Acıbadem Kadıköy (Dr. Şinasi Can) Hastanesi İç Hastalıkları, Geriatri Uzmanı Prof. Dr. Berrin Karadağ, yapılan bilimsel çalışmaların; bunun mümkün olduğunu ortaya koyduğunu söylüyor. Nasıl mı? Prof. Dr. Karadağ “Geriatri yani yaşlılık bilimi alanındaki çalışmalar ve klinik gözlemlerimiz, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının biyolojik yaşımızı önemli ölçüde etkileyebildiğini, uzun ve sağlıklı yaşam için 10 temel kuralın 10’unu da uygulamak gerektiğini gösteriyor” diyor. 

Teknoloji ve tıptaki hızlı gelişmelerin de sayesinde, temel kurallara da dikkat edildiğinde  80’inde 60 gibi kalabilmenin mümkün hale geldiğini vurgulayan Prof. Dr. Karadağ, 18-24 Mart Ulusal Yaşlılar Haftası kapsamında yaptığı açıklamada, size özel 10 sorudan oluşan test hazırladı, uzun ve sağlıklı yaşamanın temel kurallarını anlattı, önemli uyarılar ve önerilerde bulundu. 

1. Sağlıklı besleniyor musunuz?

Sağlıklı yaş almanın temel taşlarından biri dengeli ve yeterli beslenmedir. İlerleyen yaşla  metabolizma değişir, kas kütlesi azalabilir ve bazı vitamin-mineral ihtiyaçları artabilir. Bu nedenle sebze, meyve, tam tahıl, sağlıklı yağlar ve kaliteli protein kaynaklarından zengin  beslenme düzeni önemlidir. Çok sayıda bilimsel çalışma; özellikle Akdeniz tipi beslenmenin kalp ve beyin sağlığını güçlendirdiğini, uzun ve sağlıklı yaşamı desteklediğini göstermektedir. 

2. Kaslarınızı düzenli çalıştırıyor musunuz?

Yaş ilerledikçe kas kütlesi azalır. Vücut ağırlığı değişmese bile yağ oranı artar, kas oranı geriler. Bu da hareket kabiliyetini önemli ölçüde olumsuz etkileyebilir. Ancak iyi haber şu ki; kaslar her yaşta çalıştırılabilir. Prof. Dr. Karadağ “Klinik gözlemlerimizde, 70–80 yaşında egzersize başlayan bireylerde bile kas gücünde ve denge kapasitesinde belirgin iyileşmeler görülebilmektedir. Dolayısıyla kaslarınızı mutlaka güçlendirmeye başlamalısınız” diyor. 

3. Düzenli yürüyüş ve direnç egzersizi yapıyor musunuz?

Yaşlılıkta en büyük risk çoğu zaman hastalık değil, hareketsizliktir; kas kaybı, denge sorunları, hücrelerin yaşlanması ve bağımsızlığın azalmasına yol açar. İleri yaşlarda haftada toplam en az 150 dakika orta düzey fiziksel aktivite (hafif ağırlık çalışmaları, düzenli yürüyüşler, direnç egzersizleri vb) yapmak kasları ve kalp-damar sistemini destekler, uyku kalitesini artırır, depresyon riskini azaltır ve bilişsel fonksiyonların korunmasını sağlar. 

 4. Beyninizin sınırlarını zorluyor musunuz?

Beyin de tıpkı kaslar gibi çalıştıkça güçlenir. Kitap okumak, yeni bir şey öğrenmek, bulmaca çözmek, müzikle ilgilenmek veya yeni hobiler edinmek zihinsel sağlığı destekler. Prof. Dr. Berrin Karadağ “Bazı hastalarım emeklilikten sonra yeni bir dil öğrenmeye başladıklarını ya da yıllardır erteledikleri hobileri hayata geçirdiklerini anlatıyorlar. Bu tür aktiviteler sadece zihni değil, aynı zamanda yaşam sevincini de canlı tutar ve hücreleri gençleştirir” diyor. 

5. Sosyal bağlarınızı güçlendiriyor musunuz?

Yapılan bilimsel araştırmalar; yalnızlığın sağlık ve yaşlanma üzerinde sigara kadar olumsuz etkiler yaratabileceğini göstermektedir. Sosyal ilişkiler yaşam motivasyonunu artırır. Aile ilişkileri, bir dostunuzla sohbet, arkadaş görüşmeleri, grup aktiviteleri ve gönüllülük çalışmaları ileri yaşta hem ruh sağlığı hem de bilişsel sağlık için önemli koruyucu faktörlerdir. Unutkanlık ve depresyona karşı da ilaçlardan çok daha etkilidir. 

