AKILLI TEKNOLOJİLER DEVREYE ALINACAK

Proje kapsamında hidrofon (akıllı top) ve fiber optik sensör sistemleri kullanılarak içme suyu şebekelerinde oluşabilecek kaçaklar erken aşamada tespit edilecek. Gelişmiş dinleme ve izleme teknolojileri sayesinde hatlarda meydana gelebilecek arızalar büyümeden belirlenerek su kayıplarının önüne geçilecek. Böylece hem su kaynaklarının korunması hem de işletme maliyetlerinin azaltılması sağlanacak.

GENEL MÜDÜR ALİ SAĞLIK: “EN ÖNEMLİ GÖREVİMİZ KAYIP-KAÇAĞI AZALTMAK”

İmzalanan protokol sonrası açıklamalarda bulunan İSU Genel Müdürü Ali Sağlık: “Kocaeli’de artan nüfus ve sanayileşmeye bağlı olarak suya olan ihtiyaç her geçen gün artarken, iklim değişikliğinin etkileriyle su kaynakları azalmaktadır. Bu nedenle en önemli görevimiz mevcut suyu korumak ve kayıp-kaçak oranlarını azaltmaktır. Gebze Teknik Üniversitesi ile gerçekleştirdiğimiz protokol kapsamında hidrofon ve fiber optik sensör teknolojileri kullanılarak su şebekelerindeki kayıpların tespitine yönelik bir Ar-Ge çalışması başlatıyoruz. Çalışmanın başarılı olması halinde geliştirilecek teknolojinin Türkiye’ye ve dünyaya katkı sağlayacak bir ürün haline gelmesini hedefliyoruz. Bu süreçte katkı sunan tüm akademisyenlerimize ve paydaşlarımıza teşekkür ediyorum.”

 REKTÖR HACI ALİ MANTAR: “SU KAÇAKLARININ ÖNLENMESİ SAĞLANACAK”

Gebze Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hacı Ali Mantar: “Gebze Teknik Üniversitesi olarak çevre mühendisliği, su ve hava kirliliği gibi alanlarda güçlü bir araştırma altyapısına sahibiz. İSU ile birlikte yürüteceğimiz bu çalışma, su kaçaklarının önlenmesine katkı sağlayarak bilimsel bilginin topluma ve sektöre fayda üretmesine imkân tanıyacaktır. Farklı alanlarda kullanılan fiber optik teknolojilerin su altyapısına uygulanmasıyla ülkemiz ve dünya için katma değer oluşturacak bir sonuç elde etmeyi umut ediyoruz. Bu değerli iş birliği için İSU Genel Müdürlüğüne ve emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.”

 SÜRDÜRÜLEBİLİR SU YÖNETİMİNE KATKI

İmzalanan protokol ile içme suyu şebekelerindeki kayıp-kaçak oranlarının azaltılması, su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi ve altyapı sistemlerinin daha verimli işletilmesi hedefleniyor. Akıllı teknolojilerle desteklenecek proje, su yönetiminde dijital dönüşüm sürecine önemli katkı sağlayacak. İSU Genel Müdürlüğü ile GTÜ iş birliğinde yürütülecek çalışma, modern altyapı uygulamalarıyla geleceğin su yönetimi anlayışına katkı sunarken, mevcut altyapının akıllı izleme teknolojileri ile güçlendirilmesine yönelik önemli bir yatırım niteliği taşıyor.

İSU ve GTÜ’den Su Kayıplarını Azaltacak Stratejik İş Birliği yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Konya Büyükşehir Belediyesi KOSKİ Genel Müdürlüğü, su kaynaklarının daha verimli kullanılması ve kayıp-kaçak oranlarının azaltılması amacıyla saha çalışmalarını aralıksız sürdürüyor.

Bu kapsamda KOSKİ ekipleri, Meram ve Selçuklu ilçelerinde ekonomik ömrünü tamamlayan su şebeke hattına bağlı toplam 14 vananın yenilenme çalışmalarını başarıyla tamamladı. Çalışmalar, 8 ayrı noktada eş zamanlı olarak yürütülürken, 73 personel aktif görev aldı.

Gerçekleştirilen vana yenileme çalışmalarıyla birlikte, su iletim ve dağıtım hatlarında oluşması muhtemel arızalar en az seviyeye düşürülürken, daha hızlı müdahale imkanı da sağlandı.

