik Reaksiyonlar: Diğer haşere ısırıklarıyla benzerlik gösterir.
2. Toksik Reaksiyonlar: Ateş, bulantı, kusma, hatta felce kadar varabilir.
3. Enfeksiyonlar: Kenenin taşıdığı mikroorganizmaların insan kanına geçmesiyle oluşur.

Kene ile Mücadelede Alınması Gereken Önlemler

• Dış ortamda uzun pantolon ve uzun kollu, açık renkli kıyafetler tercih edilmelidir.
• Pantolon paçaları çorap içine sokulmalı, parfüm ve parfümlü mendil kullanılmamalıdır.
• Özel ilaçlarla emdirilmiş kıyafet ve çadır malzemeleri 2-3 haftaya kadar koruma sağlayabilir.
• Ormanlık alanda bulunan kişilerin birbirini sık sık kene açısından kontrol etmesi önerilir.
• Günübirlik doğa gezileri sonrası kıvrım bölgeleri ve saç dipleri dikkatle kontrol edilmelidir.

Vücutta Kene Tespit Edilirse Ne Yapılmalı?

Kene tespit edildiğinde en kısa sürede uzaklaştırılması çok önemlidir. Kene üzerine kolonya, alkol, sirke gibi maddeler dökmeyin; bu hayati bir hatadır. Üzerine kimyasal solüsyon dökmek, vazelinle kapatmak ya da yakmak kesinlikle önerilmez; bu tür müdahaleler kenenin kusmasına ve hastalık etkenlerini vücuda bırakmasına neden olabilir. Kene, parçalanmadan çıkarılmalıdır. Kişi çıkaramıyorsa en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalıdır. Uzman hekim, keneyi uygun yöntemle çıkararak bölgeye kaşıntı, kızarıklık ve enfeksiyonu önleyici krem uygulayabilir.

Kene Çıkarıldıktan Sonra Takip Önemli

Kene çıkarıldıktan sonra kişinin kendini gözlemlemesi gerekir. Baş ağrısı, ateş, bulantı, kusma, ishal, kas ve eklem ağrısı, halsizlik gibi şikayetlerden iki veya daha fazlası görülürse mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Yaz Geldi, Kene Tehlikesi Arttı! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi virüsü infekte kenelerin kanı ve diğer vücut sıvıları ile temasla (insana tutunması) bulaşabilir. Hastalığın kuluçka süresi ortalama 1-3 gün kadardır ve belirtiler; yüksek ateş, baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları, bulantı- kusma ve karın ağrısıdır. Hastalık ilerlemesiyle birlikte deride ve iç organlarda kanamalar meydana gelir. Ağır olgular ölümle sonuçlanabilir. Ülkemizde çoğu olgu genellikle tarım ve hayvancılıkla uğraşılan Tokat, Sivas, Çorum, Erzurum illerinde görülmektedir. 

Kene tutulmasından nasıl korunulur?

Kene tutulmasından korunmanın en önemli yolu, kırsal alana çıkarken kıyafetlerimize dikkat etmektir. Özellikle uzun kollu ve açık renkli kıyafetler tercih edilmeli. Kenelerin vücudumuza ulaşmaması için pantolon paçaları çorabın içine sokulmalı, özellikle bitki boylarının yüksek olduğu bölgelerde dikkatli olunmalıdır. Kene olup olmadığının tespiti için vücudun düzenli olarak mutlaka kontrol edilmesi gerekmektedir. Vücut mutlaka kontrol edilmeli. Kırsal alana çıkarken uzun kollu, açık renkli kıyafetler giyilmeli. Kenelerden kurtulmak için böcek kovucu spreylerde tercih edilebilir.  

Öküz gözü şeklinde kızarıklık varsa dikkat

Türkiye’de kene kaynaklı görülen bir diğer hastalık ise Lyme hastalığıdır. Borrelia burgdorferi bakterisinin neden olduğu hastalığın belirtileri hastalığın evresine göre değişmektedir. Erken dönem belirtileri arasında en dikkat çekeni kenenin ısırdığı yerde öküz gözü şeklinde bir kızarıklığın olmasıdır. Diğer belirtileri ise ateş, baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları, yorgunluktur. Geç dönemde ise; eklem iltihabı, sinir sistemi tutulumu, kalp sorunları yer almaktadır. Ancak bu hastalık nadiren görülmektedir. 