6. Protein kaynaklarını yeterli tüketiyor musunuz? 

Prof. Dr. Berrin Karadağ “Yaşlılık döneminde protein ihtiyacı genellikle göz ardı edilir. Oysa kas sağlığını korumak için yeterli protein alımı büyük önem taşır. Balık, yumurta, süt ürünleri, baklagiller ve kaliteli bitkisel protein kaynakları günlük beslenmede yer almalıdır. Özellikle egzersiz ile birlikte yeterli protein alımı kas kaybını azaltmada önemli rol oynar. Kas kaybı (sarkopeni) riskini ne kadar öteleyebilirsek, o denli dinç, aktif ve dinamik yaş alabiliriz” diyor. 

7. Yeterli ve kaliteli uyuyor musunuz?

Uyku vücudun kendini yenilediği en önemli süreçlerden biridir. Bilimsel çalışmalar; yetişkinlerin günde 7-8 saat kaliteli uykuya ihtiyaç duyduğunu gösteriyor. Yetersiz veya düzensiz uyku, bağışıklık sisteminin zayıflamasına, kilo artışına, kalp-damar hastalıklarına ve hafıza sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle, aynı saatlerde yatıp kalkmaya, karanlık ve sessiz ortamda uyamaya ve uyumadan önce ekran kullanımını kısıtlamaya özen gösterin. 

 8. Stresinizi yönetebiliyor musunuz?

Yapılan araştırmalara göre; uzun süreli ve kontrolsüz stres kalp hastalıkları riskini artırıyor,  bağışıklık sistemini zayıflatıyor. Stresi kontrol altında tutmak ise hem ruh sağlığını hem de uzun vadede fiziksel sağlığı korumada önemli rol oynuyor. Stresi yönetebilmek için; düzenli fiziksel aktivite, nefes egzersizleri, doğada zaman geçirmek, sosyal ilişkileri güçlendirmek ya da gerekirse profesyonel destek almak önemlidir. 

 9. Tütün ürünleri, sigara dumanı ve alkolden uzak mısınız?

Sigara içmek de, dumanına maruz kalmak da vücuda son derece zarar vermektedir. Aşırı alkol tüketimi ise karaciğer hastalıklarından kalp sorunlarına kadar pek çok sağlık problemine yol açabilir. Uzun ve sağlıklı bir yaşam için tütün ürünlerinden, elektronik sigaradan tamamen uzak durmak ve alkol tüketimini bırakmak gerekiyor. Bu alışkanlıklardan uzak durmak, yaşam süresini ve yaşam kalitesini artıran en önemli adımlardan biri olarak kabul edilmektedir. 

10. Düzenli muayene oluyor musunuz?

Sağlıklı yaş almanın olmazsa olmazlarından biri düzenli sağlık kontrolleridir. Tansiyon, diyabet, kemik sağlığı, görme ve işitme gibi birçok durum erken dönemde fark edildiğinde çok daha kolay yönetilebilir. Prof. Dr. Karadağ “Geriatri yaklaşımında amaç yalnızca hastalıkları tedavi etmek değil; bağımsız yaşamı mümkün olduğunca uzun süre korumaktır. Bu nedenle de düzenli sağlık kontrolleri ile yaşımız ilerlemiş olsa bile, kendi işimizi kendimiz görmeye, aktif hayata katılmaya ve hayattan keyif almaya devam edebiliriz” diyor.

Yaş alırken genç kalmak için ‘hareket’e geçme zamanı! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Bayrampaşa Belediyesi 8 yıl sonra Balkanlar’da yeniden kardeşlik sofraları kuruyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Borusan Grup şirketlerinden Borusan EnBW Enerji, Balıkesir’deki Bandırma Rüzgâr Enerji Santrali (RES) yakınlarında yer alan Karadağ bölgesinde, kestane üreticiliğinin büyük bir geçim kaynağı olduğu yerel halka destek olmak ve biyoçeşitlilik kaybını önlemeye yönelik sürdürülebilir bir yaklaşım sergiliyor. 

Borusan EnBW Enerji’nin Karadağ Kestanesi’nin Geleceği Projesi, Çin kökenli zararlı bir tür olan Kestane Gal Arısı’nın neden olduğu kestane üretimindeki önemli düşüşü engellemeyi hedefliyor. Bu istilacı tür, kestane ağaçlarına büyük zarar verirken kestane veriminin %80 oranında düşmesine neden oluyor. 