KOSKİ Su Kayıplarını Azaltacak Çalışmaları Sürdürüyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

ALTYAPIDA DEV DÖNÜŞÜM: %82 YENİLEME
2005 yılından itibaren artarak devam eden yatırımlar kapsamında, Kocaeli genelindeki içme suyu isale ve şebeke hatlarının %82’si modern altyapıyla yenilendi. Böylece kentin içme suyu altyapısı, son 20 yıl içerisinde büyük ölçüde baştan sona elden geçirilmiş oldu. Yer altındaki hatlar, depolar ve terfi merkezlerini kapsayan bu çalışmalar için yaklaşık 25,2 milyar TL yatırım gerçekleştirildi. Bu kapsamlı dönüşüm sayesinde hem su kayıpları ciddi oranda azaltıldı hem de kentin su arz güvenliği güçlendirildi. Yenilenen altyapı, arızalara hızlı müdahale imkânı sunarak kesintisiz ve sağlıklı içme suyu hizmetinin sürdürülebilirliğini artırdı.

KAYIP-KAÇAK ORANI %22,7’YE DÜŞTÜ
İSU Genel Müdürlüğü, kayıp ve kaçakla mücadelede yalnızca yeni tesisler kurmakla yetinmeyerek “eldeki suya sahip çıkma” anlayışını merkeze alan kapsamlı bir yönetim modeli hayata geçirdi. Fiziki denetim ekiplerinin sahadaki çalışmaları, altyapı yenilemeleri, ölçüm sistemlerinin güçlendirilmesi ve teknolojik uygulamaların devreye alınmasıyla 2004 yılında Kocaeli genelinde %72 seviyesinde olan kayıp-kaçak oranı, şu an %22,7’ye kadar düşürüldü. Kent merkezlerinde bu oran %21 seviyelerine kadar gerilerken, kırsal alanlar dâhil genel ortalamada elde edilen sonuç, Kocaeli’nin suya sahip çıkan bir şehir hâline geldiğini ortaya koydu.

2028 HEDEFİNE 2023 YILINDA ULAŞILDI
İSU’nun ortaya koyduğu bu tablo, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından büyükşehir belediyeleri için belirlenen 2028 yılı kayıp-kaçak hedefinin 2023 yılı itibarıyla yakalandığını ortaya koydu. Bakanlık tarafından 2028 yılı için %25 olarak belirlenen oranın altına şimdiden inilmesi, kurumun kayıp-kaçakla mücadelede ulaştığı seviyeyi açık biçimde gözler önüne serdi. Ancak İSU, elde edilen bu başarıyla yetinmeyerek kayıp-kaçak oranını 2026 yılında %21 seviyelerine, 2028 yılı itibarıyla ise %20’nin altına düşürmeyi planlıyor. Su kaynaklarının giderek daha kıymetli hâle geldiği bu süreçte kurum, hem teknik yatırımlarını hem de sahadaki denetim ve izleme çalışmalarını kararlılıkla sürdürmeye devam ediyor.

SİTE İÇİ KAYIPLARA YÖNELİK YENİ VE ÖZGÜN MODEL
Kayıp ve kaçakla mücadelede sadece kamu altyapısıyla sınırlı kalmayan İSU, özel mülkiyet alanlarında yaşanan kayıplara yönelik de önemli bir uygulamayı hayata geçirdi. Özellikle site içlerinde meydana gelen ve uzun yıllar boyunca müdahale edilemeyen su kayıplarının önüne geçmek amacıyla mevzuatta düzenlemeye gidildi. Bu kapsamda sitelerin ana girişlerine sayaçlar yerleştirildi. Siteye giren toplam su miktarı ile site içindeki bireysel tüketimler karşılaştırılarak oluşan fark site yönetimlerine yansıtıldı. Böylece site sınırları içerisindeki kayıplar görünür hâle geldi. Uygulamayla birlikte son beş yıl içerisinde yaklaşık 4 milyon ton su yeniden sisteme kazandırıldı.

DMA İLE ŞEBEKE ANLIK TAKİP ALTINDA
İSU’nun sahadaki en etkili uygulamalarından biri olan izole alt bölge (DMA) çalışmaları kapsamında ilçe ve mahalleler, yaklaşık 1.000 – 1.200 binayı kapsayan küçük hidrolik bölgelere ayrıldı. Şebeke girişlerine yerleştirilen debimetreler sayesinde her bölgenin giriş suyu anlık olarak izlenirken, çıkış verileri tahakkuklarla karşılaştırılarak olası kayıplar hızlı şekilde tespit ediliyor. DMA uygulamaları, arızalara daha kısa sürede müdahale edilmesini sağlarken su kesintilerinin etki alanını da minimum seviyeye indiriyor.

GECE DİNLEMELERİYLE MİLYONLARCA METREKÜP SU KAZANILDI
Kayıp-kaçakla mücadelede kritik rol oynayan gece dinleme çalışmaları kapsamında İSU, içme suyu hatlarında gelişmiş teknolojileri etkin şekilde kullanıyor. Akustik yer mikrofonları ve frekans analiz cihazlarıyla yapılan dinlemeler sayesinde, görünmeyen ve uzun süre fark edilemeyen kaçaklar noktasal olarak tespit ediliyor. Bu yüksek hassasiyetli çalışmalarla 2024 yılında 11,1 milyon metreküp, 2025 yılında ise 16,4 milyon metreküp suyun boşa akması önlenirken, 2019 yılından bu yana gece dinlemeleriyle sağlanan toplam su kazanımı 50 milyon metreküpe ulaştı. Gece dinlemeleri, teknoloji destekli saha uygulamalarıyla suyun her damlasını korumayı hedefleyen İSU’nun en somut ve etkili mücadele yöntemlerinden biri olarak öne çıkıyor.