Vücudunuzda kene varsa mutlaka sağlık kuruluşuna gidin

Keneden kaynaklı hastalıklarda en temel yanlış kenenin vücuttan çıkarılması sırasında kullanılan yöntemlerdir. Özellikle kenenin üzerine alkol, kolonya dökmek, yakmak ya da sigara bastırmak ciddi risklere neden olmaktadır. Yapılan bu işlemler kenenin kusmasına ve enfekte materyali insan vücuduna aktarmasına neden olmaktadır. Vücutta kene görülmesi durumunda yapılacak en doğru yaklaşım en yakın sağlık kuruluşuna gidilmesidir. Kenenin vücuttan çıkarılmasından sonraki 10 günlük süreçte takibi yapılmalıdır.  

Kene kaynaklı hastalıklar artmaya başladı yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Yaz aylarının gelmesiyle birlikte istenmeyen “misafirler” de evlere, iş yerlerine konuk olabiliyor. Yaz aylarında en çok görülen haşereler ve kemirgenlerden bazıları şark hamam böceği, Alman hamam böceği, Amerikan hamam böceği, ev karıncası, gümüşcün, örümcekler, marangoz karıncalar, pireler, kulağa kaçan, çıyan, fare, sıçan, kene ve sinekler oluyor. Haziran ayından ekime kadar sık rastlanan bu canlılar, sağlığı da tehdit edebiliyor. Bu nedenle bu gibi durumlarda ilaçlama yapılması büyük önem arz ediyor. Bu önemin farkında olan Bilkent Holding kurumsal hizmet grubu şirketlerinden biri olarak faaliyetlerine devam eden ve yüzde 100 yerli sermayeyle kurulmuş olan Tepe Servis ve Yönetim A.Ş, ilaçlama alanında da faaliyet göstermeye başladı.

“İnsan sağlığı açısından kontrol altına alınması gerekir”

“Havaların ısınmasıyla birlikte sıcak hava iklimine uyum ve adapte sağlayan hamamböcekleri, karasinek, sivrisinek, arılar, tahtakurusu, kene gibi haşereler ile mücadele insan sağlığı açısından kontrol altına alınması gerekir” diyen Tepe Servis ve Yönetim A.Ş Tesis Yönetimi Bölge Müdürü Murat KILIÇ, ilaçlama faaliyetleriyle ilgili şu bilgileri verdi: “İlaçlama süreleri genellikle haşere popülasyonu, haşere türü, uygulama yapılacak alanın büyüklüğüne göre değişkenlik gösterir. Tepe Servis olarak kullandığımız tüm ilaç ve ekipmanlar kokusuz, leke yapmaz olmakla birlikte Sağlık Bakanlığı ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından onaylıdır. Ayrıca insan sağlığına uygun uygun olacak şekilde dozajlama yapılmakta böylece uygulama esnasında veya sonrasında uygulama yapılan alanı terk etmeye gerek duyulmamaktadır. İlaçlama uygulamaları herhangi bir haşere veya kemirgen problemi yaşandığında yapılacağı gibi, bu tür problemlerin yaşanmaması açısından da düzenli periyodik uygulamalar yapılarak da önlemler alınabilir.”

21 günlük periyotlarda uygulamalar yapılıyor

21 günlük periyotlarla ilaçlama yapıldığına dikkat çeken KILIÇ, “Bazı işletmelerde özellikle gıda, yemek ve sağlık sektöründe bazı tür haşere problemlerinin daha sık görülmesinden dolayı 21 günlük periyotlarda uygulamalar yapılıyor. Örneğin, İSG yönetmeliklerinde de çalışanların sağlıklarının düşünülmesi ve herhangi bir haşere veya kemirgen kaynaklı hastalık ve rahatsızlıkların yaşanmaması için aylık düzenli kontrollerle ilaçlama hizmeti veriliyor. Düzenli aralıklarla ilaçlama yapılması büyük sorunların önüne geçilmesini sağlarken, haşere ve kemirgenlerden kaynaklı hastalık gibi problemleri de önlüyor” dedi.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Hamam böcekleri, kene, pire, sıçan… Yaz aylarında bu haşereler ve kemirgenlere dikkat yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.