Yerel halk kestane zararlısı olan Gal Arısı ile mücadele için ilk önce kimyasal mücadele yöntemini denemiş fakat başarılı olamamıştır. Proje kapsamında yapılan incelemeler neticesinde bu sorunun Japonya ve İtalya’da biyolojik mücadele yapılarak çözüldüğü ve Türkiye’de de Orman Genel Müdürlüğü tarafından biyolojik mücadele çalışmalarının devam etmekte olduğu tespit edildi. Aynı zamanda, Bandırma Orman İşletme Müdürlüğü ile yapılan görüşmeler neticesinde biyolojik ajanın Bandırma’da çoğaltılacağı laboratuvar için ekipman desteği sağlandı. Kasım 2022’de “Kestane Gali Toplama Etkinliği” gerçekleştirilirken, toplanan yaklaşık 25.000 adet gal, soğuk hava deposunda muhafaza edilmek üzere yerel laboratuvara teslim edildi. 2023 yılı Nisan ve Mayıs aylarında yumurtadan çıkan yararlı böcekler (Torymus sinensis) Haziran ayı itibarıyla doğaya salınmaya başlandı. Eş zamanlı olarak, Hacettepe Üniversitesi Biyoloji Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Kahraman İpekdal ile birlikte yerel halka yönelik olarak biyolojik mücadele çalışmaları hakkında seminer düzenlendi, yararlı böceklerin popülasyonunun artırılmasını sağlamak için kimyasal mücadele yapılmaması konusunda uyarıcı afişler asıldı ve köy halkına bilgilendirmeler yapıldı. 

Sürekli olarak aynı noktaya yararlı böcek salımı yapılarak oluşturulan kontrol bölgesindeki popülasyonda değişim gözlemleniyor. Bu bölgeden toplanacak gallerden %5 oranında yararlı böcek çıkması popülasyonun bu bölgede yerleştiğini gösterecek. Verim artırma çalışması yapılan ağaçlara numarataj yapılarak kayıt altına alınırken meyve verimi bölgedeki diğer ağaçlar ile karşılaştırılıyor. İlk etapta, verim çalışmalarında uygulama yapılmayan ağaçlara göre %20 verim artışı kaydedildi. Proje kapsamında aynı zamanda salınacak olan yararlı böceklerin zirai ilaçlar ile zarar görmesini önlemek için çevre köylerde düzenli bilgilendirme çalışması yapılıyor.

Karadağ Kestanesi’nin Geleceği Projesi’ni üniversiteler ve kamu kuruluşlarıyla iş birliği içinde gerçekleştiren Borusan EnBW Enerji, projeyle kestane gal arısıyla mücadelede etkili olan biyolojik ajanları kullanarak yerel halka doğru mücadele yöntemlerini de tanıtmayı amaçlıyor. Ayrıca Karadağ bölgesindeki ağaçlara başarılı uygulamalar yaparak kestane verimliliğini artırmayı ve sonuç olarak yerel halkın geçim kaynaklarının yeniden yapılandırılmasına katkı sağlamayı hedefleyen kurum, biyolojik mücadele yapan yerel laboratuvarı desteklemeyi, biyolojik ajanların başarılı uygulama bölgelerinden toplanmasını ve yerel laboratuvarda üretimini sağlamayı da amaçlıyor. 

Borusan’ın sürdürülebilirlik odak alanları olan iklim, insan ve inovasyon başlıklarından iklim başlığının Karasal Yaşam alanı kapsamında biyoçeşitlilik kaybının önlenmesi hedeflenirken, projenin yöntemi itibariyle, kimyasal ilaç kullanımının azalması, dolayısıyla toprağa ve suya karışan kimyasalların engellenmesi de planlanıyor. Bu sayede Karadağ bölgesi kestane ağacı biyoçeşitliliği sürdürülebilir yöntemlerle korunacak.

Projenin sonraki aşamalarında ise popülasyon artışıyla birlikte yapılan diğer bilimsel çalışmalara ek olarak önemli bir katkı sağlanması amaçlanıyor. Proje kapsamında, yararlı böceklerin üremesi için belirlenen bir alan oluşturulacak ve Türkiye genelinde zarar gören kestane ormanlarına gerektiğinde bu yararlı böcekler gönderilebilecek.

Borusan Holding ve Grup şirketleri sürdürülebilirliği iş süreçlerine entegre ederken iklim, insan ve inovasyon odak alanlarında çalışmalarını yürütüyor. Toplumsal cinsiyet eşitliğinden toplumsal faydaya, iklim krizinden biyoçeşitlilik kaybına, yetenek kazanımından eşit çalışma şartlarına, iş sağlığı ve güvenliğinden inovasyona kadar birçok konuyu sürdürülebilirlik perspektifinden ele alırken sürdürülebilirliği, paydaş temelli bir yapılanma olarak görüyor ve tüm yaşam için fayda üretmek adına çalışıyor.

Energie Baden-Württemberg AG’nin (EnBW) ise müşteriler, hissedarlar, işgücü, iş ortakları ve toplum için bugün ve gelecekte ekonomik, çevresel ve sosyal katma değer yaratmak üzerine kurulmuş bir yaklaşımı bulunuyor. EnBW, Almanya’da türlerin korunmasına yönelik biyoçeşitlilik projeleri de yürütüyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Borusan EnBW Enerji’den Bandırma Karadağ Kestanesi’nin Geleceği Projesi yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.