SCADA SİSTEMİYLE 7/24 DİJİTAL TAKİP
İSU, kayıp-kaçakla mücadelede teknolojiyi etkin biçimde kullanarak SCADA sistemiyle içme suyu depoları, terfi merkezlerini, arıtma tesislerini ve kritik kontrol noktalarını 7/24 online olarak izliyor. Kent genelinde 388 noktanın anlık olarak takip edildiği sistem sayesinde debi, basınç ve seviye verileri sürekli kontrol altında tutuluyor. Olası olumsuzluklar erken aşamada tespit edilerek müdahale süreleri kısaltılıyor. SUİS ve İKABİS gibi akıllı şehir uygulamalarıyla altyapı dijital ortamda yönetilerek su kayıplarının önüne geçiliyor.

DEPO YATIRIMLARIYLA SU GÜVENLİĞİ GÜÇLENDİRİLDİ
İSU, içme suyu arz güvenliğini güçlendirmek ve şebeke sistemini daha sağlıklı yönetebilmek amacıyla depolama altyapısına yönelik kapsamlı yatırımlar gerçekleştirdi. 2004 yılında 204.746 metreküp kapasiteli 494 adet içme suyu deposu bulunurken, 50 metreküpten 20.000 metreküpe kadar değişen kapasitelerde inşa edilen 279 yeni depo ile toplam depo sayısı 705’e çıkarıldı. Yeni yatırımlar sayesinde toplam depolama hacmi 483.326 metreküpe yükseltildi. Böylece hem depolarda yaşanan kayıplar önemli ölçüde azaltıldı hem de kentin tamamında içme suyu arz güvenliği daha güçlü ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturuldu.

SAYAÇ YENİLEME ÇALIŞMALARIYLA ÖLÇÜM KAYIPLARI AZALTILDI
Kayıp-kaçakla mücadelenin önemli ayaklarından birini doğru ve hassas ölçüm oluşturdu. Bu kapsamda İSU, mevzuatta öngörülen kalibrasyon süreciyle yetinmeyerek ekonomik ömrünü dolduran sayaçları tamamen yenileme yoluna gitti. Kocaeli genelinde sayaçlar 10 yılda bir ücretsiz olarak değiştirilirken kentte kullanılan sayaçların %89’u volumetrik sayaçlara dönüştürüldü. Damla seviyesindeki tüketimi dahi ölçebilen bu sayaçlar sayesinde ölçüm kaynaklı kayıplar önemli oranda azaltıldı.

GENEL MÜDÜR ALİ SAĞLIK: “SUYUN HER DAMLASINA SAHİP ÇIKIYORUZ”
İSU Genel Müdürü Ali Sağlık, suyun ikamesi olmayan stratejik bir kaynak olduğuna dikkat çekerek kayıp ve kaçakla mücadelenin yalnızca teknik yatırımlarla sınırlı olmadığını vurguladı. Sağlık: “Altyapıdan teknolojiye, ölçüm sistemlerinden sahadaki uygulamalara kadar her alanda kararlılıkla çalışıyoruz. Suyumuz olabilir, tesislerimizi kurabiliriz ancak asıl mesele elimizdeki suya ne kadar sahip çıkabildiğimizdir. Kayıpları azaltıyoruz fakat bu mücadelenin kalıcı olması toplumun sürece aktif şekilde katılmasıyla mümkündür. Bu nedenle vatandaşlarımızın suyu tasarruflu ve bilinçli kullanması büyük önem taşıyor.” ifadelerini kullandı.

İSU, Su Kayıplarını Azaltma Mücadelesinde Kararlılıkla İlerliyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

KAYIP–KAÇAK ORANI %22,66’YA DÜŞTÜ
2004 yılında %72 seviyesinde olan kayıp–kaçak oranı, yıllar içinde yapılan kapsamlı altyapı yenilemeleri, teknolojik yatırımlar ve etkin işletme uygulamalarıyla 2025 yılı Ekim ayı itibarıyla %22,66’ya kadar indirildi. Böylece son bir yılda yaklaşık 1 milyon 890 bin metreküp suyun kaybı önlenmiş oldu. İSU, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü’nün 2028 hedeflerini de gözeterek oranı %20’nin altına düşürmek için çalışmalarını aralıksız sürdürüyor.

