İzmir Büyükşehir Belediyesi, Türkiye genelinde son dönemde hızla yayılmaya başlayan, önemli ihracat kalemleri arasındaki ürünlere zarar veren kahverengi kokarca böceğine karşı harekete geçti. İzmir Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı, çiftçilerin ekonomik kayıp yaşamaması ve İzmir’in ihracat payında düşüş yaşanmaması için kent genelinde zararlıya karşı mücadele ve bilinçlendirme çalışmasına başladı. İzmir’in üretimde lider olduğu satsuma mandalina, mısır, kiraz ve domates başta olmak üzere fındık, elma, armut, turunçgiller, ceviz, biber, patlıcan gibi çok sayıda meyve ve sebzede hasar bırakarak ekonomik kayba neden olan kahverengi kokarca böceğiyle mücadele kapsamında çiftçiye feromon tuzağı dağıtıldı.

Zararlının yayılımı kontrol altına alınacak

Çalışma Bakırçay Havzası’nda Bergama’dan başladı. Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı’nın ziraat mühendisleri, çiftçiyle bir araya gelerek kahverengi kokarca böceğinin zararlarına karşı üreticiyi bilgilendirdi. İlk etapta 1000 adet feromon tuzağı dağıtıldı. Dağıtımı yapılan tuzaklar aracılığıyla zararlının yoğun görüldüğü alanlarda popülasyonunun takibi sağlanarak, mücadelenin zamanında ve etkin şekilde yürütülmesi sağlanacak. Böylelikle zararlının yayılımı kontrol altına alınarak erken müdahale sağlanmış olacak.

Ekolojik, sürdürülebilir mücadele

Sahada tuzakların kurulumu hakkında çiftçiyi bilgilendiren Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı’nda görevli ziraat mühendisi Barış Pasin, “Ülkemizde son yıllarda yayılan kahverengi kokarca zararlısıyla ilgili bir mücadele çalışması içerisindeyiz. Bu mücadeleyi daha efektif, daha kontrollü sağlayabilmek için feromon tuzağı dağıtıyoruz. Bu projenin asıl amacı, tuzakla canlının popülasyonunu ölçmek ve popülasyonun tespit edilmesi halinde üremesini engelleyebilmek için mücadele yönüne geçmek. Üreticilerimizi de bu konuda bilinçlendirebilmek istiyoruz. Ekolojik, sürdürülebilir bir mücadele yöntemi ile vatandaşlarımızla daha temiz, daha duyarlı bir üretim sahası oluşturabilmek” diye konuştu.

“Öncülüğünü yapmış olacağız”

Tuzak desteğinden faydalanan Bergamalı üretici Erol Akkul ise “İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin hizmetine şimdiden teşekkür ediyoruz. Kahverengi kokarca böceğini inşallah burada görmeyiz. Görürsek de mücadelenin öncülüğünü yapmış olacağız. Yayılmasını engellenmek için öncelik bu tuzakların kurulumunu yapıyoruz” dedi. 

Bir sezonda 3 bin yumurta bırakan istilacı tür

Kahverengi kokarca böceği, tarımsal üretimde önemli ölçüde kayıplara neden olan tahripkâr ve istilacı bir zararlı olarak tanımlanıyor. Genellikle yaprakların altına, meyve kabuklarına ya da genç sürgünlere yumurta bırakan zararlılar, bir yaprağın üzerine tek seferde 28 yeşil yumurta, bir sezonda ise 3 bin yumurta yumurtlayabiliyor. Meyvelerin kökünü 20 günde kurutabilen kahverengi kokarca, günde 30 kilometre uçabiliyor. Bitkileri emmek için hortumunu kullanan zararlı beslendiği meyvelerin dış yüzeyinde nekroz alanları veya çukurlu bölgeler oluşabileceği gibi, yapraklarda benekler ortaya çıkabiliyor. Tohum kaybı ve bitki patojenlerinin bulaşmasına da sebep olabilen tür, hem ekonomik hem de ekolojik açıdan ciddi kayıplara yol açıyor.

İhracatta milyonlarca dolarlık zarara neden oluyor

Zararlı, mahsulde lekelenme, buruşma ve çökmelere neden oluyor. Bu durum hem hasat edilebilir ürün miktarını hem de kaliteyi düşürüyor. Hasat edilen ürünlerde tespit edilmesi halinde ise özellikle Avrupa ihracatında kabul sorunlarına yol açabiliyor.

Türkiye’de Karadeniz Bölgesi’nde hızla yayılmaya başlayan kahverengi kokarca böceği, geçtiğimiz yıllarda yalnızca fındık üretiminde 500 milyon dolara varan zarara neden oldu. Türkiye’nin yanı sıra Gürcistan’da da fındık hasadının yaklaşık üçte birini tahrip eden bu türe karşı İzmir’de mücadele erken dönemde başlatılmış oldu.