ALTYAPIDA DEV DÖNÜŞÜM: %81 YENİLEME
Kocaeli genelinde içme suyu altyapısını güçlendirmek amacıyla yürütülen yenileme çalışmaları kapsamında toplam 13.914 kilometrelik isale ve şebeke hattının 11.209 kilometresi modern hatlarla değiştirildi. Böylece kentin içme suyu altyapısının %81’i yenilenmiş oldu. Bu kapsamlı dönüşüm, hem kayıpların azaltılmasına hem de kentin su güvenliğinin artırılmasına önemli katkı sağladı. Sahada gerçekleştirilen hızlı ve etkin müdahalelerle altyapının kesintisiz şekilde işletilmesi sağlanarak vatandaşlara güvenli içme suyu hizmeti sunulmaya devam ediliyor.

GECE DİNLEMELERİ VE BASINÇ YÖNETİMİ
DMA çalışmaları ve basınç yönetimiyle su kayıpları hassas şekilde takip ediliyor. Şebeke 327 DMA bölgesine ayrıldı ve arıza tespit süreleri kısaltıldı. Basınç yönetimi ile şehir genelinde ideal seviyeler sağlandı.

387 NOKTA ONLINE OLARAK İZLENİYOR
İSU, SCADA sistemi ile 387 noktayı online olarak izliyor. Depolar, terfi merkezleri, arıtma tesisleri ve kontrol noktaları sisteme dâhil edildi. SUİS ve İKABİS gibi akıllı şehir uygulamalarıyla altyapı dijital ortamda yönetiliyor.

DEPO YATIRIMLARIYLA SU GÜVENLİĞİ GÜÇLENDİ
Depolama kapasitesinin artırılması için 2004 yılından bu yana 269 yeni depo inşa edildi ve mevcut depolarda kapsamlı iyileştirmeler gerçekleştirildi. Böylece 271.746 metreküp olan toplam depolama hacmi 475.126 metreküpe yükseltildi. Bu yatırımlar sayesinde depolarda yaşanan su kayıpları büyük ölçüde azaltılırken şebeke güvenliği de güçlendirildi. Ayrıca gece dinlemeleri, basınç yönetimi ve şebeke bölgeleme uygulamalarıyla kaçak tespit süreçleri hızlandırılarak milyonlarca metreküp su koruma altına alındı.

GENEL MÜDÜR ALİ SAĞLIK: “SUYUN HER DAMLASINA SAHİP ÇIKIYORUZ”
Dünya Su Kayıpları Günü dolayısıyla açıklamalarda bulunan İSU Genel Müdürü Ali Sağlık, suyun ikamesi olmayan bir kaynak olduğunun altını çizerek şu ifadeleri kullandı: “Suyun her damlası artık daha değerli. Kayıp ve kaçakla mücadelemizi kararlılıkla sürdürüyoruz. Bu süreçte yalnızca teknik çalışmalar değil, toplumun bilinçli tüketim alışkanlıkları da büyük önem taşıyor. Tüm vatandaşlarımızı suyu tasarruflu ve duyarlı şekilde kullanmaya davet ediyoruz.”

İSU Genel Müdürlüğü, su kaynaklarını bugüne ve geleceğe güvenle taşımak amacıyla çalışmalarını kararlılıkla sürdürmeye devam edecek.

İSU, Su Kayıplarını Azaltma Mücadelesinde Kararlılıkla İlerliyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Yapay zeka destekli müşteri deneyimi yönetimi (CXM) platformu Artiwise, Bankacılık Müşteri Deneyimi Zirvesi’nde 22 farklı bankanın yöneticilerine sunduğu raporla, Türk bankacılık sektöründeki “dijital vaat kırılmalarını” ve bunun müşteri kayıplarına etkisini ortaya koydu.

Bankacılık sektöründe dijital vaat kırılmaları büyüyor

Artiwise CEO’su Tanel Temel tarafından sunulan “Bankacılık Uygulama Yorumları Raporu”, 33 bankanın mobil uygulamalarına gelen 75.520 yorumu analiz etti. Rapora göre, bankaların dijitalleşme yatırımlarına rağmen:

• Banka mobil uygulamalarında giriş problemleri (%55), arayüzün beğenilmemesi (%29), kullanım zorluğu (%16,56) ve teknik sorunlar (%16,09) en temel şikayet konuları arasında yer alıyor. Ayrıca arayüzün karmaşık bulunması (%22) ve güncelleme sonrası uygulmanın beğenilmemesi (%8) oranları da dikkat çekiyor.
   

• Dijital bankacılığın temel hedeflerinden biri olan şubesiz işlem yapabilme vaadinin aksine, bir işlem için şubeye yönlendirilmek (%25) ve kayıt işleminin uzaktan dijital onboarding ile tamamlanamaması (%12), müşteriler nezdinde hayal kırıklığı yaratıyor.
   

• İşlem ücretleri (%35 transfer ücreti memnuniyetsizliği, %20 yüksek ücret algısı) ve özellikle maaş hesabı olan müşterilerden ücret alınması (%11), müşteri memnuniyetini olumsuz etkileyen önemli faktörler arasında yer alıyor.
   

• Banka değiştirme (churn) kararlarında ise işlem ücretleri (%61,5) başı çekerken, bunu uygulama kullanımının zorluğu (%17,3) ve sistem arızaları (%6,7) takip ediyor. Bu veriler, maliyet ve deneyim kalitesinin müşteri sadakatindeki kritik rolünün altını çiziyor.
   

• Raporun belirlediği en büyük churn sebebi ise iletişimsizlik olarak dikkat çekiyor: Müşterilerin yarısından fazlası (%52) müşteri hizmetlerine bağlanamadığı için, %12’si ise bağlanması zor olduğu için geçmişte bir bankayla çalışmayı bırakma kararı verdiğini belirtiyor.

Rapor, bankaların bu sorunların üstesinden gelmesi için kritik çözüm alanlarını da belirliyor: Kullanım kolaylığı ve hız, şeffaf ücret politikası, sıfır sürtünmeli onboarding, hatalardan öğrenen güncellemeler ve müşteri hizmetlerinde dijital kalite, önceliklendirilmesi gereken temel alanlar olarak öne çıkıyor.

“Bankaların milyarlarca dolarlık dijitalleşme yatırımlarına rağmen, müşterinin gerçek sesini duyamaması ve acı noktalarını tespit edememesi, maalesef churn oranlarını ve memnuniyetsizliği artırıyor.” diyen Artiwise CEO’su Tanel Temel, sözlerini şöyle sürdürdü: “Geleneksel anketler ve yüzeysel geri bildirimler artık yeterli değil; müşteriler bankalarını sistem arızaları, kullanım zorluğu ve iletişim sorunları yüzünden değiştiriyor,” ifadelerini kullandı. Temel, raporda ortaya konan bu istatistiklerin sektör için kritik alarm sinyalleri olduğunu vurguladı.

Artiwise tarafından hazırlanan Bankacılık Uygulama Yorumları Raporu’nun detaylarını bu bağlantı üzerinden inceleyebilirsiniz.

Yapay zeka ile derinlemesine ölçüm ve sürdürülebilir memnuniyet

Artiwise’ın yapay zeka destekli CXM platformu ve geliştirdiği ‘Müşteri Duygu Skoru’ ile bankalar, müşteri bazlı memnuniyet, yaşam boyu deneyim analizi, ilk kontakta çözülemeyen talep süreçleri ve müşteri temsilcisi performansları gibi detaylı içgörüler elde edebiliyor. Bu sayede, anomali tespiti ve proaktif aksiyonlarla operasyonel süreçlerde %70’e varan verimlilik artışı sağlanabiliyor.

Temel, “Artiwise, ‘yapay zeka ile sürdürülebilir müşteri memnuniyeti’ misyonuyla hareket ediyor. Sadece sorunları çözmekle kalmıyor, departmanlar arası hizalanmayı ve stratejik karar alma mekanizmalarını da güçlendiriyoruz,” diye ekledi.

Artiwise için sıradaki hedef küresel büyüme

2015’te kurulan Artiwise,  Türkiye İş Bankası ve Migros gibi lider firmalarca tercih ediliyor. 2024’te AI World Series’te Yapay Zekada En İyi Finans Kullanım Alanı ve En İyi Duygu Analizi Platformu ödüllerini alarak uluslararası başarısını kanıtladı. Türkiye’deki başarısını Birleşik Krallık’ta açtığı ilk yurt dışı ofisiyle global pazara taşıyan şirket, bu yıl bankacılık sektörüne yoğunlaşarak üç büyük banka ile yeni proje görüşmelerini sürdürüyor.

18 Mayıs 2025’te 10. yıl dönümünü kutlayan Artiwise, 2026’da MENA ve Avrupa pazarlarında güçlenmek için 3. yatırım turuna çıkmayı, 2027’de ise ABD pazarına girmeyi planlıyor.

Dijital Vaat Kırılmaları Bankaların Müşteri Kayıplarını Artırıyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Proje ekibini tebrik eden Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, projeyi gerçekleştiren ekibi tebrik etti. Prof. Dr. Budak, “Değerli akademisyenlerimizin bilim dünyasına kazandırdıkları bu projenin çıktıları daha sonra yapılacak çalışmalar için araştırmacılara ışık tutacak. Bu çalışmadan elde edilen veriler, yeni projelerin yapılmasına da imkan sağlarken, üreticilere uygulanabilir pratik çözümler de sunacak. Proje ekibine bundan sonraki çalışmalarında başarılar diliyorum” dedi.