Mahsulü dalda bırakan kahverengi kokarca böceğine karşı tuzak yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

Diş renginin tamamen beyaz olmaması normal bir durum…

Gülüşün sadece estetik değil, aynı zamanda sağlık hakkında da ipuçları verdiğini aktaran Dr. Öğr. Üyesi Özge Mimir, “Diş rengindeki değişimler genetikten beslenmeye, yaşam alışkanlıklarından sistemik hastalıklara kadar pek çok nedenin göstergesi olabilir.” dedi.

Hollywood gülüşü gibi bembeyaz dişlerin, çoğu zaman profesyonel beyazlatma veya porsalen/kompozit laminalar gibi yapay uygulamaların sonucunda oluştuğunu aktaran Mimir, “Doğal dişler aslında hafif sarımtırak renklidir. Çünkü dişin alt tabakasındaki dentin sarıya çalan bir ton taşır. Dolayısıyla bembeyaz dişler tek başına ‘sağlıklıyım’ anlamına gelmez.” şeklinde konuştu.

Dişlerde görülen renk değişiklikleri pek çok nedenden kaynaklanabilir!

Genetik olarak dişin en dış katmanını oluşturan mine tabakasının ince olduğu bireylerde sarı tonun daha belirgin olabileceğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Özge Mimir, “Kahve, çay, kırmızı şarap, tütün gibi dış etkenler de dişleri zamanla sarartır. Yaş ilerledikçe dentin koyulaştığı için dişler doğal olarak sararabilir.” dedi.

Dişlerde görülebilecek diğer renklenmelere de değinen Mimir, şunları söyledi:

“Sigara ve tütün ürünleri en sık kahverengi leke sebebidir. Ayrıca yeterli fırçalanmayan dişlerde plak ve diş taşı birikimi de kahverengi görüntüye yol açar. Bazı ağız gargaraları (klorheksidin gibi) uzun süre kullanıldığında da kahverengi lekelenme yapabilir. Tek bir dişin gri veya siyahlaşması, genellikle o dişin sinirinin yani canlı dokusunun öldüğüne işaret eder. Çürükler de siyaha yakın renklenmeler yapabilir. Amalgam dolgular da dişe gri-siyah yansıma verebilir. Çocuklukta fazla flor alımı sonucu minede beyaz-kireç görünümlü lekeler oluşabilir (fluorozis). Yetersiz fırçalama sonucu başlayan çürüğün ilk belirtisi de beyaz mat lekeler olabilir. Nadir de olsa bazı metabolik hastalıklar dişlere farklı renkler verebilir. Safra pigmentleri yeşilimsi renk; porfirin bozuklukları kırmızı-kahverengi ton ve bazı antibiyotikler (tetrasiklin) sarı-yeşil ya da kahverengi renklenmelere neden olabilir.” 

Ani renk değişikliği görülürse hemen diş hekimine başvurulmalı!

Düzenli fırçalama, diş ipi ve profesyonel temizliğin diş lekeleri önlemenin en etkili yolu olduğunu vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Özge Mimir, “Çoğunlukla bu lekelenmeler profesyonel temizliğin ardından giderilir.” dedi.

Ani renk değişikliklerinde, tek bir dişte koyulaşma veya alışılmadık renklerin ortaya çıkması halinde vakit kaybetmeden diş hekimine başvurmak gerektiğinin altını çizen Mimir, “Bu dişlerdeki canlı dokuların ölmesi anlamına geliyor olabilir. Kanal tedavisi ya da çürük oluşumu dolayısıyla dolgu uygulamaları yapılması gerekebilir. Beyazlatma işlemleri yalnızca diş hekiminin kontrolünde yapılmalı. Aksi durumlarda dişlerde hassasiyet ve daha fazla lekelenme oluşumuna sebep olabilecek zararlara sebep olunabilir.” diyerek sözlerini tamamladı

Diş rengi sağlık hakkında ipuçları veriyor! yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.

İş Sanat’ın 2020 yılında Türkiye’nin kültürel zenginliğinin izini sürmek için başlattığı “Kahverengi Yol Panoları” başlıklı podcast serisi, tatil rotalarınızı oluştururken, bilinmeyen konular ve detaylarıyla yolculuklarınıza eşlik edecek. 

Ahmet Ümit, Sunay Akın, Dilan Bozyel, Nilay Örnek, Nihat Sırdar gibi popüler isimlerin yanı sıra ülkemizin önde gelen antik kentlerinin kazı başkanlarının, arkeoloji, sanat tarihi ve müzecilik alanında uzmanlaşmış pek çok akademisyenin ve kültür sanatın farklı alanlarındaki isimlerin konuk olarak katıldığı Kahverengi Yol Panoları ile kültürel mirasımızın uzmanlarca ele alındığı kıymetli bir kültür arşiv oluşturuyor. Bugüne kadar yayınlanan 97 bölüme Spotify, YouTube, Apple Podcast, Google Podcast, YouTube, Anchor platformları üzerinden ulaşılabilir.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

İş Sanat’ın Podcast Serisi “Kahverengi Yol Panoları” Yaz Rotalarınıza Eşlik Ediyor yazısı ilk önce En Gazete üzerinde ortaya çıktı.