Bitki hastalıkları ekonomik düzeyde ürün kayıplarına neden oluyor

Proje hakkında bilgi veren Prof. Dr. Yıldız, “Süs bitkileri üretiminin Tarımın ve bitkisel üretimin bir dalı olan Dünyada AB ülkeleri başta olmak üzere, Türkiye’de de ekonomiye büyük katkı sağlamaktadır. Süs bitkileri kullanım amaçlarına göre; kesme çiçek, iç mekan süs bitkileri, dış mekan süs bitkileri ve doğal çiçek soğanları olarak dört farklı gruba ayrılmaktadır. Bu gruplandırma içinde dış mekan süs bitkileri Türkiye’de alan kullanım bakımından ilk sırada yer almaktadır. Dünyada ve Türkiye’de birçok kültür bitkisinde olduğu gibi dış mekan süs bitkisi yetiştiriciliğinde de bitki hastalıkları ekonomik düzeyde ürün kayıplarına neden olmaktadır. Dış mekan süs bitkilerinde görülen hastalıklar içinde en fazla kayıplara neden olan etmen grubunu kök ve kök boğazı çürüklüklerine neden olan Phytophthora türleri oluşturuyor” dedi.

 Phytophthora kök ve kök boğazı çürüklüklerinin dış mekan süs bitkisi türleri üzerinde son derece yıkıcı etkiler yarattığını söyleyen Prof. Dr. Yıldız, “Phytophthora, özellikle ekonomik öneme sahip ağaç ve çalı gibi bitki gruplarında sararma, solma, kuruma, gelişim geriliği ve ölüm belirtileri gibi belirtilerle birlikte ciddi kayıplara neden olmaktadır. Kök ve kök boğazında çürüklük meydana getiren bu etmenlerin toprak kaynaklı olması, mücadelesinin diğer etmen gruplarına göre daha zor olması, değişen çevre ve iklim koşulları altında yayılımlarının hızlı olması üretimi büyük ölçüde sınırlandırmaktadır. Üretimde ciddi verim kayıplarına neden olan bu türler için yapılacak çalışmalarda ilk başarı, surveyler sonrasında yapılacak doğru morfolojik ve moleküler tanılama ile mümkündür.

Proje, üreticilere uygulanabilir pratik çözümler sunacak

Bu çalışmada İzmir ili sınırları içinde dış mekan süs bitkilerinin yoğun olarak yetiştirildiği ilçelerde kök ve kök boğazı çürüklüğüne neden olan ve morfolojik tanısı yapılmış Phytophthora türlerinin moleküler olarak tanılanması, elde edilen izolatların patojenisite testi ile virulensliklerinin belirlenmesi, moleküler karakterizasyonunun yapılması ve en virulent bulunan izolatlara karşı kimyasal ve biyolojik fungisitlerin denenerek etkililiğinin ortaya konmasını amaçlıyoruz. Ayrıca bu çalışma, çalı formlu dış mekan süs bitkilerinde Phytophthora etmenlerinin saptanması ve mücadele olanaklarıyla ilgili kapsamlı bir çalışma bulunmaması sebebiyle, söz konusu bölgede üreticilere pratikte uygulanabilir çözümler sunmayı hedefliyor” diye konuştu.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

EÜ’den dış mekan süs bitkilerinde ürün kayıplarını önleyici proje yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

2022 yılında ABD’de 1.9 milyon yeni kanser vakası ve 600 binin üzerinde kansere bağlı yaşam kaybının bildirildiğini söyleyen Prof. Dr. Bala Başak Öven, bununla birlikte son 30 yılda kansere bağlı yaşam kayıplarındaki azalmanın yaşandığına dikkat çekti. Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi Tıbbi Onkoloji uzmanı Prof. Dr. Bala Başak Öven, “Tüm dünyadaki en önemli sağlık sorunlardan biri olan kanserdeki bu önemli ilerlemenin başında akciğer kanseri gibi oldukça mortal seyreden bir kanserde bile tarama yöntemleriyle erken evrede tanı ve yeni tedavilerle hastaların yaşam sürelerinin artmasına bağlı olduğunu söyleyebiliriz.” Diye konuştu. Kanser tedavisindeki yüz güldürücü sonuçlara ulaşmaya yardımcı tedavilerle ilgili şu bilgileri verdi.

KANSERİN DNA’SI SAPTANABİLİYOR!

Son yıllarda likit biyopsi yöntemiyle basit kan tetkikinde kanser DNA’sını saptayarak kansere erken evrede tanı koymanın mümkün olabildiğini söyleyen Prof. Dr. Bala Başak Öven,  “Dolaşan bu kanser hücresinin genetiğindeki bozukluğu belirleyip direkt hedefe yönelik tedaviler verebilmek başta akciğer kanseri olmak üzere pek çok kanser türünde sağ kalımı uzatmıştır” diye konuştu. Bu gelişmelere rağmen akciğer kanserinin tüm dünyada günde 350 den fazla yaşamın bitmesine neden olarak halen kansere bağlı yaşam kayıplarının başında geldiğinin altını çizen Prof. Dr. Bala Başak Öven, sözlerini şöyle sürdürdü: “Sigara akciğer kanserinin en önemli nedenidir. Dolayısıyla önemli olan nokta hastalığın gelişmesini önlemek olduğu için tüm çalışmalara rağmen kullanımı giderek artan sigaradan uzak durmak olacaktır.”  

“YENİ TEDAVİ YÖNTEMLERİ KANSER TEDAVİSİNDE ÇIĞIR AÇTI”

Akıllı ilaçlar dışında, immünoterapi gibi yeni tedavi yöntemlerinin son 10 yılda kullanılmasıyla beraber kanser tedavisinde çığır açtığını söyleyen Prof. Dr. Bala Başak Öven, şunları anlattı: 

“İmmünoterapi ile vücudun bağışıklık sisteminin uyarılarak kanserli hücreler ile savaşması sağlanırken, normal hücrelere zarar verilmiyor. Dolayısıyla kemoterapiye bağlı yan etkiler görülmüyor. Yine yeni tedavi yöntemlerinden CART cell terapisi ile kişinin kanından bağışıklık sistemi hücreleri olan T hücreleri ayırıp, laboratuvar ortamında işlemden geçirilip kişiye tekrar verilerek kanser hücreleri ile savaşması sağlanabiliyor. Bu yöntem günümüzde daha çok lösemi hastalarında kullanılıyor. Ayrıca COVID 19 a karşı kullanılan MRNA aşılarının kanserde kullanımıyla ilgili çalışmalar ülkemizde de devam ediyor.”

 ÇEVRESEL FAKTÖRLER ÇOK ÖNEMLİ BİR ETKEN

Prof. Dr. Bala Başak Öven’in verdiği bilgiye göre, kanser sıklığını azaltmak için sağlıklı kişilerde kullanılan tarama ve önleyici tedavi stratejileri tüm dünyada yaygın olarak kullanılıyor. Bununla birlikte, 2019 da tüm dünyada erkeklerde yüzde 51, kadınlarda ise yüzde 36 oranında kanser vakalarında yaşam kaybı nedeni olarak çevresel, metabolik ve davranışsal risk faktörlerine bağlı olduğunun görüldüğünü hatırlatan Prof. Dr. Öven,  sözlerine şöyle devam etti: 

“Sigara içimi bu risk faktörlerinin başında gelmekle beraber, alkol tüketimi, sağlıksız beslenme, obezite değiştirilebilir diğer risk faktörleri olarak sayılabilir. Bu değiştirilebilir risk faktörlerini azaltmak için danışmanlık, koruyucu hekimliğin önemli bir kısmını oluşturur.”

“TARAMA YÖNTEMLERİ BİRÇOK KANSER İÇİN STANDART OLARAK ÖNERİLİYOR”

Tüm dünyada ve ülkemizde barsak kanseri, meme kanseri ve kadınlarda rahim ağzı kanseri ile 30 yıldan fazla sigara içen yüksek riskli kişilerde akciğer kanseri için tarama yöntemlerinin standart olarak önerildiğinin altını çizen Prof. Dr. Öven, “En çok korkulan kanserlerden biri olan pankreas kanserinde taramanın yararı net değildir. Bununla birlikte aile öyküsü olan ve pankreas kanseri için yüksek riskli 1731 hastanın dahil edildiği tarama çalışmasında, sık görüntüleme yöntemleri ile taramada pankreas kanseri daha erken evrede saptanmış ve sağ kalımlar daha uzun bulunmuştur.” Dedi.  

EGZERSİZ HEM KORUNMADA HEM DE TEDAVİDE ÖNEMLİ

Düzenli egzersizin kanserden korunmadaki öneminin birçok çalışmayla da ortaya konduğunu hatırlatan Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Tıbbi Onkoloji uzmanı Prof. Dr. Bala Başak Öven, bunun yanında tedavi sırasında da egzersizin önemli olduğunu belirti. “Amerikan Kanser Derneği, kanser hastalarında yorgunluğu azaltmak için haftada 150 dakika orta düzeyli egzersiz önermektedir. Bunlar hızlı tempolu yürüyüş, bisiklete binme, yüzme olabilir. Kemoterapi alan hastalarda düzenli egzersiz, kardiyovasküler zindeliği artırır, yorgunluğu azaltır, uyku bozukluklarını düzenler. Akciğer kanserli hastalarda operasyon öncesinde düzenli egzersiz, hastanede yatış süresini ve ameliyat sonrası komplikasyonları azaltır.” Diye konuştu. 

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

Kanserde Yaşam Kayıplarını Azaltan Tedaviler Umut Veriyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Ülkemizin deprem kuşağında olması ve son yıllarda yaşanan deprem felaketleri dolayısıyla bu konu ile ilgili gerçekleştirilen bilimsel projeler hayati önem taşıyor. Ege Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Ninel Alver ve ekibinin bu bağlamda gerçekleştirdiği proje, TÜBİTAK 1001 Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında kabul gördü. Proje ile, afet anında kritik öneme sahip olan köprü, viyadük, tünel, baraj ve nükleer enerji santrali gibi yapılar gerçek zamanlı olarak izlenerek can ve mal kayıplarının önüne geçilecek.

Proje ekibini tebrik eden Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, “Hepimizin bildiği gibi yakın zamanda ilimizde yaşadığımız deprem felaketi, bizlere depremin acı yüzünü bir kez daha hatırlattı. Deprem esnasındaki can ve mal kayıplarının önüne geçilmesi konusunda bilim insanlarına ve üniversitelere de görevler düşüyor. İnşaat Mühendisliği Bölümü öğretim üyemiz Prof. Dr. Ninel Alver ve ekibinin gerçekleştirdiği proje ile kritik öneme sahip yapılar gerçek zamanlı olarak izlenerek afet anında kayıplar minimum düzeye indirgenecek. Böylesine önemli bir projeyi hayata geçiren hocalarımızı tebrik ediyorum” diye konuştu.

“Depremler hem sosyolojik hem ekonomik zarar veriyor”

Depremlerde yapıların hasar görmesinin sosyolojik ve ekonomik büyük zararları da beraberinde getirdiğini söyleyen Proje Yürütücüsü Prof. Dr. Ninel Alver, “Çoğunluğu birinci derece deprem bölgesinde yer alan ülkemizde sıklıkla büyük depremler yaşanması sebebiyle yapılarımız hasar görmekte ve yeni afetlere karşı dayanıklılıklarını yitirmektedir. Bu yapıların hasar durumlarını belirlemek için mevcut uygulamada gözle muayene yapılmakta ve yapıya zarar veren karot alma yöntemi kullanılmaktadır. Ancak bu yöntemlerle yapının hasar aldıktan sonraki ve yalnızca gözle görülebilen durumu sübjektif olarak değerlendirilmekte, yapıdaki hasar gelişimi takip edilememekte ve tehlike öncesi gerekli tedbirleri alma imkânı doğmamaktadır. Özellikle köprü, viyadük, tünel, baraj ve nükleer enerji santrali gibi kritik öneme sahip yapıların deprem öncesi durumlarını ve deprem anında hasar oluşumlarını belirlemek, bu açıdan çok önemlidir. Mevcut uygulamaların bu amaca hizmet edemediği noktada tahribatsız test yöntemleri gözle görülmeyen hasarları dahi görüntülemek için en iyi yöntemlerdir. Bu yöntemlerle hasarların oluşum zamanlarını, yerlerini, büyüklüklerini ve yönlerini saptayarak yapının performansı hakkında önemli bilgiler edinebilmek mümkündür” dedi.

“Kritik durumlarda alarm vererek uyaracak”

Proje ile ilgili bilgi veren Prof. Dr. Alver, “Projemiz kapsamında yapay zeka teknikleri tahribatsız test yöntemlerine uygulayarak, kritik yapılardaki hasarları hasar oluştuğu anda tespit edip kritik durumlarda alarm verecek bir yöntem geliştireceğiz. Bu sayede afet sonrasında milyonları etkileyebilecek kritik yapıların güvenle kullanılması sağlanabilecek ve yeni can ve mal kayıplarının önüne geçilecek. Araştırma ekibimizde Ege Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümünden Arş. Gör. Dr. Sena Tayfur, Hacettepe ve Chicago Northwestern Üniversitelerinden öğretim üyeleri de yer alıyor. Projemiz 3 yıl sürecek” diye konuştu.

Ege Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Ninel Alver, tahribatsız test yöntemlerinin geliştirilmesi ve uygulanması alanında Japonya’da doktorasını tamamladı. Almanya’da ve ABD’de uluslararası prestijli burslarla çalışmalarını sürdüren Prof. Dr. Ninel Alver, bugüne kadar çok sayıda TÜBİTAK ve diğer ulusal ve uluslararası destekli projede yürütücü ve araştırmacı olarak görev aldı. Prof. Dr. Alver, bu projeden bağımsız olarak tahribatsız test yöntemleri alanında Japonya ve Endonezya ile 2 ayrı ortak proje yürütüyor. Yürüttüğü projeler uluslararası alanda ödüller alan Prof. Dr. Alver, Ege Üniversitesi markasının dünyaca tanınmasına katkı sağlıyor.  

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

Egeli bilim ekibinden depremde kritik öneme sahip yapıların kayıplarını önleyecek proje yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.